ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗ ಸೂತ್ರಾಣಿ - ೩ (ವಿಭೂತಿ ಪಾದಃ)

ಅಥ ವಿಭೂತಿ ಪಾದಃ |

ದೇಶಬಂಧಃ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಧಾರಣಾ ||1||

ತತ್ರ ಪ್ರತ್ಯಯೈಕತಾನತಾ ಧ್ಯಾನಮ್ ||2||

ತದೇವಾರ್ಥಮಾತ್ರನಿರ್ಭಾಸಂ ಸ್ವರೂಪಶೂನ್ಯಮಿವಸಮಾಧಿಃ ||3||

ತ್ರಯಮೇಕತ್ರ ಸಂಯಮಃ ||4||

ತಜ್ಜಯಾತ್ ಪ್ರಙ್ಞಾಲೋಕಃ ||5||

ತಸ್ಯ ಭೂಮಿಷು ವಿನಿಯೋಗಃ ||6||

ತ್ರಯಮಂತರನ್ಗಂ ಪೂರ್ವೇಭ್ಯಃ ||7||

ತದಪಿ ಬಹಿರಂಗಂ ನಿರ್ಬೀಜಸ್ಯ ||8||

ವ್ಯುತ್ಥಾನನಿರೋಧಸಂಸ್ಕಾರಯೋಃ ಅಭಿಭವಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೌ ನಿರೋಧಕ್ಷಣ ಚಿತ್ತಾನ್ವಯೋ ನಿರೋಧಪರಿಣಾಮಃ ||9||

ತಸ್ಯ ಪ್ರಶಾಂತವಾಹಿತಾ ಸಂಸ್ಕಾರತ್ ||10||

ಸರ್ವಾರ್ಥತಾ ಏಕಾಗ್ರಾತಯೋಃ ಕ್ಷಯೋದಯೌ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಸಮಾಧಿಪರಿಣಾಮಃ ||11||

ತತಃ ಪುನಃ ಶಾತೋದಿತೌ ತುಲ್ಯಪ್ರತ್ಯಯೌ ಚಿತ್ತಸ್ಯೈಕಾಗ್ರತಾಪರಿಣಾಮಃ ||12||

ಏತೇನ ಭೂತೇಂದ್ರಿಯೇಷು ಧರ್ಮಲಕ್ಷಣಾವಸ್ಥಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ ||13||

ಶಾನೋದಿತಾವ್ಯಪದೇಶ್ಯಧರ್ಮಾನುಪಾತೀ ಧರ್ಮೀ ||14||

ಕ್ರಮಾನ್ಯತ್ವಂ ಪರಿಣಾಮಾನ್ಯತೇವೇ ಹೇತುಃ ||15||

ಪರಿಣಾಮತ್ರಯಸಂಯಮಾತತೀತಾನಾಗತ ಙ್ಞಾನಮ್ ||16||

ಶಬ್ದಾರ್ಥಪ್ರತ್ಯಯಾಮಾಮಿತರೇತ್ರರಾಧ್ಯಾಸಾತ್ಸಂಕರಃ ತತ್ಪ್ರವಿಭಾಗಸಂಯಮಾತ್ ಸರ್ವಭೂತರುತಙ್ಞಾನಮ್ ||17||

ಸಂಸ್ಕಾರಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಣಾತ್ ಪೂರ್ವಜಾತಿಙ್ಞಾನಮ್ ||18||

ಪ್ರತ್ಯಯಸ್ಯ ಪರಚಿತ್ತಙ್ಞಾನಮ್ ||19||

ನ ಚ ತತ್ ಸಾಲಂಬನಂ ತಸ್ಯಾವಿಷಯೀ ಭೂತತ್ವಾತ್ ||20||

ಕಾಯರೂಪಸಂಯಮಾತ್ ತತ್ಗ್ರಾಹ್ಯಶಕ್ತಿಸ್ತಂಭೇ ಚಕ್ಷುಃ ಪ್ರಕಾಶಾಸಂಪ್ರಯೋಗೇ‌உಂತರ್ಧಾನಮ್ ||21||

ಏತೇನ ಶಬ್ದಾದ್ಯಂತರ್ಧಾನಮುಕ್ತಮ್ ||22||

ಸೋಪಕ್ರಮಂ ನಿರುಪಕ್ರಮಂ ಚ ಕರ್ಮ ತತ್ಸಂಯಮಾತಪರಾಂತಙ್ಞಾನಮ್ ಅರಿಷ್ಟೇಭ್ಯೋ ವಾ ||23||

ಮೈತ್ರ್ಯದಿಷು ಬಲಾನಿ ||24||

ಬಲೇಷು ಹಸ್ತಿಬಲಾದೀನೀ ||25||

ಪ್ರವೃತ್ತ್ಯಾಲೋಕನ್ಯಾಸಾತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾವ್ಯಾವಹಿತವಿಪ್ರಕೃಷ್ಟಙ್ಞಾನಮ್ ||26||

ಭುವಙ್ಞಾನಂ ಸೂರ್ಯೇಸಂಯಮಾತ್ ||27||

ಚಂದ್ರೇ ತಾರವ್ಯೂಹಙ್ಞಾನಮ್ ||28||

ಧ್ರುವೇ ತದ್ಗತಿಙ್ಞಾನಮ್ ||29||

ನಾಭಿಚಕ್ರೇ ಕಾಯವ್ಯೂಹಙ್ಞಾನಮ್ ||30||

ಕನ್ಠಕೂಪೇ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾ ನಿವೃತ್ತಿಃ ||31||

ಕೂರ್ಮನಾಡ್ಯಾಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಮ್ ||32||

ಮೂರ್ಧಜ್ಯೋತಿಷಿ ಸಿದ್ಧದರ್ಶನಮ್ ||33||

ಪ್ರಾತಿಭಾದ್ವಾ ಸರ್ವಮ್ ||34||

ಹ್ರ್ಡಯೇ ಚಿತ್ತಸಂವಿತ್ ||35||

ಸತ್ತ್ವಪುರುಷಾಯೋಃ ಅತ್ಯಂತಾಸಂಕೀರ್ಣಯೋಃ ಪ್ರತ್ಯಯಾವಿಶೇಷೋಭೋಗಃ ಪರಾರ್ಥತ್ವಾತ್ಸ್ವಾರ್ಥಸಂಯಮಾತ್ ಪುರುಷಙ್ಞಾನಮ್ ||36||

ತತಃ ಪ್ರಾತಿಭಸ್ರಾವಾಣವೇದನಾದರ್ಶಾಸ್ವಾದವಾರ್ತಾ ಜಾಯಂತೇ ||37||

ತೇ ಸಮಾಧವುಪಸರ್ಗಾವ್ಯುತ್ಥಾನೇ ಸಿದ್ಧಯಃ ||38||

ಬಂಧಕಾರಣಶೈಥಿಲ್ಯಾತ್ ಪ್ರಚಾರಸಂವೇದನಾಚ್ಚ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಪರಶರೀರಾವೇಶಃ ||39||

ಉದಾನಜಯಾಜ್ಜಲಪಂಕಕಂಟಕಾದಿಷ್ವಸಂಗೋ‌உತ್ಕ್ರಾಂತಿಶ್ಚ ||40||

ಸಮಾನಜಯಾಜ್ಜ್ವಲನಮ್ ||41||

ಶ್ರೋತ್ರಾಕಾಶಯೋಃ ಸಂಬಂಧಸಂಯಮಾತ್ ದಿವ್ಯಂ ಶ್ರೋತ್ರಮ್ ||42||

ಕಾಯಾಕಾಶಯೋಃ ಸಂಬಂಧಸಂಯಮಾತ್ ಲಘುತೂಲಸಮಾಪತ್ತೇಶ್ಚಾಕಾಶ ಗಮನಮ್ ||43||

ಬಹಿರಕಲ್ಪಿತಾ ವೃತ್ತಿಃ ಮಹಾವಿದೇಹಾ ತತಃ ಪ್ರಕಾಶಾವರಣಕ್ಷಯಃ ||44||

ಸ್ಥೂಲಸ್ವರೂಪಸೂಕ್ಷ್ಮಾನ್ವಯಾರ್ಥವತ್ತ್ವಸಂಯಮಾತ್ ಭೂತಜಯಃ ||45||

ತತೋ‌உಣಿಮಾದಿಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ ಕಾಯಸಂಪತ್ ತದ್ಧರಾನಭಿಘಾತ್ಶ್ಚ ||46||

ರೂಪಲಾವಣ್ಯಬಲವಜ್ರಸಂಹನನತ್ವಾನಿ ಕಾಯಸಂಪತ್ ||47||

ಗ್ರಹಣಸ್ವರೂಪಾಸ್ಮಿತಾವಯಾರ್ಥವತ್ತ್ವಸಂಯಮಾತಿಂದ್ರಿಯ ಜಯಃ ||48||

ತತೋ ಮನೋಜವಿತ್ವಂ ವಿಕರಣಭಾವಃ ಪ್ರಧಾನಜಯಶ್ಚ ||49||

ಸತ್ತ್ವಪುರುಷಾನ್ಯತಾಖ್ಯಾತಿಮಾತ್ರಸ್ಯ ಸರ್ವಭಾವಾಧಿಷ್ಠಾತೃತ್ವಂ ಸರ್ವಙ್ಞಾತೃತ್ವಂ ಚ ||50||

ತದ್ವೈರಾಗ್ಯಾದಪಿ ದೋಷಬೀಜಕ್ಷಯೇ ಕೈವಲ್ಯಮ್ ||51||

ಸ್ಥಾನ್ಯುಪನಿಮಂತ್ರಣೇ ಸಂಗಸ್ಮಯಾಕರಣಂ ಪುನರನಿಷ್ಟಪ್ರಸಂಗಾತ್ ||52||

ಕ್ಷಣತತ್ಕ್ರಮಯೋಃ ಸಂಯಮಾತ್ ವಿವೇಕಜಂಙ್ಞಾನಮ್ ||53||

ಜಾತಿಲಕ್ಷಣದೇಶೈಃ ಅನ್ಯತಾನವಚ್ಛೇದಾತ್ ತುಲ್ಯಯೋಃ ತತಃ ಪ್ರತಿಪತ್ತಿಃ ||54||

ತಾರಕಂ ಸರ್ವವಿಷಯಂ ಸರ್ವಥಾವಿಷಯಮಕ್ರಮಂಚೇತಿ ವಿವೇಕಜಂ ಙ್ಞಾನಮ್ ||55||

ಸತ್ತ್ವಪುರುಷಯೋಃ ಶುದ್ಧಿಸಾಮ್ಯೇ ಕೈವಲ್ಯಮ್ ||56||

ಇತಿ ಪಾತಂಜಲಯೋಗದರ್ಶನೇ ವಿಭೂತಿಪಾದೋ ನಾಮ ತೃತೀಯಃ ಪಾದಃ |

Web Url: http://www.vignanam.org/veda/patanjali-yoga-sutras-3-vibhuti-pada-kannada.html