ப⁴ர்த்ருஹரி is celebrated for the ஶதக-த்ரிஶதி - three collections of roughly a hundred verses each: நீதி ஶதகம், ஶ்ருங்கா³ர ஶதகம், and வைராக்³ய ஶதகம். These are among the most quoted ஸுபா⁴ஷிதானி in Sanskrit literature because each ஶ்லோக is compact, memorable, and rooted in lived observation.
Among them, நீதி ஶதகம் is a handbook of நீதி: wise conduct, discernment, and ethical practicality. It does not speak in abstract ideals alone; it speaks to how people actually behave - how learning can swell into ego, how power attracts flattery, how money reshapes relationships, and how speech can either heal or burn.
தி³க்காலாத்³யனவச்சி²ன்னானந்தசின்மாத்ரமூர்தயே ।
ஸ்வானுபூ⁴த்யேகமானாய நம: ஶாந்தாய தேஜஸே ॥ 1.1 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Salutations to the serene radiance - the embodiment of infinite pure consciousness, unbounded by space and time, and realized directly as the single standard through one's own experience.
போ³த்³தா⁴ரோ மத்ஸரக்³ரஸ்தா: ப்ரப⁴வ: ஸ்மயதூ³ஷிதா: ।
அபோ³தோ⁴பஹதா: சான்யே ஜீர்ணமங்கே³ ஸுபா⁴ஷிதம் ॥ 1.2 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The learned are often consumed by envy, the powerful are tainted by pride, and others are struck by ignorance; alas, wise counsel gets worn out and goes to waste.
அஜ்ஞ: ஸுக²ம் ஆராத்⁴ய:
ஸுக²தரம் ஆராத்⁴யதே விஶேஷஜ்ஞ: ।
ஜ்ஞானலவது³ர்வித³க்³த⁴ம்
ப்³ரஹ்மாபி தம் நரம் ந ரஞ்ஜயதி ॥ 1.3 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The ignorant are easy to please, the truly discerning are even easier to please; but a person made arrogant by a mere drop of knowledge cannot be satisfied even by Brahma.
ப்ரஸஹ்ய மணிம் உத்³த⁴ரேன்மகரவக்த்ரத³ம்ஷ்ட்ராந்தராத்
ஸமுத்³ரம் அபி ஸந்தரேத்ப்ரசலதூ³ர்மிமாலாகுலம் ।
பு⁴ஜங்க³ம் அபி கோபிதம் ஶிரஸி புஷ்பவத்³தா⁴ரயேத்
ந து ப்ரதினிவிஷ்டமூர்கஜ²னசித்தம் ஆராத⁴யேத் ॥ 1.4 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
One may forcibly snatch a jewel from between the teeth of a crocodile, cross an ocean churned by waves, and even carry an enraged serpent on the head as if it were a flower; but one should not try to conciliate the mind of a stubborn fool.
லபே⁴த ஸிகதாஸு தைலம் அபி யத்னத: பீட³யன்
பிபே³ச்ச ம்ருக³த்ருஷ்ணிகாஸு ஸலிலம் பிபாஸார்தி³த: ।
க்வசித³பி பர்யடன்ஶஶவிஷாணம் ஆஸாத³யேத்
ந து ப்ரதினிவிஷ்டமூர்க²சித்தம் ஆராத⁴யேத் ॥ 1.5 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
With great effort one might squeeze oil out of sand, drink water from a mirage when parched with thirst, or even find a hare's horn somewhere while wandering; but one should not try to conciliate the mind of a stubborn fool.
வ்யாலம் பா³லம்ருணாலதந்துபி⁴ரஸௌ ரோத்³து⁴ம் ஸமுஜ்ஜ்ரும்ப⁴தே
சே²த்தும் வஜ்ரமணிம் ஶிரீஷகுஸுமப்ராந்தேன ஸன்னஹ்யதி ।
மாது⁴ர்யம் மது⁴பி³ந்து³னா ரசயிதும் க்ஷாராமுதே⁴ரீஹதே
நேதும் வாஞ்ச²ந்தி ய: க²லான்பதி² ஸதாம் ஸூக்தை: ஸுதா⁴ஸ்யந்தி³பி⁴: ॥ 1.6 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
He tries to restrain a serpent with tender lotus fibres, to cut a diamond with the tip of a Sirisha flower, and to make an ocean of salt sweet with a drop of honey; likewise, the one who wishes to lead the wicked onto the path of the good using nectar-sweet counsel is attempting the impossible.
ஸ்வாயத்தம் ஏகாந்தகு³ணம் விதா⁴த்ரா
வினிர்மிதம் சா²த³னம் அஜ்ஞதாயா: ।
விஶேஷத: ஸர்வவிதா³ம் ஸமாஜே
விபூ⁴ஷணம் மௌனம் அபண்டி³தானாம் ॥ 1.7 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Silence, fully under one's control and of a single quality, is fashioned by the Creator as a covering for ignorance; therefore, in the assembly of the truly learned, silence is the ornament of the unlearned.
யதா³ கிஞ்சிஜ்ஜ்ஞோஹம் த்³விப இவ மதா³ந்த:⁴ ஸமப⁴வம்
ததா³ ஸர்வஜ்ஞோஸ்மீத்யப⁴வத³வலிப்தம் மம மன:
யதா³ கிஞ்சித்கிஞ்சித்³பு³தஜ⁴னஸகாஶாத³வக³தம்
ததா³ மூர்கோ²ஸ்மீதி ஜ்வர இவ மதோ³ மே வ்யபக³த: ॥ 1.8 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When I knew a little, I became like an elephant blinded by pride, thinking "I am a knower"; then my mind became arrogant, thinking "I am omniscient". But when I learned something, little by little, from the wise, my pride left like a fever, and I thought, "I am a fool".
க்ருமிகுலசித்தம் லாலாக்லின்னம் விக³ந்தி⁴ஜுகு³ப்ஸிதம்
நிருபமரஸம் ப்ரீத்யா கா²த³ன்னராஸ்தி² நிராமிஷம் ।
ஸுரபதிம் அபி ஶ்வா பார்ஶ்வஸ்த²ம் விலோக்ய ந ஶங்கதே
ந ஹி க³ணயதி க்ஷுத்³ரோ ஜந்து: பரிக்³ரஹப²ல்கு³தாம் ॥ 1.9 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The mind of worms finds delicious what is saliva-soaked, foul-smelling, and repulsive, happily gnawing a fleshless human bone; and a dog, standing by it, is not afraid even on seeing Indra nearby - for a petty creature does not reckon the worthlessness of what it clings to as its possession.
ஶிர: ஶார்வம் ஸ்வர்கா³த்பஶுபதிஶிரஸ்த: க்ஷிதித⁴ரம்
மஹீத்⁴ராது³த்துங்கா³த³வனிம் அவனேஶ்சாபி ஜலதி⁴ம் ।
அதோ⁴தோ⁴ க³ங்கே³யம் பத³ம் உபக³தா ஸ்தோகம்
அத²வாவிவேகப்⁴ரஷ்டானாம் ப⁴வதி வினிபாத: ஶதமுக:² ॥ 1.1௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
From heaven, the head of Siva came down to the mountain from the head of பஶுபதி; from the lofty mountain it came down to the earth, and from the earth also to the ocean. Thus even this க³ங்கா³, descending step by step, has come lower and lower; likewise, for those who have lost discernment, downfall becomes manyfold.
ஶக்யோ வாரயிதும் ஜலேன ஹுதபு⁴க்ச்ச²த்ரேண ஸூர்யாதபோ
நாகே³ந்த்³ரோ நிஶிதாங்குஶேன ஸமதோ³ த³ண்டே³ன கோ³க³ர்த³பௌ⁴ ।
வ்யாதி⁴ர்பே⁴ஷஜஸங்க்³ரஹைஶ்ச விவிதை⁴ர்மந்த்ரப்ரயோகை³ர்விஷம்
ஸர்வஸ்யௌஷத⁴ம் அஸ்தி ஶாஸ்த்ரவிஹிதம் மூர்க²ஸ்ய நாஸ்த்யௌஷதி⁴ம் ॥ 1.11 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Water can restrain fire, an umbrella can ward off the sun's heat, a sharp goad can control a rutting elephant, and a stick can manage a cow or a donkey; disease has remedies in medicines, and poison has remedies in mantra-practices. For everything there is a remedy prescribed by ஶாஸ்த்ர - but for a fool there is no medicine.
ஸாஹித்யஸங்கீ³தகலாவிஹீன:
ஸாக்ஷாத்பஶு: புச்ச²விஷாணஹீன: ।
த்ருணம் ந கா²த³ன்னபி ஜீவமானஸ்
தத்³பா⁴க³தே⁴யம் பரமம் பஶூனாம் ॥ 1.12 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
One who lacks literature, music, and the arts is plainly a beast - only without tail and horns. Though he does not even eat grass, he still lives; that is, indeed, a great "good fortune" for the animals.
யேஷாம் ந வித்³யா ந தபோ ந தா³னம்
ஜ்ஞானம் ந ஶீலம் ந கு³ணோ ந த⁴ர்ம: ।
தே மர்த்யலோகே பு⁴வி பா⁴ரபூ⁴தா
மனுஷ்யரூபேண ம்ருகா³ஶ்சரந்தி ॥ 1.13 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Those who have neither learning, nor disciplined effort, nor charity; neither wisdom, nor good conduct, nor virtue, nor த⁴ர்ம - they are a burden on earth, wandering like beasts in the outward form of human beings.
வரம் பர்வதது³ர்கே³ஷு
ப்⁴ராந்தம் வனசரை: ஸஹ
ந மூர்கஜ²னஸம்பர்க:
ஸுரேந்த்³ரப⁴வனேஷ்வபி ॥ 1.14 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Better to wander with forest-dwellers in mountain strongholds than to have the company of foolish people - even in the palaces of Indra.
ஶாஸ்த்ரோபஸ்க்ருதஶப்³த³ஸுந்த³ரகி³ர: ஶிஷ்யப்ரதே³யாக³மா
விக்²யாதா: கவயோ வஸந்தி விஷயே யஸ்ய ப்ரபோ⁴ர்னிர்த⁴னா: ।
தஜ்ஜாட்³யம் வஸுதா⁴தி³பஸ்ய கவயஸ்த்வர்த²ம் வினாபீஶ்வரா:
குத்ஸ்யா: ஸ்யு: குபரீக்ஷகா ஹி மணயோ யைரர்க⁴த: பாதிதா: ॥ 1.15 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Renowned poets, whose speech is beautiful and refined by ஶாஸ்த்ர and whose teachings are worthy to be passed to disciples, live in a certain ruler's domain - yet remain poor. That is the folly of that king: even a poet is great even without money, but gems become despised when bad appraisers devalue them.
ஹர்துர்யாதி ந கோ³சரம் கிம் அபி ஶம் புஷ்ணாதி யத்ஸர்வதா³ப்ய்
அர்தி²ப்⁴ய: ப்ரதிபாத்³யமானம் அனிஶம் ப்ராப்னோதி வ்ருத்³தி⁴ம் பராம் ।
கல்பாந்தேஷ்வபி ந ப்ரயாதி நித⁴னம் வித்³யாக்²யம் அந்தர்த⁴னம்
யேஷாம் தான்ப்ரதி மானம் உஜ்ஜ²த ந்ருபா: கஸ்தை: ஸஹ ஸ்பர்த⁴தே ॥ 1.16 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
That hidden treasure called knowledge does not come into a thief's reach at all; it always nourishes well-being, and when it is continually given to seekers it grows all the more. It does not perish even at the ends of world-cycles. O kings, show respect to those who possess it - who can compete with them?
அதி⁴க³தபரமார்தா²ன்பண்டி³தான்மாவமம்ஸ்தா²ஸ்
த்ருணம் இவ லகு⁴ லக்ஷ்மீர்னைவ தான்ஸம்ருணத்³தி⁴ ।
அபி⁴னவமத³லேகா²ஶ்யாமக³ண்ட³ஸ்த²லானாம்
ந ப⁴வதி பி³ஸதந்துர்வாரணம் வாரணானாம் ॥ 1.17 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Do not look down upon the wise who have realized the highest truth; paltry wealth cannot bind them any more than a straw can. A lotus-fiber thread does not become a restraint for elephants whose temples are dark with fresh rut.
அம்போ⁴ஜினீவனவிஹாரவிலாஸம் ஏவ
ஹம்ஸஸ்ய ஹந்தி நிதராம் குபிதோ விதா⁴தா ।
ந த்வஸ்ய து³க்³தஜ⁴லபே⁴த³விதௌ⁴ ப்ரஸித்³தா⁴ம்
வைத³க்³தீ⁴கீர்திம் அபஹர்தும் அஸௌ ஸமர்த:² ॥ 1.18 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
An angry fate may entirely destroy the swan's joyous roaming in lotus-groves, but it cannot take away the swan's celebrated skill of separating milk from water.
கேயூராணி ந பூ⁴ஷயந்தி புருஷம் ஹாரா ந சந்த்³ரோஜ்ஜ்வலா
ந ஸ்னானம் ந விலேபனம் ந குஸுமம் நாலங்க்ருதா மூர்தஜ⁴ா: ।
வாண்யேகா ஸமலங்கரோதி புருஷம் யா ஸம்ஸ்க்ருதா தா⁴ர்யதே
க்ஷீயந்தே க²லு பூ⁴ஷணானி ஸததம் வாக்³பூ⁴ஷணம் பூ⁴ஷணம் ॥ 1.19 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Armlets do not truly adorn a person, nor bright necklaces, nor the moon's splendor; not bathing, not perfumes, not flowers, and not decorated hair. Speech alone, when refined and well-kept, truly adorns a person. Ornaments constantly wear out; the ornament of speech is the real ornament.
வித்³யா நாம நரஸ்ய ரூபம் அதி⁴கம் ப்ரச்ச²ன்னகு³ப்தம் த⁴னம்
வித்³யா போ⁴க³கரீ யஶ:ஸுக²கரீ வித்³யா கு³ரூணாம் கு³ரு: ।
வித்³யா ப³ந்து⁴ஜனோ விதே³ஶக³மனே வித்³யா பரா தே³வதா
வித்³யா ராஜஸு பூஜ்யதே ந து த⁴னம் வித்³யாவிஹீன: பஶு: ॥ 1.2௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Knowledge is truly a person's greater beauty and a hidden, well-protected wealth. Knowledge brings enjoyment, brings fame and happiness; knowledge is the teacher of teachers. Knowledge is a friend when travelling in foreign lands; knowledge is the highest divinity. In the courts of kings it is knowledge that is honored, not mere money; one without knowledge is a beast.
க்ஷாந்திஶ்சேத்கவசேன கிம் கிம் அரிபி⁴: க்ரோதோ⁴ஸ்தி சேத்³தே³ஹினாம்
ஜ்ஞாதிஶ்சேத³னலேன கிம் யதி³ ஸுஹ்ருத்³தி³வ்யௌஷத⁴ம் கிம் ப²லம் ।
கிம் ஸர்பைர்யதி³ து³ர்ஜனா: கிம் உ த⁴னைர்வித்³யானவத்³யா யதி³
வ்ரீடா³ சேத்கிம் உ பூ⁴ஷணை: ஸுகவிதா யத்³யஸ்தி ராஜ்யேன கிம் ॥ 1.21 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
If one has patience, what need is there for armor? If people have anger, what need is there for enemies? If one has knowledge, what need is there for fire? If one has a true friend, what benefit is there in "divine medicines"? If there are wicked people, what need is there for snakes? If there is flawless learning, what need is there for wealth? If there is modesty, what need is there for ornaments? If there is poetic excellence, what need is there for a kingdom?
தா³க்ஷிண்யம் ஸ்வஜனே த³யா பரிஜனே ஶாட்²யம் ஸதா³ து³ர்ஜனே
ப்ரீதி: ஸாது⁴ஜனே நயோ ந்ருபஜனே வித்³வஜ்ஜனே சார்ஜவம் ।
ஶௌர்யம் ஶத்ருஜனே க்ஷமா கு³ருஜனே காந்தாஜனே த்⁴ருஷ்டதா
யே சைவம் புருஷா: கலாஸு குஶலாஸ்தேஷ்வேவ லோகஸ்தி²தி: ॥ 1.22 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Kindness toward your own, compassion toward dependents, guarded strategy toward the wicked; affection toward the good, diplomacy toward rulers, straightforwardness toward the learned; valor toward enemies, forgiveness toward elders, and confident boldness toward one's beloved - those who are skilled in such arts are the ones in whom the world's order stands.
ஜாட்³யம் தி⁴யோ ஹரதி ஸிஞ்சதி வாசி ஸத்யம்
மானோன்னதிம் தி³ஶதி பாபம் அபாகரோதி ।
சேத: ப்ரஸாத³யதி தி³க்ஷு தனோதி கீர்திம்
ஸத்ஸங்க³தி: கத²ய கிம் ந கரோதி பும்ஸாம் ॥ 1.23 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Good company removes dullness from the intellect, infuses truth into speech, grants uplifted honor, removes wrongdoing, pleases and clears the mind, and spreads fame in every direction. Tell me - what does ஸத்ஸங்க³தி not do for people?
ஜயந்தி தே ஸுக்ருதினோ
ரஸஸித்³தா⁴: கவீஶ்வரா: ।
நாஸ்தி யேஷாம் யஶ:காயே
ஜராமரணஜம் ப⁴யம் ॥ 1.24 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Victorious are those meritorious poet-lords who have mastered ரஸ; in the "body" of their fame there is no fear born of old age and death.
ஸூனு: ஸச்சரித: ஸதீ ப்ரியதமா ஸ்வாமீ ப்ரஸாதோ³ன்முக:²
ஸ்னிக்³த⁴ம் மித்ரம் அவஞ்சக: பரிஜனோ நி:க்லேஶலேஶம் மன: ।
ஆகாரோ ருசிர: ஸ்தி²ரஶ்ச விப⁴வோ வித்³யாவதா³தம் முக²ம்
துஷ்டே விஷ்டபகஷ்டஹாரிணி ஹரௌ ஸம்ப்ராப்யதே தே³ஹினா ॥ 1.25 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When ஹரி - the remover of hardships - is pleased, an embodied person obtains: a virtuous son, a chaste beloved wife, a gracious master, an affectionate friend, an honest household, a mind without even a trace of distress, a pleasing form, steady prosperity, and a face brightened by learning.
ப்ராணாகா⁴தான்னிவ்ருத்தி: பரத⁴னஹரணே ஸம்யம: ஸத்யவாக்யம்
காலே ஶக்த்யா ப்ரதா³னம் யுவதிஜனகதா²மூகபா⁴வ: பரேஷாம் ।
த்ருஷ்ணாஸ்ரோதோ விப⁴ங்கோ³ கு³ருஷு ச வினய: ஸர்வபூ⁴தானுகம்பா
ஸாமான்ய: ஸர்வஶாஸ்த்ரேஷ்வனுபஹதவிதி⁴: ஶ்ரேயஸாம் ஏஷ பந்தா²: ॥ 1.26 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Refraining from harming life, self-restraint in taking another's wealth, truthful speech, giving at the right time according to one's capacity, being "mute" when it comes to speaking about others' women; cutting off the stream of craving, humility toward teachers, and compassion toward all beings - this is a universal, unbroken rule found across all ஶாஸ்த்ர. This is the path to true well-being.
ப்ராரப்⁴யதே ந க²லு விக்⁴னப⁴யேன நீசை:
ப்ராரப்⁴ய விக்⁴னவிஹதா விரமந்தி மத்⁴யா: ।
விக்⁴னை: புன: புனரபி ப்ரதிஹன்யமானா:
ப்ராரப்³த⁴ம் உத்தமஜனா ந பரித்யஜந்தி ॥ 1.27 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Out of fear of obstacles, the low-minded do not even begin. Having begun, the average stop when obstacles strike. But the best people, though obstructed again and again, do not abandon what they have undertaken.
அஸந்தோ நாப்⁴யர்த்²யா: ஸுஹ்ருத³பி ந யாச்ய: க்ருஶத⁴ன:
ப்ரியா ந்யாய்யா வ்ருத்திர்மலினம் அஸுப⁴ங்கே³ப்யஸுகரம் ।
விபத்³யுச்சை: ஸ்தே²யம் பத³ம் அனுவிதே⁴யம் ச மஹதாம்
ஸதாம் கேனோத்³தி³ஷ்டம் விஷமம் அஸிதா⁴ராவ்ரதம் இத³ம் ॥ 1.28 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The good should not beg from the wicked; even a friend should not be asked when they are poor. A righteous livelihood is dear, yet keeping it unstained is difficult even in adverse times. In calamity one must remain elevated, and one should follow the path of the great. Who has prescribed for the good this difficult "razor's-edge vow"?
க்ஷுத்க்ஷாமோபி ஜராக்ருஶோபி ஶிதி²லப்ராணோபி கஷ்டாம் த³ஶாம்
ஆபன்னோபி விபன்னதீ³தி⁴திரிதி ப்ராணேஷு நஶ்யத்ஸ்வபி ।
மத்தேபே⁴ந்த்³ரவிபி⁴ன்னகும்ப⁴பிஶிதக்³ராஸைகப³த்³த⁴ஸ்ப்ருஹ:
கிம் ஜீர்ணம் த்ருணம் அத்தி மானமஹதாம் அக்³ரேஸர: கேஸரீ ॥ 1.29 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even when weakened by hunger, emaciated by age, with breath grown slack, fallen into a hard state, and with radiance diminished - even when life itself is fading - the lion, leader among the noble, longs only for a single mouthful of flesh from the temples of a rutting elephant. Why would he eat stale grass?
ஸ்வல்பஸ்னாயுவஸாவஶேஷமலினம் நிர்மாம்ஸம் அப்யஸ்தி² கோ³:
ஶ்வா லப்³த்⁴வா பரிதோஷம் ஏதி ந து தத்தஸ்ய க்ஷுதா⁴ஶாந்தயே ।
ஸிம்ஹோ ஜம்பு³கம் அங்கம் ஆக³தம் அபி த்யக்த்வா நிஹந்தி த்³விபம்
ஸர்வ: க்ருச்ச்²ரக³தோபி வாஞ்ச²ந்தி ஜன: ஸத்த்வானுரூபம் ப²லம் ॥ 1.3௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
A dog, having obtained even a cow's bone that is fleshless and dirty with a little remnant of sinew and fat, feels satisfied - though it does not truly quell its hunger. A lion, even if a jackal has come into its lap, leaves it and strikes an elephant. Everyone, even when fallen into hardship, seeks results according to their nature.
லாங்கூ³லசாலனம் அத⁴ஶ்சரணாவபாதம்
பூ⁴மௌ நிபத்ய வத³னோத³ரத³ர்ஶனம் ச ।
ஶ்வா பிண்ட³த³ஸ்ய குருதே கஜ³புங்க³வஸ்து
தீ⁴ரம் விலோகயதி சாடுஶதைஶ்ச பு⁴ங்க்தே ॥ 1.31 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
For a morsel-giver a dog performs tail-wagging, lowering of the legs, falling to the ground, and showing its face and belly; but an "elephant-bull" (a great person) stares steadily and then partakes through hundreds of flatteries.
பரிவர்தினி ஸம்ஸாரே
ம்ருத: கோ வா ந ஜாயதே ।
ஸ ஜாதோ யேன ஜாதேன
யாதி வம்ஶ: ஸமுன்னதிம் ॥ 1.32 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In this ever-turning ஸம்ஸார, who is there that is not born again after death? Truly born is that person by whose birth the lineage rises to greater upliftment.
குஸுமஸ்தவகஸ்யேவ
த்³வயீ வ்ருத்திர்மனஸ்வின: ।
மூர்த்⁴னி வா ஸர்வலோகஸ்ய
ஶீர்யதே வன ஏவ வா ॥ 1.33 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Like a bunch of flowers, the course of a high-minded person is twofold: either they are placed on the head of the world, or they wither away in the forest.
ஸந்த்யன்யேபி ப்³ருஹஸ்பதிப்ரப்⁴ருதய: ஸம்பா⁴விதா: பஞ்சஷாஸ்
தான்ப்ரத்யேஷ விஶேஷவிக்ரமருசீ ராஹுர்ன வைராயதே ।
த்³வாவேவ க்³ரஸதே தி³வாகரனிஶாப்ராணேஶ்வரௌ பா⁴ஸ்கரௌ
ப்⁴ராத: பர்வணி பஶ்ய தா³னவபதி: ஶீர்ஷாவஶேஷாக்ருதி: ॥ 1.34 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
There are other honored ones too - five or six such as BRIhaspati - but this Rahu, with a special appetite for prowess, does not show hostility toward them. He swallows only the two luminaries, the sun and the moon, the lords of day and night. Brother, look on the eclipse day: the demon-chief is a form that is nothing but a head.
வஹதி பு⁴வனஶ்ரேணிம் ஶேஷ: ப²ணாப²லகஸ்தி²தாம்
கமட²பதினா மத்⁴யேப்ருஷ்ட²ம் ஸதா³ ஸ ச தா⁴ர்யதே ।
தம் அபி குருதே க்ரோடா³தீ⁴னம் பயோதி⁴ரனாத³ராத்³
அஹஹ மஹதாம் நி:ஸீமானஶ்சரித்ரவிபூ⁴தய: ॥ 1.35 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
ஶேஷ bears the series of worlds resting on the plates of his hoods; and he is always supported on his back by the lord of tortoises. Even that tortoise the ocean, as if casually, makes dependent on its lap. Alas - boundless are the wondrous powers of the great.
வரம் பக்ஷச்சே²த:³ ஸமத³மக⁴வன்முக்தகுலிஶப்ரஹாரைர்
உத்³க³ச்ச²த்³ப³ஹுலத³ஹனோத்³கா³ரகு³ருபி⁴: ।
துஷாராத்³ரே: ஸூனோரஹஹ பிதரி க்லேஶவிவஶே
ந சாஸௌ ஸம்பாத: பயஸி பயஸாம் பத்யுருசித: ॥ 1.36 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Better the cutting off of wings by the thunderbolt-strikes hurled by proud Indra, fierce with blazing fire - for the son of the snowy mountain, alas, when his father was overwhelmed by distress. That plunge into the ocean was not fitting for the lord of waters.
ஸிம்ஹ: ஶிஶுரபி நிபததி
மத³மலினகபோலபி⁴த்திஷு கஜ³ேஷு ।
ப்ரக்ருதிரியம் ஸத்த்வவதாம்
ந க²லு வயஸ்தேஜஸோ ஹேது: ॥ 1.37 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even a lion, though still a cub, pounces on elephants whose cheek-sides are stained with rut. Such is the nature of the courageous; age is not the true cause of valor.
ஜாதிர்யாது ரஸாதலம் கு³ணக³ணைஸ்தத்ராப்யதோ⁴ க³ம்யதாம்
ஶீலம் ஶைலதடாத்பதத்வபி⁴ஜன: ஸந்த³ஹ்யதாம் வஹ்னினா ।
ஶௌர்யே வைரிணி வஜ்ரம் ஆஶு நிபதத்வர்தோ²ஸ்து ந: கேவலம்
யேனைகேன வினா கு³ணஸ்த்ருணலவப்ராயா: ஸமஸ்தா இமே ॥ 1.38 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Let birth and lineage go to the netherworld; let all virtues go even lower there; let character fall from a mountain cliff, shatter, and be burned by fire; let a thunderbolt quickly strike the enemy in the matter of valor - let our one and only aim be wealth, because without that one thing all these "qualities" are as good as a blade of grass.
த⁴னம் அர்ஜய காகுத்ஸ்த²
த⁴னமூலம் இத³ம் ஜக³த் ।
அந்தரம் நாபி⁴ஜானாமி
நிர்த⁴னஸ்ய ம்ருதஸ்ய ச ॥ 1.39 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Earn wealth, O காகுத்ஸ்த²; this world is rooted in wealth. I see no difference between one who is poor and one who is dead.
தானீந்த்³ரியாண்யவிகலானி ததே³வ நாம
ஸா பு³த்³தி⁴ரப்ரதிஹதா வசனம் ததே³வ ।
அர்தோ²ஷ்மணா விரஹித: புருஷ: க்ஷணேன
ஸோப்யன்ய ஏவ ப⁴வதீதி விசித்ரம் ஏதத் ॥ 1.4௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The senses are the same and unimpaired; the name is the same; the intelligence is the same and unobstructed; the speech is the same. Yet, in a moment, a person deprived of the "warmth" of wealth becomes as if another - how strange this is!
யஸ்யாஸ்தி வித்தம் ஸ நர: குலீன:
ஸ பண்டி³த: ஸ ஶ்ருதவான்கு³ணஜ்ஞ: ।
ஸ ஏவ வக்தா ஸ ச த³ர்ஶனீய:
ஸர்வே கு³ணா: காஞ்சனம் ஆஶ்ரயந்தி ॥ 1.41 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
He who has wealth is considered noble; he is considered learned and wise; he is considered educated and a knower of virtues; he alone is considered an orator and even worthy of regard. All "qualities", it seems, take refuge in gold.
தௌ³ர்மந்த்ர்யான்ன்ருபதிர்வினஶ்யதி யதி: ஸங்கா³த்ஸுதோ லாலனாத்
விப்ரோனத்⁴யயனாத்குலம் குதனயாச்சீ²லம் க²லோபாஸனாத் ।
ஹ்ரீர்மத்³யாத³னவேக்ஷணாத³பி க்ருஷி: ஸ்னேஹ: ப்ரவாஸாஶ்ரயான்
மைத்ரீ சாப்ரணயாத்ஸம்ருத்³தி⁴ரனயாத்த்யாக³ப்ரமாதா³த்³த⁴னம் ॥ 1.42 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
A king is ruined by bad counsel; an ascetic by wrong company; a son by pampering. A Brahmin by not studying; a family by a bad son; character by serving the wicked. Modesty by liquor; even agriculture by neglect; affection by living away. Friendship by lack of warmth; prosperity by bad governance; and wealth by careless giving.
தா³னம் போ⁴கோ³ நாஶஸ்திஸ்ரோ
க³தயோ ப⁴வந்தி வித்தஸ்ய ।
யோ ந த³தா³தி ந பு⁴ங்க்தே
தஸ்ய த்ருதீயா க³திர்ப⁴வதி ॥ 1.43 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Wealth has three possible outcomes: giving, enjoyment, and destruction. For the one who neither gives nor enjoys, the third fate - loss - inevitably becomes his.
மணி: ஶாணோல்லீட:⁴ ஸமரவிஜயீ ஹேதித³லிதோ
மத³க்ஷீணோ நாக:³ ஶரதி³ ஸரித: ஶ்யானபுலினா: ।
கலாஶேஷஶ்சந்த்³ர: ஸுரதம்ருதி³தா பா³லவனிதா
தன்னிம்னா ஶோப⁴ந்தே க³லிதவிப⁴வாஶ்சார்தி²ஷு நரா: ॥ 1.44 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
A gem shines when polished on a whetstone; a warrior shines even when wounded after victory in battle; an elephant shines when the rut has dried up; rivers shine in autumn with exposed sandbanks; the moon shines when only a sliver of its phase remains; and a young woman shines when softened after intimacy. Likewise, people whose wealth has slipped away also shine when they become humble seekers.
பரிக்ஷீண: கஶ்சித்ஸ்ப்ருஹயதி யவானாம் ப்ரஸ்ருதயே
ஸ பஶ்சாத்ஸம்பூர்ண: கலயதி த⁴ரித்ரீம் த்ருணஸமாம் ।
அதஶ்சானைகாந்த்யாத்³கு³ருலகு⁴தயார்தே²ஷு த⁴னினாம்
அவஸ்தா² வஸ்தூனி ப்ரத²யதி ச ஸங்கோசயதி ச ॥ 1.45 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Someone utterly impoverished longs for a mere handful of barley; later, once full and satisfied, he regards even the whole earth as no more than straw. Therefore, because there is no fixed measure in these matters, the condition of the wealthy makes things appear great or small - it expands them and it also shrinks them.
ராஜந்து³து⁴க்ஷஸி யதி³ க்ஷிதிதே⁴னும் ஏதாம்
தேனாத்³ய வத்ஸம் இவ லோகம் அமும் புஷாண
தஸ்மிம்ஶ்ச ஸம்யக³னிஶம் பரிபோஷ்யமாணே
நானாப²லை: ப²லதி கல்பலதேவ பூ⁴மி: ॥ 1.46 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
O king, if you wish to milk this earth-cow, then nourish this people-world as you would a calf. When it is properly and continually cared for, the earth yields many fruits like a wish-fulfilling creeper.
ஸத்யான்ருதா ச பருஷா ப்ரியவாதி³னீ ச
ஹிம்ஸ்ரா த³யாலுரபி சார்த²பரா வதா³ன்யா ।
நித்யவ்யயா ப்ரசுரனித்யத⁴னாக³மா ச
வாராங்க³னேவ ந்ருபனீதிரனேகரூபா ॥ 1.47 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The policy of kings is many-formed like a courtesan: it can be truthful and false, harsh and sweet-speaking; violent and yet compassionate; greedy for gain and yet generous; always spending, and yet receiving uncertain income.
ஆஜ்ஞா கீர்தி: பாலனம் ப்³ராஹ்மணானாம்
தா³னம் போ⁴கோ³ மித்ரஸம்ரக்ஷணம் ச
யேஷாம் ஏதே ஷட்³கு³ணா ந ப்ரவ்ருத்தா:
கோர்த²ஸ்தேஷாம் பார்தி²வோபாஶ்ரயேண ॥ 1.48 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Authority, reputation, protection of the learned, generosity, rightful enjoyment, and safeguarding of friends - if these six qualities are not present, what use is kingship (or dependence on such kingship) at all?
யத்³தா⁴த்ரா நிஜபா⁴லபட்டலிகி²தம் ஸ்தோகம் மஹத்³வா த⁴னம்
தத்ப்ராப்னோதி மருஸ்த²லேபி நிதராம் மேரௌ ததோ நாதி⁴கம் ।
தத்³தீ⁴ரோ ப⁴வ வித்தவத்ஸு க்ருபணாம் வ்ருத்திம் வ்ருதா² ஸா க்ருதா²:
கூபே பஶ்ய பயோனிதா⁴வபி க⁴டோ க்³ருஹ்ணாதி துல்யம் ஜலம் ॥ 1.49 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Whatever little or much wealth the dispenser of fate has written on one's own forehead, one obtains it - even in a desert; and even on Meru one does not get more than that. Therefore, be steady about wealth and do not adopt a miserly way of life in vain. Look: whether in a well or even in the ocean, a pot draws only the same measure of water.
த்வம் ஏவ சாதகாதா⁴ரோ
ஸீதி கேஷாம் ந கோ³சர: ।
கிம் அம்போ⁴த³வராஸ்மாகம்
கார்பண்யோக்தம் ப்ரதீக்ஷஸே ॥ 1.5௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
You alone are the refuge of the சாதக - who does not know this? Then, O best of clouds, why do you wait for our wretched pleading words?
ரே ரே சாதக ஸாவதா⁴னமனஸா மித்ர க்ஷணம் ஶ்ரூயதாம்
அம்போ⁴தா³ ப³ஹவோ வஸந்தி க³க³னே ஸர்வேபி நைதாத்³ருஶா: ।
கேசித்³வ்ருஷ்டிபி⁴ரார்த்³ரயந்தி வஸுதா⁴ம் க³ர்ஜந்தி கேசித்³வ்ருதா²
யம் யம் பஶ்யஸி தஸ்ய தஸ்ய புரதோ மா ப்³ரூஹி தீ³னம் வச: ॥ 1.51 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
O சாதக, listen for a moment with an attentive mind, my friend. There are many clouds in the sky, but not all are like this one. Some truly wet the earth with rain; some merely thunder in vain. So, whichever one you see, do not utter pitiable words before each and every one.
அகருணத்வம் அகாரணவிக்³ரஹ:
பரத⁴னே பரயோஷிதி ச ஸ்ப்ருஹா ।
ஸுஜனப³ந்து⁴ஜனேஷ்வஸஹிஷ்ணுதா
ப்ரக்ருதிஸித்³த⁴ம் இத³ம் ஹி து³ராத்மனாம் ॥ 1.52 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Cruelty, causeless quarrel, coveting others' wealth and others' women, and intolerance toward good people and even relatives - these are, indeed, innate traits of the wicked.
து³ர்ஜன: பரிஹர்தவ்யோ
வித்³யயாலக்ருதோபி ஸன் ।
மணினா பூ⁴ஷித: ஸர்ப:
கிம் அஸௌ ந ப⁴யங்கர: ॥ 1.53 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
A wicked person should be avoided even if adorned with learning; is not a snake, even when decorated with a jewel, still dangerous?
ஜாட்³யம் ஹ்ரீமதி க³ண்யதே வ்ரதருசௌ த³ம்ப:⁴ ஶுசௌ கைதவம்
ஶூரே நிர்க்⁴ருணதா முனௌ விமதிதா தை³ன்யம் ப்ரியாலாபினி ।
தேஜஸ்வின்யவலிப்ததா முக²ரதா வக்தர்யஶக்தி: ஸ்தி²ரே
தத்கோ நாம கு³ணோ ப⁴வேத்ஸ கு³ணினாம் யோ து³ர்ஜனைர்னாங்கித: ॥ 1.54 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In a modest person, dullness is counted; in one devoted to vows, hypocrisy; in a pure person, deceit; in a hero, ruthlessness; in a sage, perversity; in one who speaks pleasantly, meanness. In a radiant person, arrogance; in a speaker, talkativeness; in a steady person, inability to speak. Then what virtue of the virtuous is there that is not labeled by the wicked?
லோப⁴ஶ்சேத³கு³ணேன கிம் பிஶுனதா யத்³யஸ்தி கிம் பாதகை:
ஸத்யம் சேத்தபஸா ச கிம் ஶுசி மனோ யத்³யஸ்தி தீர்தே²ன கிம் ।
ஸௌஜன்யம் யதி³ கிம் கு³ணை: ஸுமஹிமா யத்³யஸ்தி கிம் மண்ட³னை:
ஸத்³வித்³யா யதி³ கிம் த⁴னைரபயஶோ யத்³யஸ்தி கிம் ம்ருத்யுனா ॥ 1.55 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
If greed is present, what use are virtues? If slander is present, what need of more sins? If there is truthfulness, what need of austerities? If the mind is pure, what need of pilgrimage? If there is nobility, what need of other qualities? If there is great inherent glory, what need of ornaments? If there is true knowledge, what need of wealth? And if there is dishonor, what need of death?
ஶஶீ தி³வஸதூ⁴ஸரோ க³லிதயௌவனா காமினீ
ஸரோ விக³தவாரிஜம் முக²ம் அனக்ஷரம் ஸ்வாக்ருதே: ।
ப்ரபு⁴ர்த⁴னபராயண: ஸததது³ர்க³த: ஸஜ்ஜனோ
ந்ருபாங்க³ணக³த: க²லோ மனஸி ஸப்த ஶல்யானி மே ॥ 1.56 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
A moon that looks pale in daytime, a beloved whose youth has faded, a lake with no lotuses, a face made illiterate by its own doing, a master devoted only to wealth, a good person always in misfortune, and a wicked person seated in the king's circle - these are seven thorns in my mind.
ந கஶ்சிச்சண்ட³கோபானாம்
ஆத்மீயோ நாம பூ⁴பு⁴ஜாம் ।
ஹோதாரம் அபி ஜுஹ்வானம்
ஸ்ப்ருஷ்டோ வஹதி பாவக: ॥ 1.57 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
For kings given to fierce anger, no one is truly "their own." Even the priest who offers oblations - when touched, fire carries him away (burns him).
மௌனோமூக: ப்ரவசனபடுர்பா³டுலோ ஜல்பகோ வா
த்⁴ருஷ்ட: பார்ஶ்வே வஸதி ச ஸதா³ தூ³ரதஶ்சாப்ரக³ல்ப:⁴ ।
க்ஷாந்த்யா பீ⁴ருர்யதி³ ந ஸஹதே ப்ராயஶோ நாபி⁴ஜாத:
ஸேவாத⁴ர்ம: பரமக³ஹனோ யோகி³னாம் அப்யக³ம்ய: ॥ 1.58 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In service one becomes silent and dumb, or skilled in speech, or a fool, or a chatterer; one stays near with boldness, or stays far with constant timidity. If one endures with patience, one is called fearful; if one does not endure, one is called not well-born. The "duty" of service is extremely hard to navigate - even for yogis it is difficult to master.
உத்³பா⁴ஸிதாகி²லக²லஸ்ய விஶ்ருங்க²லஸ்ய
ப்ராக்³ஜாதவிஸ்த்ருதனிஜாத⁴மகர்மவ்ருத்தே: ।
தை³வாத³வாப்தவிப⁴வஸ்ய கு³ணத்³விஷோஸ்ய
நீசஸ்ய கோ³சரக³தை: ஸுக²ம் ஆப்யதே ॥ 1.59 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
For the low person - whose wickedness is openly displayed and unrestrained, whose earlier base deeds and habits have already spread far, who has obtained wealth by fate, and who hates virtue - happiness is attained only by moving within the spheres that suit him.
ஆரம்ப⁴கு³ர்வீ க்ஷயிணீ க்ரமேண
லக்⁴வீ புரா வ்ருத்³தி⁴மதீ ச பஶ்சாத் ।
தி³னஸ்ய பூர்வார்த⁴பரார்த⁴பி⁴ன்னா
சா²யேவ மைத்ரீ க²லஸஜ்ஜனானாம் ॥ 1.6௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Friendship, like a day's shadow which differs between the first and second halves, is heavy at the beginning and gradually diminishes (with the wicked), but is light at first and grows later (with the good).
ம்ருக³மீனஸஜ்ஜனானாம் த்ருணஜலஸந்தோஷவிஹிதவ்ருத்தீனாம் ।
லுப்³த⁴கதீ⁴வரபிஶுனா நிஷ்காரணவைரிணோ ஜக³தி ॥ 1.61 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In this world, deer, fish, and good people - whose way of life is contentment with grass and water - have enemies without any cause: the hunter, the fisherman, and the slanderer.
வாஞ்சா² ஸஜ்ஜனஸங்க³மே பரகு³ணே ப்ரீதிர்கு³ரௌ நம்ரதா
வித்³யாயாம் வ்யஸனம் ஸ்வயோஷிதி ரதிர்லோகாபவாதா³த்³ப⁴யம் ।
ப⁴க்தி: ஶூலினி ஶக்திராத்மத³மனே ஸம்ஸர்க³முக்தி: க²லே
யேஷ்வேதே நிவஸந்தி நிர்மலகு³ணாஸ்தேப்⁴யோ நரேப்⁴யோ நம: ॥ 1.62 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Salutations to those people in whom these pure qualities dwell: longing for the company of the good, love for others' virtues, humility toward the teacher, passion for learning, love for one's own wife, fear of public blame, devotion to Siva, strength in self-restraint, and freedom from bad association in this age of கலி.
விபதி³ தை⁴ர்யம் அதா²ப்⁴யுத³யே க்ஷமா
ஸத³ஸி வாக்படுதா யுதி⁴ விக்ரம: ।
யஶஸி சாபி⁴ருசிர்வ்யஸனம் ஶ்ருதௌ
ப்ரக்ருதிஸித்³த⁴ம் இத³ம் ஹி மஹாத்மனாம் ॥ 1.63 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
This is indeed the natural disposition of the great: courage in adversity, forgiveness in prosperity, eloquence in public assembly, valor in conflict, a taste for good reputation, and a deep pursuit of learning.
ப்ரதா³னம் ப்ரச்ச²ன்னம் க்³ருஹம் உபக³தே ஸம்ப்⁴ரமவிதி⁴:
ப்ரியம் க்ருத்வா மௌனம் ஸத³ஸி கத²னம் சாப்யுபக்ருதே: ।
அனுத்ஸேகோ லக்ஷ்ம்யாம் அனபி⁴ப⁴வக³ந்தா⁴: பரகதா²:
ஸதாம் கேனோத்³தி³ஷ்டம் விஷமம் அஸிதா⁴ராவ்ரதம் இத³ம் ॥ 1.64 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Who prescribed this hard "razor's-edge" discipline for the good: give in secret, welcome a guest into your home with eager courtesy, keep silent after doing a favor, speak in public about the help you have received, remain unarrogant in prosperity, and speak about others without the undertone of envy or rivalry?
கரே ஶ்லாக்⁴யஸ்த்யாக:³ ஶிரஸி கு³ருபாத³ப்ரணயிதா
முகே² ஸத்யா வாணீ விஜயி பு⁴ஜயோர்வீர்யம் அதுலம் ।
ஹ்ருதி³ ஸ்வச்சா² வ்ருத்தி: ஶ்ருதிம் அதி⁴க³தம் ச ஶ்ரவணயோர்
வினாப்யைஶ்வர்யேண ப்ரக்ருதிமஹதாம் மண்ட³னம் இத³ம் ॥ 1.65 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even without wealth, this is the true ornament of the great by nature: praiseworthy generosity in the hand, reverence for the teacher at the highest place, truthful speech in the mouth, incomparable valor in the arms, a clear disposition in the heart, and sacred learning residing in the ears.
ஸம்பத்ஸு மஹதாம் சித்தம் ப⁴வத்யுத்பலகோமலம் ।
ஆபத்ஸு ச மஹாஶைலஶிலா ஸங்கா⁴தகர்கஶம் ॥ 1.66 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In prosperity, the mind of the great becomes as soft as a lotus; in adversity, it becomes as hard as a compact mass of mountain-rock.
ஸந்தப்தாயஸி ஸம்ஸ்தி²தஸ்ய பயஸோ நாமாபி ந ஜ்ஞாயதே
முக்தாகாரதயா ததே³வ நலினீபத்ரஸ்தி²தம் ராஜதே ।
ஸ்வாத்யாம் ஸாக³ரஶுக்திமத்⁴யபதிதம் தன்மௌக்திகம் ஜாயதே
ப்ராயேணாத⁴மமத்⁴யமோத்தமகு³ண: ஸம்ஸர்க³தோ ஜாயதே ॥ 1.67 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Water placed on heated iron is not recognized even as "water"; the same water, resting on a lotus leaf, shines like a pearl; and fallen into an oyster in the time of ஸ்வாதி, it becomes a true pearl. In the same way, low, middling, and excellent qualities arise mostly from one's association.
ப்ரீணாதி ய: ஸுசரிதை: பிதரம் ஸ புத்ரோ
யத்³ப⁴ர்துரேவ ஹிதம் இச்ச²தி தத்கலத்ரம் ।
தன்மித்ரம் ஆபதி³ ஸுகே² ச ஸமக்ரியம் யத்³
ஏதத்த்ரயம் ஜக³தி புண்யக்ருதோ லப⁴ந்தே ॥ 1.68 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
He who gladdens his father through good conduct is a true son; she who seeks only her husband's welfare is a true wife; and that is a true friend who stands with you equally in trouble and in ease. These three are obtained in this world by the meritorious.
ஏகோ தே³வ: கேஶவோ வா ஶிவோ வா
ஹ்யேகம் மித்ரம் பூ⁴பதிர்வா யதிர்வா ।
ஏகோ வாஸ: பத்தனே வா வனே வா
ஹ்யேகா பா⁴ர்யா ஸுந்த³ரீ வா த³ரீ வா ॥ 1.69 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Let there be one chosen God - whether Kesava or Siva; one close friend - whether a kingly patron or a renunciate; one dwelling - whether in a city or a forest; and one wife - whether she is a beauty or (life is lived in) a cave.
நம்ரத்வேனோன்னமந்த: பரகு³ணகத²னை: ஸ்வான்கு³ணான்க்²யாபயந்த:
ஸ்வார்தா²ன்ஸம்பாத³யந்தோ விததப்ருது²தராரம்ப⁴யத்னா: பரார்தே² ।
க்ஷாந்த்யைவாக்ஷேபருக்ஷாக்ஷரமுக²ரமுகா²ந்து³ர்ஜனாந்தூ³ஷயந்த:
ஸந்த: ஸாஶ்சர்யசர்யா ஜக³தி ப³ஹுமதா: கஸ்ய நாப்⁴யர்சனீயா: ॥ 1.7௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
By humility they rise; by speaking of others' virtues they reveal their own; while accomplishing their own aims, their broadest efforts are for others' good. And by patience alone they put to shame the wicked whose mouths are noisy with harsh, abusive words. Such saints, with their wondrous conduct, are highly honored in the world - who would not revere them?
ப⁴வந்தி நம்ராஸ்தரவ: ப²லோத்³க³மைர்
நவாம்பு³பி⁴ர்தூ³ராவலம்பி³னோ க⁴னா: ।
அனுத்³த⁴தா: ஸத்புருஷா: ஸம்ருத்³தி⁴பி⁴:
ஸ்வபா⁴வ ஏஷ பரோபகாரிணாம் ॥ 1.71 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Trees bend down with the abundance of fruits; clouds hang low with fresh water; and good people are not arrogant even in prosperity - this is the natural way of benefactors.
ஶ்ரோத்ரம் ஶ்ருதேனைவ ந குண்ட³லேன
தா³னேன பாணிர்ன து கங்கணேன ।
விபா⁴தி காய: கருணபராணாம்
பரோபகாரைர்ன து சந்த³னேன ॥ 1.72 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
It is learning that adorns the ear, not earrings; giving that adorns the hand, not bracelets; and it is helpful service that makes the compassionate person's very body shine, not sandalwood.
பாபான்னிவாரயதி யோஜயதே ஹிதாய
கு³ஹ்யம் நிகூ³ஹதி கு³ணான்ப்ரகடீகரோதி ।
ஆபத்³க³தம் ச ந ஜஹாதி த³தா³தி காலே
ஸன்மித்ரலக்ஷணம் இத³ம் ப்ரவத³ந்தி ஸந்த: ॥ 1.73 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The wise say this is the mark of a true friend: they restrain you from harmful paths, guide you toward what is good, conceal your confidences, bring your virtues to light, do not abandon you when trouble comes, and help at the right time.
பத்³மாகரம் தி³னகரோ விகசீகரோதி
சந்த்³ரப்ரபோ⁴ல்லாஸயதி கைரவசக்ரவாலம் ।
நாப்⁴யர்தி²தோ ஜலத⁴ரோபி ஜலம் த³தா³தி
ஸந்த: ஸ்வயம் பரஹிதே விஹிதாபி⁴யோகா³: ॥ 1.74 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The sun makes the lotus-pond bloom; the moon's radiance makes the water-lilies rejoice; even a raincloud gives water only when asked. But good people, of their own accord, are dedicated to the welfare of others.
ஏகே ஸத்புருஷா: பரார்த²க⁴டகா: ஸ்வார்த²ம் பரித்யஜந்தி யே
ஸாமான்யாஸ்து பரார்த²ம் உத்³யமப்⁴ருத: ஸ்வார்தா²விரோதே⁴ன யே ।
தேமீ மானுஷராக்ஷஸா: பரஹிதம் ஸ்வார்தா²ய நிக்⁴னந்தி யே
யே து க்⁴னந்தி நிரர்த²கம் பரஹிதம் தே கே ந ஜானீமஹே ॥ 1.75 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Some noble people bring about others' welfare by giving up their own interest; ordinary people work for others' good without harming their own interests; those "human-demons" destroy others' welfare for their own benefit; but those who destroy others' welfare without any purpose - who are they? We do not know.
க்ஷீரேணாத்மக³தோத³காய ஹி கு³ணா த³த்தா புரா தேகி²லா
க்ஷீரோத்தாபம் அவேக்ஷ்ய தேன பயஸா ஸ்வாத்மா க்ருஶானௌ ஹுத: ।
க³ந்தும் பாவகம் உன்மனஸ்தத³ப⁴வத்³த்³ருஷ்ட்வா து மித்ராபத³ம்
யுக்தம் தேன ஜலேன ஶாம்யதி ஸதாம் மைத்ரீ புனஸ்த்வீத்³ருஶீ ॥ 1.76 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Milk had earlier given all its qualities to the water that entered into it. Seeing the milk being heated, that water offered its own self into the fire; and then the fire itself became eager to withdraw on seeing the friend's distress. Fittingly, that very water quenches the fire. Such indeed is the friendship of good people, again and again.
இத: ஸ்வபிதி கேஶவ: குலம் இதஸ்ததீ³யத்³விஷாம்
இதஶ்ச ஶரணார்தி²னாம் ஶிக²ரிணாம் க³ணா: ஶேரதே ।
இதோபி ப³ட³வானல: ஸஹ ஸமஸ்தஸம்வர்தகை:
அஹோ விததம் ஊர்ஜிதம் ப⁴ரஸஹம் ஸிந்தோ⁴ர்வபு: ॥ 1.77 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Here sleeps Kesava; here also is the clan of his enemies; here lie the mountains seeking refuge; and here too is the submarine fire along with the fires of cosmic dissolution. Ah - vast, mighty, and burden-bearing is the ocean's very body!
த்ருஷ்ணாம் சி²ந்தி⁴ பஜ⁴ க்ஷமாம் ஜஹி மத³ம் பாபே ரதிம் மா க்ருதா²:
ஸத்யம் ப்³ரூஹ்யனுயாஹி ஸாது⁴பத³வீம் ஸேவஸ்வ வித்³வஜ்ஜனம் ।
மான்யான்மானய வித்³விஷோப்யனுனய ப்ரக்²யாபய ப்ரஶ்ரயம்
கீர்திம் பாலய து³:கி²தே குரு த³யாம் ஏதத்ஸதாம் சேஷ்டிதம் ॥ 1.78 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Cut off craving; practice forgiveness; abandon pride; do not delight in wrongdoing. Speak truth; follow the path of the noble; serve the learned. Honor the worthy; conciliate even enemies; proclaim humility. Protect your good name; show compassion to the distressed. This is the conduct of the good.
மனஸி வசஸி காயே புண்யபீயூஷபூர்ணாஸ்
த்ரிபு⁴வனம் உபகாரஶ்ரேணிபி⁴: ப்ரீணயந்த: ।
பரகு³ணபரமாணூன்பர்வதீக்ருத்ய நித்யம்
நிஜஹ்ருதி³ விகஸந்த: ஸந்த ஸந்த: கியந்த: ॥ 1.79 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Full of the nectar of merit in mind, speech, and action; delighting the three worlds through continuous acts of help; always making even the tiniest atoms of others' virtues into mountains; blooming in their own hearts - how many such saints are there, O how many?
கிம் தேன ஹேமகி³ரிணா ரஜதாத்³ரிணா வா
யத்ராஶ்ரிதாஶ்ச தரவஸ்தரவஸ்த ஏவ ।
மன்யாமஹே மலயம் ஏவ யதா³ஶ்ரயேண
கங்கோலனிம்ப³கடுஜா அபி சந்த³னா: ஸ்யு: ॥ 1.8௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
What use is a golden mountain or a silver mountain, where only ordinary trees reside? We regard Malaya alone as the true mountain, because by resorting to it even ka~gkOla, neem, and other bitter woods become sandalwood.
ரத்னைர்மஹார்ஹைஸ்துதுஷுர்ன தே³வா
ந பே⁴ஜிரே பீ⁴மவிஷேண பீ⁴திம் ।
ஸுதா⁴ம் வினா ந பரயுர்விராமம்
ந நிஶ்சிதார்தா²த்³விரமந்தி தீ⁴ரா: ॥ 1.81 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The gods were not satisfied even with priceless jewels, were not frightened even by terrible poison, and did not rest without nectar; likewise, steadfast people do not turn back from a resolved goal.
க்வசித்ப்ருத்²வீஶய்ய: க்வசித³பி ச பரங்கஶயன:
க்வசிச்சா²காஹார: க்வசித³பி ச ஶால்யோத³னருசி: ।
க்வசித்கந்தா²தா⁴ரீ க்வசித³பி ச தி³வ்யாம்ப³ரத⁴ரோ
மனஸ்வீ கார்யார்தீ² ந க³ணயதி து³:க²ம் ந ச ஸுக²ம் ॥ 1.82 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Sometimes sleeping on the bare earth, sometimes on a bed; sometimes eating simple greens, sometimes enjoying rice; sometimes wearing rags, sometimes fine clothes - the resolute person intent on their purpose does not count sorrow and does not count comfort.
ஐஶ்வர்யஸ்ய விபூ⁴ஷணம் ஸுஜனதா ஶௌர்யஸ்ய வாக்ஸம்யமோ
ஜ்ஞானஸ்யோபஶம: ஶ்ருதஸ்ய வினயோ வித்தஸ்ய பாத்ரே வ்யய: ।
அக்ரோத⁴ஸ்தபஸ: க்ஷமா ப்ரப⁴விதுர்த⁴ர்மஸ்ய நிர்வாஜதா
ஸர்வேஷாம் அபி ஸர்வகாரணம் இத³ம் ஶீலம் பரம் பூ⁴ஷணம் ॥ 1.83 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Goodness is the ornament of wealth; restraint of speech is the ornament of valor; tranquility is the ornament of knowledge; humility is the ornament of learning; spending wealth on worthy recipients is its ornament; freedom from anger is the ornament of austerity; forgiveness is the ornament of the powerful; and impartiality is the ornament of த⁴ர்ம. Indeed, this noble character is the supreme ornament and the cause of everything.
நிந்த³ந்து நீதினிபுணா யதி³ வா ஸ்துவந்து
லக்ஷ்மீ: ஸமாவிஶது க³ச்ச²து வா யதே²ஷ்ட²ம் ।
அத்³யைவ வா மரணம் அஸ்து யுகா³ந்தரே வா
ந்யாய்யாத்பத:² ப்ரவிசலந்தி பத³ம் ந தீ⁴ரா: ॥ 1.84 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Let experts in ethics blame, or let them praise; let fortune come or go as she pleases; let death come today, or after ages - the steadfast do not deviate even a step from the path of justice.
ப⁴க்³னாஶஸ்ய கரண்ட³பிண்டி³ததனோர்ம்லானேந்த்³ரியஸ்ய க்ஷுதா⁴
க்ருத்வாகு²ர்விவரம் ஸ்வயம் நிபதிதோ நக்தம் முகே² போ⁴கி³ன: ।
த்ருப்தஸ்தத்பிஶிதேன ஸத்வரம் அஸௌ தேனைவ யாத: யதா²
லோகா: பஶ்யத தை³வம் ஏவ ஹி ந்ருணாம் வ்ருத்³தௌ⁴ க்ஷயே காரணம் ॥ 1.85 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
A serpent, whose hopes were broken, whose body was coiled like a basket and whose senses were weakened by hunger, made itself like a rat-hole; and at night a rat fell right into its mouth. Satisfied with that flesh, it quickly went away just like that. People, see! Destiny alone is indeed the cause of rise and fall in human life.
ஆலஸ்யம் ஹி மனுஷ்யாணாம்
ஶரீரஸ்தோ² மஹான்ரிபு: ।
நாஸ்த்யுத்³யமஸமோ ப³ந்து⁴:
குர்வாணோ நாவஸீத³தி ॥ 1.86 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Laziness is indeed a great enemy dwelling within the human body; there is no friend equal to effort. The one who keeps acting does not sink into failure.
சி²ன்னோபி ரோஹதி தர்க்ஷீணோப்யுபசீயதே புனஶ்சந்த்³ர: ।
இதி விம்ருஶந்த: ஸந்த: ஸந்தப்யந்தே ந து³:கே²ஷு ॥ 1.87 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even when cut down, a tree grows again; and even when it wanes, the moon increases again. Reflecting in this way, good people do not despair in times of sorrow.
நேதா யஸ்ய ப்³ருஹஸ்பதி: ப்ரஹரணம் வஜ்ரம் ஸுரா: ஸைனிகா:
ஸ்வர்கோ³ து³ர்க³ம் அனுக்³ரஹ: கில ஹரேரைராவதோ வாரண: ।
இத்யைஶ்வர்யப³லான்விதோபி ப³லபி⁴த்³ப⁴க்³ன: பரை: ஸங்க³ரே
தத்³வ்யக்தம் நனு தை³வம் ஏவ ஶரணம் தி⁴க்³தி⁴க்³வ்ருதா² பௌருஷம் ॥ 1.88 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even though Indra had Brihaspati as his leader, the vajra as his weapon, the gods as his army, heaven as his fortress, Hari's favor, and Airavata as his elephant, he was still defeated by enemies in battle. Thus it is clear: fate alone is the refuge - shame on human effort done in vain.
கர்மாயத்தம் ப²லம் பும்ஸாம்
பு³த்³தி⁴: கர்மானுஸாரிணீ ।
ததா²பி ஸுதி⁴யா பா⁴வ்யம்
ஸுவிசார்யைவ குர்வதா ॥ 1.89 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The results people obtain depend on their actions, and even the mind's understanding follows action; nevertheless, the wise should act only after careful deliberation.
க²ல்வாதோ தி³வஸேஶ்வரஸ்ய கிரணை: ஸந்தாடி³தோ மஸ்தகே
வாஞ்ச²ந்தே³ஶம் அனாதபம் விதி⁴வஶாத்தாலஸ்ய மூலம் க³த: ।
தத்ராப்யஸ்ய மஹாப²லேன பததா ப⁴க்³னம் ஸஶப்³த³ம் ஶிர:
ப்ராயோ க³ச்ச²தி யத்ர பா⁴க்³யரஹிதஸ்தத்ரைவ யாந்த்யாபத:³ ॥ 1.9௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
A bald man, whose head was tormented by the sun's rays, sought a shady place; by fate he went under the base of a palm tree. Even there, his head was cracked with a loud sound by a large falling fruit. Often, calamities go exactly where the unfortunate goes.
ரவினிஶாகரயோர்க்³ரஹபீட³னம்
கஜ³பு⁴ஜங்க³மயோரபி ப³ந்த⁴னம் ।
மதிமதாம் ச விலோக்ய த³ரித்³ரதாம்
விதி⁴ரஹோ ப³லவானிதி மே மதி: ॥ 1.91 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Seeing the eclipse of the sun and moon, the captivity of even an elephant and a serpent, and the poverty of intelligent people, I conclude: alas, fate is powerful.
ஸ்ருஜதி தாவத³ஶேஷகு³ணகரம்
புருஷரத்னம் அலங்கரணம் பு⁴வ: ।
தத³பி தத்க்ஷணப⁴ங்கி³ கரோதி
சேத³ஹஹ கஷ்டம் அபண்டி³ததா விதே⁴: ॥ 1.92 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Fate first creates a "jewel of a person" who produces every virtue, an ornament of the earth; but if it then breaks that person instantly, alas - how painful is the creator's gift of ignorance and lack of learning.
பத்ரம் நைவ யதா³ கரீரவிடபே தோ³ஷோ வஸந்தஸ்ய கிம்
நோலூகோப்யவலோகதே யதி³ தி³வா ஸூர்யஸ்ய கிம் தூ³ஷணம் ।
தா⁴ரா நைவ பதந்தி சாதகமுகே² மேக⁴ஸ்ய கிம் தூ³ஷணம்
யத்பூர்வம் விதி⁴னா லலாடலிகி²தம் தன்மார்ஜிதும் க: க்ஷம: ॥ 1.93 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
If, in spring, leaves do not appear on the thorny karIra tree, what fault is that of spring? If an owl cannot see in the daytime, what defect is that of the sun? If rain-streams do not fall into the chataka bird's mouth, what is the cloud to blame? What was written earlier on the forehead by fate - who can erase it?
நமஸ்யாமோ தே³வான்னனு ஹதவிதே⁴ஸ்தேபி வஶகா³
விதி⁴ர்வந்த்³ய: ஸோபி ப்ரதினியதகர்மைகப²லத:³ ।
ப²லம் கர்மாயத்தம் யதி³ கிம் அமரை: கிம் ச விதி⁴னா
நமஸ்தத்கர்மப்⁴யோ விதி⁴ரபி ந யேப்⁴ய: ப்ரப⁴வதி ॥ 1.94 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
We bow to the gods, yet even they are under the control of inexorable fate. Fate is to be revered, yet it gives fruits only according to fixed karma. If results depend on karma, what use are the gods, and what use is fate? Salutations to those actions, apart from which even fate does not operate.
ப்³ரஹ்மா யேன குலாலவன்னியமிதோ ப்³ரஹ்மாட³பா⁴ண்டோ³த³ரே
விஷ்ணுர்யேன த³ஶாவதாரக³ஹனே க்ஷிப்தோ மஹாஸங்கடே ।
ருத்³ரோ யேன கபாலபாணிபுடகே பி⁴க்ஷாடனம் காரித:
ஸூர்யோ ப்⁴ராம்யதி நித்யம் ஏவ க³க³னே தஸ்மை நம: கர்மணே ॥ 1.95 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Salutations to that karma by which Brahma is constrained like a potter within the "pot" of the cosmic egg; by which Vishnu is cast into the difficult maze of ten incarnations; by which Rudra is made to wander begging with a skull-bowl; and by which the sun endlessly circles the sky.
நைவாக்ருதி: ப²லதி நைவா குலம் ந ஶீலம்
வித்³யாபி நைவ ந ச யத்னக்ருதாபி ஸேவா ।
பா⁴க்³யானி பூர்வதபஸா க²லு ஸஞ்சிதானி
காலே ப²லந்தி புருஷஸ்ய யதை²வ வ்ருக்ஷா: ॥ 1.96 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Neither appearance, nor family, nor character, nor even learning or service done with effort necessarily bears fruit; fortunes accumulated through past discipline bear fruit in their own time for a person, just like trees.
வனே ரணே ஶத்ருஜலாக்³னிமத்⁴யே
மஹார்ணவே பர்வதமஸ்தகே வா ।
ஸுப்தம் ப்ரமத்தம் விஷமஸ்தி²தம் வா
ரக்ஷந்தி புண்யானி புராக்ருதானி ॥ 1.97 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Whether in a forest or in battle, amid enemies, water, or fire; whether in the great ocean or on a mountain peak; whether asleep, careless, or in a dangerous position - merits earned earlier protect.
யா ஸாதூ⁴ம்ஶ்ச க²லான்கரோதி விது³ஷோ மூர்கா²ன்ஹிதாந்த்³வேஷிண:
ப்ரத்யக்ஷம் குருதே பரீக்ஷம் அம்ருதம் ஹாலாஹலம் தத்க்ஷணாத் ।
தாம் ஆராத⁴ய ஸத்க்ரியாம் ப⁴க³வதீம் போ⁴க்தும் ப²லம் வாஞ்சி²தம்
ஹே ஸாதோ⁴ வ்யஸனைர்கு³ணேஷு விபுலேஷ்வாஸ்தா²ம் வ்ருதா² மா க்ருதா²: ॥ 1.98 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
That power which can turn good people into wicked, the learned into fools, and well-wishers into haters; which openly tests by turning nectar into deadly poison in an instant - worship her with due reverence if you wish to enjoy the result you desire. O noble one, do not place vain reliance on even abundant virtues when misfortune can overturn them.
கு³ணவத³கு³ணவத்³வா குர்வதா கார்யஜாதம்
பரிணதிரவதா⁴ர்யா யத்னத: பண்டி³தேன ।
அதிரப⁴ஸக்ருதானாம் கர்மணாம் ஆவிபத்தேர்
ப⁴வதி ஹ்ருத³யதா³ஹீ ஶல்யதுல்யோ விபாக: ॥ 1.99 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Whether doing a task well or poorly, the wise person should carefully consider its consequence. For actions done in reckless haste, the ripened result becomes heart-burning, like a thorn or dart lodged within.
ஸ்தா²ல்யாம் வைதூ³ர்யமய்யாம் பசதி திலகணாம்ஶ்சந்த³னைரிந்த⁴னௌகை⁴:
ஸௌவர்ணைர்லாங்க³லாக்³ரைர்விலிக²தி வஸுதா⁴ம் அர்கமூலஸ்ய ஹேதோ: ।
க்ருத்வா கர்பூரக²ண்டா³ன்வ்ருத்திம் இஹ குருதே கோத்³ரவாணாம் ஸமந்தாத்
ப்ராப்யேமாம் கர்ம்பூ⁴மிம் ந சரதி மனுஜோ யஸ்தோப மந்த³பா⁴க்³ய: ॥ 1.1௦௦ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
He cooks mere sesame seeds in a pot made of vaidUrya gem using heaps of sandalwood as fuel; he ploughs the earth with golden ploughshares just to grow the root of arka; he uses chunks of camphor as fuel to cook coarse grains everywhere. Having obtained this precious field of human action, such an unfortunate person still does not live rightly.
மஜ்ஜத்வம்ப⁴ஸி யாது மேருஶிக²ரம் ஶத்ரும் ஜயத்வாஹவே
வாணிஜ்யம் க்ருஷிஸேவனே ச ஸகலா வித்³யா: கலா: ஶிக்ஷதாம் ।
ஆகாஶம் விபுலம் ப்ரயாது க²க³வத்க்ருத்வா ப்ரயத்னம் பரம்
நாபா⁴வ்யம் ப⁴வதீஹ கர்மவஶதோ பா⁴வ்யஸ்ய நாஶ: குத: ॥ 1.1௦1 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Let Meru's peak sink in water; let the enemy be conquered in battle; let all skills and arts be learned in trade and agriculture; let one reach the vast sky like a bird through supreme effort. Yet what is not destined will not happen here due to karma; and if something is destined, how can it be destroyed?
பீ⁴மம் வனம் ப⁴வதி தஸ்ய புரம் ப்ரதா⁴னம்
ஸர்வோ ஜன: ஸ்வஜனதாம் உபயாதி தஸ்ய ।
க்ருத்ஸ்னா ச பூ⁴ர்ப⁴வதி ஸன்னிதி⁴ரத்னபூர்ணா
யஸ்யாஸ்தி பூர்வஸுக்ருதம் விபுலம் நரஸ்ய ॥ 1.1௦2 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
For the person whose past merit is abundant, even a fearsome forest becomes his chief city, everyone becomes like his own kin, and the whole earth becomes like a nearby treasure-house full of jewels.
கோ லாபோ⁴ கு³ணிஸங்க³ம: கிம் அஸுக²ம் ப்ராஜ்ஞேதரை: ஸங்க³தி:
கா ஹானி: ஸமயச்யுதிர்னிபுணதா கா த⁴ர்மதத்த்வே ரதி: ।
க: ஶூரோ விஜிதேந்த்³ரிய: ப்ரியதமா கானுவ்ரதா கிம் த⁴னம்
வித்³யா கிம் ஸுக²ம் அப்ரவாஸக³மனம் ராஜ்யம் கிம் ஆஜ்ஞாப²லம் ॥ 1.1௦3 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
What is true gain? The company of the virtuous. What is sorrow? Association with those who are not wise. What is loss? Missing the right time. What is real skill? Delight in the essence of dharma. Who is a hero? One who has conquered the senses. Who is most beloved? The loyal companion who follows the same path. What is wealth? Knowledge. What is happiness? Not having to live away from home. What is kingdom? The effectiveness of one's command.
அப்ரியவசனத³ரித்³ரை: ப்ரியவசனத⁴னாட்⁴யை: ஸ்வதா³ரபரிதுஷ்டை: ।
பரபரிவாத³னிவ்ருத்தை: க்வசித்க்வசின்மண்டி³தா வஸுதா⁴ ॥ 1.1௦4 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The earth is beautified here and there by people who are "poor" in harsh words (i.e., who do not speak unkindly), "rich" in the wealth of pleasant speech, content with their own spouse, and refraining from slandering others.
கத³ர்தி²தஸ்யாபி ஹி தை⁴ர்யவ்ருத்தேர்
ந ஶக்யதே தை⁴ர்யகு³ண: ப்ரமார்ஷ்டும் ।
அதோ⁴முக²ஸ்யாபி க்ருதஸ்ய வஹ்னேர்
நாத:⁴ ஶிகா² யாதி கதா³சிதே³வ ॥ 1.1௦5 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even if a person of courageous disposition is humiliated, the quality of courage cannot be wiped away. Even when fire is made to face downward, its flame never goes downward.
காந்தாகடாக்ஷவிஶிகா² ந லுனந்தி யஸ்ய
சித்தம் ந நிர்த³ஹதி க்ருபக்ருஶானுதாப: ।
கர்ஷந்தி பூ⁴ரிவிஷயாஶ்ச ந லோப⁴பாஶைர்
லோகத்ரயம் ஜயதி க்ருத்ஸ்னம் இத³ம் ஸ தீ⁴ர: ॥ 1.1௦6 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The steadfast one whose mind is not wounded by the arrows of the beloved's glances, not burned by the heat of poverty's fire, and not dragged by the ropes of greed tied to countless sense objects - that person conquers this entire threefold world.
ஏகேனாபி ஹி ஶூரேண
பாதா³க்ராந்தம் மஹீதலம் ।
க்ரியதே பா⁴ஸ்கரேணைவ
ஸ்பா²ரஸ்பு²ரிததேஜஸா ॥ 1.1௦7 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even by a single hero the earth can be overrun; and by the sun alone, through its widespread radiance, the world is made bright.
வஹ்னிஸ்தஸ்ய ஜலாயதே ஜலனிதி⁴: குல்யாயதே தத்க்ஷணான்
மேரு: ஸ்வல்பஶிலாயதே ம்ருக³பதி: ஸத்³ய: குரங்கா³யதே ।
வ்யாலோ மால்யகு³ணாயதே விஷரஸ: பீயூஷவர்ஷாயதே
யஸ்யாங்கே³கி²லலோகவல்லப⁴தமம் ஶீலம் ஸமுன்மீலதி ॥ 1.1௦8 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
For the person in whom a most-beloved character blossoms, fire becomes like water, the ocean becomes like a small canal, Meru becomes like a pebble, the lion becomes like a deer, the serpent becomes like a garland-string, and poison becomes like a rain of nectar.
லஜ்ஜாகு³ணௌகஜ⁴னனீம் ஜனனீம் இவ ஸ்வாம்
அத்யந்தஶுத்³த⁴ஹ்ருத³யாம் அனுவர்தமானாம் ।
தேஜஸ்வின: ஸுக²ம் அஸூனபி ஸந்த்யஜனதி
ஸத்யவ்ரதவ்யஸனினோ ந புன: ப்ரதிஜ்ஞாம் ॥ 1.1௦9 ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Those who, with perfectly pure hearts, follow their own mother-like source of modesty and the flood of virtues - the radiant ones devoted to the vow of truth - will easily give up even life, but will never break a promise.
Browse Related Categories:
