PDF, Large PDF, Multimedia, Meaning
View this in:
| English | Devanagari | Telugu | Tamil | Kannada | Malayalam | Gujarati | Oriya | Bengali |

ભર્તૃહરેઃ શતક ત્રિશતિ - શૃંગાર શતકમ્


શંભુસ્વયંભુહરયો હરિણેક્ષણાનાં
યેનાક્રિયંત સતતં ગૃહકુંભદાસાઃ |
વાચાં અગોચરચરિત્રવિચિત્રિતાય
તસ્મૈ નમો ભગવતે મકરધ્વજાય ‖ 2૤1 ‖

સ્મિતેન ભાવેન ચ લજ્જયા ભિયા
પરાણ્મુખૈરર્ધકટાક્ષવીક્ષણૈઃ |
વચોભિરીર્ષ્યાકલહેન લીલયા
સમસ્તભાવૈઃ ખલુ બંધનં સ્ત્રિયઃ ‖ 2૤2 ‖

ભ્રૂચાતુર્યાત્કુષ્ચિતાક્ષાઃ કટાક્ષાઃ
સ્નિગ્ધા વાચો લજ્જિતાંતાશ્ચ હાસાઃ |
લીલામંદં પ્રસ્થિતં ચ સ્થિતં ચ
સ્ત્રીણાં એતદ્ભૂષણં ચાયુધં ચ ‖ 2૤3 ‖

ક્વચિત્સભ્રૂભંગૈઃ ક્વચિદપિ ચ લજ્જાપરિગતૈઃ
ક્વચિદ્ભૂરિત્રસ્તૈઃ ક્વચિદપિ ચ લીલાવિલલિતૈઃ |
કુમારીણાં એતૈર્મદનસુભગૈર્નેત્રવલિતૈઃ
સ્ફુરન્નીલાબ્જાનાં પ્રકરપરિકીર્ણા ઇવ દિશઃ ‖ 2૤4 ‖

વક્ત્રં ચંદ્રવિકાસિ પંકજપરીહાસક્ષમે લોચને
વર્ણઃ સ્વર્ણં અપાકરિષ્ણુરલિનીજિષ્ણુઃ કચાનાં ચયઃ |
બક્ષોજાવિભકુંભવિભ્રમહરૌ ગુર્વી નિતંબસ્થલી
વાચાં હારિ ચ માર્દવં યુવતીષુ સ્વાભાવિકં મંડનં ‖ 2૤5 ‖

સ્મિતકિંચિન્મુગ્ધં સરલતરલો દૃષ્ટિવિભવઃ
પરિસ્પંદો વાચાં અભિનવવિલાસોક્તિસરસઃ |
ગતાનાં આરંભઃ કિસલયિતલીલાપરિકરઃ
સ્પૃશંત્યાસ્તારુણ્યં કિં ઇવ ન હિ રમ્યં મૃગદૃશઃ ‖ 2૤6 ‖

દ્રષ્ટવ્યેષુ કિં ઉત્તમં મૃગદૃશઃ પ્રેમપ્રસન્નં મુખં
ઘ્રાતવેષ્વપિ કિં તદ્^^આસ્યપવનઃ શ્રવ્યેષુ કિં તદ્વચઃ |
કિં સ્વાદ્યેષુ તદ્^^ઓષ્ઠપલ્લવરસઃ સ્પૃશ્યેષુ કિં તદ્વપુર્ધ્યેયં
કિં નવયૌવને સહૃદયૈઃ સર્વત્ર તદ્વિભ્રમાઃ ‖ 2૤7 ‖

એતાશ્ચલદ્વલયસંહતિમેખલોત્થઝંકાર
નૂપુરપરાજિતરાજહંસ્યઃ |
કુર્વંતિ કસ્ય ન મનો વિવશં તરુણ્યો
વિત્રસ્તમુગ્ધહરિણીસદૃશૈઃ કટાક્ષૈઃ ‖ 2૤8 ‖

કુંકુમપંકકલંકિતદેહા
ગૌરપયોધરકંપિતહારા |
નૂપુરહંસરણત્પદ્મા
કં ન વશીકુરુતે ભુવિ રામા ‖ 2૤9 ‖

નૂનં હિ તે કવિવરા વિપરીતવાચો
યે નિત્યં આહુરબલા ઇતિ કામિનીસ્તાઃ |
યાભિર્વિલોલિતરતારકદૃષ્ટિપાતૈઃ
શક્રાદયોઽપિ વિજિતાસ્ત્વબલાઃ કથં તાઃ ‖ 2૤10 ‖

નૂનં આજ્ઞાકરસ્તસ્યાઃ સુભ્રુવો મકરધ્વજઃ |
યતસ્તન્નેત્રસંચારસૂચિતેષુ પ્રવર્તતે ‖ 2૤11 ‖

કેશાઃ સંયમિનઃ શ્રુતેરપિ પરં પારં ગતે લોચને
અંતર્વક્ત્રં અપિ સ્વભાવશુચિભીઃ કીર્ણં દ્વિજાનાં ગણૈઃ |
મુક્તાનાં સતતાધિવાસરુચિરૌ વક્ષોજકુંભાવિમાવિત્થં
તન્વિ વપુઃ પ્રશાંતં અપિ તેરાગં કરોત્યેવ નઃ ‖ 2૤12 ‖

મુગ્ધે ધાનુષ્કતા કેયં અપૂર્વા ત્વયિ દૃશ્યતે |
યયા વિધ્યસિ ચેતાંસિ ગુણૈરેવ ન સાયકૈઃ ‖ 2૤13 ‖

સતિ પ્રદીપે સત્યગ્નૌ સત્સુ તારારવીંદુષુ |
વિના મે મૃગશાવાક્ષ્યા તમોભૂતં ઇદં જગથ્ ‖ 2૤14 ‖

ઉદ્વૃત્તઃ સ્તનભાર એષ તરલે નેત્રે ચલે ભ્રૂલતે
રાગાધિષ્ઠિતં ઓષ્ઠપલ્લવં ઇદં કુર્વંતુ નામ વ્યથાં |
સૌભાગ્યાક્ષરમાલિકેવ લિખિતા પુષ્પાયુધેન સ્વયં
મધ્યસ્થાપિ કરોતિ તાપં અધિકં રોઉમ્^^આવલિઃ કેન સા ‖ 2૤15 ‖

મુખેન ચંદ્રકાંતેન મહાનીલૈઃ શિરોરુહૈઃ |
કરાભ્યાં પદ્મરાગાભ્યાં રેજે રત્નમયીવ સા ‖ 2૤16 ‖

ગુરુણા સ્તનભારેણ મુખચંદ્રેણ ભાસ્વતા |
શનૈશ્ચરાભ્યાં પાદાભ્યાં રેજે ગ્રહમયીવ સા ‖ 2૤17 ‖

તસ્યાઃ સ્તનૌ યદિ ઘનૌ જઘનં ચ હારિ
વક્ત્રં ચ ચારુ તવ ચિત્ત કિં આકુલત્વં |
પુણ્યં કુરુષ્વ યદિ તેષુ તવાસ્તિ વાંછા
પુણ્યૈર્વિના ન હિ ભવંતિ સમીહિતાર્થાઃ ‖ 2૤18 ‖

ઇમે તારુણ્યશ્રીનવપરિમલાઃ પ્રૌઢસુરતપ્રતાપ
પ્રારંભાઃ સ્મરવિજયદાનપ્રતિભુવઃ |
ચિરં ચેતશ્ચોરા અભિનવવિકારૈકગુરવો
વિલાસવ્યાપારાઃ કિં અપિ વિજયંતે મૃગદૃશાં ‖ 2૤19 ‖

પ્રણયમધુરાઃ પ્રેમોદ્ગારા રસાશ્રયતાં ગતાઃ
ફણિતિમધુરા મુગ્ધપ્રાયાઃ પ્રકાશિતસમ્મદાઃ |
પ્રકૃતિસુભગા વિસ્રંભાર્દ્રાઃ સ્મરોદયદાયિની
રહસિ કિં અપિ સ્વૈરાલાપા હરંતિ મૃગીદૃશાં ‖ 2૤20 ‖

વિશ્રમ્ય વિશ્રમ્ય વનદ્રુમાણાં
છાયાસુ તન્વી વિચચાર કાચિત્ |
સ્તનોત્તરીયેણ કરોદ્ધૃતેન
નિવારયંતી શશિનો મયૂખાન્ ‖ 2૤21 ‖

અદર્શને દર્શનમાત્રકામા
દૃષ્ટ્વા પરિષ્વંગસુખૈકલોલા |
આલિંગિતાયાં પુનરાયતાક્ષ્યામાશાસ્મહે
વિગ્રહયોરભેદં ‖ 2૤22 ‖

માલતી શિરસિ જૃંભણં મુખે
ચંદનં વપુષિ કુંકુમાવિલં |
વક્ષસિ પ્રિયતમા મદાલસા
સ્વર્ગ એષ પરિશિષ્ટ આગમઃ ‖ 2૤23 ‖

પ્રાઙ્માં એતિ મનાગનાગતરસં જાતાભિલાષાં તતઃ
સવ્રીડં તદનુ શ્લથોદ્યમં અથ પ્રધ્વસ્તધૈર્યં પુનઃ |
પ્રેમાર્દ્રં સ્પૃહણીયનિર્ભરરહઃ ક્રીડાપ્રગલ્ભં તતો
નિઃસંગાંગવિકર્ષણાધિકસુખરમ્યં કુલસ્ત્રીરતં ‖ 2૤24 ‖

ઉરસિ નિપતિતાનાં સ્રસ્તધમ્મિલ્લકાનાં
મુકુલિતનયનાનાં કિંચિદ્^^ઉન્મીલિતાનાં |
ઉપરિ સુરતખેદસ્વિન્નગંડસ્થલાનામધર
મધુ વધૂનાં ભાગ્યવંતઃ પિબંતિ ‖ 2૤25 ‖

આમીલિતનયનાનાં યઃ
સુરતરસોઽનુ સંવિદં ભાતિ |
મિથુરૈર્મિથોઽવધારિતમવિતથમ્
ઇદં એવ કામનિર્બર્હણં ‖ 2૤26 ‖

ઇદં અનુચિતં અક્રમશ્ચ પુંસાં
યદિહ જરાસ્વપિ મન્મથા વિકારાઃ |
તદપિ ચ ન કૃતં નિતંબિનીનાં
સ્તનપતનાવધિ જીવિતં રતં વા ‖ 2૤27 ‖

રાજસ્તૃષ્ણાંબુરાશેર્ન હિ જગતિ ગતઃ કશ્ચિદેવાવસાનં
કો વાર્થોઽર્થૈઃ પ્રભૂતૈઃ સ્વવપુષિ ગલિતે યૌવને સાનુરાગે |
ગચ્છામઃ સદ્મ યાવદ્વિકસિતનયનેંદીવરાલોકિનીનામાક્રમ્યાક્રમ્ય
રૂપં ઝટિતિ ન જરયા લુપ્યતે પ્રેયસીનાં ‖ 2૤28 ‖

રાગસ્યાગારં એકં નરકશતમહાદુઃખસંપ્રાપ્તિહેતુર્મોહસ્યોત્પત્તિ
બીજં જલધરપટલં જ્ઞાનતારાધિપસ્ય |
કંદર્પસ્યૈકમિત્રં પ્રકટિતવિવિધસ્પષ્ટદોષપ્રબંધં
લોકેઽસ્મિન્ન હ્યર્થવ્રજકુલભવનયૌવનાદન્યદસ્તિ ‖ 2૤29 ‖

શૃંગારદ્રુમનીરદે પ્રસૃમરક્રીડારસસ્રોતસિ
પ્રદ્યુમ્નપ્રિયબાંધવે ચતુરવાઙ્મુક્તાફલોદન્વતિ |
તન્વીનેત્રચકોરપાવનવિધૌ સૌભાગ્યલક્ષ્મીનિધૌ
ધન્યઃ કોઽપિ ન વિક્રિયાં કલયતિ પ્રાપ્તે નવે યૌવને ‖ 2૤30 ‖

સંસારેઽસ્મિન્નસારે કુનૃપતિભવનદ્વારસેવાકલંકવ્યાસંગ
વ્યસ્તધૈર્યં કથં અમલધિયો માનસં સંવિદધ્યુઃ |
યદ્યેતાઃ પ્રોદ્યદ્^^ઇંદુદ્યુતિનિચયભૃતો ન સ્યુરંભોજનેત્રાઃ
પ્રેંખત્કાંચીકલાપાઃ સ્તનભરવિનમન્મધ્યભાજસ્તરુણ્યઃ ‖ 2૤31 ‖

સિદ્ધાધ્યાસિતકંદરે હરવૃષસ્કંધાવરુગ્ણદ્રુમે
ગંગાધૌતશિલાતલે હિમવતઃ સ્થાને સ્થિતે શ્રેયસિ |
કઃ કુર્વીત શિરઃ પ્રણામમલિનં મ્લાનં મનસ્વી જનો
યદ્વિત્રસ્તકુરંગશાવનયના ન સ્યુઃ સ્મરાસ્ત્રં સ્ત્રિયઃ ‖ 2૤32 ‖

સંસાર તવ પર્યંતપદવી ન દવીયસી |
અંતરા દુસ્તરા ન સ્યુર્યદિ તે મદિરેક્ષણાં ‖ 2૤33 ‖

દિશ વનહરિણીભ્યો વંશકાંડચ્છવીનાં
કવલં ઉપલકોટિચ્છિન્નમૂલં કુશાનાં |
શકયુવતિકપોલાપાંડુતાંબૂલવલ્લીદલમ્
અરુણનખાગ્રૈઃ પાટિતં વા વધૂભ્યઃ ‖ 2૤34 ‖

અસારાઃ સર્વે તે વિરતિવિરસાઃ પાપવિષયા
જુગુપ્સ્યંતાં યદ્વા નનુ સકલદોષાસ્પદં ઇતિ |
તથાપ્યેતદ્ભૂમૌ નહિ પરહિતાત્પુણ્યં અધિકં
ન ચાસ્મિન્સંસારે કુવલયદૃશો રમ્યં અપરં ‖ 2૤35 ‖

એતત્કામફલો લોકે યદ્દ્વયોરેકચિત્તતા |
અન્યચિત્તકૃતે કામે શવયોરિવ સંગમઃ ‖ 2૤351 ‖

માત્સર્યં ઉત્સાર્ય વિચાર્ય કાર્યમાર્યાઃ
સમર્યાદં ઇદં વદંતુ |
સેવ્યા નિતંબાઃ કિં ઉ ભૂધરાણામત
સ્મરસ્મેરવિલાસિનીનાં ‖ 2૤36 ‖

સંસારે સ્વપ્નસારે પરિણતિતરલે દ્વે ગતી પંડિતાનાં
તત્ત્વજ્ઞાનામૃતાંભઃપ્લવલલિતધિયાં યાતુ કાલઃ કથંચિત્ |
નો ચેન્મુગ્ધાંગનાનાં સ્તનજઘનઘનાભોગસંભોગિનીનાં
સ્થૂલોપસ્થસ્થલીષુ સ્થગિતકરતલસ્પર્શલીલોદ્યમાનાં ‖ 2૤37 ‖

આવાસઃ ક્રિયતાં ગંગે પાપહારિણિ વારિણિ |
સ્તનદ્વયે તરુણ્યા વા મનોહારિણિ હારિણિ ‖ 2૤38 ‖

કિં ઇહ બહુભિરુક્તૈર્યુક્તિશૂન્યૈઃ પ્રલાપૈર્દ્વયમ્
ઇહ પુરુષાણાં સર્વદા સેવનીયં |
અભિનવમદલીલાલાલસં સુંદરીણાં
સ્તનભરપરિખિન્નં યૌવનં વા વનં વા ‖ 2૤39 ‖

સત્યં જના વચ્મિ ન પક્ષપાતાલ્
લોકેષુ સપ્તસ્વપિ તથ્યં એતત્ |
નાન્યન્મનોહારિ નિતંબિનીભ્યો
દુઃખૈકહેતુર્ન ચ કશ્ચિદન્યઃ ‖ 2૤40 ‖

કાંતેત્યુત્પલલોચનેતિ વિપુલશ્રોણીભરેત્યુન્નમત્પીનોત્તુંગ
પયોધરેતિ સમુખાંભોજેતિ સુભ્રૂરિતિ |
દૃષ્ટ્વા માદ્યતિ મોદતેઽભિરમતે પ્રસ્તૌતિ વિદ્વાનપિ
પ્રત્યક્ષાશુચિભસ્ત્રિકાં સ્ત્રિયં અહો મોહસ્ય દુશ્ચેષ્ટિતં ‖ 2૤41 ‖

સ્મૃતા ભવતિ તાપાય દૃષ્ટા ચોન્માદકારિણી |
સ્પૃષ્ટા ભવતિ મોહાય સા નામ દયિતા કથં ‖ 2૤42 ‖

તાવદેવામૃતમયી યાવલ્લોચનગોચરા |
ચક્ષુષ્પથાદતીતા તુ વિષાદપ્યતિરિચ્યતે ‖ 2૤43 ‖

નામૃતં ન વિષં કિંચિદેતાં મુક્ત્વા નિતંબિનીં |
સૈવામૃતલતા રક્તા વિરક્તા વિષવલ્લરી ‖ 2૤44 ‖

આવર્તઃ સંશયાનાં અવિનયભુવનં પટ્ટણં સાહસાનાં
દોષાણાં સન્નિધાનં કપટશતમયં ક્ષેત્રં અપ્રત્યયાનાં |
સ્વર્ગદ્વારસ્ય વિઘ્નો નરકપુરમુખ સર્વમાયાકરંડં
સ્ત્રીયંત્રં કેન સૃષ્ટં વિષં અમૃતમયં પ્રાણિલોકસ્ય પાશઃ ‖ 2૤45 ‖

નો સત્યેન મૃગાંક એષ વદનીભૂતો ન ચેંદીવરદ્વંદ્વં
લોચનતાં ગત ન કનકૈરપ્યંગયષ્ટિઃ કૃતા |
કિંત્વેવં કવિભિઃ પ્રતારિતમનાસ્તત્ત્વં વિજાનન્નપિ
ત્વઙ્માંસાસ્થિમયં વપુર્મૃગદૃશાં મંદો જનઃ સેવતે ‖ 2૤46 ‖

લીલાવતીનાં સહજા વિલાસાસ્ત
એવ મૂઢસ્ય હૃદિ સ્ફુરંતિ |
રાગો નલિન્યા હિ નિસર્ગસિદ્ધસ્તત્ર
ભ્રમ્ત્યેવ વૃથા ષડ્^^અંઘ્રિઃ ‖ 2૤47 ‖

સંમોહયંતિ મદયંતિ વિડંબયંતિ
નિર્ભર્ત્સ્યંતિ રમયંતિ વિષાદયંતિ |
એતાઃ પ્રવિશ્ય સદયં હૃદયં નરાણાં
કિં નામ વામનયના ન સમાચરંતિ ‖ 2૤471 ‖

યદેતત્પૂર્ણેંદુદ્યુતિહરં ઉદારાકૃતિ પરં
મુખાબ્જં તન્વંગ્યાઃ કિલ વસતિ યત્રાધરમધુ |
ઇદં તત્કિં પાકદ્રુમફલં ઇદાનીં અતિરસવ્યતીતેઽસ્મિન્
કાલે વિષં ઇવ ભવિષ્ય્ત્યસુખદં ‖ 2૤48 ‖

ઉન્મીલત્ત્રિવલીતરંગનિલયા પ્રોત્તુંગપીનસ્તનદ્વંદ્વેનોદ્ગત
ચક્રવાકયુગલા વક્ત્રાંબુજોદ્ભાસિની |
કાંતાકારધરા નદીયં અભિતઃ ક્રૂરાત્ર નાપેક્ષતે
સંસારાર્ણવમજ્જનં યદિ તદા દૂરેણ સંત્યજ્યતાં ‖ 2૤49 ‖

જલ્પંતિ સાર્ધં અન્યેન પશ્યંત્યન્યં સવિભ્રમાઃ |
હૃદ્ગતં ચિંતયંત્યન્યં પ્રિયઃ કો નામ યોષિતાં ‖ 2૤50 ‖

મધુ તિષ્ઠતિ વાચિ યોષિતાં હૃદિ હાલાહલં એવ કેવલં |
અત^^એવ નિપીયતેઽધરો હૃદયં મુષ્ટિભિરેવ તાડ્યતે ‖ 2૤51 ‖

અપસર સખે દૂરાદસ્માત્કટાક્ષવિષાનલાત્
પ્રકૃતિવિષમાદ્યોષિત્સર્પાદ્વિલાસફણાભૃતઃ |
ઇતરફણિના દષ્ટઃ શક્યશ્ચિકિત્સિતું ઔષધૈશ્ચતુર્
વનિતાભોગિગ્રસ્તં હિ મંત્રિણઃ ‖ 2૤52 ‖

વિસ્તારિતં મકરકેતનધીવરેણ
સ્ત્રીસંજ્ઞિતં બડિશં અત્ર ભવાંબુરાશૌ |
યેનાચિરાત્તદ્^^અધરામિષલોલમર્ત્ય
મત્સ્યાન્વિકૃષ્ય વિપચત્યનુરાગવહ્નૌ ‖ 2૤53 ‖

કામિનીકાયકાંતારે કુચપર્વતદુર્ગમે |
મા સંચર મનઃ પાંથ તત્રાસ્તે સ્મરતસ્કરઃ ‖ 2૤54 ‖

વ્યાદીર્ઘેણ ચલેન વક્ત્રગતિના તેજસ્વિના ભોગિના
નીલાબ્જદ્યુતિનાહિના પરં અહં દૃષ્ટો ન તચ્ચક્ષુષા |
દૃષ્ટે સંતિ ચિકિત્સકા દિશિ દિશિ પ્રાયેણ દર્માર્થિનો
મુગ્ધાક્ષ્ક્ષણવીક્ષિતસ્ય ન હિ મે વૈદ્યો ન ચાપ્યૌષધં ‖ 2૤55 ‖

ઇહ હિ મધુરગીતં નૃત્યં એતદ્રસોઽયં
સ્ફુરતિ પરિમલોઽસૌ સ્પર્શ એષ સ્તનાનાં |
ઇતિ હતપરમાર્થૈરિંદ્રિયૈર્ભ્રામ્યમાણઃ
સ્વહિતકરણધૂર્તૈઃ પંચભિર્વંચિતોઽસ્મિ ‖ 2૤56 ‖

ન ગમ્યો મંત્રાણાં ન ચ ભવતિ ભૈષજ્યવિષયો
ન ચાપિ પ્રધ્વંસં વ્રજતિ વિવિધૈઃ શાંતિકશતૈઃ |
ભ્રમાવેશાદંગે કં અપિ વિદધદ્ભંગં અસકૃત્
સ્મરાપસ્મારોઽયં ભ્રમયતિ દૃશં ઘૂર્ણયતિ ચ ‖ 2૤57 ‖

જાત્ય્^^અંધાય ચ દુર્મુખાય ચ જરાજીર્ણા ખિલાંગાય ચ
ગ્રામીણાય ચ દુષ્કુલાય ચ ગલત્કુષ્ઠાભિભૂતાય ચ |
યચ્છંતીષુ મનોહરં નિજવપુલક્ષ્મીલવશ્રદ્ધયા
પણ્યસ્ત્રીષુ વિવેકકલ્પલતિકાશસ્ત્રીષુ રાજ્યેત કઃ ‖ 2૤58 ‖

વેશ્યાસૌ મદનજ્વાલા
રૂપેઽંધનવિવર્ધિતા |
કામિભિર્યત્ર હૂયંતે
યૌવનાનિ ધનાનિ ચ ‖ 2૤59 ‖

કશ્ચુંબતિ કુલપુરુષો વેશ્યાધરપલ્લવં મનોજ્ઞં અપિ |
ચારભટચોરચેટકનટવિટનિષ્ઠીવનશરાવં ‖ 2૤60 ‖

ધન્યાસ્ત એવ ધવલાયતલોચનાનાં
તારુણ્યદર્પઘનપીનપયોધરાણાં |
ક્ષામોદરોપરિ લસત્ત્રિવલીલતાનાં
દૃષ્ટ્વાકૃતિં વિકૃતિં એતિ મનો ન યેષાં ‖ 2૤61 ‖

બાલે લીલામુકુલિતં અમી મંથરા દૃષ્ટિપાતાઃ
કિં ક્ષિપ્યંતે વિરમવિરમ વ્યર્થ એષ શ્રમસ્તે |
સંપ્રત્યન્યે વયં ઉપરતં બાલ્યં આસ્થા વનાંતે
ક્ષીણો મોહસ્તૃણં ઇવ જગજ્જાલં આલોકયામઃ ‖ 2૤62 ‖

ઇયં બાલા માં પ્રત્યનવરતં ઇંદીવરદલપ્રભા
ચીરં ચક્ષુઃ ક્ષિપતિ કિં અભિપ્રેતં અનયા |
ગતો મોહોઽસ્માકં સ્મરશબરબાણવ્યતિકરજ્વર
જ્વાલા શાંતા તદપિ ન વરાકી વિરમતિ ‖ 2૤63 ‖

કિં કંદર્પ કરં કદર્થયસિ રે કોદંડટંકારિતં
રે રે કોકિલ કોઉમ્^^અલં કલરવં કિં વા વૃથા જલ્પસિ |
મુગ્ધે સ્નિગ્ધવિદગ્ધચારુમધુરૈર્લોલૈઃ કટાક્ષૈરલં
ચેતશ્ચુંબિતચંદ્રચૂડચરણધ્યાનામૃતં વર્તતે ‖ 2૤64 ‖

વિરહેઽપિ સંગમઃ ખલુ
પરસ્પરં સંગતં મનો યેષાં |
હૃદયં અપિ વિઘટ્ટિતં ચેત્
સંગી વિરહં વિશેષયતિ ‖ 2૤65 ‖

કિં ગતેન યદિ સા ન જીવતિ
પ્રાણિતિ પ્રિયતમા તથાપિ કિં |
ઇત્યુદીક્ષ્ય નવમેઘમાલિકાં
ન પ્રયાતિ પથિકઃ સ્વમંદિરં ‖ 2૤66 ‖

વિરમત બુધા યોષિત્સંગાત્સુખાત્ક્ષણભંગુરાત્
કુરુત કરુણામૈત્રીપ્રજ્ઞાવધૂજનસંગમં |
ન ખલુ નરકે હારાક્રાંતં ઘનસ્તનમંડલં
શરણં અથવા શ્રોણીબિંબં રણન્મણિમેખલં ‖ 2૤67 ‖

યદા યોગાભ્યાસવ્યસનકૃશયોરાત્મમનસોરવિચ્છિન્ના
મૈત્રી સ્ફુરતિ કૃતિનસ્તસ્ય કિં ઉ તૈઃ |
પ્રિયાણાં આલાપૈરધરમધુભિર્વક્ત્રવિધુભિઃ
સનિશ્વાસામોદૈઃ સકુચકલશાશ્લેષસુરતૈઃ ‖ 2૤68 ‖

યદાસીદજ્ઞાનં સ્મરતિમિરસંચારજનિતં
તદા દૃષ્ટનારીમયં ઇદં અશેષં જગદિતિ |
ઇદાનીં અસ્માકં પટુતરવિવેકાંજનજુષાં
સમીભૂતા દૃષ્ટિસ્ત્રિભુવનં અપિ બ્રહ્મ મનુતે ‖ 2૤69 ‖

તાવદેવ કૃતિનાં અપિ સ્ફુરત્યેષ
નિર્મલવિવેકદીપકઃ |
યાવદેવ ન કુરંગચક્ષુષાં
તાડ્યતે ચટુલલોચનાંચલૈઃ ‖ 2૤70 ‖

વચસિ ભવતિ સંગત્યાગં ઉદ્દિશ્ય વાર્તા
શ્રુતિમુખરમુખાનાં કેવલં પંડિતાનાં |
જઘનં અરુણરત્નગ્રંથિકાંચીકલાપં
કુવલયનયનાનાં કો વિહાતું સમર્થઃ ‖ 2૤71 ‖

સ્વપરપ્રતારકોઽસૌ
નિંદતિ યોઽલીકપંડિતો યુવતીઃ |
યસ્માત્તપસોઽપિ ફલં
સ્વર્ગઃ સ્વર્ગેઽપિ ચાપ્સરસઃ ‖ 2૤72 ‖

મત્તેભકુંભદલને ભુવિ સંતિ ધીરાઃ
કેચિત્પ્રચંડમૃગરાજવધેઽપિ દક્ષાઃ |
કિંતુ બ્રવીમિ બલિનાં પુરતઃ પ્રસહ્ય
કંદર્પદર્પદલને વિરલા મનુષ્યાઃ ‖ 2૤73 ‖

સન્માર્ગે તાવદાસ્તે પ્રભવતિ ચ નરસ્તાવદેવેંદ્રિયાણાં
લજ્જાં તાવદ્વિધત્તે વિનયં અપિ સમાલંબતે તાવદેવ |
ભ્રૂચાપાકૃષ્ટમુક્તાઃ શ્રવણપથગતા નીલપક્ષ્માણ એતે
યાવલ્લીલાવતીનાં હૃદિ ન ધૃતિમુષો દૃષ્ટિબાણાઃ પતંતિ ‖ 2૤74 ‖

ઉન્મત્તપ્રેમસંરંભાદ્
આરભંતે યદ્^^અંગનાઃ |
તત્ર પ્રત્યૂહં આધાતું
બ્રહ્માપિ ખલુ કાતરઃ ‖ 2૤75 ‖

તાવન્મહત્ત્વં પાંડિત્યં
કુલીનત્વં વિવેકિતા |
યાવજ્જ્વલતિ નાંગેષુ
હતઃ પંચેષુપાવકઃ ‖ 2૤76 ‖

શાસ્ત્રજ્ઞોઽપિ પ્રગુણિતનયોઽત્યાંતબાધાપિ બાઢં
સંસારેઽસ્મિન્ભવતિ વિરલો ભાજનં સદ્ગતીનાં |
યેનૈતસ્મિન્નિરયનગરદ્વારં ઉદ્ઘાટયંતી
વામાક્ષીણાં ભવતિ કુટિલા ભ્રૂલતા કુંચિકેવ ‖ 2૤77 ‖

કૃશઃ કાણઃ ખંજઃ શ્રવણરહિતઃ પુચ્છવિકલો
વ્રણી પૂયક્લિન્નઃ કૃમિકુલશતૈરાવૃતતનુઃ |
ક્ષુધા ક્ષામો જીર્ણઃ પિઠરકકપાલાર્પિતગલઃ
શુનીં અન્વેતિ શ્વા હતં અપિ ચ હંત્યેવ મદનઃ ‖ 2૤78 ‖

સ્ત્રીમુદ્રાં કુસુમાયુધસ્ય જયિનીં સર્વાર્થસંપત્કરીં
યે મૂઢાઃ પ્રવિહાય યાંતિ કુધિયો મિથ્યાફલાન્વેષિણઃ |
તે તેનૈવ નિહત્ય નિર્દયતરં નગ્નીકૃતા મુંડિતાઃ
કેચિત્પંચશિખીકૃતાશ્ચ જટિલાઃ કાપાલિકાશ્ચાપરે ‖ 2૤79 ‖

વિશ્વામિત્રપરાશરપ્રભૃતયો વાતાંબુપર્ણાશનાસ્તેઽપિ
સ્ત્રીમુખપંકજં સુલલિતં દૃષ્ટ્વૈવ મોહં ગતાઃ |
શાલ્યન્નં સઘૃતં પયોદધિયુતં યે ભુંજતે માનવાસ્તેષામ્
ઇંદ્રિયનિગ્રહો યદિ ભવેદ્વિંધ્યઃ પ્લવેત્સાગરે ‖ 2૤80 ‖

પરિમલભૃતો વાતાઃ શાખા નવાંકુરકોટયો
મધુરવિધુરોત્કંઠાભાજઃ પ્રિયા પિકપક્ષિણાં |
વિરલવિરસસ્વેદોદ્ગારા વધૂવદનેંદવઃ
પ્રસરતિ મધૌ ધાત્ર્યાં જાતો ન કસ્ય ગુણોદયઃ ‖ 2૤81 ‖

મધુરયં મધુરૈરપિ કોકિલા
કલરવૈર્મલયસ્ય ચ વાયુભિઃ |
વિરહિણઃ પ્રહિણસ્તિ શરીરિણો
વિપદિ હંત સુધાપિ વિષાયતે ‖ 2૤82 ‖

આવાસઃ કિલકિંચિતસ્ય દયિતાપાર્શ્વે વિલાસાલસાઃ
કર્ણે કોકિલકામિનીકલરવઃ સ્મેરો લતામંડપઃ |
ગોષ્ઠી સત્કવિભિઃ સમં કતિપયૈર્મુગ્ધાઃ સુધાંશોઃ કરાઃ
કેષાંચિત્સુખયંતિ ચાત્ર હૃદયં ચૈત્રે વિચિત્રાઃ ક્ષપાઃ ‖ 2૤83 ‖

પાંથ સ્ત્રીવિરહાનલાહુતિકલાં આતન્વતી મંજરીમાકંદેષુ
પિકાંગનાભિરધુના સોત્કંઠં આલોક્યતે |
અપ્યેતે નવપાટલાપરિમલપ્રાગ્ભારપાટચ્ચરા
વાંતિક્લાંતિવિતાનતાનવકૃતઃ શ્રીખંડશૈલાનિલાઃ ‖ 2૤84 ‖

પ્રથિતઃ પ્રણયવતીનાં
તાવત્પદં આતનોતુ હૃદિ માનઃ |
ભવતિ ન યાવચ્ચંદનતરુ
સુરભિર્મલયપવમાનઃ ‖ 2૤85 ‖

સહકારકુસુમકેસરનિકર
ભરામોદમૂર્ચ્છિતદિગ્^^અંતે |
મધુરમધુરવિધુરમધુપે
મધૌ ભવેત્કસ્ય નોત્કંઠા ‖ 2૤86 ‖

અચ્છાચ્છચંદનરસાર્દ્રતરા મૃગાક્ષ્યો
ધારાગૃહાણિ કુસુમાનિ ચ કોઉમ્^^ઉદી ચ |
મંદો મરુત્સુમનસઃ શુચિ હર્મ્યપૃષ્ઠં
ગ્રીષ્મે મદં ચ મદનં ચ વિવર્ધયંતિ ‖ 2૤87 ‖

સ્રજો હૃદ્યામોદા વ્યજનપવનશ્ચંદ્રકિરણાઃ
પરાગઃ કાસારો મલયજરજઃ શીધુ વિશદં |
શુચિઃ સૌધોત્સંગઃ પ્રતનુ વસનં પંકજદૃશો
નિદાઘર્તાવેતદ્વિલસતિ લભંતે સુકૃતિનઃ ‖ 2૤88 ‖

સુધાશુભ્રં ધામ સ્ફુરદ્^^અમલરશ્મિઃ શશધરઃ
પ્રિયાવક્ત્રાંભોજં મલયજરજશ્ચાતિસુરભિઃ |
સ્રજો હૃદ્યામોદાસ્તદિદં અખિલં રાગિણિ જને
કરોત્યંતઃ ક્ષોભં ન તુ વિષયસંસર્ગવિમુખે ‖ 2૤89 ‖

તરુણીવેષોદ્દીપિતકામા
વિકસજ્જાતીપુષ્પસુગંધિઃ |
ઉન્નતપીનપયોધરભારા
પ્રાવૃટ્તનુતે કસ્ય ન હર્ષં ‖ 2૤90 ‖

વિયદ્^^ઉપચિતમેઘં ભૂમયઃ કંદલિન્યો
નવકુટજકદંબામોદિનો ગંધવાહાઃ |
શિખિકુલકલકેકારાવરમ્યા વનાંતાઃ
સુખિનં અસુખિનં વા સર્વં ઉત્કંઠયંતિ ‖ 2૤91 ‖

ઉપરિ ઘનં ઘનપટલં
તિર્યગ્ગિરયોઽપિ નર્તિતમયૂરાઃ |
ક્ષિતિરપિ કંદલધવલા
દૃષ્ટિં પથિકઃ ક્વ પાતયતિ ‖ 2૤92 ‖

ઇતો વિદ્યુદ્વલ્લીવિલસિતં ઇતઃ કેતકિતરોઃ
સ્ફુરન્ગંધઃ પ્રોદ્યજ્જલદનિનદસ્ફૂર્જિતં ઇતઃ |
ઇતઃ કેકિક્રીડાકલકલરવઃ પક્ષ્મલદૃશાં
કથં યાસ્યંત્યેતે વિરહદિવસાઃ સંભૃતરસાઃ ‖ 2૤93 ‖

અસૂચિસંચારે તમસિ નભસિ પ્રૌઢજલદધ્વનિ
પ્રાજ્ઞંમન્યે પતતિ પૃષતાનાં ચ નિચયે |
ઇદં સૌદામિન્યાઃ કનકકમનીયં વિલસિતં
મુદં ચ મ્લાનિં ચ પ્રથયતિ પથિ સ્વૈરસુદૃશાં ‖ 2૤94 ‖

આસારેણ ન હર્મ્યતઃ પ્રિયતમૈર્યાતું બહિઃ શક્યતે
શીતોત્કંપનિમિત્તં આયતદૃશા ગાઢં સમાલિંગ્યતે |
જાતાઃ શીકરશીતલાશ્ચ મરુતોરત્યંતખેદચ્છિદો
ધન્યાનાં બત દુર્દિનં સુદિનતાં યાતિ પ્રિયાસંગમે ‖ 2૤95 ‖

અર્ધં સુપ્ત્વા નિશાયાઃ સરભસસુરતાયાસસન્નશ્લથાંગપ્રોદ્ભૂતાસહ્ય
તૃષ્ણો મધુમદનિરતો હર્મ્યપૃષ્ઠે વિવિક્તે |
સંભોગક્લાંતકાંતાશિથિલભુજલતાવર્જિતં કર્કરીતો
જ્યોત્સ્નાભિન્નાચ્છધારં પિબતિ ન સલિલં શારદં મંદપુણ્યઃ ‖ 2૤96 ‖

હેમંતે દધિદુગ્ધસર્પિરશના માંજિષ્ઠવાસોભૃતઃ
કાશ્મીરદ્રવસાંદ્રદિગ્ધવપુષશ્છિન્ના વિચિત્રૈ રતૈઃ |
વૃત્તોરુસ્તનકામિનોજનકૃતાશ્લેષા ગૃહાભ્યંતરે
તાંબૂલીદલપૂગપૂરિતમુખા ધન્યાઃ સુખં શેરતે ‖ 2૤97 ‖

પ્રદુયત્પ્રૌઢપ્રિયંગુદ્યુતિભૃતિ વિકસત્કુંદમાદ્યદ્દ્વિરેફે
કાલે પ્રાલેયવાતપ્રચલવિલસિતોદારમંદારધામ્નિ |
યેષાં નો કંઠલગ્ના ક્ષણં અપિ તુહિનક્ષોદદક્ષા મૃગાક્ષી
તેસાં આયામયામા યમસદનસમા યામિની યાતિ યૂનાં ‖ 2૤98 ‖

ચુંબંતો ગંડભિત્તીરલકવતિ મુખે સીત્કૃતાન્યાદધાના
વક્ષઃસૂત્કંચુકેષુ સ્તનભરપુલકોદ્ભેદં આપાદયંતઃ |
ઊરૂનાકંપયંતઃ પૃથુજઘનતટાત્સ્રંસયંતોઽંશુકાનિ
વ્યક્તં કાંતાજનાનાં વિટચરિતભૃતઃ શૈશિરા વાંતિ વાતાઃ ‖ 2૤99 ‖

કેશાનાકુલયંદૃશો મુકુલયન્વાસો બલાદાક્ષિપન્નાતન્વન્
પુલકોદ્ગમં પ્રકટયન્નાવેગકંપં શનૈઃ |
બારં બારં ઉદારસીત્કૃતકૃતો દંતચ્છદાન્પીડયન્
પ્રાયઃ શૈશિર એષ સંપ્રતિ મરુત્કાંતાસુ કાંતાયતે ‖ 2૤100 ‖

યદ્યસ્ય નાસ્તિ રુચિરં તસ્મિંસ્તસ્ય સ્પૃહા મનોજ્ઞેઽપિ |
રમણીયેઽપિ સુધાંશૌ ન મનઃકામઃ સરોજિન્યાઃ ‖ 2૤101 ‖

વૈરાગ્યે સંચરત્યેકો નીતૌ ભ્રમતિ ચાપરઃ |
શૃંગારે રમતે કશ્ચિદ્ભુવિ ભેદાઃ પરસ્પરં ‖ 2૤102 ‖

ઇતિ શુભં ભૂયાત્ |

શૃંગારશતકમ્
ભર્તૃહરેઃ


શંભુસ્વયંભુહરયો હરિણેક્ષણાનાં
યેનાક્રિયંત સતતં ગૃહકુંભદાસાઃ |
વાચાં અગોચરચરિત્રવિચિત્રિતાય
તસ્મૈ નમો ભગવતે મકરધ્વજાય ‖ 2૤1 ‖

સ્મિતેન ભાવેન ચ લજ્જયા ભિયા
પરાણ્મુખૈરર્ધકટાક્ષવીક્ષણૈઃ |
વચોભિરીર્ષ્યાકલહેન લીલયા
સમસ્તભાવૈઃ ખલુ બંધનં સ્ત્રિયઃ ‖ 2૤2 ‖

ભ્રૂચાતુર્યાત્કુષ્ચિતાક્ષાઃ કટાક્ષાઃ
સ્નિગ્ધા વાચો લજ્જિતાંતાશ્ચ હાસાઃ |
લીલામંદં પ્રસ્થિતં ચ સ્થિતં ચ
સ્ત્રીણાં એતદ્ભૂષણં ચાયુધં ચ ‖ 2૤3 ‖

ક્વચિત્સભ્રૂભંગૈઃ ક્વચિદપિ ચ લજ્જાપરિગતૈઃ
ક્વચિદ્ભૂરિત્રસ્તૈઃ ક્વચિદપિ ચ લીલાવિલલિતૈઃ |
કુમારીણાં એતૈર્મદનસુભગૈર્નેત્રવલિતૈઃ
સ્ફુરન્નીલાબ્જાનાં પ્રકરપરિકીર્ણા ઇવ દિશઃ ‖ 2૤4 ‖

વક્ત્રં ચંદ્રવિકાસિ પંકજપરીહાસક્ષમે લોચને
વર્ણઃ સ્વર્ણં અપાકરિષ્ણુરલિનીજિષ્ણુઃ કચાનાં ચયઃ |
બક્ષોજાવિભકુંભવિભ્રમહરૌ ગુર્વી નિતંબસ્થલી
વાચાં હારિ ચ માર્દવં યુવતીષુ સ્વાભાવિકં મંડનં ‖ 2૤5 ‖

સ્મિતકિંચિન્મુગ્ધં સરલતરલો દૃષ્ટિવિભવઃ
પરિસ્પંદો વાચાં અભિનવવિલાસોક્તિસરસઃ |
ગતાનાં આરંભઃ કિસલયિતલીલાપરિકરઃ
સ્પૃશંત્યાસ્તારુણ્યં કિં ઇવ ન હિ રમ્યં મૃગદૃશઃ ‖ 2૤6 ‖

દ્રષ્ટવ્યેષુ કિં ઉત્તમં મૃગદૃશઃ પ્રેમપ્રસન્નં મુખં
ઘ્રાતવેષ્વપિ કિં તદ્^^આસ્યપવનઃ શ્રવ્યેષુ કિં તદ્વચઃ |
કિં સ્વાદ્યેષુ તદ્^^ઓષ્ઠપલ્લવરસઃ સ્પૃશ્યેષુ કિં તદ્વપુર્ધ્યેયં
કિં નવયૌવને સહૃદયૈઃ સર્વત્ર તદ્વિભ્રમાઃ ‖ 2૤7 ‖

એતાશ્ચલદ્વલયસંહતિમેખલોત્થઝંકાર
નૂપુરપરાજિતરાજહંસ્યઃ |
કુર્વંતિ કસ્ય ન મનો વિવશં તરુણ્યો
વિત્રસ્તમુગ્ધહરિણીસદૃશૈઃ કટાક્ષૈઃ ‖ 2૤8 ‖

કુંકુમપંકકલંકિતદેહા
ગૌરપયોધરકંપિતહારા |
નૂપુરહંસરણત્પદ્મા
કં ન વશીકુરુતે ભુવિ રામા ‖ 2૤9 ‖

નૂનં હિ તે કવિવરા વિપરીતવાચો
યે નિત્યં આહુરબલા ઇતિ કામિનીસ્તાઃ |
યાભિર્વિલોલિતરતારકદૃષ્ટિપાતૈઃ
શક્રાદયોઽપિ વિજિતાસ્ત્વબલાઃ કથં તાઃ ‖ 2૤10 ‖

નૂનં આજ્ઞાકરસ્તસ્યાઃ સુભ્રુવો મકરધ્વજઃ |
યતસ્તન્નેત્રસંચારસૂચિતેષુ પ્રવર્તતે ‖ 2૤11 ‖

કેશાઃ સંયમિનઃ શ્રુતેરપિ પરં પારં ગતે લોચને
અંતર્વક્ત્રં અપિ સ્વભાવશુચિભીઃ કીર્ણં દ્વિજાનાં ગણૈઃ |
મુક્તાનાં સતતાધિવાસરુચિરૌ વક્ષોજકુંભાવિમાવિત્થં
તન્વિ વપુઃ પ્રશાંતં અપિ તેરાગં કરોત્યેવ નઃ ‖ 2૤12 ‖

મુગ્ધે ધાનુષ્કતા કેયં અપૂર્વા ત્વયિ દૃશ્યતે |
યયા વિધ્યસિ ચેતાંસિ ગુણૈરેવ ન સાયકૈઃ ‖ 2૤13 ‖

સતિ પ્રદીપે સત્યગ્નૌ સત્સુ તારારવીંદુષુ |
વિના મે મૃગશાવાક્ષ્યા તમોભૂતં ઇદં જગથ્ ‖ 2૤14 ‖

ઉદ્વૃત્તઃ સ્તનભાર એષ તરલે નેત્રે ચલે ભ્રૂલતે
રાગાધિષ્ઠિતં ઓષ્ઠપલ્લવં ઇદં કુર્વંતુ નામ વ્યથાં |
સૌભાગ્યાક્ષરમાલિકેવ લિખિતા પુષ્પાયુધેન સ્વયં
મધ્યસ્થાપિ કરોતિ તાપં અધિકં રોઉમ્^^આવલિઃ કેન સા ‖ 2૤15 ‖

મુખેન ચંદ્રકાંતેન મહાનીલૈઃ શિરોરુહૈઃ |
કરાભ્યાં પદ્મરાગાભ્યાં રેજે રત્નમયીવ સા ‖ 2૤16 ‖

ગુરુણા સ્તનભારેણ મુખચંદ્રેણ ભાસ્વતા |
શનૈશ્ચરાભ્યાં પાદાભ્યાં રેજે ગ્રહમયીવ સા ‖ 2૤17 ‖

તસ્યાઃ સ્તનૌ યદિ ઘનૌ જઘનં ચ હારિ
વક્ત્રં ચ ચારુ તવ ચિત્ત કિં આકુલત્વં |
પુણ્યં કુરુષ્વ યદિ તેષુ તવાસ્તિ વાંછા
પુણ્યૈર્વિના ન હિ ભવંતિ સમીહિતાર્થાઃ ‖ 2૤18 ‖

ઇમે તારુણ્યશ્રીનવપરિમલાઃ પ્રૌઢસુરતપ્રતાપ
પ્રારંભાઃ સ્મરવિજયદાનપ્રતિભુવઃ |
ચિરં ચેતશ્ચોરા અભિનવવિકારૈકગુરવો
વિલાસવ્યાપારાઃ કિં અપિ વિજયંતે મૃગદૃશાં ‖ 2૤19 ‖

પ્રણયમધુરાઃ પ્રેમોદ્ગારા રસાશ્રયતાં ગતાઃ
ફણિતિમધુરા મુગ્ધપ્રાયાઃ પ્રકાશિતસમ્મદાઃ |
પ્રકૃતિસુભગા વિસ્રંભાર્દ્રાઃ સ્મરોદયદાયિની
રહસિ કિં અપિ સ્વૈરાલાપા હરંતિ મૃગીદૃશાં ‖ 2૤20 ‖

વિશ્રમ્ય વિશ્રમ્ય વનદ્રુમાણાં
છાયાસુ તન્વી વિચચાર કાચિત્ |
સ્તનોત્તરીયેણ કરોદ્ધૃતેન
નિવારયંતી શશિનો મયૂખાન્ ‖ 2૤21 ‖

અદર્શને દર્શનમાત્રકામા
દૃષ્ટ્વા પરિષ્વંગસુખૈકલોલા |
આલિંગિતાયાં પુનરાયતાક્ષ્યામાશાસ્મહે
વિગ્રહયોરભેદં ‖ 2૤22 ‖

માલતી શિરસિ જૃંભણં મુખે
ચંદનં વપુષિ કુંકુમાવિલં |
વક્ષસિ પ્રિયતમા મદાલસા
સ્વર્ગ એષ પરિશિષ્ટ આગમઃ ‖ 2૤23 ‖

પ્રાઙ્માં એતિ મનાગનાગતરસં જાતાભિલાષાં તતઃ
સવ્રીડં તદનુ શ્લથોદ્યમં અથ પ્રધ્વસ્તધૈર્યં પુનઃ |
પ્રેમાર્દ્રં સ્પૃહણીયનિર્ભરરહઃ ક્રીડાપ્રગલ્ભં તતો
નિઃસંગાંગવિકર્ષણાધિકસુખરમ્યં કુલસ્ત્રીરતં ‖ 2૤24 ‖

ઉરસિ નિપતિતાનાં સ્રસ્તધમ્મિલ્લકાનાં
મુકુલિતનયનાનાં કિંચિદ્^^ઉન્મીલિતાનાં |
ઉપરિ સુરતખેદસ્વિન્નગંડસ્થલાનામધર
મધુ વધૂનાં ભાગ્યવંતઃ પિબંતિ ‖ 2૤25 ‖

આમીલિતનયનાનાં યઃ
સુરતરસોઽનુ સંવિદં ભાતિ |
મિથુરૈર્મિથોઽવધારિતમવિતથમ્
ઇદં એવ કામનિર્બર્હણં ‖ 2૤26 ‖

ઇદં અનુચિતં અક્રમશ્ચ પુંસાં
યદિહ જરાસ્વપિ મન્મથા વિકારાઃ |
તદપિ ચ ન કૃતં નિતંબિનીનાં
સ્તનપતનાવધિ જીવિતં રતં વા ‖ 2૤27 ‖

રાજસ્તૃષ્ણાંબુરાશેર્ન હિ જગતિ ગતઃ કશ્ચિદેવાવસાનં
કો વાર્થોઽર્થૈઃ પ્રભૂતૈઃ સ્વવપુષિ ગલિતે યૌવને સાનુરાગે |
ગચ્છામઃ સદ્મ યાવદ્વિકસિતનયનેંદીવરાલોકિનીનામાક્રમ્યાક્રમ્ય
રૂપં ઝટિતિ ન જરયા લુપ્યતે પ્રેયસીનાં ‖ 2૤28 ‖

રાગસ્યાગારં એકં નરકશતમહાદુઃખસંપ્રાપ્તિહેતુર્મોહસ્યોત્પત્તિ
બીજં જલધરપટલં જ્ઞાનતારાધિપસ્ય |
કંદર્પસ્યૈકમિત્રં પ્રકટિતવિવિધસ્પષ્ટદોષપ્રબંધં
લોકેઽસ્મિન્ન હ્યર્થવ્રજકુલભવનયૌવનાદન્યદસ્તિ ‖ 2૤29 ‖

શૃંગારદ્રુમનીરદે પ્રસૃમરક્રીડારસસ્રોતસિ
પ્રદ્યુમ્નપ્રિયબાંધવે ચતુરવાઙ્મુક્તાફલોદન્વતિ |
તન્વીનેત્રચકોરપાવનવિધૌ સૌભાગ્યલક્ષ્મીનિધૌ
ધન્યઃ કોઽપિ ન વિક્રિયાં કલયતિ પ્રાપ્તે નવે યૌવને ‖ 2૤30 ‖

સંસારેઽસ્મિન્નસારે કુનૃપતિભવનદ્વારસેવાકલંકવ્યાસંગ
વ્યસ્તધૈર્યં કથં અમલધિયો માનસં સંવિદધ્યુઃ |
યદ્યેતાઃ પ્રોદ્યદ્^^ઇંદુદ્યુતિનિચયભૃતો ન સ્યુરંભોજનેત્રાઃ
પ્રેંખત્કાંચીકલાપાઃ સ્તનભરવિનમન્મધ્યભાજસ્તરુણ્યઃ ‖ 2૤31 ‖

સિદ્ધાધ્યાસિતકંદરે હરવૃષસ્કંધાવરુગ્ણદ્રુમે
ગંગાધૌતશિલાતલે હિમવતઃ સ્થાને સ્થિતે શ્રેયસિ |
કઃ કુર્વીત શિરઃ પ્રણામમલિનં મ્લાનં મનસ્વી જનો
યદ્વિત્રસ્તકુરંગશાવનયના ન સ્યુઃ સ્મરાસ્ત્રં સ્ત્રિયઃ ‖ 2૤32 ‖

સંસાર તવ પર્યંતપદવી ન દવીયસી |
અંતરા દુસ્તરા ન સ્યુર્યદિ તે મદિરેક્ષણાં ‖ 2૤33 ‖

દિશ વનહરિણીભ્યો વંશકાંડચ્છવીનાં
કવલં ઉપલકોટિચ્છિન્નમૂલં કુશાનાં |
શકયુવતિકપોલાપાંડુતાંબૂલવલ્લીદલમ્
અરુણનખાગ્રૈઃ પાટિતં વા વધૂભ્યઃ ‖ 2૤34 ‖

અસારાઃ સર્વે તે વિરતિવિરસાઃ પાપવિષયા
જુગુપ્સ્યંતાં યદ્વા નનુ સકલદોષાસ્પદં ઇતિ |
તથાપ્યેતદ્ભૂમૌ નહિ પરહિતાત્પુણ્યં અધિકં
ન ચાસ્મિન્સંસારે કુવલયદૃશો રમ્યં અપરં ‖ 2૤35 ‖

એતત્કામફલો લોકે યદ્દ્વયોરેકચિત્તતા |
અન્યચિત્તકૃતે કામે શવયોરિવ સંગમઃ ‖ 2૤351 ‖

માત્સર્યં ઉત્સાર્ય વિચાર્ય કાર્યમાર્યાઃ
સમર્યાદં ઇદં વદંતુ |
સેવ્યા નિતંબાઃ કિં ઉ ભૂધરાણામત
સ્મરસ્મેરવિલાસિનીનાં ‖ 2૤36 ‖

સંસારે સ્વપ્નસારે પરિણતિતરલે દ્વે ગતી પંડિતાનાં
તત્ત્વજ્ઞાનામૃતાંભઃપ્લવલલિતધિયાં યાતુ કાલઃ કથંચિત્ |
નો ચેન્મુગ્ધાંગનાનાં સ્તનજઘનઘનાભોગસંભોગિનીનાં
સ્થૂલોપસ્થસ્થલીષુ સ્થગિતકરતલસ્પર્શલીલોદ્યમાનાં ‖ 2૤37 ‖

આવાસઃ ક્રિયતાં ગંગે પાપહારિણિ વારિણિ |
સ્તનદ્વયે તરુણ્યા વા મનોહારિણિ હારિણિ ‖ 2૤38 ‖

કિં ઇહ બહુભિરુક્તૈર્યુક્તિશૂન્યૈઃ પ્રલાપૈર્દ્વયમ્
ઇહ પુરુષાણાં સર્વદા સેવનીયં |
અભિનવમદલીલાલાલસં સુંદરીણાં
સ્તનભરપરિખિન્નં યૌવનં વા વનં વા ‖ 2૤39 ‖

સત્યં જના વચ્મિ ન પક્ષપાતાલ્
લોકેષુ સપ્તસ્વપિ તથ્યં એતત્ |
નાન્યન્મનોહારિ નિતંબિનીભ્યો
દુઃખૈકહેતુર્ન ચ કશ્ચિદન્યઃ ‖ 2૤40 ‖

કાંતેત્યુત્પલલોચનેતિ વિપુલશ્રોણીભરેત્યુન્નમત્પીનોત્તુંગ
પયોધરેતિ સમુખાંભોજેતિ સુભ્રૂરિતિ |
દૃષ્ટ્વા માદ્યતિ મોદતેઽભિરમતે પ્રસ્તૌતિ વિદ્વાનપિ
પ્રત્યક્ષાશુચિભસ્ત્રિકાં સ્ત્રિયં અહો મોહસ્ય દુશ્ચેષ્ટિતં ‖ 2૤41 ‖

સ્મૃતા ભવતિ તાપાય દૃષ્ટા ચોન્માદકારિણી |
સ્પૃષ્ટા ભવતિ મોહાય સા નામ દયિતા કથં ‖ 2૤42 ‖

તાવદેવામૃતમયી યાવલ્લોચનગોચરા |
ચક્ષુષ્પથાદતીતા તુ વિષાદપ્યતિરિચ્યતે ‖ 2૤43 ‖

નામૃતં ન વિષં કિંચિદેતાં મુક્ત્વા નિતંબિનીં |
સૈવામૃતલતા રક્તા વિરક્તા વિષવલ્લરી ‖ 2૤44 ‖

આવર્તઃ સંશયાનાં અવિનયભુવનં પટ્ટણં સાહસાનાં
દોષાણાં સન્નિધાનં કપટશતમયં ક્ષેત્રં અપ્રત્યયાનાં |
સ્વર્ગદ્વારસ્ય વિઘ્નો નરકપુરમુખ સર્વમાયાકરંડં
સ્ત્રીયંત્રં કેન સૃષ્ટં વિષં અમૃતમયં પ્રાણિલોકસ્ય પાશઃ ‖ 2૤45 ‖

નો સત્યેન મૃગાંક એષ વદનીભૂતો ન ચેંદીવરદ્વંદ્વં
લોચનતાં ગત ન કનકૈરપ્યંગયષ્ટિઃ કૃતા |
કિંત્વેવં કવિભિઃ પ્રતારિતમનાસ્તત્ત્વં વિજાનન્નપિ
ત્વઙ્માંસાસ્થિમયં વપુર્મૃગદૃશાં મંદો જનઃ સેવતે ‖ 2૤46 ‖

લીલાવતીનાં સહજા વિલાસાસ્ત
એવ મૂઢસ્ય હૃદિ સ્ફુરંતિ |
રાગો નલિન્યા હિ નિસર્ગસિદ્ધસ્તત્ર
ભ્રમ્ત્યેવ વૃથા ષડ્^^અંઘ્રિઃ ‖ 2૤47 ‖

સંમોહયંતિ મદયંતિ વિડંબયંતિ
નિર્ભર્ત્સ્યંતિ રમયંતિ વિષાદયંતિ |
એતાઃ પ્રવિશ્ય સદયં હૃદયં નરાણાં
કિં નામ વામનયના ન સમાચરંતિ ‖ 2૤471 ‖

યદેતત્પૂર્ણેંદુદ્યુતિહરં ઉદારાકૃતિ પરં
મુખાબ્જં તન્વંગ્યાઃ કિલ વસતિ યત્રાધરમધુ |
ઇદં તત્કિં પાકદ્રુમફલં ઇદાનીં અતિરસવ્યતીતેઽસ્મિન્
કાલે વિષં ઇવ ભવિષ્ય્ત્યસુખદં ‖ 2૤48 ‖

ઉન્મીલત્ત્રિવલીતરંગનિલયા પ્રોત્તુંગપીનસ્તનદ્વંદ્વેનોદ્ગત
ચક્રવાકયુગલા વક્ત્રાંબુજોદ્ભાસિની |
કાંતાકારધરા નદીયં અભિતઃ ક્રૂરાત્ર નાપેક્ષતે
સંસારાર્ણવમજ્જનં યદિ તદા દૂરેણ સંત્યજ્યતાં ‖ 2૤49 ‖

જલ્પંતિ સાર્ધં અન્યેન પશ્યંત્યન્યં સવિભ્રમાઃ |
હૃદ્ગતં ચિંતયંત્યન્યં પ્રિયઃ કો નામ યોષિતાં ‖ 2૤50 ‖

મધુ તિષ્ઠતિ વાચિ યોષિતાં હૃદિ હાલાહલં એવ કેવલં |
અત^^એવ નિપીયતેઽધરો હૃદયં મુષ્ટિભિરેવ તાડ્યતે ‖ 2૤51 ‖

અપસર સખે દૂરાદસ્માત્કટાક્ષવિષાનલાત્
પ્રકૃતિવિષમાદ્યોષિત્સર્પાદ્વિલાસફણાભૃતઃ |
ઇતરફણિના દષ્ટઃ શક્યશ્ચિકિત્સિતું ઔષધૈશ્ચતુર્
વનિતાભોગિગ્રસ્તં હિ મંત્રિણઃ ‖ 2૤52 ‖

વિસ્તારિતં મકરકેતનધીવરેણ
સ્ત્રીસંજ્ઞિતં બડિશં અત્ર ભવાંબુરાશૌ |
યેનાચિરાત્તદ્^^અધરામિષલોલમર્ત્ય
મત્સ્યાન્વિકૃષ્ય વિપચત્યનુરાગવહ્નૌ ‖ 2૤53 ‖

કામિનીકાયકાંતારે કુચપર્વતદુર્ગમે |
મા સંચર મનઃ પાંથ તત્રાસ્તે સ્મરતસ્કરઃ ‖ 2૤54 ‖

વ્યાદીર્ઘેણ ચલેન વક્ત્રગતિના તેજસ્વિના ભોગિના
નીલાબ્જદ્યુતિનાહિના પરં અહં દૃષ્ટો ન તચ્ચક્ષુષા |
દૃષ્ટે સંતિ ચિકિત્સકા દિશિ દિશિ પ્રાયેણ દર્માર્થિનો
મુગ્ધાક્ષ્ક્ષણવીક્ષિતસ્ય ન હિ મે વૈદ્યો ન ચાપ્યૌષધં ‖ 2૤55 ‖

ઇહ હિ મધુરગીતં નૃત્યં એતદ્રસોઽયં
સ્ફુરતિ પરિમલોઽસૌ સ્પર્શ એષ સ્તનાનાં |
ઇતિ હતપરમાર્થૈરિંદ્રિયૈર્ભ્રામ્યમાણઃ
સ્વહિતકરણધૂર્તૈઃ પંચભિર્વંચિતોઽસ્મિ ‖ 2૤56 ‖

ન ગમ્યો મંત્રાણાં ન ચ ભવતિ ભૈષજ્યવિષયો
ન ચાપિ પ્રધ્વંસં વ્રજતિ વિવિધૈઃ શાંતિકશતૈઃ |
ભ્રમાવેશાદંગે કં અપિ વિદધદ્ભંગં અસકૃત્
સ્મરાપસ્મારોઽયં ભ્રમયતિ દૃશં ઘૂર્ણયતિ ચ ‖ 2૤57 ‖

જાત્ય્^^અંધાય ચ દુર્મુખાય ચ જરાજીર્ણા ખિલાંગાય ચ
ગ્રામીણાય ચ દુષ્કુલાય ચ ગલત્કુષ્ઠાભિભૂતાય ચ |
યચ્છંતીષુ મનોહરં નિજવપુલક્ષ્મીલવશ્રદ્ધયા
પણ્યસ્ત્રીષુ વિવેકકલ્પલતિકાશસ્ત્રીષુ રાજ્યેત કઃ ‖ 2૤58 ‖

વેશ્યાસૌ મદનજ્વાલા
રૂપેઽંધનવિવર્ધિતા |
કામિભિર્યત્ર હૂયંતે
યૌવનાનિ ધનાનિ ચ ‖ 2૤59 ‖

કશ્ચુંબતિ કુલપુરુષો વેશ્યાધરપલ્લવં મનોજ્ઞં અપિ |
ચારભટચોરચેટકનટવિટનિષ્ઠીવનશરાવં ‖ 2૤60 ‖

ધન્યાસ્ત એવ ધવલાયતલોચનાનાં
તારુણ્યદર્પઘનપીનપયોધરાણાં |
ક્ષામોદરોપરિ લસત્ત્રિવલીલતાનાં
દૃષ્ટ્વાકૃતિં વિકૃતિં એતિ મનો ન યેષાં ‖ 2૤61 ‖

બાલે લીલામુકુલિતં અમી મંથરા દૃષ્ટિપાતાઃ
કિં ક્ષિપ્યંતે વિરમવિરમ વ્યર્થ એષ શ્રમસ્તે |
સંપ્રત્યન્યે વયં ઉપરતં બાલ્યં આસ્થા વનાંતે
ક્ષીણો મોહસ્તૃણં ઇવ જગજ્જાલં આલોકયામઃ ‖ 2૤62 ‖

ઇયં બાલા માં પ્રત્યનવરતં ઇંદીવરદલપ્રભા
ચીરં ચક્ષુઃ ક્ષિપતિ કિં અભિપ્રેતં અનયા |
ગતો મોહોઽસ્માકં સ્મરશબરબાણવ્યતિકરજ્વર
જ્વાલા શાંતા તદપિ ન વરાકી વિરમતિ ‖ 2૤63 ‖

કિં કંદર્પ કરં કદર્થયસિ રે કોદંડટંકારિતં
રે રે કોકિલ કોઉમ્^^અલં કલરવં કિં વા વૃથા જલ્પસિ |
મુગ્ધે સ્નિગ્ધવિદગ્ધચારુમધુરૈર્લોલૈઃ કટાક્ષૈરલં
ચેતશ્ચુંબિતચંદ્રચૂડચરણધ્યાનામૃતં વર્તતે ‖ 2૤64 ‖

વિરહેઽપિ સંગમઃ ખલુ
પરસ્પરં સંગતં મનો યેષાં |
હૃદયં અપિ વિઘટ્ટિતં ચેત્
સંગી વિરહં વિશેષયતિ ‖ 2૤65 ‖

કિં ગતેન યદિ સા ન જીવતિ
પ્રાણિતિ પ્રિયતમા તથાપિ કિં |
ઇત્યુદીક્ષ્ય નવમેઘમાલિકાં
ન પ્રયાતિ પથિકઃ સ્વમંદિરં ‖ 2૤66 ‖

વિરમત બુધા યોષિત્સંગાત્સુખાત્ક્ષણભંગુરાત્
કુરુત કરુણામૈત્રીપ્રજ્ઞાવધૂજનસંગમં |
ન ખલુ નરકે હારાક્રાંતં ઘનસ્તનમંડલં
શરણં અથવા શ્રોણીબિંબં રણન્મણિમેખલં ‖ 2૤67 ‖

યદા યોગાભ્યાસવ્યસનકૃશયોરાત્મમનસોરવિચ્છિન્ના
મૈત્રી સ્ફુરતિ કૃતિનસ્તસ્ય કિં ઉ તૈઃ |
પ્રિયાણાં આલાપૈરધરમધુભિર્વક્ત્રવિધુભિઃ
સનિશ્વાસામોદૈઃ સકુચકલશાશ્લેષસુરતૈઃ ‖ 2૤68 ‖

યદાસીદજ્ઞાનં સ્મરતિમિરસંચારજનિતં
તદા દૃષ્ટનારીમયં ઇદં અશેષં જગદિતિ |
ઇદાનીં અસ્માકં પટુતરવિવેકાંજનજુષાં
સમીભૂતા દૃષ્ટિસ્ત્રિભુવનં અપિ બ્રહ્મ મનુતે ‖ 2૤69 ‖

તાવદેવ કૃતિનાં અપિ સ્ફુરત્યેષ
નિર્મલવિવેકદીપકઃ |
યાવદેવ ન કુરંગચક્ષુષાં
તાડ્યતે ચટુલલોચનાંચલૈઃ ‖ 2૤70 ‖

વચસિ ભવતિ સંગત્યાગં ઉદ્દિશ્ય વાર્તા
શ્રુતિમુખરમુખાનાં કેવલં પંડિતાનાં |
જઘનં અરુણરત્નગ્રંથિકાંચીકલાપં
કુવલયનયનાનાં કો વિહાતું સમર્થઃ ‖ 2૤71 ‖

સ્વપરપ્રતારકોઽસૌ
નિંદતિ યોઽલીકપંડિતો યુવતીઃ |
યસ્માત્તપસોઽપિ ફલં
સ્વર્ગઃ સ્વર્ગેઽપિ ચાપ્સરસઃ ‖ 2૤72 ‖

મત્તેભકુંભદલને ભુવિ સંતિ ધીરાઃ
કેચિત્પ્રચંડમૃગરાજવધેઽપિ દક્ષાઃ |
કિંતુ બ્રવીમિ બલિનાં પુરતઃ પ્રસહ્ય
કંદર્પદર્પદલને વિરલા મનુષ્યાઃ ‖ 2૤73 ‖

સન્માર્ગે તાવદાસ્તે પ્રભવતિ ચ નરસ્તાવદેવેંદ્રિયાણાં
લજ્જાં તાવદ્વિધત્તે વિનયં અપિ સમાલંબતે તાવદેવ |
ભ્રૂચાપાકૃષ્ટમુક્તાઃ શ્રવણપથગતા નીલપક્ષ્માણ એતે
યાવલ્લીલાવતીનાં હૃદિ ન ધૃતિમુષો દૃષ્ટિબાણાઃ પતંતિ ‖ 2૤74 ‖

ઉન્મત્તપ્રેમસંરંભાદ્
આરભંતે યદ્^^અંગનાઃ |
તત્ર પ્રત્યૂહં આધાતું
બ્રહ્માપિ ખલુ કાતરઃ ‖ 2૤75 ‖

તાવન્મહત્ત્વં પાંડિત્યં
કુલીનત્વં વિવેકિતા |
યાવજ્જ્વલતિ નાંગેષુ
હતઃ પંચેષુપાવકઃ ‖ 2૤76 ‖

શાસ્ત્રજ્ઞોઽપિ પ્રગુણિતનયોઽત્યાંતબાધાપિ બાઢં
સંસારેઽસ્મિન્ભવતિ વિરલો ભાજનં સદ્ગતીનાં |
યેનૈતસ્મિન્નિરયનગરદ્વારં ઉદ્ઘાટયંતી
વામાક્ષીણાં ભવતિ કુટિલા ભ્રૂલતા કુંચિકેવ ‖ 2૤77 ‖

કૃશઃ કાણઃ ખંજઃ શ્રવણરહિતઃ પુચ્છવિકલો
વ્રણી પૂયક્લિન્નઃ કૃમિકુલશતૈરાવૃતતનુઃ |
ક્ષુધા ક્ષામો જીર્ણઃ પિઠરકકપાલાર્પિતગલઃ
શુનીં અન્વેતિ શ્વા હતં અપિ ચ હંત્યેવ મદનઃ ‖ 2૤78 ‖

સ્ત્રીમુદ્રાં કુસુમાયુધસ્ય જયિનીં સર્વાર્થસંપત્કરીં
યે મૂઢાઃ પ્રવિહાય યાંતિ કુધિયો મિથ્યાફલાન્વેષિણઃ |
તે તેનૈવ નિહત્ય નિર્દયતરં નગ્નીકૃતા મુંડિતાઃ
કેચિત્પંચશિખીકૃતાશ્ચ જટિલાઃ કાપાલિકાશ્ચાપરે ‖ 2૤79 ‖

વિશ્વામિત્રપરાશરપ્રભૃતયો વાતાંબુપર્ણાશનાસ્તેઽપિ
સ્ત્રીમુખપંકજં સુલલિતં દૃષ્ટ્વૈવ મોહં ગતાઃ |
શાલ્યન્નં સઘૃતં પયોદધિયુતં યે ભુંજતે માનવાસ્તેષામ્
ઇંદ્રિયનિગ્રહો યદિ ભવેદ્વિંધ્યઃ પ્લવેત્સાગરે ‖ 2૤80 ‖

પરિમલભૃતો વાતાઃ શાખા નવાંકુરકોટયો
મધુરવિધુરોત્કંઠાભાજઃ પ્રિયા પિકપક્ષિણાં |
વિરલવિરસસ્વેદોદ્ગારા વધૂવદનેંદવઃ
પ્રસરતિ મધૌ ધાત્ર્યાં જાતો ન કસ્ય ગુણોદયઃ ‖ 2૤81 ‖

મધુરયં મધુરૈરપિ કોકિલા
કલરવૈર્મલયસ્ય ચ વાયુભિઃ |
વિરહિણઃ પ્રહિણસ્તિ શરીરિણો
વિપદિ હંત સુધાપિ વિષાયતે ‖ 2૤82 ‖

આવાસઃ કિલકિંચિતસ્ય દયિતાપાર્શ્વે વિલાસાલસાઃ
કર્ણે કોકિલકામિનીકલરવઃ સ્મેરો લતામંડપઃ |
ગોષ્ઠી સત્કવિભિઃ સમં કતિપયૈર્મુગ્ધાઃ સુધાંશોઃ કરાઃ
કેષાંચિત્સુખયંતિ ચાત્ર હૃદયં ચૈત્રે વિચિત્રાઃ ક્ષપાઃ ‖ 2૤83 ‖

પાંથ સ્ત્રીવિરહાનલાહુતિકલાં આતન્વતી મંજરીમાકંદેષુ
પિકાંગનાભિરધુના સોત્કંઠં આલોક્યતે |
અપ્યેતે નવપાટલાપરિમલપ્રાગ્ભારપાટચ્ચરા
વાંતિક્લાંતિવિતાનતાનવકૃતઃ શ્રીખંડશૈલાનિલાઃ ‖ 2૤84 ‖

પ્રથિતઃ પ્રણયવતીનાં
તાવત્પદં આતનોતુ હૃદિ માનઃ |
ભવતિ ન યાવચ્ચંદનતરુ
સુરભિર્મલયપવમાનઃ ‖ 2૤85 ‖

સહકારકુસુમકેસરનિકર
ભરામોદમૂર્ચ્છિતદિગ્^^અંતે |
મધુરમધુરવિધુરમધુપે
મધૌ ભવેત્કસ્ય નોત્કંઠા ‖ 2૤86 ‖

અચ્છાચ્છચંદનરસાર્દ્રતરા મૃગાક્ષ્યો
ધારાગૃહાણિ કુસુમાનિ ચ કોઉમ્^^ઉદી ચ |
મંદો મરુત્સુમનસઃ શુચિ હર્મ્યપૃષ્ઠં
ગ્રીષ્મે મદં ચ મદનં ચ વિવર્ધયંતિ ‖ 2૤87 ‖

સ્રજો હૃદ્યામોદા વ્યજનપવનશ્ચંદ્રકિરણાઃ
પરાગઃ કાસારો મલયજરજઃ શીધુ વિશદં |
શુચિઃ સૌધોત્સંગઃ પ્રતનુ વસનં પંકજદૃશો
નિદાઘર્તાવેતદ્વિલસતિ લભંતે સુકૃતિનઃ ‖ 2૤88 ‖

સુધાશુભ્રં ધામ સ્ફુરદ્^^અમલરશ્મિઃ શશધરઃ
પ્રિયાવક્ત્રાંભોજં મલયજરજશ્ચાતિસુરભિઃ |
સ્રજો હૃદ્યામોદાસ્તદિદં અખિલં રાગિણિ જને
કરોત્યંતઃ ક્ષોભં ન તુ વિષયસંસર્ગવિમુખે ‖ 2૤89 ‖

તરુણીવેષોદ્દીપિતકામા
વિકસજ્જાતીપુષ્પસુગંધિઃ |
ઉન્નતપીનપયોધરભારા
પ્રાવૃટ્તનુતે કસ્ય ન હર્ષં ‖ 2૤90 ‖

વિયદ્^^ઉપચિતમેઘં ભૂમયઃ કંદલિન્યો
નવકુટજકદંબામોદિનો ગંધવાહાઃ |
શિખિકુલકલકેકારાવરમ્યા વનાંતાઃ
સુખિનં અસુખિનં વા સર્વં ઉત્કંઠયંતિ ‖ 2૤91 ‖

ઉપરિ ઘનં ઘનપટલં
તિર્યગ્ગિરયોઽપિ નર્તિતમયૂરાઃ |
ક્ષિતિરપિ કંદલધવલા
દૃષ્ટિં પથિકઃ ક્વ પાતયતિ ‖ 2૤92 ‖

ઇતો વિદ્યુદ્વલ્લીવિલસિતં ઇતઃ કેતકિતરોઃ
સ્ફુરન્ગંધઃ પ્રોદ્યજ્જલદનિનદસ્ફૂર્જિતં ઇતઃ |
ઇતઃ કેકિક્રીડાકલકલરવઃ પક્ષ્મલદૃશાં
કથં યાસ્યંત્યેતે વિરહદિવસાઃ સંભૃતરસાઃ ‖ 2૤93 ‖

અસૂચિસંચારે તમસિ નભસિ પ્રૌઢજલદધ્વનિ
પ્રાજ્ઞંમન્યે પતતિ પૃષતાનાં ચ નિચયે |
ઇદં સૌદામિન્યાઃ કનકકમનીયં વિલસિતં
મુદં ચ મ્લાનિં ચ પ્રથયતિ પથિ સ્વૈરસુદૃશાં ‖ 2૤94 ‖

આસારેણ ન હર્મ્યતઃ પ્રિયતમૈર્યાતું બહિઃ શક્યતે
શીતોત્કંપનિમિત્તં આયતદૃશા ગાઢં સમાલિંગ્યતે |
જાતાઃ શીકરશીતલાશ્ચ મરુતોરત્યંતખેદચ્છિદો
ધન્યાનાં બત દુર્દિનં સુદિનતાં યાતિ પ્રિયાસંગમે ‖ 2૤95 ‖

અર્ધં સુપ્ત્વા નિશાયાઃ સરભસસુરતાયાસસન્નશ્લથાંગપ્રોદ્ભૂતાસહ્ય
તૃષ્ણો મધુમદનિરતો હર્મ્યપૃષ્ઠે વિવિક્તે |
સંભોગક્લાંતકાંતાશિથિલભુજલતાવર્જિતં કર્કરીતો
જ્યોત્સ્નાભિન્નાચ્છધારં પિબતિ ન સલિલં શારદં મંદપુણ્યઃ ‖ 2૤96 ‖

હેમંતે દધિદુગ્ધસર્પિરશના માંજિષ્ઠવાસોભૃતઃ
કાશ્મીરદ્રવસાંદ્રદિગ્ધવપુષશ્છિન્ના વિચિત્રૈ રતૈઃ |
વૃત્તોરુસ્તનકામિનોજનકૃતાશ્લેષા ગૃહાભ્યંતરે
તાંબૂલીદલપૂગપૂરિતમુખા ધન્યાઃ સુખં શેરતે ‖ 2૤97 ‖

પ્રદુયત્પ્રૌઢપ્રિયંગુદ્યુતિભૃતિ વિકસત્કુંદમાદ્યદ્દ્વિરેફે
કાલે પ્રાલેયવાતપ્રચલવિલસિતોદારમંદારધામ્નિ |
યેષાં નો કંઠલગ્ના ક્ષણં અપિ તુહિનક્ષોદદક્ષા મૃગાક્ષી
તેસાં આયામયામા યમસદનસમા યામિની યાતિ યૂનાં ‖ 2૤98 ‖

ચુંબંતો ગંડભિત્તીરલકવતિ મુખે સીત્કૃતાન્યાદધાના
વક્ષઃસૂત્કંચુકેષુ સ્તનભરપુલકોદ્ભેદં આપાદયંતઃ |
ઊરૂનાકંપયંતઃ પૃથુજઘનતટાત્સ્રંસયંતોઽંશુકાનિ
વ્યક્તં કાંતાજનાનાં વિટચરિતભૃતઃ શૈશિરા વાંતિ વાતાઃ ‖ 2૤99 ‖

કેશાનાકુલયંદૃશો મુકુલયન્વાસો બલાદાક્ષિપન્નાતન્વન્
પુલકોદ્ગમં પ્રકટયન્નાવેગકંપં શનૈઃ |
બારં બારં ઉદારસીત્કૃતકૃતો દંતચ્છદાન્પીડયન્
પ્રાયઃ શૈશિર એષ સંપ્રતિ મરુત્કાંતાસુ કાંતાયતે ‖ 2૤100 ‖

યદ્યસ્ય નાસ્તિ રુચિરં તસ્મિંસ્તસ્ય સ્પૃહા મનોજ્ઞેઽપિ |
રમણીયેઽપિ સુધાંશૌ ન મનઃકામઃ સરોજિન્યાઃ ‖ 2૤101 ‖

વૈરાગ્યે સંચરત્યેકો નીતૌ ભ્રમતિ ચાપરઃ |
શૃંગારે રમતે કશ્ચિદ્ભુવિ ભેદાઃ પરસ્પરં ‖ 2૤102 ‖