View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |
This is in romanized sanskrit according to IAST standard. View this in plain english.

Patanjali Yoga Sutras - 3 (Vibhuti Pada)


śrīpātañjalayōgadarśanam |

atha vibhūtipādaḥ |

dēśabandhaścittasya dhāraṇā ‖1‖

tatra pratyayaikatānatā dhyānam ‖2‖

tadēvārthamātranirbhāsaṃ svarūpaśūnyamiva samādhiḥ ‖3‖

trayamēkatra saṃyamaḥ ‖4‖

tajjayāt prajñālōkaḥ ‖5‖

tasya bhūmiṣu viniyōgaḥ ‖6‖

trayamantaraṅgaṃ pūrvēbhyaḥ ‖7‖

tadapi bahiraṅgaṃ nirbījasya ‖8‖

vyutthānanirōdhasaṃskārayōrabhibhavaprādurbhāvau nirōdhakṣaṇacittānvayō nirōdhapariṇāmaḥ ‖9‖

tasya praśāntavāhitā saṃskārāt ‖10‖

sarvārthataikāgrātayōḥ kṣayōdayau cittasya samādhipariṇāmaḥ ‖11‖

tataḥ punaḥ śāntōditau tulyapratyayau cittasyaikāgratā pariṇāmaḥ ‖12‖

ētēna bhūtēndriyēṣu dharmalakṣaṇāvasthāpariṇāmā vyākhyātāḥ ‖13‖

śāntōditāvyapadēśyadharmānupātī dharmī ‖14‖

kramānyatvaṃ pariṇāmānyatvē hētuḥ ‖15‖

pariṇāmatrayasaṃyamādatītānāgatajñānam ‖16‖

śabdārthapratyayānāmitarētarādhyāsāt saṅkarastatpravibhāgasaṃyamāt sarvabhūtarutajñānam ‖17‖

saṃskārasākṣātkaraṇāt pūrvajātijñānam ‖18‖

pratyayasya paracittajñānam ‖19‖

na ca tat sālambanaṃ tasyāviṣayībhūtatvāt ‖20‖

kāyarūpasaṃyamāt tadgrāhyaśaktistambhē cakṣuḥ prakāśāsamprayōgē'ntardhānam ‖21‖

sōpakramaṃ nirupakramaṃ ca karma tatsaṃyamādaparāntajñānamariṣṭēbhyō vā ‖22‖

maitryādiṣu balāni ‖23‖

balēṣu hastibalādīnī ‖24‖

pravṛttyālōkanyāsāt sūkṣmavyavahitaviprakṛṣṭajñānam ‖25‖

bhuvanajñānaṃ sūryē saṃyamāt ‖26‖

candrē tārāvyūhajñānam ‖27‖

dhruvē tadgatijñānam ‖28‖

nābhicakrē kāyavyūhajñānam ‖29‖

kaṇṭhakūpē kṣutpipāsānivṛttiḥ ‖30‖

kūrmanāḍyāṃ sthairyam ‖31‖

mūrdhajyōtiṣi siddhadarśanam ‖32‖

prātibhādvā sarvam ‖33‖

hṛdayē cittasaṃvit ‖34‖

sattvapuruṣayōratyantāsaṅkīrṇayōḥ pratyayāviśēṣō bhōgaḥ parārthatvāt svārthasaṃyamāt puruṣajñānam ‖35‖

tataḥ prātibhaśrāvaṇavēdanādarśāsvādavārtā jāyantē ‖36‖

tē samādhāvupasargāvyutthānē siddhayaḥ ‖37‖

bandhakāraṇaśaithilyāt pracārasaṃvēdanācca cittasya paraśarīrāvēśaḥ ‖38‖

udānajayājjalapaṅkakaṇṭakādiṣvasaṅga utkrāntiśca ‖39‖

samānajayājjvalanam ‖40‖

śrōtrākāśayōḥ sambandhasaṃyamāt divyaṃ śrōtram ‖41‖

kāyākāśayōḥ sambandhasaṃyamāt laghutūlasamāpattēśca ākāśagamanam ‖42‖

bahirakalpitā vṛttirmahāvidēhā tataḥ prakāśāvaraṇakṣayaḥ ‖43‖

sthūlasvarūpasūkṣmānvayārthavattvasaṃyamāt bhūtajayaḥ ‖44‖

tatō'ṇimādiprādurbhāvaḥ kāyasampat taddharmānabhighātaśca ‖45‖

rūpalāvaṇyabalavajrasaṃhananatvāni kāyasampat ‖46‖

grahaṇasvarūpāsmitānvayārthavattvasaṃyamādindriyajayaḥ ‖47‖

tatō manōjavitvaṃ vikaraṇabhāvaḥ pradhānajayaśca ‖48‖

sattvapuruṣānyatākhyātimātrasya sarvabhāvādhiṣṭhātṛtvaṃ sarvajñātṛtvañca ‖49‖

tadvairāgyādapi dōṣabījakṣayē kaivalyam ‖50‖

sthānyupanimantraṇē saṅgasmayākaraṇaṃ punaraniṣṭaprasaṅgāt ‖51‖

kṣaṇatatkramayōḥ saṃyamādvivēkajaṃ jñānam ‖52‖

jātilakṣaṇadēśairanyatānavacChēdāt tulyayōstataḥ pratipattiḥ ‖53‖

tārakaṃ sarvaviṣayaṃ sarvathāviṣayamakramaṃ cēti vivēkajaṃ jñānam ‖54‖

sattvapuruṣayōḥ śuddhisāmyē kaivalyam ‖55‖

iti śrīpātañjalayōgadarśanē vibhūtipādō nāma tṛtīyaḥ pādaḥ |












Last Updated: 28 December, 2020