ಪತಞ್ಜಲಿ ಯೋಗ ಸೂತ್ರಾಣಿ - ೩ (ವಿಭೂತಿ ಪಾದಃ)

ಅಥ ವಿಭೂತಿ ಪಾದಃ |

ದೇಶಬನ್ಧಃ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಧಾರಣಾ ||೧||

ತತ್ರ ಪ್ರತ್ಯಯೈಕತಾನತಾ ಧ್ಯಾನಮ್ ||೨||

ತದೇವಾರ್ಥಮಾತ್ರನಿರ್ಭಾಸಂ ಸ್ವರೂಪಶೂನ್ಯಮಿವಸಮಾಧಿಃ ||೩||

ತ್ರಯಮೇಕತ್ರ ಸಂಯಮಃ ||೪||

ತಜ್ಜಯಾತ್ ಪ್ರಙ್ಞಾಲೋಕಃ ||೫||

ತಸ್ಯ ಭೂಮಿಷು ವಿನಿಯೋಗಃ ||೬||

ತ್ರಯಮನ್ತರನ್ಗಂ ಪೂರ್ವೇಭ್ಯಃ ||೭||

ತದಪಿ ಬಹಿರಙ್ಗಂ ನಿರ್ಬೀಜಸ್ಯ ||೮||

ವ್ಯುತ್ಥಾನನಿರೋಧಸಂಸ್ಕಾರಯೋಃ ಅಭಿಭವಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೌ ನಿರೋಧಕ್ಷಣ ಚಿತ್ತಾನ್ವಯೋ ನಿರೋಧಪರಿಣಾಮಃ ||೯||

ತಸ್ಯ ಪ್ರಶಾನ್ತವಾಹಿತಾ ಸಂಸ್ಕಾರತ್ ||೧೦||

ಸರ್ವಾರ್ಥತಾ ಏಕಾಗ್ರಾತಯೋಃ ಕ್ಷಯೋದಯೌ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಸಮಾಧಿಪರಿಣಾಮಃ ||೧೧||

ತತಃ ಪುನಃ ಶಾತೋದಿತೌ ತುಲ್ಯಪ್ರತ್ಯಯೌ ಚಿತ್ತಸ್ಯೈಕಾಗ್ರತಾಪರಿಣಾಮಃ ||೧೨||

ಏತೇನ ಭೂತೇನ್ದ್ರಿಯೇಷು ಧರ್ಮಲಕ್ಷಣಾವಸ್ಥಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ ||೧೩||

ಶಾನೋದಿತಾವ್ಯಪದೇಶ್ಯಧರ್ಮಾನುಪಾತೀ ಧರ್ಮೀ ||೧೪||

ಕ್ರಮಾನ್ಯತ್ವಂ ಪರಿಣಾಮಾನ್ಯತೇವೇ ಹೇತುಃ ||೧೫||

ಪರಿಣಾಮತ್ರಯಸಂಯಮಾತತೀತಾನಾಗತ ಙ್ಞಾನಮ್ ||೧೬||

ಶಬ್ದಾರ್ಥಪ್ರತ್ಯಯಾಮಾಮಿತರೇತ್ರರಾಧ್ಯಾಸಾತ್ಸಙ್ಕರಃ ತತ್ಪ್ರವಿಭಾಗಸಂಯಮಾತ್ ಸರ್ವಭೂತರುತಙ್ಞಾನಮ್ ||೧೭||

ಸಂಸ್ಕಾರಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಣಾತ್ ಪೂರ್ವಜಾತಿಙ್ಞಾನಮ್ ||೧೮||

ಪ್ರತ್ಯಯಸ್ಯ ಪರಚಿತ್ತಙ್ಞಾನಮ್ ||೧೯||

ನ ಚ ತತ್ ಸಾಲಮ್ಬನಂ ತಸ್ಯಾವಿಷಯೀ ಭೂತತ್ವಾತ್ ||೨೦||

ಕಾಯರೂಪಸಂಯಮಾತ್ ತತ್ಗ್ರಾಹ್ಯಶಕ್ತಿಸ್ತಮ್ಭೇ ಚಕ್ಷುಃ ಪ್ರಕಾಶಾಸಮ್ಪ್ರಯೋಗೇ‌உನ್ತರ್ಧಾನಮ್ ||೨೧||

ಏತೇನ ಶಬ್ದಾದ್ಯನ್ತರ್ಧಾನಮುಕ್ತಮ್ ||೨೨||

ಸೋಪಕ್ರಮಂ ನಿರುಪಕ್ರಮಂ ಚ ಕರ್ಮ ತತ್ಸಂಯಮಾತಪರಾನ್ತಙ್ಞಾನಮ್ ಅರಿಷ್ಟೇಭ್ಯೋ ವಾ ||೨೩||

ಮೈತ್ರ್ಯದಿಷು ಬಲಾನಿ ||೨೪||

ಬಲೇಷು ಹಸ್ತಿಬಲಾದೀನೀ ||೨೫||

ಪ್ರವೃತ್ತ್ಯಾಲೋಕನ್ಯಾಸಾತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾವ್ಯಾವಹಿತವಿಪ್ರಕೃಷ್ಟಙ್ಞಾನಮ್ ||೨೬||

ಭುವಙ್ಞಾನಂ ಸೂರ್ಯೇಸಂಯಮಾತ್ ||೨೭||

ಚನ್ದ್ರೇ ತಾರವ್ಯೂಹಙ್ಞಾನಮ್ ||೨೮||

ಧ್ರುವೇ ತದ್ಗತಿಙ್ಞಾನಮ್ ||೨೯||

ನಾಭಿಚಕ್ರೇ ಕಾಯವ್ಯೂಹಙ್ಞಾನಮ್ ||೩೦||

ಕನ್ಠಕೂಪೇ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾ ನಿವೃತ್ತಿಃ ||೩೧||

ಕೂರ್ಮನಾಡ್ಯಾಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಮ್ ||೩೨||

ಮೂರ್ಧಜ್ಯೋತಿಷಿ ಸಿದ್ಧದರ್ಶನಮ್ ||೩೩||

ಪ್ರಾತಿಭಾದ್ವಾ ಸರ್ವಮ್ ||೩೪||

ಹ್ರ್ಡಯೇ ಚಿತ್ತಸಂವಿತ್ ||೩೫||

ಸತ್ತ್ವಪುರುಷಾಯೋಃ ಅತ್ಯನ್ತಾಸಙ್ಕೀರ್ಣಯೋಃ ಪ್ರತ್ಯಯಾವಿಶೇಷೋಭೋಗಃ ಪರಾರ್ಥತ್ವಾತ್ಸ್ವಾರ್ಥಸಂಯಮಾತ್ ಪುರುಷಙ್ಞಾನಮ್ ||೩೬||

ತತಃ ಪ್ರಾತಿಭಸ್ರಾವಾಣವೇದನಾದರ್ಶಾಸ್ವಾದವಾರ್ತಾ ಜಾಯನ್ತೇ ||೩೭||

ತೇ ಸಮಾಧವುಪಸರ್ಗಾವ್ಯುತ್ಥಾನೇ ಸಿದ್ಧಯಃ ||೩೮||

ಬನ್ಧಕಾರಣಶೈಥಿಲ್ಯಾತ್ ಪ್ರಚಾರಸಂವೇದನಾಚ್ಚ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಪರಶರೀರಾವೇಶಃ ||೩೯||

ಉದಾನಜಯಾಜ್ಜಲಪಙ್ಕಕಣ್ಟಕಾದಿಷ್ವಸಙ್ಗೋ‌உತ್ಕ್ರಾನ್ತಿಶ್ಚ ||೪೦||

ಸಮಾನಜಯಾಜ್ಜ್ವಲನಮ್ ||೪೧||

ಶ್ರೋತ್ರಾಕಾಶಯೋಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಸಂಯಮಾತ್ ದಿವ್ಯಂ ಶ್ರೋತ್ರಮ್ ||೪೨||

ಕಾಯಾಕಾಶಯೋಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಸಂಯಮಾತ್ ಲಘುತೂಲಸಮಾಪತ್ತೇಶ್ಚಾಕಾಶ ಗಮನಮ್ ||೪೩||

ಬಹಿರಕಲ್ಪಿತಾ ವೃತ್ತಿಃ ಮಹಾವಿದೇಹಾ ತತಃ ಪ್ರಕಾಶಾವರಣಕ್ಷಯಃ ||೪೪||

ಸ್ಥೂಲಸ್ವರೂಪಸೂಕ್ಷ್ಮಾನ್ವಯಾರ್ಥವತ್ತ್ವಸಂಯಮಾತ್ ಭೂತಜಯಃ ||೪೫||

ತತೋ‌உಣಿಮಾದಿಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಃ ಕಾಯಸಮ್ಪತ್ ತದ್ಧರಾನಭಿಘಾತ್ಶ್ಚ ||೪೬||

ರೂಪಲಾವಣ್ಯಬಲವಜ್ರಸಂಹನನತ್ವಾನಿ ಕಾಯಸಮ್ಪತ್ ||೪೭||

ಗ್ರಹಣಸ್ವರೂಪಾಸ್ಮಿತಾವಯಾರ್ಥವತ್ತ್ವಸಂಯಮಾತಿನ್ದ್ರಿಯ ಜಯಃ ||೪೮||

ತತೋ ಮನೋಜವಿತ್ವಂ ವಿಕರಣಭಾವಃ ಪ್ರಧಾನಜಯಶ್ಚ ||೪೯||

ಸತ್ತ್ವಪುರುಷಾನ್ಯತಾಖ್ಯಾತಿಮಾತ್ರಸ್ಯ ಸರ್ವಭಾವಾಧಿಷ್ಠಾತೃತ್ವಂ ಸರ್ವಙ್ಞಾತೃತ್ವಂ ಚ ||೫೦||

ತದ್ವೈರಾಗ್ಯಾದಪಿ ದೋಷಬೀಜಕ್ಷಯೇ ಕೈವಲ್ಯಮ್ ||೫೧||

ಸ್ಥಾನ್ಯುಪನಿಮನ್ತ್ರಣೇ ಸಙ್ಗಸ್ಮಯಾಕರಣಂ ಪುನರನಿಷ್ಟಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್ ||೫೨||

ಕ್ಷಣತತ್ಕ್ರಮಯೋಃ ಸಂಯಮಾತ್ ವಿವೇಕಜಂಙ್ಞಾನಮ್ ||೫೩||

ಜಾತಿಲಕ್ಷಣದೇಶೈಃ ಅನ್ಯತಾನವಚ್ಛೇದಾತ್ ತುಲ್ಯಯೋಃ ತತಃ ಪ್ರತಿಪತ್ತಿಃ ||೫೪||

ತಾರಕಂ ಸರ್ವವಿಷಯಂ ಸರ್ವಥಾವಿಷಯಮಕ್ರಮಞ್ಚೇತಿ ವಿವೇಕಜಂ ಙ್ಞಾನಮ್ ||೫೫||

ಸತ್ತ್ವಪುರುಷಯೋಃ ಶುದ್ಧಿಸಾಮ್ಯೇ ಕೈವಲ್ಯಮ್ ||೫೬||

ಇತಿ ಪಾತಞ್ಜಲಯೋಗದರ್ಶನೇ ವಿಭೂತಿಪಾದೋ ನಾಮ ತೃತೀಯಃ ಪಾದಃ |

Web Url: http://www.vignanam.org/veda/patanjali-yoga-sutras-3-vibhuti-pada-shuddhakannada.html