ப⁴ர்த்ருஹரி is celebrated for the ஶதக-த்ரிஶதி - three collections of roughly a hundred verses each: நீதி ஶதகம், ஶ்ருங்கா³ர ஶதகம், and வைராக்³ய ஶதகம். These are among the most quoted ஸுபா⁴ஷிதானி in Sanskrit literature because each ஶ்லோக is compact, memorable, and psychologically sharp.
ஶ்ருங்கா³ர ஶதகம் explores ஶ்ருங்கா³ர (love/beauty/romance) in many shades: the first spark of attraction, playful conversation, the language of glances, union (ஸம்போ⁴க³), separation (விரஹ), and the way desire can both uplift and unsettle the mind. It is not only about physical beauty; it is also a study of longing, imagination, vulnerability, pride, and reconciliation - the inner choreography of relationship.
ஶம்பு⁴ஸ்வயம்பு⁴ஹரயோ ஹரிணேக்ஷணானாம்
யேனாக்ரியந்த ஸததம் க்³ருஹகும்ப⁴தா³ஸா: ।
வாசாம் அகோ³சரசரித்ரவிசித்ரிதாய
தஸ்மை நமோ ப⁴க³வதே மகரத்⁴வஜாய ॥ 2.1 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Salutations to Cupid, whose wondrous play is beyond words - he by whom even Shiva, Brahma, and Vishnu are made ceaseless household errand-servants for doe-eyed women.
ஸ்மிதேன பா⁴வேன ச லஜ்ஜயா பி⁴யா
பராண்முகை²ரர்த⁴கடாக்ஷவீக்ஷணை: ।
வசோபி⁴ரீர்ஷ்யாகலஹேன லீலயா
ஸமஸ்தபா⁴வை: க²லு ப³ந்த⁴னம் ஸ்த்ரிய: ॥ 2.2 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
By smiles and moods, by modesty and coy fear, by averted faces and half-sidelong glances, by words, jealousy, quarrels, and playful teasing - by all these moods indeed women become a binding snare for the mind.
ப்⁴ரூசாதுர்யாத்குஷ்சிதாக்ஷா: கடாக்ஷா:
ஸ்னிக்³தா⁴ வாசோ லஜ்ஜிதாந்தாஶ்ச ஹாஸா: ।
லீலாமந்த³ம் ப்ரஸ்தி²தம் ச ஸ்தி²தம் ச
ஸ்த்ரீணாம் ஏதத்³பூ⁴ஷணம் சாயுத⁴ம் ச ॥ 2.3 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Sidelong glances shaped by clever eyebrow-play and slightly contracted eyes, affectionate speech, laughter that ends in modesty, and a gentle playful gait - whether walking or standing - these are for women both ornament and weapon.
க்வசித்ஸப்⁴ரூப⁴ங்கை³: க்வசித³பி ச லஜ்ஜாபரிக³தை:
க்வசித்³பூ⁴ரித்ரஸ்தை: க்வசித³பி ச லீலாவிலலிதை: ।
குமாரீணாம் ஏதைர்மத³னஸுப⁴கை³ர்னேத்ரவலிதை:
ஸ்பு²ரன்னீலாப்³ஜானாம் ப்ரகரபரிகீர்ணா இவ தி³ஶ: ॥ 2.4 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
With eyebrow-bends, with modesty, with startled innocence, and with playful grace - with these love-stirring movements of the maidens' rolling eyes - the very directions seem as though they are strewn with clusters of flashing blue lotuses.
வக்த்ரம் சந்த்³ரவிகாஸி பங்கஜபரீஹாஸக்ஷமே லோசனே
வர்ண: ஸ்வர்ணம் அபாகரிஷ்ணுரலினீஜிஷ்ணு: கசானாம் சய: ।
ப³க்ஷோஜாவிப⁴கும்ப⁴விப்⁴ரமஹரௌ கு³ர்வீ நிதம்ப³ஸ்த²லீ
வாசாம் ஹாரி ச மார்த³வம் யுவதீஷு ஸ்வாபா⁴விகம் மண்ட³னம் ॥ 2.5 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In young women, the natural adornment is this: a face blooming like the moon; eyes that outshine the lotus; a complexion that eclipses gold; hair that surpasses the swarm of bees; paired breasts like jars that bewilder the heart; a weighty curve of the hips; and speech whose softness captivates.
ஸ்மிதகிஞ்சின்முக்³த⁴ம் ஸரலதரலோ த்³ருஷ்டிவிப⁴வ:
பரிஸ்பந்தோ³ வாசாம் அபி⁴னவவிலாஸோக்திஸரஸ: ।
க³தானாம் ஆரம்ப:⁴ கிஸலயிதலீலாபரிகர:
ஸ்ப்ருஶந்த்யாஸ்தாருண்யம் கிம் இவ ந ஹி ரம்யம் ம்ருக³த்³ருஶ: ॥ 2.6 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
An innocent smile, a simple yet restless richness of gaze, a tremor in speech that is sweet with fresh playful phrases, the first budding start of movements and gestures - when youth touches the doe-eyed maiden, what is there that is not lovely?
த்³ரஷ்டவ்யேஷு கிம் உத்தமம் ம்ருக³த்³ருஶ: ப்ரேமப்ரஸன்னம் முக²ம்
க்⁴ராதவேஷ்வபி கிம் தத்³ஆஸ்யபவன: ஶ்ரவ்யேஷு கிம் தத்³வச: ।
கிம் ஸ்வாத்³யேஷு தத்³ஓஷ்ட²பல்லவரஸ: ஸ்ப்ருஶ்யேஷு கிம் தத்³வபுர்த்⁴யேயம்
கிம் நவயௌவனே ஸஹ்ருத³யை: ஸர்வத்ர தத்³விப்⁴ரமா: ॥ 2.7 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Of all things to be seen, what is best? - the doe-eyed beloved's face, bright with love. Of all scents, what? - her breath. Of all sounds? - her words. Of all tastes? - the sweetness of her lips. Of all touch? - her body. And what is to be contemplated? - her fresh youth; for the tender-hearted, her graces are "best" everywhere.
ஏதாஶ்சலத்³வலயஸம்ஹதிமேக²லோத்த²ஜ²ங்கார
நூபுரபராஜிதராஜஹம்ஸ்ய: ।
குர்வந்தி கஸ்ய ந மனோ விவஶம் தருண்யோ
வித்ரஸ்தமுக்³த⁴ஹரிணீஸத்³ருஶை: கடாக்ஷை: ॥ 2.8 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
With jingling from swaying bangles and girdle, with anklets whose music outshines the royal swan, and with sidelong glances like frightened innocent doe - which mind do these young women not overpower?
குங்குமபங்ககலங்கிததே³ஹா
கௌ³ரபயோத⁴ரகம்பிதஹாரா ।
நூபுரஹம்ஸரணத்பத்³மா
கம் ந வஶீகுருதே பு⁴வி ராமா ॥ 2.9 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
With her body streaked with saffron paste, her necklace trembling on her fair breasts, and her lotus-feet ringing with anklets like swans - whom on earth does such a lovely woman not enchant?
நூனம் ஹி தே கவிவரா விபரீதவாசோ
யே நித்யம் ஆஹுரப³லா இதி காமினீஸ்தா: ।
யாபி⁴ர்விலோலிதரதாரகத்³ருஷ்டிபாதை:
ஶக்ராத³யோபி விஜிதாஸ்த்வப³லா: கத²ம் தா: ॥ 2.1௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Surely those "great poets" speak upside-down who keep calling women weak; by the playful casting of their rolling, star-like glances even Indra and the gods are conquered - how then are they weak?
நூனம் ஆஜ்ஞாகரஸ்தஸ்யா: ஸுப்⁴ருவோ மகரத்⁴வஜ: ।
யதஸ்தன்னேத்ரஸஞ்சாரஸூசிதேஷு ப்ரவர்ததே ॥ 2.11 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Surely Cupid is the obedient servant of that fair-browed woman, because he acts according to the signals given by the movements of her eyes.
கேஶா: ஸம்யமின: ஶ்ருதேரபி பரம் பாரம் க³தே லோசனே
அந்தர்வக்த்ரம் அபி ஸ்வபா⁴வஶுசிபீ⁴: கீர்ணம் த்³விஜானாம் க³ணை: ।
முக்தானாம் ஸததாதி⁴வாஸருசிரௌ வக்ஷோஜகும்பா⁴விமாவித்த²ம்
தன்வி வபு: ப்ரஶாந்தம் அபி தேராக³ம் கரோத்யேவ ந: ॥ 2.12 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Your hair looks like that of the self-controlled; your eyes seem to extend even beyond the ear; your mouth, naturally bright, is filled with rows of teeth; your two breast-jars are ever beautified by pearls resting on them. O slender one, even though your form is composed, it still awakens passion in us.
முக்³தே⁴ தா⁴னுஷ்கதா கேயம் அபூர்வா த்வயி த்³ருஶ்யதே ।
யயா வித்⁴யஸி சேதாம்ஸி கு³ணைரேவ ந ஸாயகை: ॥ 2.13 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
O innocent one, what new kind of archery is seen in you - by which you pierce hearts with your qualities alone, and not with arrows?
ஸதி ப்ரதீ³பே ஸத்யக்³னௌ ஸத்ஸு தாராரவீந்து³ஷு ।
வினா மே ம்ருக³ஶாவாக்ஷ்யா தமோபூ⁴தம் இத³ம் ஜக³த் ॥ 2.14 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Though lamp-light, fire, stars, sun, and moon are present, without my fawn-eyed beloved this world becomes darkness to me.
உத்³வ்ருத்த: ஸ்தனபா⁴ர ஏஷ தரலே நேத்ரே சலே ப்⁴ரூலதே
ராகா³தி⁴ஷ்டி²தம் ஓஷ்ட²பல்லவம் இத³ம் குர்வந்து நாம வ்யதா²ம் ।
ஸௌபா⁴க்³யாக்ஷரமாலிகேவ லிகி²தா புஷ்பாயுதே⁴ன ஸ்வயம்
மத்⁴யஸ்தா²பி கரோதி தாபம் அதி⁴கம் ரோமாவலி: கேன ஸா ॥ 2.15 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Let the raised weight of the breasts, the tremulous eyes, the dancing eyebrows, and the lip-bud set with color indeed cause disturbance; but why does the delicate line of abdominal hair, though placed in the middle, produce even greater burning longing - as if Cupid himself wrote it like an auspicious garland of letters?
முகே²ன சந்த்³ரகாந்தேன மஹானீலை: ஶிரோருஹை: ।
கராப்⁴யாம் பத்³மராகா³ப்⁴யாம் ரேஜே ரத்னமயீவ ஸா ॥ 2.16 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
With a moonstone-like face, deep-blue hair, and ruby-like hands, she shone as though she were fashioned from jewels.
கு³ருணா ஸ்தனபா⁴ரேண முக²சந்த்³ரேண பா⁴ஸ்வதா ।
ஶனைஶ்சராப்⁴யாம் பாதா³ப்⁴யாம் ரேஜே க்³ரஹமயீவ ஸா ॥ 2.17 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
With the heavy "guru" of her breast-weight, with a radiant moon-like face, and with two Saturn-like feet, she appeared as though she were made of planets.
தஸ்யா: ஸ்தனௌ யதி³ க⁴னௌ ஜக⁴னம் ச ஹாரி
வக்த்ரம் ச சாரு தவ சித்த கிம் ஆகுலத்வம் ।
புண்யம் குருஷ்வ யதி³ தேஷு தவாஸ்தி வாஞ்சா²
புண்யைர்வினா ந ஹி ப⁴வந்தி ஸமீஹிதார்தா²: ॥ 2.18 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
O mind, if her breasts are full, her hips charming, and her face lovely, why are you so agitated? If you truly desire such things, cultivate merit - without merit, desired outcomes do not come to pass.
இமே தாருண்யஶ்ரீனவபரிமலா: ப்ரௌட⁴ஸுரதப்ரதாப
ப்ராரம்பா⁴: ஸ்மரவிஜயதா³னப்ரதிபு⁴வ: ।
சிரம் சேதஶ்சோரா அபி⁴னவவிகாரைககு³ரவோ
விலாஸவ்யாபாரா: கிம் அபி விஜயந்தே ம்ருக³த்³ருஶாம் ॥ 2.19 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
These activities of doe-eyed women - fragrant with the fresh splendor of youth, beginning the heat of mature love-play, granting victory to Cupid, long-time thieves of the mind, and unique teachers of ever-new emotions - triumph in some indescribable way.
ப்ரணயமது⁴ரா: ப்ரேமோத்³கா³ரா ரஸாஶ்ரயதாம் க³தா:
ப²ணிதிமது⁴ரா முக்³த⁴ப்ராயா: ப்ரகாஶிதஸம்மதா³: ।
ப்ரக்ருதிஸுப⁴கா³ விஸ்ரம்பா⁴ர்த்³ரா: ஸ்மரோத³யதா³யினீ
ரஹஸி கிம் அபி ஸ்வைராலாபா ஹரந்தி ம்ருகீ³த்³ருஶாம் ॥ 2.2௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Sweet with affection, rich in outpourings of love and the flavor of emotion; sweet in speech and mostly innocent; naturally charming and softened by trust - the free private conversations of doe-eyed women kindle love and steal the heart.
விஶ்ரம்ய விஶ்ரம்ய வனத்³ருமாணாம்
சா²யாஸு தன்வீ விசசார காசித் ।
ஸ்தனோத்தரீயேண கரோத்³த்⁴ருதேன
நிவாரயந்தீ ஶஶினோ மயூகா²ன் ॥ 2.21 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
A slender woman wandered, resting again and again in the shade of forest trees, shielding herself from the moon's rays with an upper cloth raised by her hand.
அத³ர்ஶனே த³ர்ஶனமாத்ரகாமா
த்³ருஷ்ட்வா பரிஷ்வங்க³ஸுகை²கலோலா ।
ஆலிங்கி³தாயாம் புனராயதாக்ஷ்யாமாஶாஸ்மஹே
விக்³ரஹயோரபே⁴த³ம் ॥ 2.22 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When we cannot see her, we long only for a sight; once we see her, we long only for the pleasure of an embrace; and when embraced, we again long for the complete non-separation of the two bodies.
மாலதீ ஶிரஸி ஜ்ரும்ப⁴ணம் முகே²
சந்த³னம் வபுஷி குங்குமாவிலம் ।
வக்ஷஸி ப்ரியதமா மதா³லஸா
ஸ்வர்க³ ஏஷ பரிஶிஷ்ட ஆக³ம: ॥ 2.23 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Jasmine on the head, a blooming smile on the face, sandal paste on the body tinged with saffron, and the beloved lying languid on the chest - this is heaven; anything "to come" is only the remainder.
ப்ராங்மாம் ஏதி மனாக³னாக³தரஸம் ஜாதாபி⁴லாஷாம் தத:
ஸவ்ரீட³ம் தத³னு ஶ்லதோ²த்³யமம் அத² ப்ரத்⁴வஸ்ததை⁴ர்யம் புன: ।
ப்ரேமார்த்³ரம் ஸ்ப்ருஹணீயனிர்ப⁴ரரஹ: க்ரீடா³ப்ரக³ல்ப⁴ம் ததோ
நி:ஸங்கா³ங்க³விகர்ஷணாதி⁴கஸுக²ரம்யம் குலஸ்த்ரீரதம் ॥ 2.24 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The love-play of a respectable woman is uniquely delightful: the mind first moves forward and just begins to taste emotion, desire arises; then bashfulness appears and effort slackens, courage collapses again; then it becomes tender with love, then an intensely desirable private moment, then bold play - and finally, playful withdrawals of the limbs that heighten delight.
உரஸி நிபதிதானாம் ஸ்ரஸ்தத⁴ம்மில்லகானாம்
முகுலிதனயனானாம் கிஞ்சித்³உன்மீலிதானாம் ।
உபரி ஸுரதகே²த³ஸ்வின்னக³ண்ட³ஸ்த²லானாமத⁴ர
மது⁴ வதூ⁴னாம் பா⁴க்³யவந்த: பிப³ந்தி ॥ 2.25 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The fortunate drink the honey of the lips of women who lie upon their chest, hair disheveled, eyes closed yet slightly opening, cheeks moist with the fatigue of love-play.
ஆமீலிதனயனானாம் ய:
ஸுரதரஸோனு ஸம்வித³ம் பா⁴தி ।
மிது²ரைர்மிதோ²வதா⁴ரிதமவிதத²ம்
இத³ம் ஏவ காமனிர்ப³ர்ஹணம் ॥ 2.26 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
That which shines as the shared, unspoken understanding within love-play - when eyes are half-closed - and which couples mutually recognize as true: this alone is the fulfilment of love.
இத³ம் அனுசிதம் அக்ரமஶ்ச பும்ஸாம்
யதி³ஹ ஜராஸ்வபி மன்மதா² விகாரா: ।
தத³பி ச ந க்ருதம் நிதம்பி³னீனாம்
ஸ்தனபதனாவதி⁴ ஜீவிதம் ரதம் வா ॥ 2.27 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
It is improper and out of order for men if the stirrings of desire persist even in old age; yet, for women of shapely hips it is not said to be so - as though their life remains love and delight until the signs of age appear.
ராஜஸ்த்ருஷ்ணாம்பு³ராஶேர்ன ஹி ஜக³தி க³த: கஶ்சிதே³வாவஸானம்
கோ வார்தோ²ர்தை²: ப்ரபூ⁴தை: ஸ்வவபுஷி க³லிதே யௌவனே ஸானுராகே³ ।
க³ச்சா²ம: ஸத்³ம யாவத்³விகஸிதனயனேந்தீ³வராலோகினீனாமாக்ரம்யாக்ரம்ய
ரூபம் ஜ²டிதி ந ஜரயா லுப்யதே ப்ரேயஸீனாம் ॥ 2.28 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
There is no end, in this world, to the ocean of craving for power and splendor. What is the use of abundant wealth when youth and passion slip away from the body? Let us go, again and again, to the homes of lotus-eyed beloveds while their beauty is not yet quickly taken away by old age.
ராக³ஸ்யாகா³ரம் ஏகம் நரகஶதமஹாது³:க²ஸம்ப்ராப்திஹேதுர்மோஹஸ்யோத்பத்தி
பீ³ஜம் ஜலத⁴ரபடலம் ஜ்ஞானதாராதி⁴பஸ்ய ।
கந்த³ர்பஸ்யைகமித்ரம் ப்ரகடிதவிவித⁴ஸ்பஷ்டதோ³ஷப்ரப³ந்த⁴ம்
லோகேஸ்மின்ன ஹ்யர்த²வ்ரஜகுலப⁴வனயௌவனாத³ன்யத³ஸ்தி ॥ 2.29 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Youth is the sole abode of passion; the cause of countless hell-like sufferings; the seed from which delusion is born; a mass of clouds that hides the moon of wisdom; Cupid's closest friend; and a chain of clearly visible faults. Indeed, in this world people seem to know nothing beyond wealth, retinue, family, home, and youth.
ஶ்ருங்கா³ரத்³ருமனீரதே³ ப்ரஸ்ருமரக்ரீடா³ரஸஸ்ரோதஸி
ப்ரத்³யும்னப்ரியபா³ந்த⁴வே சதுரவாங்முக்தாப²லோத³ன்வதி ।
தன்வீனேத்ரசகோரபாவனவிதௌ⁴ ஸௌபா⁴க்³யலக்ஷ்மீனிதௌ⁴
த⁴ன்ய: கோபி ந விக்ரியாம் கலயதி ப்ராப்தே நவே யௌவனே ॥ 2.3௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When fresh youth arrives - like a raincloud nourishing the tree of romance, like a stream overflowing with playful delight, like an ocean rich with pearl-like clever speech, like a treasure-house of fortune and beauty - who, even among the blessed, does not undergo a transformation?
ஸம்ஸாரேஸ்மின்னஸாரே குன்ருபதிப⁴வனத்³வாரஸேவாகலங்கவ்யாஸங்க³
வ்யஸ்ததை⁴ர்யம் கத²ம் அமலதி⁴யோ மானஸம் ஸம்வித³த்⁴யு: ।
யத்³யேதா: ப்ரோத்³யத்³இந்து³த்³யுதினிசயப்⁴ருதோ ந ஸ்யுரம்போ⁴ஜனேத்ரா:
ப்ரேங்க²த்காஞ்சீகலாபா: ஸ்தனப⁴ரவினமன்மத்⁴யபா⁴ஜஸ்தருண்ய: ॥ 2.31 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In this essence-less world, tainted by humiliating service at the gates of petty rulers, how could the minds of the pure-hearted ever stay composed - if these young women did not exist: lotus-eyed, shining like a newly risen moon, their girdles swaying, their waists gently bent beneath youthful fullness?
ஸித்³தா⁴த்⁴யாஸிதகந்த³ரே ஹரவ்ருஷஸ்கந்தா⁴வருக்³ணத்³ருமே
க³ங்கா³தௌ⁴தஶிலாதலே ஹிமவத: ஸ்தா²னே ஸ்தி²தே ஶ்ரேயஸி ।
க: குர்வீத ஶிர: ப்ரணாமமலினம் ம்லானம் மனஸ்வீ ஜனோ
யத்³வித்ரஸ்தகுரங்க³ஶாவனயனா ந ஸ்யு: ஸ்மராஸ்த்ரம் ஸ்த்ரிய: ॥ 2.32 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even in a most auspicious Himalayan retreat - caves inhabited by spiritual adepts, rocks washed by the river Ganga, and forest traces of Shiva's bull - what spirited person would let the head be soiled by repeated bowing and the mind droop, if women with frightened-fawn eyes were not Cupid's weapons?
ஸம்ஸார தவ பர்யந்தபத³வீ ந த³வீயஸீ ।
அந்தரா து³ஸ்தரா ந ஸ்யுர்யதி³ தே மதி³ரேக்ஷணாம் ॥ 2.33 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The road through this worldly life does not feel long, and the stretch in between does not feel hard to cross, if your intoxicating eyes are with me.
தி³ஶ வனஹரிணீப்⁴யோ வம்ஶகாண்ட³ச்ச²வீனாம்
கவலம் உபலகோடிச்சி²ன்னமூலம் குஶானாம் ।
ஶகயுவதிகபோலாபாண்டு³தாம்பூ³லவல்லீத³லம்
அருணனகா²க்³ரை: பாடிதம் வா வதூ⁴ப்⁴ய: ॥ 2.34 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
To deer, offer a morsel of sacred grass, pale as bamboo-stalks and with roots cut clean by stone; to brides, offer a betel-leaf, pale as a maiden's cheek and torn by the reddish tips of nails.
அஸாரா: ஸர்வே தே விரதிவிரஸா: பாபவிஷயா
ஜுகு³ப்ஸ்யந்தாம் யத்³வா நனு ஸகலதோ³ஷாஸ்பத³ம் இதி ।
ததா²ப்யேதத்³பூ⁴மௌ நஹி பரஹிதாத்புண்யம் அதி⁴கம்
ந சாஸ்மின்ஸம்ஸாரே குவலயத்³ருஶோ ரம்யம் அபரம் ॥ 2.35 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Let all sense-objects be declared worthless, tasteless to the dispassionate, and to be shunned as an abode of faults; yet on this earth there is no virtue greater than working for others' welfare, and in this world there is no delight greater than the eyes of a lotus-eyed beloved.
ஏதத்காமப²லோ லோகே யத்³த்³வயோரேகசித்ததா ।
அன்யசித்தக்ருதே காமே ஶவயோரிவ ஸங்க³ம: ॥ 2.35.1 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The real fruit of love in this world is two people becoming of one mind; when love is with someone whose mind is elsewhere, their union is like the meeting of two corpses.
மாத்ஸர்யம் உத்ஸார்ய விசார்ய கார்யமார்யா:
ஸமர்யாத³ம் இத³ம் வத³ந்து ।
ஸேவ்யா நிதம்பா³: கிம் உ பூ⁴த⁴ராணாமத
ஸ்மரஸ்மேரவிலாஸினீனாம் ॥ 2.36 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Let the noble, setting aside envy and thinking clearly about what is worth pursuing, say this with propriety: are the hips we should "serve" those of mountains - or rather those of love-smiling, playful women?
ஸம்ஸாரே ஸ்வப்னஸாரே பரிணதிதரலே த்³வே க³தீ பண்டி³தானாம்
தத்த்வஜ்ஞானாம்ருதாம்ப:⁴ப்லவலலிததி⁴யாம் யாது கால: கத²ஞ்சித் ।
நோ சேன்முக்³தா⁴ங்க³னானாம் ஸ்தனஜக⁴னக⁴னாபோ⁴க³ஸம்போ⁴கி³னீனாம்
ஸ்தூ²லோபஸ்த²ஸ்த²லீஷு ஸ்த²கி³தகரதலஸ்பர்ஶலீலோத்³யமானாம் ॥ 2.37 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In this dream-like and ever-shifting world, the learned have only two meaningful ways for time to pass: either through minds delighting in truth-knowledge - a raft of nectar - or else (if not that) amid the intimate play of innocent young women, rich in youthful abundance.
ஆவாஸ: க்ரியதாம் க³ங்கே³ பாபஹாரிணி வாரிணி ।
ஸ்தனத்³வயே தருண்யா வா மனோஹாரிணி ஹாரிணி ॥ 2.38 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Let your dwelling be made either in the sin-removing waters of the river Ganga, or in the mind-stealing bosom of a young woman.
கிம் இஹ ப³ஹுபி⁴ருக்தைர்யுக்திஶூன்யை: ப்ரலாபைர்த்³வயம்
இஹ புருஷாணாம் ஸர்வதா³ ஸேவனீயம் ।
அபி⁴னவமத³லீலாலாலஸம் ஸுந்த³ரீணாம்
ஸ்தனப⁴ரபரிகி²ன்னம் யௌவனம் வா வனம் வா ॥ 2.39 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Why so much senseless talk? In this world, there are only two pursuits that people truly cling to: either the fresh, passionate youth of beautiful women, or the solitude of the forest.
ஸத்யம் ஜனா வச்மி ந பக்ஷபாதால்
லோகேஷு ஸப்தஸ்வபி தத்²யம் ஏதத் ।
நான்யன்மனோஹாரி நிதம்பி³னீப்⁴யோ
து³:கை²கஹேதுர்ன ச கஶ்சித³ன்ய: ॥ 2.4௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
People, I say this truly and without bias: across all the seven worlds, there is no other single cause of sorrow than captivating women.
காந்தேத்யுத்பலலோசனேதி விபுலஶ்ரோணீப⁴ரேத்யுன்னமத்பீனோத்துங்க³
பயோத⁴ரேதி ஸமுகா²ம்போ⁴ஜேதி ஸுப்⁴ரூரிதி ।
த்³ருஷ்ட்வா மாத்³யதி மோத³தேபி⁴ரமதே ப்ரஸ்தௌதி வித்³வானபி
ப்ரத்யக்ஷாஶுசிப⁴ஸ்த்ரிகாம் ஸ்த்ரியம் அஹோ மோஹஸ்ய து³ஶ்சேஷ்டிதம் ॥ 2.41 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Calling her "beloved", "lotus-eyed", "broad-hipped", "high and full-breasted", "lotus-faced", "beautiful-browed" - merely seeing her, even a scholar becomes intoxicated, rejoices, delights, and praises, though she is plainly a bag of impurities. Alas, what a mischief of delusion!
ஸ்ம்ருதா ப⁴வதி தாபாய த்³ருஷ்டா சோன்மாத³காரிணீ ।
ஸ்ப்ருஷ்டா ப⁴வதி மோஹாய ஸா நாம த³யிதா கத²ம் ॥ 2.42 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Remembered she burns; seen she drives one into frenzy; touched she bewilders. How then is she called a "beloved"?
தாவதே³வாம்ருதமயீ யாவல்லோசனகோ³சரா ।
சக்ஷுஷ்பதா²த³தீதா து விஷாத³ப்யதிரிச்யதே ॥ 2.43 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
She is nectar only as long as she remains within sight; once she goes beyond the eyes' reach, she becomes worse than poison (through the pain of longing).
நாம்ருதம் ந விஷம் கிஞ்சிதே³தாம் முக்த்வா நிதம்பி³னீம் ।
ஸைவாம்ருதலதா ரக்தா விரக்தா விஷவல்லரீ ॥ 2.44 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Except for this beloved, nothing is really nectar or poison: when she is affectionate she is a vine of nectar, and when she turns indifferent she becomes a vine of poison.
ஆவர்த: ஸம்ஶயானாம் அவினயபு⁴வனம் பட்டணம் ஸாஹஸானாம்
தோ³ஷாணாம் ஸன்னிதா⁴னம் கபடஶதமயம் க்ஷேத்ரம் அப்ரத்யயானாம் ।
ஸ்வர்க³த்³வாரஸ்ய விக்⁴னோ நரகபுரமுக² ஸர்வமாயாகரண்ட³ம்
ஸ்த்ரீயந்த்ரம் கேன ஸ்ருஷ்டம் விஷம் அம்ருதமயம் ப்ராணிலோகஸ்ய பாஶ: ॥ 2.45 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Who created this "woman-device" - a whirlpool of doubts, a realm of indiscipline, a city of rashness, an abode of faults, a field made of a hundred deceits, an obstacle at heaven's gate and the doorway to hell, a basket of every illusion - a poison that appears as nectar, a snare for living beings?
நோ ஸத்யேன ம்ருகா³ங்க ஏஷ வத³னீபூ⁴தோ ந சேந்தீ³வரத்³வந்த்³வம்
லோசனதாம் க³த ந கனகைரப்யங்க³யஷ்டி: க்ருதா ।
கிந்த்வேவம் கவிபி⁴: ப்ரதாரிதமனாஸ்தத்த்வம் விஜானன்னபி
த்வங்மாம்ஸாஸ்தி²மயம் வபுர்ம்ருக³த்³ருஶாம் மந்தோ³ ஜன: ஸேவதே ॥ 2.46 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Truly, the moon has not become her face; nor have blue lotuses become her eyes; nor is her body made of gold. Yet the dull person, though knowing reality, still clings to the deer-eyed woman's body made of skin, flesh, and bone - his mind deceived by poets.
லீலாவதீனாம் ஸஹஜா விலாஸாஸ்த
ஏவ மூட⁴ஸ்ய ஹ்ருதி³ ஸ்பு²ரந்தி ।
ராகோ³ நலின்யா ஹி நிஸர்க³ஸித்³த⁴ஸ்தத்ர
ப்⁴ரம்த்யேவ வ்ருதா² ஷட்³அங்க்⁴ரி: ॥ 2.47 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In a fool's heart, the inborn graces of playful women alone keep flashing. The lotus's redness is natural; still the six-footed bee, deluded, buzzes about it in vain.
ஸம்மோஹயந்தி மத³யந்தி விட³ம்ப³யந்தி
நிர்ப⁴ர்த்ஸ்யந்தி ரமயந்தி விஷாத³யந்தி ।
ஏதா: ப்ரவிஶ்ய ஸத³யம் ஹ்ருத³யம் நராணாம்
கிம் நாம வாமனயனா ந ஸமாசரந்தி ॥ 2.47.1 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
They bewilder, intoxicate, deceive, scold, delight, and sadden - once these beautiful-eyed women enter a man's tender heart, what is it that they do not do?
யதே³தத்பூர்ணேந்து³த்³யுதிஹரம் உதா³ராக்ருதி பரம்
முகா²ப்³ஜம் தன்வங்க்³யா: கில வஸதி யத்ராத⁴ரமது⁴ ।
இத³ம் தத்கிம் பாகத்³ருமப²லம் இதா³னீம் அதிரஸவ்யதீதேஸ்மின்
காலே விஷம் இவ ப⁴விஷ்ய்த்யஸுக²த³ம் ॥ 2.48 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
This splendid lotus-face of the slender beloved, stealing the shine of the full moon, where the honey of her lips resides - is it not a ripe fruit? Yet when its excessive sweetness has passed with time, it will turn, as it were, into poison and bring pain.
உன்மீலத்த்ரிவலீதரங்க³னிலயா ப்ரோத்துங்க³பீனஸ்தனத்³வந்த்³வேனோத்³க³த
சக்ரவாகயுக³லா வக்த்ராம்பு³ஜோத்³பா⁴ஸினீ ।
காந்தாகாரத⁴ரா நதீ³யம் அபி⁴த: க்ரூராத்ர நாபேக்ஷதே
ஸம்ஸாரார்ணவமஜ்ஜனம் யதி³ ததா³ தூ³ரேண ஸந்த்யஜ்யதாம் ॥ 2.49 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
This river shaped like a beloved - with waves like the soft lines of her waist, with a pair of love-birds rising from lofty, full breasts, shining with a lotus-like face - is cruel and shows no regard. If you wish to avoid drowning in the ocean of worldly life, abandon it from far away.
ஜல்பந்தி ஸார்த⁴ம் அன்யேன பஶ்யந்த்யன்யம் ஸவிப்⁴ரமா: ।
ஹ்ருத்³க³தம் சிந்தயந்த்யன்யம் ப்ரிய: கோ நாம யோஷிதாம் ॥ 2.5௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
They chat with one, glance at another with playful charm, and think of yet another in the heart - who, indeed, is the beloved of women?
மது⁴ திஷ்ட²தி வாசி யோஷிதாம் ஹ்ருதி³ ஹாலாஹலம் ஏவ கேவலம் ।
அதஏவ நிபீயதேத⁴ரோ ஹ்ருத³யம் முஷ்டிபி⁴ரேவ தாட்³யதே ॥ 2.51 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Honey sits on women's tongues, but only poison in their hearts; therefore the lip is "drunk" (kissed), while the heart is, as it were, struck with fists.
அபஸர ஸகே² தூ³ராத³ஸ்மாத்கடாக்ஷவிஷானலாத்
ப்ரக்ருதிவிஷமாத்³யோஷித்ஸர்பாத்³விலாஸப²ணாப்⁴ருத: ।
இதரப²ணினா த³ஷ்ட: ஶக்யஶ்சிகித்ஸிதும் ஔஷதை⁴ஶ்சதுர்
வனிதாபோ⁴கி³க்³ரஸ்தம் ஹி மந்த்ரிண: ॥ 2.52 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Move away, my friend, far from this poison-fire of a sidelong glance, from the naturally venomous woman-snake whose hood is coquettish charm. A bite from another snake can be treated with medicines, but one seized by the woman-snake cannot be cured even by the skilled.
விஸ்தாரிதம் மகரகேதனதீ⁴வரேண
ஸ்த்ரீஸஞ்ஜ்ஞிதம் ப³டி³ஶம் அத்ர ப⁴வாம்பு³ராஶௌ ।
யேனாசிராத்தத்³அத⁴ராமிஷலோலமர்த்ய
மத்ஸ்யான்விக்ருஷ்ய விபசத்யனுராக³வஹ்னௌ ॥ 2.53 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Cupid, the fisherman, casts into the ocean of worldly life a hook called "woman"; with it he soon drags out the mortal fish, greedy for the bait of her lips, and cooks him in the fire of passion.
காமினீகாயகாந்தாரே குசபர்வதது³ர்க³மே ।
மா ஸஞ்சர மன: பாந்த² தத்ராஸ்தே ஸ்மரதஸ்கர: ॥ 2.54 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
O mind, traveler - do not wander in the wilderness of a woman's body, hard to cross with its "mountains" of breasts; for there the thief called desire lies in wait.
வ்யாடீ³ர்கே⁴ண சலேன வக்த்ரக³தினா தேஜஸ்வினா போ⁴கி³னா
நீலாப்³ஜத்³யுதினாஹினா பரம் அஹம் த்³ருஷ்டோ ந தச்சக்ஷுஷா ।
த்³ருஷ்டே ஸந்தி சிகித்ஸகா தி³ஶி தி³ஶி ப்ராயேண த⁴னார்தி²னோ
முக்³தா⁴க்ஷக்ஷணவீக்ஷிதஸ்ய ந ஹி மே வைத்³யோ ந சாப்யௌஷத⁴ம் ॥ 2.55 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
I have never been looked at by a radiant serpent - long, restless in its head-movement, gleaming like a blue lotus. And even if I were, physicians are found everywhere, generally seeking fees; but for the momentary glance of an innocent-eyed girl, I have neither doctor nor medicine.
இஹ ஹி மது⁴ரகீ³தம் ந்ருத்யம் ஏதத்³ரஸோயம்
ஸ்பு²ரதி பரிமலோஸௌ ஸ்பர்ஶ ஏஷ ஸ்தனானாம் ।
இதி ஹதபரமார்தை²ரிந்த்³ரியைர்ப்⁴ராம்யமாண:
ஸ்வஹிதகரணதூ⁴ர்தை: பஞ்சபி⁴ர்வஞ்சிதோஸ்மி ॥ 2.56 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Here are sweet song and dance, all this delight; here is that fragrance, this touch of breasts - and so, my senses, having ruined my higher purpose, make me wander; I have been cheated by the five rogues that pretend to act for my welfare.
ந க³ம்யோ மந்த்ராணாம் ந ச ப⁴வதி பை⁴ஷஜ்யவிஷயோ
ந சாபி ப்ரத்⁴வம்ஸம் வ்ரஜதி விவிதை⁴: ஶாந்திகஶதை: ।
ப்⁴ரமாவேஶாத³ங்கே³ கம் அபி வித³த⁴த்³ப⁴ங்க³ம் அஸக்ருத்
ஸ்மராபஸ்மாரோயம் ப்⁴ரமயதி த்³ருஶம் கூ⁴ர்ணயதி ச ॥ 2.57 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
It cannot be cured by mantras, it is not a case for medicine, and it does not go away even with hundreds of pacifying rites. Entering the body like delusion and repeatedly causing disturbance, this "Cupid-epilepsy" makes the eyes reel and whirl.
ஜாத்ய்அந்தா⁴ய ச து³ர்முகா²ய ச ஜராஜீர்ணா கி²லாங்கா³ய ச
க்³ராமீணாய ச து³ஷ்குலாய ச க³லத்குஷ்டா²பி⁴பூ⁴தாய ச ।
யச்ச²ந்தீஷு மனோஹரம் நிஜவபுலக்ஷ்மீலவஶ்ரத்³த⁴யா
பண்யஸ்த்ரீஷு விவேககல்பலதிகாஶஸ்த்ரீஷு ராஜ்யேத க: ॥ 2.58 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When courtesans, trusting even a little in their bodily beauty, offer charms even to the born-blind, the ugly, the age-worn, the crippled, the rustic, the low-born, and the leprous - who could remain sovereign (in self-control) before such women, like weapons that cut down discernment?
வேஶ்யாஸௌ மத³னஜ்வாலா
ரூபேந்த⁴னவிவர்தி⁴தா ।
காமிபி⁴ர்யத்ர ஹூயந்தே
யௌவனானி த⁴னானி ச ॥ 2.59 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
This courtesan is a flame of desire, fanned by the fuel of beauty; into her fire, lovers pour their youth and wealth.
கஶ்சும்ப³தி குலபுருஷோ வேஶ்யாத⁴ரபல்லவம் மனோஜ்ஞம் அபி ।
சாரப⁴டசோரசேடகனடவிடனிஷ்டீ²வனஶராவம் ॥ 2.6௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
What respectable person would kiss even the charming, bud-like lip of a courtesan - a "spittle-bowl" for spies, soldiers, thieves, servants, actors, and rakes?
த⁴ன்யாஸ்த ஏவ த⁴வலாயதலோசனானாம்
தாருண்யத³ர்பக⁴னபீனபயோத⁴ராணாம் ।
க்ஷாமோத³ரோபரி லஸத்த்ரிவலீலதானாம்
த்³ருஷ்ட்வாக்ருதிம் விக்ருதிம் ஏதி மனோ ந யேஷாம் ॥ 2.61 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Blessed indeed are those whose minds do not become distorted even after seeing the captivating forms of such women - bright-eyed, full with youthful pride, and slender-waisted with the triple folds on the belly shining like vines.
பா³லே லீலாமுகுலிதம் அமீ மந்த²ரா த்³ருஷ்டிபாதா:
கிம் க்ஷிப்யந்தே விரமவிரம வ்யர்த² ஏஷ ஶ்ரமஸ்தே ।
ஸம்ப்ரத்யன்யே வயம் உபரதம் பா³ல்யம் ஆஸ்தா² வனாந்தே
க்ஷீணோ மோஹஸ்த்ருணம் இவ ஜகஜ³்ஜாலம் ஆலோகயாம: ॥ 2.62 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
O girl, why do you keep casting these slow, playfully half-closed glances? Stop, stop - your effort is futile. We have now left childishness behind and taken up life in the forest; delusion has faded, and we behold the world's net as mere straw.
இயம் பா³லா மாம் ப்ரத்யனவரதம் இந்தீ³வரத³லப்ரபா⁴
சீரம் சக்ஷு: க்ஷிபதி கிம் அபி⁴ப்ரேதம் அனயா ।
க³தோ மோஹோஸ்மாகம் ஸ்மரஶப³ரபா³ணவ்யதிகரஜ்வர
ஜ்வாலா ஶாந்தா தத³பி ந வராகீ விரமதி ॥ 2.63 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
This young girl keeps casting, again and again, her blue-lotus-petal-like gaze toward me for a long time - what does she intend? Our delusion is gone; the fever-flame born of Cupid-the-hunter's shower of arrows is quenched, and yet the poor girl does not stop.
கிம் கந்த³ர்ப கரம் கத³ர்த²யஸி ரே கோத³ண்ட³டங்காரிதம்
ரே ரே கோகில கோமலம் கலரவம் கிம் வா வ்ருதா² ஜல்பஸி ।
முக்³தே⁴ ஸ்னிக்³த⁴வித³க்³த⁴சாருமது⁴ரைர்லோலை: கடாக்ஷைரலம்
சேதஶ்சும்பி³தசந்த்³ரசூட³சரணத்⁴யானாம்ருதம் வர்ததே ॥ 2.64 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Why, Cupid, do you still trouble me with your bow's twang? O cuckoo, why sing your sweet notes in vain? O innocent girl, enough with your affectionate, clever, lovely, sweet, playful side-glances - my mind abides in the nectar of meditation on the feet of moon-crested Shiva.
விரஹேபி ஸங்க³ம: க²லு
பரஸ்பரம் ஸங்க³தம் மனோ யேஷாம் ।
ஹ்ருத³யம் அபி விக⁴ட்டிதம் சேத்
ஸங்கீ³ விரஹம் விஶேஷயதி ॥ 2.65 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even in separation there is union for those whose minds are mutually united; and even if the heart is broken, that very union only heightens the poignancy of separation.
கிம் க³தேன யதி³ ஸா ந ஜீவதி
ப்ராணிதி ப்ரியதமா ததா²பி கிம் ।
இத்யுதீ³க்ஷ்ய நவமேக⁴மாலிகாம்
ந ப்ரயாதி பதி²க: ஸ்வமந்தி³ரம் ॥ 2.66 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Thinking, "What is the point of going back if she is not alive? And even if the beloved is alive, what then?" - on seeing a garland of fresh clouds, the traveler does not go to his home.
விரமத பு³தா⁴ யோஷித்ஸங்கா³த்ஸுகா²த்க்ஷணப⁴ங்கு³ராத்
குருத கருணாமைத்ரீப்ரஜ்ஞாவதூ⁴ஜனஸங்க³மம் ।
ந க²லு நரகே ஹாராக்ராந்தம் க⁴னஸ்தனமண்ட³லம்
ஶரணம் அத²வா ஶ்ரோணீபி³ம்ப³ம் ரணன்மணிமேக²லம் ॥ 2.67 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Wise ones, refrain from the fleeting pleasure found in women's company; cultivate instead the company of compassion, friendship, and wisdom. For in hell, neither necklace-clad heavy bosoms nor rounded hips with jingling jeweled girdles will be your refuge.
யதா³ யோகா³ப்⁴யாஸவ்யஸனக்ருஶயோராத்மமனஸோரவிச்சி²ன்னா
மைத்ரீ ஸ்பு²ரதி க்ருதினஸ்தஸ்ய கிம் உ தை: ।
ப்ரியாணாம் ஆலாபைரத⁴ரமது⁴பி⁴ர்வக்த்ரவிது⁴பி⁴:
ஸனிஶ்வாஸாமோதை³: ஸகுசகலஶாஶ்லேஷஸுரதை: ॥ 2.68 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When, through intense meditative discipline, an unbroken harmony between the self and the mind shines in an accomplished person, what need has he of lovers' talk, honey-lips, moonlike faces, fragrant breaths, and intimate embraces?
யதா³ஸீதஜ³்ஞானம் ஸ்மரதிமிரஸஞ்சாரஜனிதம்
ததா³ த்³ருஷ்டனாரீமயம் இத³ம் அஶேஷம் ஜக³தி³தி ।
இதா³னீம் அஸ்மாகம் படுதரவிவேகாஞ்ஜனஜுஷாம்
ஸமீபூ⁴தா த்³ருஷ்டிஸ்த்ரிபு⁴வனம் அபி ப்³ரஹ்ம மனுதே ॥ 2.69 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When ignorance, produced by the roaming darkness of desire, prevailed, this entire world seemed nothing but the beloved - as if it were "made of woman". But now, with sharp discernment, our vision has become steady: we see even the three worlds as the one Absolute Reality.
தாவதே³வ க்ருதினாம் அபி ஸ்பு²ரத்யேஷ
நிர்மலவிவேகதீ³பக: ।
யாவதே³வ ந குரங்க³சக்ஷுஷாம்
தாட்³யதே சடுலலோசனாஞ்சலை: ॥ 2.7௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even in the accomplished, the lamp of pure discernment shines only so long as it is not struck by the playful, darting glances of doe-eyed women.
வசஸி ப⁴வதி ஸங்க³த்யாக³ம் உத்³தி³ஶ்ய வார்தா
ஶ்ருதிமுக²ரமுகா²னாம் கேவலம் பண்டி³தானாம் ।
ஜக⁴னம் அருணரத்னக்³ரந்தி²காஞ்சீகலாபம்
குவலயனயனானாம் கோ விஹாதும் ஸமர்த:² ॥ 2.71 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Scholars whose mouths resound with the Vedas may speak of "renouncing attachments" - but who is actually capable of giving up the lotus-eyed woman's hips adorned with a waist-girdle knotted with red gems?
ஸ்வபரப்ரதாரகோஸௌ
நிந்த³தி யோலீகபண்டி³தோ யுவதீ: ।
யஸ்மாத்தபஸோபி ப²லம்
ஸ்வர்க:³ ஸ்வர்கே³பி சாப்ஸரஸ: ॥ 2.72 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
That hypocritical "scholar" who condemns young women is a deceiver of both himself and others; for even austerity bears the fruit of heaven - and even in heaven there are celestial nymphs.
மத்தேப⁴கும்ப⁴த³லனே பு⁴வி ஸந்தி தீ⁴ரா:
கேசித்ப்ரசண்ட³ம்ருக³ராஜவதே⁴பி த³க்ஷா: ।
கிந்து ப்³ரவீமி ப³லினாம் புரத: ப்ரஸஹ்ய
கந்த³ர்பத³ர்பத³லனே விரலா மனுஷ்யா: ॥ 2.73 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
On earth there are heroes who can split the temples of a maddened elephant, and some who are skilled even at slaying a fierce lion; but I say boldly, even before the strong: rare indeed are those who can crush the pride of Cupid.
ஸன்மார்கே³ தாவதா³ஸ்தே ப்ரப⁴வதி ச நரஸ்தாவதே³வேந்த்³ரியாணாம்
லஜ்ஜாம் தாவத்³வித⁴த்தே வினயம் அபி ஸமாலம்ப³தே தாவதே³வ ।
ப்⁴ரூசாபாக்ருஷ்டமுக்தா: ஶ்ரவணபத²க³தா நீலபக்ஷ்மாண ஏதே
யாவல்லீலாவதீனாம் ஹ்ருதி³ ந த்⁴ருதிமுஷோ த்³ருஷ்டிபா³ணா: பதந்தி ॥ 2.74 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
A man stays on the right path, keeps mastery of the senses, and maintains modesty and humility - only so long as the dark-lashed glance-arrows of playful women, drawn from the eyebrow-bow and released, do not strike the heart and steal away steadiness.
உன்மத்தப்ரேமஸம்ரம்பா⁴த்³
ஆரப⁴ந்தே யத்³அங்க³னா: ।
தத்ர ப்ரத்யூஹம் ஆதா⁴தும்
ப்³ரஹ்மாபி க²லு காதர: ॥ 2.75 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When women, driven by an impetuous surge of mad love, begin something, then even Brahma is indeed helpless to place an obstacle in their way.
தாவன்மஹத்த்வம் பாண்டி³த்யம்
குலீனத்வம் விவேகிதா ।
யாவஜ்ஜ்வலதி நாங்கே³ஷு
ஹத: பஞ்சேஷுபாவக: ॥ 2.76 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Greatness, scholarship, noble lineage, and discernment last only so long as the fire of the five-arrowed Cupid, once it strikes, does not blaze in one's limbs.
ஶாஸ்த்ரஜ்ஞோபி ப்ரதி²தவினயோப்யாத்மபோ³தோ⁴பி பா³ட⁴ம்
ஸம்ஸாரேஸ்மின்ப⁴வதி விரலோ பா⁴ஜனம் ஸத்³க³தீனாம் ।
யேனைதஸ்மின்னிரயனக³ரத்³வாரம் உத்³கா⁴டயந்தீ
வாமாக்ஷீணாம் ப⁴வதி குடிலா ப்⁴ரூலதா குஞ்சிகேவ ॥ 2.77 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even a knower of scripture, even one famed for humility, and even one established in self-knowledge is, in this world, rarely a vessel fit for the good path - because the crooked eyebrow-vine of lovely-eyed women becomes like a key that opens the gate to the city of hell.
க்ருஶ: காண: க²ஞ்ஜ: ஶ்ரவணரஹித: புச்ச²விகலோ
வ்ரணீ பூயக்லின்ன: க்ருமிகுலஶதைராவ்ருததனு: ।
க்ஷுதா⁴ க்ஷாமோ ஜீர்ண: பிட²ரககபாலார்பிதக³ல:
ஶுனீம் அன்வேதி ஶ்வா ஹதம் அபி ச ஹந்த்யேவ மத³ன: ॥ 2.78 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Thin, one-eyed, lame, earless, tailless, wounded, oozing pus, his body covered with hundreds of worms, withered by hunger and worn with age, his neck trapped in broken pot-shards - even such a dog still follows a female dog. Thus does desire indeed destroy even one who is already destroyed.
ஸ்த்ரீமுத்³ராம் குஸுமாயுத⁴ஸ்ய ஜயினீம் ஸர்வார்த²ஸம்பத்கரீம்
யே மூடா⁴: ப்ரவிஹாய யாந்தி குதி⁴யோ மித்²யாப²லான்வேஷிண: ।
தே தேனைவ நிஹத்ய நிர்த³யதரம் நக்³னீக்ருதா முண்டி³தா:
கேசித்பஞ்சஶிகீ²க்ருதாஶ்ச ஜடிலா: காபாலிகாஶ்சாபரே ॥ 2.79 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Fools of dull understanding abandon the conquering "seal" of Cupid - womanhood, which seems to bring prosperity to all aims - and go seeking false fruits. That very force strikes them down mercilessly: some are made naked and shaved, some turned into five-tufted ascetics, others into matted-haired wanderers, and some into skull-bearing ascetics.
விஶ்வாமித்ரபராஶரப்ரப்⁴ருதயோ வாதாம்பு³பர்ணாஶனாஸ்தேபி
ஸ்த்ரீமுக²பங்கஜம் ஸுலலிதம் த்³ருஷ்ட்வைவ மோஹம் க³தா: ।
ஶால்யன்னம் ஸக்⁴ருதம் பயோத³தி⁴யுதம் யே பு⁴ஞ்ஜதே மானவாஸ்தேஷாம்
இந்த்³ரியனிக்³ரஹோ யதி³ ப⁴வேத்³விந்த்⁴ய: ப்லவேத்ஸாக³ரே ॥ 2.8௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even sages like Vishvamitra and Parashara, who subsist on air, water, and leaves, fell into delusion merely by seeing a woman's graceful lotus-face. If humans who eat rice with ghee and milk/curd could truly restrain the senses, then the Vindhya mountain would float in the ocean.
பரிமலப்⁴ருதோ வாதா: ஶாகா² நவாங்குரகோடயோ
மது⁴ரவிருதோத்கண்டா² வாச: ப்ரியா: பிகபக்ஷிணாம் ।
விரலஸுரதஸ்வேதோ³த்³கா³ரா வதூ⁴வத³னேந்த³வ:
ப்ரஸரதி மதௌ⁴ ராத்ர்யாம் ஜாதோ ந கஸ்ய கு³ணோத³ய: ॥ 2.81 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Fragrance-bearing winds blow; branches show tips of fresh sprouts; the cuckoo's sweet calls kindle yearning; and women's moonlike faces show only faint beads of sweat from intimacy. When spring spreads into the nights, whose good qualities do not bloom?
மது⁴ரயம் மது⁴ரைரபி கோகிலா
கலரவைர்மலயஸ்ய ச வாயுபி⁴: ।
விரஹிண: ப்ரஹிணஸ்தி ஶரீரிணோ
விபதி³ ஹந்த ஸுதா⁴பி விஷாயதே ॥ 2.82 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
With its melodious calls - and with the Malaya winds - the cuckoo makes even sweet things sweeter; but it torments the love-lorn. Alas, in adversity, even nectar turns into poison.
ஆவாஸ: கிலகிஞ்சிதஸ்ய த³யிதாபார்ஶ்வே விலாஸாலஸா:
கர்ணே கோகிலகாமினீகலரவ: ஸ்மேரோ லதாமண்ட³ப: ।
கோ³ஷ்டீ² ஸத்கவிபி⁴: ஸமம் கதிபயைர்முக்³தா⁴: ஸுதா⁴ம்ஶோ: கரா:
கேஷாஞ்சித்ஸுக²யந்தி சாத்ர ஹ்ருத³யம் சைத்ரே விசித்ரா: க்ஷபா: ॥ 2.83 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
For some, these charming Chaitra nights gladden the heart: staying by the beloved's side amid playful murmurs, languid in love's play; the female cuckoo's call in the ear; a smiling vine-pavilion; a gathering with good poets and a few friends; and the soft rays of the nectar-moon.
பாந்த² ஸ்த்ரீவிரஹானலாஹுதிகலாம் ஆதன்வதீ மஞ்ஜரீமாகந்தே³ஷு
பிகாங்க³னாபி⁴ரது⁴னா ஸோத்கண்ட²ம் ஆலோக்யதே ।
அப்யேதே நவபாடலாபரிமலப்ராக்³பா⁴ரபாடச்சரா
வாந்திக்லாந்திவிதானதானவக்ருத: ஶ்ரீக²ண்ட³ஶைலானிலா: ॥ 2.84 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
O traveler, now the mango blossom-clusters are seen with longing by the female cuckoos, as if they were an offering into the fire of separation. And these sandalwood-mountain winds, roaming about laden with the heavy fragrance of fresh spring blossoms, blow and relieve the spread of weariness.
ப்ரதி²த: ப்ரணயவதீனாம்
தாவத்பத³ம் ஆதனோது ஹ்ருதி³ மான: ।
ப⁴வதி ந யாவச்சந்த³னதரு
ஸுரபி⁴ர்மலயபவமான: ॥ 2.85 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The pride/sulking of loving women holds its place in the heart only until the Malaya breeze becomes fragrant with sandalwood trees.
ஸஹகாரகுஸுமகேஸரனிகர
ப⁴ராமோத³மூர்ச்சி²ததி³க்³அந்தே ।
மது⁴ரமது⁴ரவிது⁴ரமது⁴பே
மதௌ⁴ ப⁴வேத்கஸ்ய நோத்கண்டா² ॥ 2.86 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When the quarters are intoxicated by the heavy fragrance of clusters of mango blossoms and pollen, and when the bee hums sweetly and plaintively, who would not feel yearning in spring?
அச்சா²ச்ச²சந்த³னரஸார்த்³ரதரா ம்ருகா³க்ஷ்யோ
தா⁴ராக்³ருஹாணி குஸுமானி ச கௌமுதீ³ ச ।
மந்தோ³ மருத்ஸுமனஸ: ஶுசி ஹர்ம்யப்ருஷ்ட²ம்
க்³ரீஷ்மே மத³ம் ச மத³னம் ச விவர்த⁴யந்தி ॥ 2.87 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In summer, doe-eyed women made even more moist with clear sandalwood paste, water-pavilions, flowers and moonlight, gentle winds, and clean mansion-terraces - all intensify intoxication and desire.
ஸ்ரஜோ ஹ்ருத்³யாமோதா³ வ்யஜனபவனஶ்சந்த்³ரகிரணா:
பராக:³ காஸாரோ மலயஜரஜ: ஶீது⁴ விஶத³ம் ।
ஶுசி: ஸௌதோ⁴த்ஸங்க:³ ப்ரதனு வஸனம் பங்கஜத்³ருஶோ
நிதா³க⁴ருதாவேதத்³விலஸதி லப⁴ந்தே ஸுக்ருதின: ॥ 2.88 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In the summer season, the fortunate enjoy these delights: garlands with pleasing fragrance, fan-breezes, moon-rays, pollen, lotus-ponds, sandalwood dust from Malaya, clear wine, the clean ledge of a mansion, and the thin garment of a lotus-eyed beloved.
ஸுதா⁴ஶுப்⁴ரம் தா⁴ம ஸ்பு²ரத்³அமலரஶ்மி: ஶஶத⁴ர:
ப்ரியாவக்த்ராம்போ⁴ஜம் மலயஜரஜஶ்சாதிஸுரபி⁴: ।
ஸ்ரஜோ ஹ்ருத்³யாமோதா³ஸ்ததி³த³ம் அகி²லம் ராகி³ணி ஜனே
கரோத்யந்த: க்ஷோப⁴ம் ந து விஷயஸம்ஸர்க³விமுகே² ॥ 2.89 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The moon's nectar-bright radiance, the beloved's lotus-face, the very fragrant sandalwood dust, and garlands with pleasing scent - all this creates intense inner agitation in a passionate person, but not in one who has turned away from sense-objects.
தருணீவேஷோத்³தீ³பிதகாமா
விகஸஜ்ஜாதீபுஷ்பஸுக³ந்தி⁴: ।
உன்னதபீனபயோத⁴ரபா⁴ரா
ப்ராவ்ருட்தனுதே கஸ்ய ந ஹர்ஷம் ॥ 2.9௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The rainy season - with desire kindled by young women's attire, fragrant with blooming jasmine, and heavy with the fullness of their breasts - produces joy for whom does it not?
வியத்³உபசிதமேக⁴ம் பூ⁴மய: கந்த³லின்யோ
நவகுடஜகத³ம்பா³மோதி³னோ க³ந்த⁴வாஹா: ।
ஶிகி²குலகலகேகாராவரம்யா வனாந்தா:
ஸுகி²னம் அஸுகி²னம் வா ஸர்வம் உத்கண்ட²யந்தி ॥ 2.91 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Cloud-filled skies, earth thick with new shoots, winds perfumed by fresh blossoms, and forests made lovely by peacocks' calls - all these stir yearning in everyone, happy or unhappy.
உபரி க⁴னம் க⁴னபடலம்
திர்யக்³கி³ரயோபி நர்திதமயூரா: ।
க்ஷிதிரபி கந்த³லத⁴வலா
த்³ருஷ்டிம் பதி²க: க்வ பாதயதி ॥ 2.92 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Above is a dense mass of clouds; sideways, even the mountains have dancing peacocks; the earth too is pale with fresh shoots - where does the traveler cast his gaze?
இதோ வித்³யுத்³வல்லீவிலஸிதம் இத: கேதகிதரோ:
ஸ்பு²ரன்க³ந்த:⁴ ப்ரோத்³யஜ்ஜலத³னினத³ஸ்பூ²ர்ஜிதம் இத: ।
இத: கேகிக்ரீடா³கலகலரவ: பக்ஷ்மலத்³ருஶாம்
கத²ம் யாஸ்யந்த்யேதே விரஹதி³வஸா: ஸம்ப்⁴ருதரஸா: ॥ 2.93 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Here the lightning-vine flashes; here fragrant blossoms spread their scent; here the swelling thunder of clouds; here the noisy calls of peacocks at play - how will these days of separation pass for the long-lashed ones, full of longing?
அஸூசிஸஞ்சாரே தமஸி நப⁴ஸி ப்ரௌடஜ⁴லத³த்⁴வனிப்ரயே
தஸ்மின் பததி த்³ருஶதா³ம் நீரனிசயே ।
இத³ம் ஸௌதா³மின்யா: கனககமனீயம் விலஸிதம்
முத³ம் ச க்³லானிம் ச ப்ரத²யதி பதி²ஷ்வேவ ஸுத்³ருஶாம் ॥ 2.94 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In the dark sky where needle-like streaks move, filled with the thunder of dense clouds, and where hail and water fall into pools, this golden-beautiful flash of lightning produces both joy and weariness in the beautiful-eyed women on the road.
ஆஸாரேண ந ஹர்ம்யத: ப்ரியதமைர்யாதும் ப³ஹி: ஶக்யதே
ஶீதோத்கம்பனிமித்தம் ஆயதத்³ருஶா கா³ட⁴ம் ஸமாலிங்க்³யதே ।
ஜாதா: ஶீகரஶீதலாஶ்ச மருதோரத்யந்தகே²த³ச்சி²தோ³
த⁴ன்யானாம் ப³த து³ர்தி³னம் ஸுதி³னதாம் யாதி ப்ரியாஸங்க³மே ॥ 2.95 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Because of rain, the beloveds cannot go outside from the mansion. Shivering from cold, the long-eyed beloved is held in a tight embrace; the winds, cooled by spray, cut away fatigue. For the fortunate, a gloomy rainy day becomes a good day in the union of lovers.
அர்த⁴ம் ஸுப்த்வா நிஶாயா: ஸரப⁴ஸஸுரதாயாஸஸன்னஶ்லதா²ங்க³ப்ரோத்³பூ⁴தாஸஹ்ய
த்ருஷ்ணோ மது⁴மத³னிரதோ ஹர்ம்யப்ருஷ்டே² விவிக்தே ।
ஸம்போ⁴க³க்லாந்தகாந்தாஶிதி²லபு⁴ஜலதாவர்ஜிதம் கர்கரீதோ
ஜ்யோத்ஸ்னாபி⁴ன்னாச்ச²தா⁴ரம் பிப³தி ந ஸலிலம் ஶாரத³ம் மந்த³புண்ய: ॥ 2.96 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
After sleeping half the night, limbs slack from the fatigue of hurried lovemaking, unbearable thirst arises. Given to wine and desire, alone on the mansion-terrace, the "unfortunate" man does not drink the autumn water - a clear stream split by moonlight, poured from a water-pitcher - because he is held in an embrace by the beloved's tired, slack arms.
ஹேமந்தே த³தி⁴து³க்³த⁴ஸர்பிரஶனா மாஞ்ஜிஷ்ட²வாஸோப்⁴ருத:
காஶ்மீரத்³ரவஸாந்த்³ரதி³க்³த⁴வபுஷஶ்சி²ன்னா விசித்ரை ரதை: ।
வ்ருத்தோருஸ்தனகாமினோஜனக்ருதாஶ்லேஷா க்³ருஹாப்⁴யந்தரே
தாம்பூ³லீத³லபூக³பூரிதமுகா² த⁴ன்யா: ஸுக²ம் ஶேரதே ॥ 2.97 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In winter, the fortunate - eating curd, milk, and ghee; wearing deep red garments; bodies smeared with thick saffron paste; their pleasures spent in varied lovemaking and embraces of women with round thighs and breasts; mouths filled with betel leaf and areca - sleep happily inside the house.
ப்ரது³யத்ப்ரௌட⁴ப்ரியங்கு³த்³யுதிப்⁴ருதி விகஸத்குந்த³மாத்³யத்³த்³விரேபே²
காலே ப்ராலேயவாதப்ரசலவிலஸிதோதா³ரமந்தா³ரதா⁴ம்னி ।
யேஷாம் நோ கண்ட²லக்³னா க்ஷணம் அபி துஹினக்ஷோத³த³க்ஷா ம்ருகா³க்ஷீ
தேஸாம் ஆயாமயாமா யமஸத³னஸமா யாமினீ யாதி யூனாம் ॥ 2.98 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In the season when blossoms glow, bees grow intoxicated, and splendid groves sway in the frosty wind - for those youths whose doe-eyed beloved, skilled at rubbing away the cold, does not cling to their neck even for a moment, the long night passes like death's abode.
சும்ப³ந்தோ க³ண்ட³பி⁴த்தீரலகவதி முகே² ஸீத்க்ருதான்யாத³தா⁴னா
வக்ஷ:ஸூத்கஞ்சுகேஷு ஸ்தனப⁴ரபுலகோத்³பே⁴த³ம் ஆபாத³யந்த: ।
ஊரூனாகம்பயந்த: ப்ருது²ஜக⁴னதடாத்ஸ்ரம்ஸயந்தோம்ஶுகானி
வ்யக்தம் காந்தாஜனானாம் விடசரிதப்⁴ருத: ஶைஶிரா வாந்தி வாதா: ॥ 2.99 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Surely the winter winds, bearing the behavior of a libertine among beloved women, blow: kissing the cheek-walls of their curly-haired faces and making them hiss; causing goosebumps to rise on breasts within tight bodices; making thighs tremble; and loosening garments from broad hips.
கேஶானாகுலயந்த்³ருஶோ முகுலயன்வாஸோ ப³லாதா³க்ஷிபன்னாதன்வன்
புலகோத்³க³மம் ப்ரகடயன்னாவேக³கம்பம் ஶனை: ।
பா³ரம் பா³ரம் உதா³ரஸீத்க்ருதக்ருதோ த³ந்தச்ச²தா³ன்பீட³யன்
ப்ராய: ஶைஶிர ஏஷ ஸம்ப்ரதி மருத்காந்தாஸு காந்தாயதே ॥ 2.1௦௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Now this winter wind behaves like a lover among women: it dishevels hair, closes eyes, snatches clothes by force, brings out goosebumps and tremors; again and again it makes loud hissing sounds and makes them bite their lips.
யத்³யஸ்ய நாஸ்தி ருசிரம் தஸ்மிம்ஸ்தஸ்ய ஸ்ப்ருஹா மனோஜ்ஞேபி ।
ரமணீயேபி ஸுதா⁴ம்ஶௌ ந மன:காம: ஸரோஜின்யா: ॥ 2.1௦1 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
If a person has no liking for something, then there is no longing for it, even if it is beautiful. Even though the moon is lovely, the lotus has no desire for it.
வைராக்³யே ஸஞ்சரத்யேகோ நீதௌ ப்⁴ரமதி சாபர: ।
ஶ்ருங்கா³ரே ரமதே கஶ்சித்³பு⁴வி பே⁴தா³: பரஸ்பரம் ॥ 2.1௦2 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
One lives in renunciation, another wanders in practical ethics, and someone else delights in romance; on earth, people differ from one another.
Browse Related Categories:
