പതഞ്ജലി യോഗ സൂത്രാണി - ൩ (വിഭൂതി പാദഃ)

അഥ വിഭൂതി പാദഃ |

ദേശബന്ധഃ ചിത്തസ്യ ധാരണാ ||1||

തത്ര പ്രത്യയൈകതാനതാ ധ്യാനമ് ||2||

തദേവാര്ഥമാത്രനിര്ഭാസം സ്വരൂപശൂന്യമിവസമാധിഃ ||3||

ത്രയമേകത്ര സംയമഃ ||4||

തജ്ജയാത് പ്രജ്ഞാലോകഃ ||5||

തസ്യ ഭൂമിഷു വിനിയോഗഃ ||6||

ത്രയമന്തരന്ഗം പൂര്വേഭ്യഃ ||7||

തദപി ബഹിരങ്ഗം നിര്ബീജസ്യ ||8||

വ്യുത്ഥാനനിരോധസംസ്കാരയോഃ അഭിഭവപ്രാദുര്ഭാവൗ നിരോധക്ഷണ ചിത്താന്വയോ നിരോധപരിണാമഃ ||9||

തസ്യ പ്രശാന്തവാഹിതാ സംസ്കാരത് ||10||

സര്വാര്ഥതാ ഏകാഗ്രാതയോഃ ക്ഷയോദയൗ ചിത്തസ്യ സമാധിപരിണാമഃ ||11||

തതഃ പുനഃ ശാതോദിതൗ തുല്യപ്രത്യയൗ ചിത്തസ്യൈകാഗ്രതാപരിണാമഃ ||12||

ഏതേന ഭൂതേന്ദ്രിയേഷു ധര്മലക്ഷണാവസ്ഥാ വ്യാഖ്യാതാഃ ||13||

ശാനോദിതാവ്യപദേശ്യധര്മാനുപാതീ ധര്മീ ||14||

ക്രമാന്യത്വം പരിണാമാന്യതേവേ ഹേതുഃ ||15||

പരിണാമത്രയസംയമാതതീതാനാഗത ജ്ഞാനമ് ||16||

ശബ്ദാര്ഥപ്രത്യയാമാമിതരേത്രരാധ്യാസാത്സംകരഃ തത്പ്രവിഭാഗസംയമാത് സര്വഭൂതരുതജ്ഞാനമ് ||17||

സംസ്കാരസാക്ഷാത്കരണാത് പൂര്വജാതിജ്ഞാനമ് ||18||

പ്രത്യയസ്യ പരചിത്തജ്ഞാനമ് ||19||

ന ച തത് സാലമ്ബനം തസ്യാവിഷയീ ഭൂതത്വാത് ||20||

കായരൂപസംയമാത് തത്ഗ്രാഹ്യശക്തിസ്തമ്ഭേ ചക്ഷുഃ പ്രകാശാസംപ്രയോഗേ‌உന്തര്ധാനമ് ||21||

ഏതേന ശബ്ദാദ്യന്തര്ധാനമുക്തമ് ||22||

സോപക്രമം നിരുപക്രമം ച കര്മ തത്സംയമാതപരാന്തജ്ഞാനമ് അരിഷ്ടേഭ്യോ വാ ||23||

മൈത്ര്യദിഷു ബലാനി ||24||

ബലേഷു ഹസ്തിബലാദീനീ ||25||

പ്രവൃത്ത്യാലോകന്യാസാത് സൂക്ഷ്മാവ്യാവഹിതവിപ്രകൃഷ്ടജ്ഞാനമ് ||26||

ഭുവജ്ഞാനം സൂര്യേസംയമാത് ||27||

ചന്ദ്രേ താരവ്യൂഹജ്ഞാനമ് ||28||

ധ്രുവേ തദ്ഗതിജ്ഞാനമ് ||29||

നാഭിചക്രേ കായവ്യൂഹജ്ഞാനമ് ||30||

കന്ഠകൂപേ ക്ഷുത്പിപാസാ നിവൃത്തിഃ ||31||

കൂര്മനാഡ്യാം സ്ഥൈര്യമ് ||32||

മൂര്ധജ്യോതിഷി സിദ്ധദര്ശനമ് ||33||

പ്രാതിഭാദ്വാ സര്വമ് ||34||

ഹ്ര്ഡയേ ചിത്തസംവിത് ||35||

സത്ത്വപുരുഷായോഃ അത്യന്താസംകീര്ണയോഃ പ്രത്യയാവിശേഷോഭോഗഃ പരാര്ഥത്വാത്സ്വാര്ഥസംയമാത് പുരുഷജ്ഞാനമ് ||36||

തതഃ പ്രാതിഭസ്രാവാണവേദനാദര്ശാസ്വാദവാര്താ ജായന്തേ ||37||

തേ സമാധവുപസര്ഗാവ്യുത്ഥാനേ സിദ്ധയഃ ||38||

ബന്ധകാരണശൈഥില്യാത് പ്രചാരസംവേദനാച്ച ചിത്തസ്യ പരശരീരാവേശഃ ||39||

ഉദാനജയാജ്ജലപങ്കകണ്ടകാദിഷ്വസങ്ഗോ‌உത്ക്രാന്തിശ്ച ||40||

സമാനജയാജ്ജ്വലനമ് ||41||

ശ്രോത്രാകാശയോഃ സംബന്ധസംയമാത് ദിവ്യം ശ്രോത്രമ് ||42||

കായാകാശയോഃ സംബന്ധസംയമാത് ലഘുതൂലസമാപത്തേശ്ചാകാശ ഗമനമ് ||43||

ബഹിരകല്പിതാ വൃത്തിഃ മഹാവിദേഹാ തതഃ പ്രകാശാവരണക്ഷയഃ ||44||

സ്ഥൂലസ്വരൂപസൂക്ഷ്മാന്വയാര്ഥവത്ത്വസംയമാത് ഭൂതജയഃ ||45||

തതോ‌உണിമാദിപ്രാദുര്ഭാവഃ കായസംപത് തദ്ധരാനഭിഘാത്ശ്ച ||46||

രൂപലാവണ്യബലവജ്രസംഹനനത്വാനി കായസംപത് ||47||

ഗ്രഹണസ്വരൂപാസ്മിതാവയാര്ഥവത്ത്വസംയമാതിന്ദ്രിയ ജയഃ ||48||

തതോ മനോജവിത്വം വികരണഭാവഃ പ്രധാനജയശ്ച ||49||

സത്ത്വപുരുഷാന്യതാഖ്യാതിമാത്രസ്യ സര്വഭാവാധിഷ്ഠാതൃത്വം സര്വജ്ഞാതൃത്വം ച ||50||

തദ്വൈരാഗ്യാദപി ദോഷബീജക്ഷയേ കൈവല്യമ് ||51||

സ്ഥാന്യുപനിമന്ത്രണേ സങ്ഗസ്മയാകരണം പുനരനിഷ്ടപ്രസങ്ഗാത് ||52||

ക്ഷണതത്ക്രമയോഃ സംയമാത് വിവേകജംജ്ഞാനമ് ||53||

ജാതിലക്ഷണദേശൈഃ അന്യതാനവച്ഛേദാത് തുല്യയോഃ തതഃ പ്രതിപത്തിഃ ||54||

താരകം സര്വവിഷയം സര്വഥാവിഷയമക്രമംചേതി വിവേകജം ജ്ഞാനമ് ||55||

സത്ത്വപുരുഷയോഃ ശുദ്ധിസാമ്യേ കൈവല്യമ് ||56||

ഇതി പാതഞ്ജലയോഗദര്ശനേ വിഭൂതിപാദോ നാമ തൃതീയഃ പാദഃ |

Web Url: http://www.vignanam.org/veda/patanjali-yoga-sutras-3-vibhuti-pada-malayalam.html