| | English | | Devanagari | | Telugu | | Tamil | | Kannada | | Malayalam | | Gujarati | | Odia | | Bengali | | |
| | Marathi | | Assamese | | Punjabi | | Hindi | | Samskritam | | Konkani | | Nepali | | Sinhala | | Grantha | | |
|
Patanjali Yoga Sutras - 4 (Kaivalya Pada) pātañjali yōga sūtrāṇi close with the fourth chapter, traditionally called kaivalya pāda - the chapter on liberation. Here kaivalya points to the seer abiding in its own nature, independent of the mind's movements and no longer driven by the push-pull of craving and fear. It is often explained as complete inner freedom, because misidentification has ended at the root. In samādhi pāda, Patanjali defined yōga as the stilling of the mind and described the terrain of meditation: practice and dispassion, obstacles that scatter attention, and stages of absorption. In sādhana pāda, he laid out the causes of suffering and the disciplines that purify and stabilize life - ethics, breath, sense-restraint, and steady inward training. A helpful way to study is to keep translating the sutras back into lived observation. Where do you see a habit-seed rising? Where do you see the mind grabbing an identity? Where do you see the difference between a thought and the knower of the thought? atha kaivalyapādaḥ । Translation (bhāvārtha): janmauṣadhimantratapassamādhijāḥ siddhayaḥ ॥1॥ Translation (bhāvārtha): jātyantarapariṇāmaḥ prakṛtyāpūrāt ॥2॥ Translation (bhāvārtha): nimittamaprayōjakaṃ prakṛtīnāṃvaraṇabhēdastu tataḥ kṣētrikavat ॥3॥ Translation (bhāvārtha): nirmāṇachittānyasmitāmātrāt ॥4॥ Translation (bhāvārtha): pravṛttibhēdē prayōjakaṃ chittamēkamanēkēṣām ॥5॥ Translation (bhāvārtha): tatra dhyānajamanāśayam ॥6॥ Translation (bhāvārtha): karmāśuklākṛṣṇaṃ yōginaḥ trividhamitarēṣām ॥7॥ Translation (bhāvārtha): tatastadvipākānuguṇānāmēvābhivyaktirvāsanānām ॥8॥ Translation (bhāvārtha): jāti dēśa kāla vyavahitānāmapyānantaryaṃ smṛtisaṃskārayōḥ ēkarūpatvāt ॥9॥ Translation (bhāvārtha): tāsāmanāditvaṃ chāśiṣō nityatvāt ॥10॥ Translation (bhāvārtha): hētuphalāśrayālambanaiḥ saṅgṛhītatvātēṣāmabhāvētadabhāvaḥ ॥11॥ Translation (bhāvārtha): atītānāgataṃ svarūpatō'styadhvabhēdāddharmāṇām ॥12॥ Translation (bhāvārtha): tē vyaktasūkṣmāḥ guṇātmānaḥ ॥13॥ Translation (bhāvārtha): pariṇāmaikatvāt vastutattvam ॥14॥ Translation (bhāvārtha): vastusāmyē chittabhēdāttayōrvibhaktaḥ panthāḥ ॥15॥ Translation (bhāvārtha): na chaikachittatantraṃ vastu tatpramāṇakaṃ tadā kiṃ syāt ॥16॥ Translation (bhāvārtha): taduparāgāpēkṣitvāt chittasya vastujñātājñātam ॥17॥ Translation (bhāvārtha): sadājñātāḥ chittavṛttayaḥ tatprabhōḥ puruṣasyāpariṇāmitvāt ॥18॥ Translation (bhāvārtha): na tatsvābhāsaṃ dṛśyatvāt ॥19॥ Translation (bhāvārtha): ēka samayē chōbhayānavadhāraṇam ॥20॥ Translation (bhāvārtha): chittāntara dṛśyē buddhibuddhēḥ atiprasaṅgaḥ smṛtisaṅkaraścha ॥21॥ Translation (bhāvārtha): chitērapratisaṅkramāyāḥ tadākārāpattau svabuddhi saṃvēdanam ॥22॥ Translation (bhāvārtha): draṣṭṛdṛśyōparaktaṃ chittaṃ sarvārtham ॥23॥ Translation (bhāvārtha): tadasaṅkhyēya vāsanābhiḥ chitramapi parārthaṃ saṃhatyakāritvāt ॥24॥ Translation (bhāvārtha): viśēṣadarśinaḥ ātmabhāvabhāvanānivṛttiḥ ॥25॥ Translation (bhāvārtha): tadā vivēkanimnaṃ kaivalyaprāgbhāraṃ chittam ॥26॥ Translation (bhāvārtha): tachChidrēṣu pratyayāntarāṇi saṃskārēbhyaḥ ॥27॥ Translation (bhāvārtha): hānamēṣāṃ klēśavaduktam ॥28॥ Translation (bhāvārtha): prasaṅkhyānē'pyakusīdasya sarvathā vivēkakhyātēḥ dharmamēghassamādhiḥ ॥29॥ Translation (bhāvārtha): tataḥ klēśakarmanivṛttiḥ ॥30॥ Translation (bhāvārtha): tadā sarvāvaraṇamalāpētasya jñānasyānantyāt jñēyamalpam ॥31॥ Translation (bhāvārtha): tataḥ kṛtārthānāṃ pariṇāmakramasamāptirguṇānām ॥32॥ Translation (bhāvārtha): kṣaṇapratiyōgī pariṇāmāparānta nirgrāhyaḥ kramaḥ ॥33॥ Translation (bhāvārtha): puruṣārthaśūnyānāṃ guṇānāmpratiprasavaḥ kaivalyaṃ svarūpapratiṣṭhā vā chitiśaktiriti ॥34॥ Translation (bhāvārtha): iti pātañjalayōgadarśanē kaivalyapādō nāma chaturthaḥ pādaḥ । Translation (bhāvārtha): |