પુરુષ સૂક્તમ

ઓં તચ્ચં યોરાવૃ’ણીમહે | ગાતું યજ્ઞાય’ | ગાતું યજ્ઞપ’તયે | દૈવી” સ્વસ્તિર’સ્તુ નઃ | સ્વસ્તિર્માનુ’ષેભ્યઃ | ઊર્ધ્વં જિ’ગાતુ ભેષજમ | શં નો’ અસ્તુ દ્વિપદે” | શં ચતુ’ષ્પદે |

ઓં શાંતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ’ ||

સહસ્ર’શીર્ષા પુરુ’ષઃ | સહસ્રાક્ષઃ સહસ્ર’પાત |
સ ભૂમિં’ વિશ્વતો’ વૃત્વા | અત્ય’તિષ્ઠદ્દશાંગુળમ ||

પુરુ’ષ એવેદગ્‍મ સર્વમ” | યદ્ભૂતં યચ્ચ ભવ્યમ” |
ઉતામૃ’તત્વ સ્યેશા’નઃ | યદન્ને’નાતિરોહ’તિ ||

એતાવા’નસ્ય મહિમા | અતો જ્યાયાગ’‍શ્ચ પૂરુ’ષઃ |
પાદો”‌உસ્ય વિશ્વા’ ભૂતાનિ’ | ત્રિપાદ’સ્યામૃતં’ દિવિ ||

ત્રિપાદૂર્ધ્વ ઉદૈત્પુરુ’ષઃ | પાદો”‌உસ્યેહા‌உ‌உભ’વાત્પુનઃ’ |
તતો વિષ્વણ-વ્ય’ક્રામત | સાશનાનશને અભિ ||

તસ્મા”દ્વિરાડ’જાયત | વિરાજો અધિ પૂરુ’ષઃ |
સ જાતો અત્ય’રિચ્યત | પશ્ચાદ-ભૂમિમથો’ પુરઃ ||

યત્પુરુ’ષેણ હવિષા” | દેવા યજ્ઞમત’ન્વત |
વસન્તો અ’સ્યાસીદાજ્યમ” | ગ્રીષ્મ ઇધ્મશ્શરધ્ધવિઃ ||

સપ્તાસ્યા’સન-પરિધયઃ’ | ત્રિઃ સપ્ત સમિધઃ’ કૃતાઃ |
દેવા યદ્યજ્ઞં ત’ન્વાનાઃ | અબ’ધ્નન-પુરુ’ષં પશુમ ||

તં યજ્ઞં બરહિષિ પ્રૌક્ષન’ | પુરુ’ષં જાતમ’ગ્રતઃ |
તેન’ દેવા અય’જન્ત | સાધ્યા ઋષ’યશ્ચ યે ||

તસ્મા”દ્યજ્ઞાત-સ’ર્વહુતઃ’ | સંભૃ’તં પૃષદાજ્યમ |
પશૂગ-સ્તાગ્‍શ્ચ’ક્રે વાયવ્યાન’ | આરણ્યાન-ગ્રામ્યાશ્ચ યે ||

તસ્મા”દ્યજ્ઞાત્સ’ર્વહુતઃ’ | ઋચઃ સામા’નિ જજ્ઞિરે |
છંદાગં’સિ જજ્ઞિરે તસ્મા”ત | યજુસ્તસ્મા’દજાયત ||

તસ્માદશ્વા’ અજાયન્ત | યે કે ચો’ભયાદ’તઃ |
ગાવો’ હ જજ્ઞિરે તસ્મા”ત | તસ્મા”જ્જાતા અ’જાવયઃ’ ||

યત્પુરુ’ષં વ્ય’દધુઃ | કતિથા વ્ય’કલ્પયન |
મુખં કિમ’સ્ય કૌ બાહૂ | કાવૂરૂ પાદા’વુચ્યેતે ||

બ્રાહ્મણો”‌உસ્ય મુખ’માસીત | બાહૂ રા’જન્યઃ’ કૃતઃ |
ઊરૂ તદ’સ્ય યદ્વૈશ્યઃ’ | પદ્ભ્યાગ્‍મ શૂદ્રો અ’જાયતઃ ||

ચંદ્રમા મન’સો જાતઃ | ચક્ષોઃ સૂર્યો’ અજાયત |
મુખાદિન્દ્ર’શ્ચાગ્નિશ્ચ’ | પ્રાણાદ્વાયુર’જાયત ||

નાભ્યા’ આસીદન્તરિ’ક્ષમ | શીર્ષ્ણો દ્યૌઃ સમ’વર્તત |
પદ્ભ્યાં ભૂમિર્દિશઃ શ્રોત્રા”ત | તથા’ લોકાગ્મ અક’લ્પયન ||

વેદાહમે’તં પુરુ’ષં મહાંતમ” | આદિત્યવ’ર્ણં તમ’સસ્તુ પારે |
સર્વા’ણિ રૂપાણિ’ વિચિત્ય ધીરઃ’ | નામા’નિ કૃત્વા‌உભિવદન, યદા‌உ‌உસ્તે” ||

ધાતા પુરસ્તાદ્યમુ’દાજહાર’ | શક્રઃ પ્રવિદ્વાન-પ્રદિશશ્ચત’સ્રઃ |
તમેવં વિદ્વાનમૃત’ ઇહ ભ’વતિ | નાન્યઃ પન્થા અય’નાય વિદ્યતે ||

યજ્ઞેન’ યજ્ઞમ’યજંત દેવાઃ | તાનિ ધર્મા’ણિ પ્રથમાન્યા’સન |
તે હ નાકં’ મહિમાનઃ’ સચન્તે | યત્ર પૂર્વે’ સાધ્યાસ્સન્તિ’ દેવાઃ ||

અદ્ભ્યઃ સંભૂ’તઃ પૃથિવ્યૈ રસા”ચ્ચ | વિશ્વક’ર્મણઃ સમ’વર્તતાધિ’ |
તસ્ય ત્વષ્ટા’ વિદધ’દ્રૂપમે’તિ | તત્પુરુ’ષસ્ય વિશ્વમાજા’નમગ્રે” ||

વેદાહમેતં પુરુ’ષં મહાન્તમ” | આદિત્યવ’ર્ણં તમ’સઃ પર’સ્તાત |
તમેવં વિદ્વાનમૃત’ ઇહ ભ’વતિ | નાન્યઃ પન્થા’ વિદ્યતે‌உય’નાય ||

પ્રજાપ’તિશ્ચરતિ ગર્ભે’ અન્તઃ | અજાય’માનો બહુધા વિજા’યતે |
તસ્ય ધીરાઃ પરિ’જાનન્તિ યોનિમ” | મરી’ચીનાં પદમિચ્છન્તિ વેધસઃ’ ||

યો દેવેભ્ય આત’પતિ | યો દેવાનાં” પુરોહિ’તઃ |
પૂર્વો યો દેવેભ્યો’ જાતઃ | નમો’ રુચાય બ્રાહ્મ’યે ||

રુચં’ બ્રાહ્મં જનય’ન્તઃ | દેવા અગ્રે તદ’બ્રુવન |
યસ્ત્વૈવં બ્રા”હ્મણો વિદ્યાત | તસ્ય દેવા અસન વશે” ||

હ્રીશ્ચ’ તે લક્ષ્મીશ્ચ પત્ન્યૌ” | અહોરાત્રે પાર્શ્વે |
નક્ષ’ત્રાણિ રૂપમ | અશ્વિનૌ વ્યાત્તમ” |
ઇષ્ટં મ’નિષાણ | અમું મ’નિષાણ | સર્વં’ મનિષાણ ||

તચ્ચં યોરાવૃ’ણીમહે | ગાતું યજ્ઞાય’ | ગાતું યજ્ઞપ’તયે | દૈવી” સ્વસ્તિર’સ્તુ નઃ | સ્વસ્તિર્માનુ’ષેભ્યઃ | ઊર્ધ્વં જિ’ગાતુ ભેષજમ | શં નો’ અસ્તુ દ્વિપદે” | શં ચતુ’ષ્પદે |

ઓં શાંતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ’ ||

Web Url: http://www.vignanam.org/veda/purusha-suktam-gujarati.html