PDF, Large PDF, Multimedia, Meaning
View this in:
| English | Devanagari | Telugu | Tamil | Kannada | Malayalam | Gujarati | Oriya | Bengali |

ഭര്തൃഹരേഃ ശതക ത്രിശതി - ശൃംഗാര ശതകമ്


ശംഭുസ്വയംഭുഹരയോ ഹരിണേക്ഷണാനാം
യേനാക്രിയംത സതതം ഗൃഹകുംഭദാസാഃ |
വാചാം അഗോചരചരിത്രവിചിത്രിതായ
തസ്മൈ നമോ ഭഗവതേ മകരധ്വജായ ‖ 2൤1 ‖

സ്മിതേന ഭാവേന ച ലജ്ജയാ ഭിയാ
പരാണ്മുഖൈരര്ധകടാക്ഷവീക്ഷണൈഃ |
വചോഭിരീര്ഷ്യാകലഹേന ലീലയാ
സമസ്തഭാവൈഃ ഖലു ബംധനം സ്ത്രിയഃ ‖ 2൤2 ‖

ഭ്രൂചാതുര്യാത്കുഷ്ചിതാക്ഷാഃ കടാക്ഷാഃ
സ്നിഗ്ധാ വാചോ ലജ്ജിതാംതാശ്ച ഹാസാഃ |
ലീലാമംദം പ്രസ്ഥിതം ച സ്ഥിതം ച
സ്ത്രീണാം ഏതദ്ഭൂഷണം ചായുധം ച ‖ 2൤3 ‖

ക്വചിത്സഭ്രൂഭംഗൈഃ ക്വചിദപി ച ലജ്ജാപരിഗതൈഃ
ക്വചിദ്ഭൂരിത്രസ്തൈഃ ക്വചിദപി ച ലീലാവിലലിതൈഃ |
കുമാരീണാം ഏതൈര്മദനസുഭഗൈര്നേത്രവലിതൈഃ
സ്ഫുരന്നീലാബ്ജാനാം പ്രകരപരികീര്ണാ ഇവ ദിശഃ ‖ 2൤4 ‖

വക്ത്രം ചംദ്രവികാസി പംകജപരീഹാസക്ഷമേ ലോചനേ
വര്ണഃ സ്വര്ണം അപാകരിഷ്ണുരലിനീജിഷ്ണുഃ കചാനാം ചയഃ |
ബക്ഷോജാവിഭകുംഭവിഭ്രമഹരൌ ഗുര്വീ നിതംബസ്ഥലീ
വാചാം ഹാരി ച മാര്ദവം യുവതീഷു സ്വാഭാവികം മംഡനം ‖ 2൤5 ‖

സ്മിതകിംചിന്മുഗ്ധം സരലതരലോ ദൃഷ്ടിവിഭവഃ
പരിസ്പംദോ വാചാം അഭിനവവിലാസോക്തിസരസഃ |
ഗതാനാം ആരംഭഃ കിസലയിതലീലാപരികരഃ
സ്പൃശംത്യാസ്താരുണ്യം കിം ഇവ ന ഹി രമ്യം മൃഗദൃശഃ ‖ 2൤6 ‖

ദ്രഷ്ടവ്യേഷു കിം ഉത്തമം മൃഗദൃശഃ പ്രേമപ്രസന്നം മുഖം
ഘ്രാതവേഷ്വപി കിം തദ്^^ആസ്യപവനഃ ശ്രവ്യേഷു കിം തദ്വചഃ |
കിം സ്വാദ്യേഷു തദ്^^ഓഷ്ഠപല്ലവരസഃ സ്പൃശ്യേഷു കിം തദ്വപുര്ധ്യേയം
കിം നവയൌവനേ സഹൃദയൈഃ സര്വത്ര തദ്വിഭ്രമാഃ ‖ 2൤7 ‖

ഏതാശ്ചലദ്വലയസംഹതിമേഖലോത്ഥഝംകാര
നൂപുരപരാജിതരാജഹംസ്യഃ |
കുര്വംതി കസ്യ ന മനോ വിവശം തരുണ്യോ
വിത്രസ്തമുഗ്ധഹരിണീസദൃശൈഃ കടാക്ഷൈഃ ‖ 2൤8 ‖

കുംകുമപംകകലംകിതദേഹാ
ഗൌരപയോധരകംപിതഹാരാ |
നൂപുരഹംസരണത്പദ്മാ
കം ന വശീകുരുതേ ഭുവി രാമാ ‖ 2൤9 ‖

നൂനം ഹി തേ കവിവരാ വിപരീതവാചോ
യേ നിത്യം ആഹുരബലാ ഇതി കാമിനീസ്താഃ |
യാഭിര്വിലോലിതരതാരകദൃഷ്ടിപാതൈഃ
ശക്രാദയോഽപി വിജിതാസ്ത്വബലാഃ കഥം താഃ ‖ 2൤10 ‖

നൂനം ആജ്ഞാകരസ്തസ്യാഃ സുഭ്രുവോ മകരധ്വജഃ |
യതസ്തന്നേത്രസംചാരസൂചിതേഷു പ്രവര്തതേ ‖ 2൤11 ‖

കേശാഃ സംയമിനഃ ശ്രുതേരപി പരം പാരം ഗതേ ലോചനേ
അംതര്വക്ത്രം അപി സ്വഭാവശുചിഭീഃ കീര്ണം ദ്വിജാനാം ഗണൈഃ |
മുക്താനാം സതതാധിവാസരുചിരൌ വക്ഷോജകുംഭാവിമാവിത്ഥം
തന്വി വപുഃ പ്രശാംതം അപി തേരാഗം കരോത്യേവ നഃ ‖ 2൤12 ‖

മുഗ്ധേ ധാനുഷ്കതാ കേയം അപൂര്വാ ത്വയി ദൃശ്യതേ |
യയാ വിധ്യസി ചേതാംസി ഗുണൈരേവ ന സായകൈഃ ‖ 2൤13 ‖

സതി പ്രദീപേ സത്യഗ്നൌ സത്സു താരാരവീംദുഷു |
വിനാ മേ മൃഗശാവാക്ഷ്യാ തമോഭൂതം ഇദം ജഗഥ് ‖ 2൤14 ‖

ഉദ്വൃത്തഃ സ്തനഭാര ഏഷ തരലേ നേത്രേ ചലേ ഭ്രൂലതേ
രാഗാധിഷ്ഠിതം ഓഷ്ഠപല്ലവം ഇദം കുര്വംതു നാമ വ്യഥാം |
സൌഭാഗ്യാക്ഷരമാലികേവ ലിഖിതാ പുഷ്പായുധേന സ്വയം
മധ്യസ്ഥാപി കരോതി താപം അധികം രോഉമ്^^ആവലിഃ കേന സാ ‖ 2൤15 ‖

മുഖേന ചംദ്രകാംതേന മഹാനീലൈഃ ശിരോരുഹൈഃ |
കരാഭ്യാം പദ്മരാഗാഭ്യാം രേജേ രത്നമയീവ സാ ‖ 2൤16 ‖

ഗുരുണാ സ്തനഭാരേണ മുഖചംദ്രേണ ഭാസ്വതാ |
ശനൈശ്ചരാഭ്യാം പാദാഭ്യാം രേജേ ഗ്രഹമയീവ സാ ‖ 2൤17 ‖

തസ്യാഃ സ്തനൌ യദി ഘനൌ ജഘനം ച ഹാരി
വക്ത്രം ച ചാരു തവ ചിത്ത കിം ആകുലത്വം |
പുണ്യം കുരുഷ്വ യദി തേഷു തവാസ്തി വാംഛാ
പുണ്യൈര്വിനാ ന ഹി ഭവംതി സമീഹിതാര്ഥാഃ ‖ 2൤18 ‖

ഇമേ താരുണ്യശ്രീനവപരിമലാഃ പ്രൌഢസുരതപ്രതാപ
പ്രാരംഭാഃ സ്മരവിജയദാനപ്രതിഭുവഃ |
ചിരം ചേതശ്ചോരാ അഭിനവവികാരൈകഗുരവോ
വിലാസവ്യാപാരാഃ കിം അപി വിജയംതേ മൃഗദൃശാം ‖ 2൤19 ‖

പ്രണയമധുരാഃ പ്രേമോദ്ഗാരാ രസാശ്രയതാം ഗതാഃ
ഫണിതിമധുരാ മുഗ്ധപ്രായാഃ പ്രകാശിതസമ്മദാഃ |
പ്രകൃതിസുഭഗാ വിസ്രംഭാര്ദ്രാഃ സ്മരോദയദായിനീ
രഹസി കിം അപി സ്വൈരാലാപാ ഹരംതി മൃഗീദൃശാം ‖ 2൤20 ‖

വിശ്രമ്യ വിശ്രമ്യ വനദ്രുമാണാം
ഛായാസു തന്വീ വിചചാര കാചിത് |
സ്തനോത്തരീയേണ കരോദ്ധൃതേന
നിവാരയംതീ ശശിനോ മയൂഖാന് ‖ 2൤21 ‖

അദര്ശനേ ദര്ശനമാത്രകാമാ
ദൃഷ്ട്വാ പരിഷ്വംഗസുഖൈകലോലാ |
ആലിംഗിതായാം പുനരായതാക്ഷ്യാമാശാസ്മഹേ
വിഗ്രഹയോരഭേദം ‖ 2൤22 ‖

മാലതീ ശിരസി ജൃംഭണം മുഖേ
ചംദനം വപുഷി കുംകുമാവിലം |
വക്ഷസി പ്രിയതമാ മദാലസാ
സ്വര്ഗ ഏഷ പരിശിഷ്ട ആഗമഃ ‖ 2൤23 ‖

പ്രാങ്മാം ഏതി മനാഗനാഗതരസം ജാതാഭിലാഷാം തതഃ
സവ്രീഡം തദനു ശ്ലഥോദ്യമം അഥ പ്രധ്വസ്തധൈര്യം പുനഃ |
പ്രേമാര്ദ്രം സ്പൃഹണീയനിര്ഭരരഹഃ ക്രീഡാപ്രഗല്ഭം തതോ
നിഃസംഗാംഗവികര്ഷണാധികസുഖരമ്യം കുലസ്ത്രീരതം ‖ 2൤24 ‖

ഉരസി നിപതിതാനാം സ്രസ്തധമ്മില്ലകാനാം
മുകുലിതനയനാനാം കിംചിദ്^^ഉന്മീലിതാനാം |
ഉപരി സുരതഖേദസ്വിന്നഗംഡസ്ഥലാനാമധര
മധു വധൂനാം ഭാഗ്യവംതഃ പിബംതി ‖ 2൤25 ‖

ആമീലിതനയനാനാം യഃ
സുരതരസോഽനു സംവിദം ഭാതി |
മിഥുരൈര്മിഥോഽവധാരിതമവിതഥമ്
ഇദം ഏവ കാമനിര്ബര്ഹണം ‖ 2൤26 ‖

ഇദം അനുചിതം അക്രമശ്ച പുംസാം
യദിഹ ജരാസ്വപി മന്മഥാ വികാരാഃ |
തദപി ച ന കൃതം നിതംബിനീനാം
സ്തനപതനാവധി ജീവിതം രതം വാ ‖ 2൤27 ‖

രാജസ്തൃഷ്ണാംബുരാശേര്ന ഹി ജഗതി ഗതഃ കശ്ചിദേവാവസാനം
കോ വാര്ഥോഽര്ഥൈഃ പ്രഭൂതൈഃ സ്വവപുഷി ഗലിതേ യൌവനേ സാനുരാഗേ |
ഗച്ഛാമഃ സദ്മ യാവദ്വികസിതനയനേംദീവരാലോകിനീനാമാക്രമ്യാക്രമ്യ
രൂപം ഝടിതി ന ജരയാ ലുപ്യതേ പ്രേയസീനാം ‖ 2൤28 ‖

രാഗസ്യാഗാരം ഏകം നരകശതമഹാദുഃഖസംപ്രാപ്തിഹേതുര്മോഹസ്യോത്പത്തി
ബീജം ജലധരപടലം ജ്ഞാനതാരാധിപസ്യ |
കംദര്പസ്യൈകമിത്രം പ്രകടിതവിവിധസ്പഷ്ടദോഷപ്രബംധം
ലോകേഽസ്മിന്ന ഹ്യര്ഥവ്രജകുലഭവനയൌവനാദന്യദസ്തി ‖ 2൤29 ‖

ശൃംഗാരദ്രുമനീരദേ പ്രസൃമരക്രീഡാരസസ്രോതസി
പ്രദ്യുമ്നപ്രിയബാംധവേ ചതുരവാങ്മുക്താഫലോദന്വതി |
തന്വീനേത്രചകോരപാവനവിധൌ സൌഭാഗ്യലക്ഷ്മീനിധൌ
ധന്യഃ കോഽപി ന വിക്രിയാം കലയതി പ്രാപ്തേ നവേ യൌവനേ ‖ 2൤30 ‖

സംസാരേഽസ്മിന്നസാരേ കുനൃപതിഭവനദ്വാരസേവാകലംകവ്യാസംഗ
വ്യസ്തധൈര്യം കഥം അമലധിയോ മാനസം സംവിദധ്യുഃ |
യദ്യേതാഃ പ്രോദ്യദ്^^ഇംദുദ്യുതിനിചയഭൃതോ ന സ്യുരംഭോജനേത്രാഃ
പ്രേംഖത്കാംചീകലാപാഃ സ്തനഭരവിനമന്മധ്യഭാജസ്തരുണ്യഃ ‖ 2൤31 ‖

സിദ്ധാധ്യാസിതകംദരേ ഹരവൃഷസ്കംധാവരുഗ്ണദ്രുമേ
ഗംഗാധൌതശിലാതലേ ഹിമവതഃ സ്ഥാനേ സ്ഥിതേ ശ്രേയസി |
കഃ കുര്വീത ശിരഃ പ്രണാമമലിനം മ്ലാനം മനസ്വീ ജനോ
യദ്വിത്രസ്തകുരംഗശാവനയനാ ന സ്യുഃ സ്മരാസ്ത്രം സ്ത്രിയഃ ‖ 2൤32 ‖

സംസാര തവ പര്യംതപദവീ ന ദവീയസീ |
അംതരാ ദുസ്തരാ ന സ്യുര്യദി തേ മദിരേക്ഷണാം ‖ 2൤33 ‖

ദിശ വനഹരിണീഭ്യോ വംശകാംഡച്ഛവീനാം
കവലം ഉപലകോടിച്ഛിന്നമൂലം കുശാനാം |
ശകയുവതികപോലാപാംഡുതാംബൂലവല്ലീദലമ്
അരുണനഖാഗ്രൈഃ പാടിതം വാ വധൂഭ്യഃ ‖ 2൤34 ‖

അസാരാഃ സര്വേ തേ വിരതിവിരസാഃ പാപവിഷയാ
ജുഗുപ്സ്യംതാം യദ്വാ നനു സകലദോഷാസ്പദം ഇതി |
തഥാപ്യേതദ്ഭൂമൌ നഹി പരഹിതാത്പുണ്യം അധികം
ന ചാസ്മിന്സംസാരേ കുവലയദൃശോ രമ്യം അപരം ‖ 2൤35 ‖

ഏതത്കാമഫലോ ലോകേ യദ്ദ്വയോരേകചിത്തതാ |
അന്യചിത്തകൃതേ കാമേ ശവയോരിവ സംഗമഃ ‖ 2൤351 ‖

മാത്സര്യം ഉത്സാര്യ വിചാര്യ കാര്യമാര്യാഃ
സമര്യാദം ഇദം വദംതു |
സേവ്യാ നിതംബാഃ കിം ഉ ഭൂധരാണാമത
സ്മരസ്മേരവിലാസിനീനാം ‖ 2൤36 ‖

സംസാരേ സ്വപ്നസാരേ പരിണതിതരലേ ദ്വേ ഗതീ പംഡിതാനാം
തത്ത്വജ്ഞാനാമൃതാംഭഃപ്ലവലലിതധിയാം യാതു കാലഃ കഥംചിത് |
നോ ചേന്മുഗ്ധാംഗനാനാം സ്തനജഘനഘനാഭോഗസംഭോഗിനീനാം
സ്ഥൂലോപസ്ഥസ്ഥലീഷു സ്ഥഗിതകരതലസ്പര്ശലീലോദ്യമാനാം ‖ 2൤37 ‖

ആവാസഃ ക്രിയതാം ഗംഗേ പാപഹാരിണി വാരിണി |
സ്തനദ്വയേ തരുണ്യാ വാ മനോഹാരിണി ഹാരിണി ‖ 2൤38 ‖

കിം ഇഹ ബഹുഭിരുക്തൈര്യുക്തിശൂന്യൈഃ പ്രലാപൈര്ദ്വയമ്
ഇഹ പുരുഷാണാം സര്വദാ സേവനീയം |
അഭിനവമദലീലാലാലസം സുംദരീണാം
സ്തനഭരപരിഖിന്നം യൌവനം വാ വനം വാ ‖ 2൤39 ‖

സത്യം ജനാ വച്മി ന പക്ഷപാതാല്
ലോകേഷു സപ്തസ്വപി തഥ്യം ഏതത് |
നാന്യന്മനോഹാരി നിതംബിനീഭ്യോ
ദുഃഖൈകഹേതുര്ന ച കശ്ചിദന്യഃ ‖ 2൤40 ‖

കാംതേത്യുത്പലലോചനേതി വിപുലശ്രോണീഭരേത്യുന്നമത്പീനോത്തുംഗ
പയോധരേതി സമുഖാംഭോജേതി സുഭ്രൂരിതി |
ദൃഷ്ട്വാ മാദ്യതി മോദതേഽഭിരമതേ പ്രസ്തൌതി വിദ്വാനപി
പ്രത്യക്ഷാശുചിഭസ്ത്രികാം സ്ത്രിയം അഹോ മോഹസ്യ ദുശ്ചേഷ്ടിതം ‖ 2൤41 ‖

സ്മൃതാ ഭവതി താപായ ദൃഷ്ടാ ചോന്മാദകാരിണീ |
സ്പൃഷ്ടാ ഭവതി മോഹായ സാ നാമ ദയിതാ കഥം ‖ 2൤42 ‖

താവദേവാമൃതമയീ യാവല്ലോചനഗോചരാ |
ചക്ഷുഷ്പഥാദതീതാ തു വിഷാദപ്യതിരിച്യതേ ‖ 2൤43 ‖

നാമൃതം ന വിഷം കിംചിദേതാം മുക്ത്വാ നിതംബിനീം |
സൈവാമൃതലതാ രക്താ വിരക്താ വിഷവല്ലരീ ‖ 2൤44 ‖

ആവര്തഃ സംശയാനാം അവിനയഭുവനം പട്ടണം സാഹസാനാം
ദോഷാണാം സന്നിധാനം കപടശതമയം ക്ഷേത്രം അപ്രത്യയാനാം |
സ്വര്ഗദ്വാരസ്യ വിഘ്നോ നരകപുരമുഖ സര്വമായാകരംഡം
സ്ത്രീയംത്രം കേന സൃഷ്ടം വിഷം അമൃതമയം പ്രാണിലോകസ്യ പാശഃ ‖ 2൤45 ‖

നോ സത്യേന മൃഗാംക ഏഷ വദനീഭൂതോ ന ചേംദീവരദ്വംദ്വം
ലോചനതാം ഗത ന കനകൈരപ്യംഗയഷ്ടിഃ കൃതാ |
കിംത്വേവം കവിഭിഃ പ്രതാരിതമനാസ്തത്ത്വം വിജാനന്നപി
ത്വങ്മാംസാസ്ഥിമയം വപുര്മൃഗദൃശാം മംദോ ജനഃ സേവതേ ‖ 2൤46 ‖

ലീലാവതീനാം സഹജാ വിലാസാസ്ത
ഏവ മൂഢസ്യ ഹൃദി സ്ഫുരംതി |
രാഗോ നലിന്യാ ഹി നിസര്ഗസിദ്ധസ്തത്ര
ഭ്രമ്ത്യേവ വൃഥാ ഷഡ്^^അംഘ്രിഃ ‖ 2൤47 ‖

സംമോഹയംതി മദയംതി വിഡംബയംതി
നിര്ഭര്ത്സ്യംതി രമയംതി വിഷാദയംതി |
ഏതാഃ പ്രവിശ്യ സദയം ഹൃദയം നരാണാം
കിം നാമ വാമനയനാ ന സമാചരംതി ‖ 2൤471 ‖

യദേതത്പൂര്ണേംദുദ്യുതിഹരം ഉദാരാകൃതി പരം
മുഖാബ്ജം തന്വംഗ്യാഃ കില വസതി യത്രാധരമധു |
ഇദം തത്കിം പാകദ്രുമഫലം ഇദാനീം അതിരസവ്യതീതേഽസ്മിന്
കാലേ വിഷം ഇവ ഭവിഷ്യ്ത്യസുഖദം ‖ 2൤48 ‖

ഉന്മീലത്ത്രിവലീതരംഗനിലയാ പ്രോത്തുംഗപീനസ്തനദ്വംദ്വേനോദ്ഗത
ചക്രവാകയുഗലാ വക്ത്രാംബുജോദ്ഭാസിനീ |
കാംതാകാരധരാ നദീയം അഭിതഃ ക്രൂരാത്ര നാപേക്ഷതേ
സംസാരാര്ണവമജ്ജനം യദി തദാ ദൂരേണ സംത്യജ്യതാം ‖ 2൤49 ‖

ജല്പംതി സാര്ധം അന്യേന പശ്യംത്യന്യം സവിഭ്രമാഃ |
ഹൃദ്ഗതം ചിംതയംത്യന്യം പ്രിയഃ കോ നാമ യോഷിതാം ‖ 2൤50 ‖

മധു തിഷ്ഠതി വാചി യോഷിതാം ഹൃദി ഹാലാഹലം ഏവ കേവലം |
അത^^ഏവ നിപീയതേഽധരോ ഹൃദയം മുഷ്ടിഭിരേവ താഡ്യതേ ‖ 2൤51 ‖

അപസര സഖേ ദൂരാദസ്മാത്കടാക്ഷവിഷാനലാത്
പ്രകൃതിവിഷമാദ്യോഷിത്സര്പാദ്വിലാസഫണാഭൃതഃ |
ഇതരഫണിനാ ദഷ്ടഃ ശക്യശ്ചികിത്സിതും ഔഷധൈശ്ചതുര്
വനിതാഭോഗിഗ്രസ്തം ഹി മംത്രിണഃ ‖ 2൤52 ‖

വിസ്താരിതം മകരകേതനധീവരേണ
സ്ത്രീസംജ്ഞിതം ബഡിശം അത്ര ഭവാംബുരാശൌ |
യേനാചിരാത്തദ്^^അധരാമിഷലോലമര്ത്യ
മത്സ്യാന്വികൃഷ്യ വിപചത്യനുരാഗവഹ്നൌ ‖ 2൤53 ‖

കാമിനീകായകാംതാരേ കുചപര്വതദുര്ഗമേ |
മാ സംചര മനഃ പാംഥ തത്രാസ്തേ സ്മരതസ്കരഃ ‖ 2൤54 ‖

വ്യാദീര്ഘേണ ചലേന വക്ത്രഗതിനാ തേജസ്വിനാ ഭോഗിനാ
നീലാബ്ജദ്യുതിനാഹിനാ പരം അഹം ദൃഷ്ടോ ന തച്ചക്ഷുഷാ |
ദൃഷ്ടേ സംതി ചികിത്സകാ ദിശി ദിശി പ്രായേണ ദര്മാര്ഥിനോ
മുഗ്ധാക്ഷ്ക്ഷണവീക്ഷിതസ്യ ന ഹി മേ വൈദ്യോ ന ചാപ്യൌഷധം ‖ 2൤55 ‖

ഇഹ ഹി മധുരഗീതം നൃത്യം ഏതദ്രസോഽയം
സ്ഫുരതി പരിമലോഽസൌ സ്പര്ശ ഏഷ സ്തനാനാം |
ഇതി ഹതപരമാര്ഥൈരിംദ്രിയൈര്ഭ്രാമ്യമാണഃ
സ്വഹിതകരണധൂര്തൈഃ പംചഭിര്വംചിതോഽസ്മി ‖ 2൤56 ‖

ന ഗമ്യോ മംത്രാണാം ന ച ഭവതി ഭൈഷജ്യവിഷയോ
ന ചാപി പ്രധ്വംസം വ്രജതി വിവിധൈഃ ശാംതികശതൈഃ |
ഭ്രമാവേശാദംഗേ കം അപി വിദധദ്ഭംഗം അസകൃത്
സ്മരാപസ്മാരോഽയം ഭ്രമയതി ദൃശം ഘൂര്ണയതി ച ‖ 2൤57 ‖

ജാത്യ്^^അംധായ ച ദുര്മുഖായ ച ജരാജീര്ണാ ഖിലാംഗായ ച
ഗ്രാമീണായ ച ദുഷ്കുലായ ച ഗലത്കുഷ്ഠാഭിഭൂതായ ച |
യച്ഛംതീഷു മനോഹരം നിജവപുലക്ഷ്മീലവശ്രദ്ധയാ
പണ്യസ്ത്രീഷു വിവേകകല്പലതികാശസ്ത്രീഷു രാജ്യേത കഃ ‖ 2൤58 ‖

വേശ്യാസൌ മദനജ്വാലാ
രൂപേഽംധനവിവര്ധിതാ |
കാമിഭിര്യത്ര ഹൂയംതേ
യൌവനാനി ധനാനി ച ‖ 2൤59 ‖

കശ്ചുംബതി കുലപുരുഷോ വേശ്യാധരപല്ലവം മനോജ്ഞം അപി |
ചാരഭടചോരചേടകനടവിടനിഷ്ഠീവനശരാവം ‖ 2൤60 ‖

ധന്യാസ്ത ഏവ ധവലായതലോചനാനാം
താരുണ്യദര്പഘനപീനപയോധരാണാം |
ക്ഷാമോദരോപരി ലസത്ത്രിവലീലതാനാം
ദൃഷ്ട്വാകൃതിം വികൃതിം ഏതി മനോ ന യേഷാം ‖ 2൤61 ‖

ബാലേ ലീലാമുകുലിതം അമീ മംഥരാ ദൃഷ്ടിപാതാഃ
കിം ക്ഷിപ്യംതേ വിരമവിരമ വ്യര്ഥ ഏഷ ശ്രമസ്തേ |
സംപ്രത്യന്യേ വയം ഉപരതം ബാല്യം ആസ്ഥാ വനാംതേ
ക്ഷീണോ മോഹസ്തൃണം ഇവ ജഗജ്ജാലം ആലോകയാമഃ ‖ 2൤62 ‖

ഇയം ബാലാ മാം പ്രത്യനവരതം ഇംദീവരദലപ്രഭാ
ചീരം ചക്ഷുഃ ക്ഷിപതി കിം അഭിപ്രേതം അനയാ |
ഗതോ മോഹോഽസ്മാകം സ്മരശബരബാണവ്യതികരജ്വര
ജ്വാലാ ശാംതാ തദപി ന വരാകീ വിരമതി ‖ 2൤63 ‖

കിം കംദര്പ കരം കദര്ഥയസി രേ കോദംഡടംകാരിതം
രേ രേ കോകില കോഉമ്^^അലം കലരവം കിം വാ വൃഥാ ജല്പസി |
മുഗ്ധേ സ്നിഗ്ധവിദഗ്ധചാരുമധുരൈര്ലോലൈഃ കടാക്ഷൈരലം
ചേതശ്ചുംബിതചംദ്രചൂഡചരണധ്യാനാമൃതം വര്തതേ ‖ 2൤64 ‖

വിരഹേഽപി സംഗമഃ ഖലു
പരസ്പരം സംഗതം മനോ യേഷാം |
ഹൃദയം അപി വിഘട്ടിതം ചേത്
സംഗീ വിരഹം വിശേഷയതി ‖ 2൤65 ‖

കിം ഗതേന യദി സാ ന ജീവതി
പ്രാണിതി പ്രിയതമാ തഥാപി കിം |
ഇത്യുദീക്ഷ്യ നവമേഘമാലികാം
ന പ്രയാതി പഥികഃ സ്വമംദിരം ‖ 2൤66 ‖

വിരമത ബുധാ യോഷിത്സംഗാത്സുഖാത്ക്ഷണഭംഗുരാത്
കുരുത കരുണാമൈത്രീപ്രജ്ഞാവധൂജനസംഗമം |
ന ഖലു നരകേ ഹാരാക്രാംതം ഘനസ്തനമംഡലം
ശരണം അഥവാ ശ്രോണീബിംബം രണന്മണിമേഖലം ‖ 2൤67 ‖

യദാ യോഗാഭ്യാസവ്യസനകൃശയോരാത്മമനസോരവിച്ഛിന്നാ
മൈത്രീ സ്ഫുരതി കൃതിനസ്തസ്യ കിം ഉ തൈഃ |
പ്രിയാണാം ആലാപൈരധരമധുഭിര്വക്ത്രവിധുഭിഃ
സനിശ്വാസാമോദൈഃ സകുചകലശാശ്ലേഷസുരതൈഃ ‖ 2൤68 ‖

യദാസീദജ്ഞാനം സ്മരതിമിരസംചാരജനിതം
തദാ ദൃഷ്ടനാരീമയം ഇദം അശേഷം ജഗദിതി |
ഇദാനീം അസ്മാകം പടുതരവിവേകാംജനജുഷാം
സമീഭൂതാ ദൃഷ്ടിസ്ത്രിഭുവനം അപി ബ്രഹ്മ മനുതേ ‖ 2൤69 ‖

താവദേവ കൃതിനാം അപി സ്ഫുരത്യേഷ
നിര്മലവിവേകദീപകഃ |
യാവദേവ ന കുരംഗചക്ഷുഷാം
താഡ്യതേ ചടുലലോചനാംചലൈഃ ‖ 2൤70 ‖

വചസി ഭവതി സംഗത്യാഗം ഉദ്ദിശ്യ വാര്താ
ശ്രുതിമുഖരമുഖാനാം കേവലം പംഡിതാനാം |
ജഘനം അരുണരത്നഗ്രംഥികാംചീകലാപം
കുവലയനയനാനാം കോ വിഹാതും സമര്ഥഃ ‖ 2൤71 ‖

സ്വപരപ്രതാരകോഽസൌ
നിംദതി യോഽലീകപംഡിതോ യുവതീഃ |
യസ്മാത്തപസോഽപി ഫലം
സ്വര്ഗഃ സ്വര്ഗേഽപി ചാപ്സരസഃ ‖ 2൤72 ‖

മത്തേഭകുംഭദലനേ ഭുവി സംതി ധീരാഃ
കേചിത്പ്രചംഡമൃഗരാജവധേഽപി ദക്ഷാഃ |
കിംതു ബ്രവീമി ബലിനാം പുരതഃ പ്രസഹ്യ
കംദര്പദര്പദലനേ വിരലാ മനുഷ്യാഃ ‖ 2൤73 ‖

സന്മാര്ഗേ താവദാസ്തേ പ്രഭവതി ച നരസ്താവദേവേംദ്രിയാണാം
ലജ്ജാം താവദ്വിധത്തേ വിനയം അപി സമാലംബതേ താവദേവ |
ഭ്രൂചാപാകൃഷ്ടമുക്താഃ ശ്രവണപഥഗതാ നീലപക്ഷ്മാണ ഏതേ
യാവല്ലീലാവതീനാം ഹൃദി ന ധൃതിമുഷോ ദൃഷ്ടിബാണാഃ പതംതി ‖ 2൤74 ‖

ഉന്മത്തപ്രേമസംരംഭാദ്
ആരഭംതേ യദ്^^അംഗനാഃ |
തത്ര പ്രത്യൂഹം ആധാതും
ബ്രഹ്മാപി ഖലു കാതരഃ ‖ 2൤75 ‖

താവന്മഹത്ത്വം പാംഡിത്യം
കുലീനത്വം വിവേകിതാ |
യാവജ്ജ്വലതി നാംഗേഷു
ഹതഃ പംചേഷുപാവകഃ ‖ 2൤76 ‖

ശാസ്ത്രജ്ഞോഽപി പ്രഗുണിതനയോഽത്യാംതബാധാപി ബാഢം
സംസാരേഽസ്മിന്ഭവതി വിരലോ ഭാജനം സദ്ഗതീനാം |
യേനൈതസ്മിന്നിരയനഗരദ്വാരം ഉദ്ഘാടയംതീ
വാമാക്ഷീണാം ഭവതി കുടിലാ ഭ്രൂലതാ കുംചികേവ ‖ 2൤77 ‖

കൃശഃ കാണഃ ഖംജഃ ശ്രവണരഹിതഃ പുച്ഛവികലോ
വ്രണീ പൂയക്ലിന്നഃ കൃമികുലശതൈരാവൃതതനുഃ |
ക്ഷുധാ ക്ഷാമോ ജീര്ണഃ പിഠരകകപാലാര്പിതഗലഃ
ശുനീം അന്വേതി ശ്വാ ഹതം അപി ച ഹംത്യേവ മദനഃ ‖ 2൤78 ‖

സ്ത്രീമുദ്രാം കുസുമായുധസ്യ ജയിനീം സര്വാര്ഥസംപത്കരീം
യേ മൂഢാഃ പ്രവിഹായ യാംതി കുധിയോ മിഥ്യാഫലാന്വേഷിണഃ |
തേ തേനൈവ നിഹത്യ നിര്ദയതരം നഗ്നീകൃതാ മുംഡിതാഃ
കേചിത്പംചശിഖീകൃതാശ്ച ജടിലാഃ കാപാലികാശ്ചാപരേ ‖ 2൤79 ‖

വിശ്വാമിത്രപരാശരപ്രഭൃതയോ വാതാംബുപര്ണാശനാസ്തേഽപി
സ്ത്രീമുഖപംകജം സുലലിതം ദൃഷ്ട്വൈവ മോഹം ഗതാഃ |
ശാല്യന്നം സഘൃതം പയോദധിയുതം യേ ഭുംജതേ മാനവാസ്തേഷാമ്
ഇംദ്രിയനിഗ്രഹോ യദി ഭവേദ്വിംധ്യഃ പ്ലവേത്സാഗരേ ‖ 2൤80 ‖

പരിമലഭൃതോ വാതാഃ ശാഖാ നവാംകുരകോടയോ
മധുരവിധുരോത്കംഠാഭാജഃ പ്രിയാ പികപക്ഷിണാം |
വിരലവിരസസ്വേദോദ്ഗാരാ വധൂവദനേംദവഃ
പ്രസരതി മധൌ ധാത്ര്യാം ജാതോ ന കസ്യ ഗുണോദയഃ ‖ 2൤81 ‖

മധുരയം മധുരൈരപി കോകിലാ
കലരവൈര്മലയസ്യ ച വായുഭിഃ |
വിരഹിണഃ പ്രഹിണസ്തി ശരീരിണോ
വിപദി ഹംത സുധാപി വിഷായതേ ‖ 2൤82 ‖

ആവാസഃ കിലകിംചിതസ്യ ദയിതാപാര്ശ്വേ വിലാസാലസാഃ
കര്ണേ കോകിലകാമിനീകലരവഃ സ്മേരോ ലതാമംഡപഃ |
ഗോഷ്ഠീ സത്കവിഭിഃ സമം കതിപയൈര്മുഗ്ധാഃ സുധാംശോഃ കരാഃ
കേഷാംചിത്സുഖയംതി ചാത്ര ഹൃദയം ചൈത്രേ വിചിത്രാഃ ക്ഷപാഃ ‖ 2൤83 ‖

പാംഥ സ്ത്രീവിരഹാനലാഹുതികലാം ആതന്വതീ മംജരീമാകംദേഷു
പികാംഗനാഭിരധുനാ സോത്കംഠം ആലോക്യതേ |
അപ്യേതേ നവപാടലാപരിമലപ്രാഗ്ഭാരപാടച്ചരാ
വാംതിക്ലാംതിവിതാനതാനവകൃതഃ ശ്രീഖംഡശൈലാനിലാഃ ‖ 2൤84 ‖

പ്രഥിതഃ പ്രണയവതീനാം
താവത്പദം ആതനോതു ഹൃദി മാനഃ |
ഭവതി ന യാവച്ചംദനതരു
സുരഭിര്മലയപവമാനഃ ‖ 2൤85 ‖

സഹകാരകുസുമകേസരനികര
ഭരാമോദമൂര്ച്ഛിതദിഗ്^^അംതേ |
മധുരമധുരവിധുരമധുപേ
മധൌ ഭവേത്കസ്യ നോത്കംഠാ ‖ 2൤86 ‖

അച്ഛാച്ഛചംദനരസാര്ദ്രതരാ മൃഗാക്ഷ്യോ
ധാരാഗൃഹാണി കുസുമാനി ച കോഉമ്^^ഉദീ ച |
മംദോ മരുത്സുമനസഃ ശുചി ഹര്മ്യപൃഷ്ഠം
ഗ്രീഷ്മേ മദം ച മദനം ച വിവര്ധയംതി ‖ 2൤87 ‖

സ്രജോ ഹൃദ്യാമോദാ വ്യജനപവനശ്ചംദ്രകിരണാഃ
പരാഗഃ കാസാരോ മലയജരജഃ ശീധു വിശദം |
ശുചിഃ സൌധോത്സംഗഃ പ്രതനു വസനം പംകജദൃശോ
നിദാഘര്താവേതദ്വിലസതി ലഭംതേ സുകൃതിനഃ ‖ 2൤88 ‖

സുധാശുഭ്രം ധാമ സ്ഫുരദ്^^അമലരശ്മിഃ ശശധരഃ
പ്രിയാവക്ത്രാംഭോജം മലയജരജശ്ചാതിസുരഭിഃ |
സ്രജോ ഹൃദ്യാമോദാസ്തദിദം അഖിലം രാഗിണി ജനേ
കരോത്യംതഃ ക്ഷോഭം ന തു വിഷയസംസര്ഗവിമുഖേ ‖ 2൤89 ‖

തരുണീവേഷോദ്ദീപിതകാമാ
വികസജ്ജാതീപുഷ്പസുഗംധിഃ |
ഉന്നതപീനപയോധരഭാരാ
പ്രാവൃട്തനുതേ കസ്യ ന ഹര്ഷം ‖ 2൤90 ‖

വിയദ്^^ഉപചിതമേഘം ഭൂമയഃ കംദലിന്യോ
നവകുടജകദംബാമോദിനോ ഗംധവാഹാഃ |
ശിഖികുലകലകേകാരാവരമ്യാ വനാംതാഃ
സുഖിനം അസുഖിനം വാ സര്വം ഉത്കംഠയംതി ‖ 2൤91 ‖

ഉപരി ഘനം ഘനപടലം
തിര്യഗ്ഗിരയോഽപി നര്തിതമയൂരാഃ |
ക്ഷിതിരപി കംദലധവലാ
ദൃഷ്ടിം പഥികഃ ക്വ പാതയതി ‖ 2൤92 ‖

ഇതോ വിദ്യുദ്വല്ലീവിലസിതം ഇതഃ കേതകിതരോഃ
സ്ഫുരന്ഗംധഃ പ്രോദ്യജ്ജലദനിനദസ്ഫൂര്ജിതം ഇതഃ |
ഇതഃ കേകിക്രീഡാകലകലരവഃ പക്ഷ്മലദൃശാം
കഥം യാസ്യംത്യേതേ വിരഹദിവസാഃ സംഭൃതരസാഃ ‖ 2൤93 ‖

അസൂചിസംചാരേ തമസി നഭസി പ്രൌഢജലദധ്വനി
പ്രാജ്ഞംമന്യേ പതതി പൃഷതാനാം ച നിചയേ |
ഇദം സൌദാമിന്യാഃ കനകകമനീയം വിലസിതം
മുദം ച മ്ലാനിം ച പ്രഥയതി പഥി സ്വൈരസുദൃശാം ‖ 2൤94 ‖

ആസാരേണ ന ഹര്മ്യതഃ പ്രിയതമൈര്യാതും ബഹിഃ ശക്യതേ
ശീതോത്കംപനിമിത്തം ആയതദൃശാ ഗാഢം സമാലിംഗ്യതേ |
ജാതാഃ ശീകരശീതലാശ്ച മരുതോരത്യംതഖേദച്ഛിദോ
ധന്യാനാം ബത ദുര്ദിനം സുദിനതാം യാതി പ്രിയാസംഗമേ ‖ 2൤95 ‖

അര്ധം സുപ്ത്വാ നിശായാഃ സരഭസസുരതായാസസന്നശ്ലഥാംഗപ്രോദ്ഭൂതാസഹ്യ
തൃഷ്ണോ മധുമദനിരതോ ഹര്മ്യപൃഷ്ഠേ വിവിക്തേ |
സംഭോഗക്ലാംതകാംതാശിഥിലഭുജലതാവര്ജിതം കര്കരീതോ
ജ്യോത്സ്നാഭിന്നാച്ഛധാരം പിബതി ന സലിലം ശാരദം മംദപുണ്യഃ ‖ 2൤96 ‖

ഹേമംതേ ദധിദുഗ്ധസര്പിരശനാ മാംജിഷ്ഠവാസോഭൃതഃ
കാശ്മീരദ്രവസാംദ്രദിഗ്ധവപുഷശ്ഛിന്നാ വിചിത്രൈ രതൈഃ |
വൃത്തോരുസ്തനകാമിനോജനകൃതാശ്ലേഷാ ഗൃഹാഭ്യംതരേ
താംബൂലീദലപൂഗപൂരിതമുഖാ ധന്യാഃ സുഖം ശേരതേ ‖ 2൤97 ‖

പ്രദുയത്പ്രൌഢപ്രിയംഗുദ്യുതിഭൃതി വികസത്കുംദമാദ്യദ്ദ്വിരേഫേ
കാലേ പ്രാലേയവാതപ്രചലവിലസിതോദാരമംദാരധാമ്നി |
യേഷാം നോ കംഠലഗ്നാ ക്ഷണം അപി തുഹിനക്ഷോദദക്ഷാ മൃഗാക്ഷീ
തേസാം ആയാമയാമാ യമസദനസമാ യാമിനീ യാതി യൂനാം ‖ 2൤98 ‖

ചുംബംതോ ഗംഡഭിത്തീരലകവതി മുഖേ സീത്കൃതാന്യാദധാനാ
വക്ഷഃസൂത്കംചുകേഷു സ്തനഭരപുലകോദ്ഭേദം ആപാദയംതഃ |
ഊരൂനാകംപയംതഃ പൃഥുജഘനതടാത്സ്രംസയംതോഽംശുകാനി
വ്യക്തം കാംതാജനാനാം വിടചരിതഭൃതഃ ശൈശിരാ വാംതി വാതാഃ ‖ 2൤99 ‖

കേശാനാകുലയംദൃശോ മുകുലയന്വാസോ ബലാദാക്ഷിപന്നാതന്വന്
പുലകോദ്ഗമം പ്രകടയന്നാവേഗകംപം ശനൈഃ |
ബാരം ബാരം ഉദാരസീത്കൃതകൃതോ ദംതച്ഛദാന്പീഡയന്
പ്രായഃ ശൈശിര ഏഷ സംപ്രതി മരുത്കാംതാസു കാംതായതേ ‖ 2൤100 ‖

യദ്യസ്യ നാസ്തി രുചിരം തസ്മിംസ്തസ്യ സ്പൃഹാ മനോജ്ഞേഽപി |
രമണീയേഽപി സുധാംശൌ ന മനഃകാമഃ സരോജിന്യാഃ ‖ 2൤101 ‖

വൈരാഗ്യേ സംചരത്യേകോ നീതൌ ഭ്രമതി ചാപരഃ |
ശൃംഗാരേ രമതേ കശ്ചിദ്ഭുവി ഭേദാഃ പരസ്പരം ‖ 2൤102 ‖

ഇതി ശുഭം ഭൂയാത് |

ശൃംഗാരശതകമ്
ഭര്തൃഹരേഃ


ശംഭുസ്വയംഭുഹരയോ ഹരിണേക്ഷണാനാം
യേനാക്രിയംത സതതം ഗൃഹകുംഭദാസാഃ |
വാചാം അഗോചരചരിത്രവിചിത്രിതായ
തസ്മൈ നമോ ഭഗവതേ മകരധ്വജായ ‖ 2൤1 ‖

സ്മിതേന ഭാവേന ച ലജ്ജയാ ഭിയാ
പരാണ്മുഖൈരര്ധകടാക്ഷവീക്ഷണൈഃ |
വചോഭിരീര്ഷ്യാകലഹേന ലീലയാ
സമസ്തഭാവൈഃ ഖലു ബംധനം സ്ത്രിയഃ ‖ 2൤2 ‖

ഭ്രൂചാതുര്യാത്കുഷ്ചിതാക്ഷാഃ കടാക്ഷാഃ
സ്നിഗ്ധാ വാചോ ലജ്ജിതാംതാശ്ച ഹാസാഃ |
ലീലാമംദം പ്രസ്ഥിതം ച സ്ഥിതം ച
സ്ത്രീണാം ഏതദ്ഭൂഷണം ചായുധം ച ‖ 2൤3 ‖

ക്വചിത്സഭ്രൂഭംഗൈഃ ക്വചിദപി ച ലജ്ജാപരിഗതൈഃ
ക്വചിദ്ഭൂരിത്രസ്തൈഃ ക്വചിദപി ച ലീലാവിലലിതൈഃ |
കുമാരീണാം ഏതൈര്മദനസുഭഗൈര്നേത്രവലിതൈഃ
സ്ഫുരന്നീലാബ്ജാനാം പ്രകരപരികീര്ണാ ഇവ ദിശഃ ‖ 2൤4 ‖

വക്ത്രം ചംദ്രവികാസി പംകജപരീഹാസക്ഷമേ ലോചനേ
വര്ണഃ സ്വര്ണം അപാകരിഷ്ണുരലിനീജിഷ്ണുഃ കചാനാം ചയഃ |
ബക്ഷോജാവിഭകുംഭവിഭ്രമഹരൌ ഗുര്വീ നിതംബസ്ഥലീ
വാചാം ഹാരി ച മാര്ദവം യുവതീഷു സ്വാഭാവികം മംഡനം ‖ 2൤5 ‖

സ്മിതകിംചിന്മുഗ്ധം സരലതരലോ ദൃഷ്ടിവിഭവഃ
പരിസ്പംദോ വാചാം അഭിനവവിലാസോക്തിസരസഃ |
ഗതാനാം ആരംഭഃ കിസലയിതലീലാപരികരഃ
സ്പൃശംത്യാസ്താരുണ്യം കിം ഇവ ന ഹി രമ്യം മൃഗദൃശഃ ‖ 2൤6 ‖

ദ്രഷ്ടവ്യേഷു കിം ഉത്തമം മൃഗദൃശഃ പ്രേമപ്രസന്നം മുഖം
ഘ്രാതവേഷ്വപി കിം തദ്^^ആസ്യപവനഃ ശ്രവ്യേഷു കിം തദ്വചഃ |
കിം സ്വാദ്യേഷു തദ്^^ഓഷ്ഠപല്ലവരസഃ സ്പൃശ്യേഷു കിം തദ്വപുര്ധ്യേയം
കിം നവയൌവനേ സഹൃദയൈഃ സര്വത്ര തദ്വിഭ്രമാഃ ‖ 2൤7 ‖

ഏതാശ്ചലദ്വലയസംഹതിമേഖലോത്ഥഝംകാര
നൂപുരപരാജിതരാജഹംസ്യഃ |
കുര്വംതി കസ്യ ന മനോ വിവശം തരുണ്യോ
വിത്രസ്തമുഗ്ധഹരിണീസദൃശൈഃ കടാക്ഷൈഃ ‖ 2൤8 ‖

കുംകുമപംകകലംകിതദേഹാ
ഗൌരപയോധരകംപിതഹാരാ |
നൂപുരഹംസരണത്പദ്മാ
കം ന വശീകുരുതേ ഭുവി രാമാ ‖ 2൤9 ‖

നൂനം ഹി തേ കവിവരാ വിപരീതവാചോ
യേ നിത്യം ആഹുരബലാ ഇതി കാമിനീസ്താഃ |
യാഭിര്വിലോലിതരതാരകദൃഷ്ടിപാതൈഃ
ശക്രാദയോഽപി വിജിതാസ്ത്വബലാഃ കഥം താഃ ‖ 2൤10 ‖

നൂനം ആജ്ഞാകരസ്തസ്യാഃ സുഭ്രുവോ മകരധ്വജഃ |
യതസ്തന്നേത്രസംചാരസൂചിതേഷു പ്രവര്തതേ ‖ 2൤11 ‖

കേശാഃ സംയമിനഃ ശ്രുതേരപി പരം പാരം ഗതേ ലോചനേ
അംതര്വക്ത്രം അപി സ്വഭാവശുചിഭീഃ കീര്ണം ദ്വിജാനാം ഗണൈഃ |
മുക്താനാം സതതാധിവാസരുചിരൌ വക്ഷോജകുംഭാവിമാവിത്ഥം
തന്വി വപുഃ പ്രശാംതം അപി തേരാഗം കരോത്യേവ നഃ ‖ 2൤12 ‖

മുഗ്ധേ ധാനുഷ്കതാ കേയം അപൂര്വാ ത്വയി ദൃശ്യതേ |
യയാ വിധ്യസി ചേതാംസി ഗുണൈരേവ ന സായകൈഃ ‖ 2൤13 ‖

സതി പ്രദീപേ സത്യഗ്നൌ സത്സു താരാരവീംദുഷു |
വിനാ മേ മൃഗശാവാക്ഷ്യാ തമോഭൂതം ഇദം ജഗഥ് ‖ 2൤14 ‖

ഉദ്വൃത്തഃ സ്തനഭാര ഏഷ തരലേ നേത്രേ ചലേ ഭ്രൂലതേ
രാഗാധിഷ്ഠിതം ഓഷ്ഠപല്ലവം ഇദം കുര്വംതു നാമ വ്യഥാം |
സൌഭാഗ്യാക്ഷരമാലികേവ ലിഖിതാ പുഷ്പായുധേന സ്വയം
മധ്യസ്ഥാപി കരോതി താപം അധികം രോഉമ്^^ആവലിഃ കേന സാ ‖ 2൤15 ‖

മുഖേന ചംദ്രകാംതേന മഹാനീലൈഃ ശിരോരുഹൈഃ |
കരാഭ്യാം പദ്മരാഗാഭ്യാം രേജേ രത്നമയീവ സാ ‖ 2൤16 ‖

ഗുരുണാ സ്തനഭാരേണ മുഖചംദ്രേണ ഭാസ്വതാ |
ശനൈശ്ചരാഭ്യാം പാദാഭ്യാം രേജേ ഗ്രഹമയീവ സാ ‖ 2൤17 ‖

തസ്യാഃ സ്തനൌ യദി ഘനൌ ജഘനം ച ഹാരി
വക്ത്രം ച ചാരു തവ ചിത്ത കിം ആകുലത്വം |
പുണ്യം കുരുഷ്വ യദി തേഷു തവാസ്തി വാംഛാ
പുണ്യൈര്വിനാ ന ഹി ഭവംതി സമീഹിതാര്ഥാഃ ‖ 2൤18 ‖

ഇമേ താരുണ്യശ്രീനവപരിമലാഃ പ്രൌഢസുരതപ്രതാപ
പ്രാരംഭാഃ സ്മരവിജയദാനപ്രതിഭുവഃ |
ചിരം ചേതശ്ചോരാ അഭിനവവികാരൈകഗുരവോ
വിലാസവ്യാപാരാഃ കിം അപി വിജയംതേ മൃഗദൃശാം ‖ 2൤19 ‖

പ്രണയമധുരാഃ പ്രേമോദ്ഗാരാ രസാശ്രയതാം ഗതാഃ
ഫണിതിമധുരാ മുഗ്ധപ്രായാഃ പ്രകാശിതസമ്മദാഃ |
പ്രകൃതിസുഭഗാ വിസ്രംഭാര്ദ്രാഃ സ്മരോദയദായിനീ
രഹസി കിം അപി സ്വൈരാലാപാ ഹരംതി മൃഗീദൃശാം ‖ 2൤20 ‖

വിശ്രമ്യ വിശ്രമ്യ വനദ്രുമാണാം
ഛായാസു തന്വീ വിചചാര കാചിത് |
സ്തനോത്തരീയേണ കരോദ്ധൃതേന
നിവാരയംതീ ശശിനോ മയൂഖാന് ‖ 2൤21 ‖

അദര്ശനേ ദര്ശനമാത്രകാമാ
ദൃഷ്ട്വാ പരിഷ്വംഗസുഖൈകലോലാ |
ആലിംഗിതായാം പുനരായതാക്ഷ്യാമാശാസ്മഹേ
വിഗ്രഹയോരഭേദം ‖ 2൤22 ‖

മാലതീ ശിരസി ജൃംഭണം മുഖേ
ചംദനം വപുഷി കുംകുമാവിലം |
വക്ഷസി പ്രിയതമാ മദാലസാ
സ്വര്ഗ ഏഷ പരിശിഷ്ട ആഗമഃ ‖ 2൤23 ‖

പ്രാങ്മാം ഏതി മനാഗനാഗതരസം ജാതാഭിലാഷാം തതഃ
സവ്രീഡം തദനു ശ്ലഥോദ്യമം അഥ പ്രധ്വസ്തധൈര്യം പുനഃ |
പ്രേമാര്ദ്രം സ്പൃഹണീയനിര്ഭരരഹഃ ക്രീഡാപ്രഗല്ഭം തതോ
നിഃസംഗാംഗവികര്ഷണാധികസുഖരമ്യം കുലസ്ത്രീരതം ‖ 2൤24 ‖

ഉരസി നിപതിതാനാം സ്രസ്തധമ്മില്ലകാനാം
മുകുലിതനയനാനാം കിംചിദ്^^ഉന്മീലിതാനാം |
ഉപരി സുരതഖേദസ്വിന്നഗംഡസ്ഥലാനാമധര
മധു വധൂനാം ഭാഗ്യവംതഃ പിബംതി ‖ 2൤25 ‖

ആമീലിതനയനാനാം യഃ
സുരതരസോഽനു സംവിദം ഭാതി |
മിഥുരൈര്മിഥോഽവധാരിതമവിതഥമ്
ഇദം ഏവ കാമനിര്ബര്ഹണം ‖ 2൤26 ‖

ഇദം അനുചിതം അക്രമശ്ച പുംസാം
യദിഹ ജരാസ്വപി മന്മഥാ വികാരാഃ |
തദപി ച ന കൃതം നിതംബിനീനാം
സ്തനപതനാവധി ജീവിതം രതം വാ ‖ 2൤27 ‖

രാജസ്തൃഷ്ണാംബുരാശേര്ന ഹി ജഗതി ഗതഃ കശ്ചിദേവാവസാനം
കോ വാര്ഥോഽര്ഥൈഃ പ്രഭൂതൈഃ സ്വവപുഷി ഗലിതേ യൌവനേ സാനുരാഗേ |
ഗച്ഛാമഃ സദ്മ യാവദ്വികസിതനയനേംദീവരാലോകിനീനാമാക്രമ്യാക്രമ്യ
രൂപം ഝടിതി ന ജരയാ ലുപ്യതേ പ്രേയസീനാം ‖ 2൤28 ‖

രാഗസ്യാഗാരം ഏകം നരകശതമഹാദുഃഖസംപ്രാപ്തിഹേതുര്മോഹസ്യോത്പത്തി
ബീജം ജലധരപടലം ജ്ഞാനതാരാധിപസ്യ |
കംദര്പസ്യൈകമിത്രം പ്രകടിതവിവിധസ്പഷ്ടദോഷപ്രബംധം
ലോകേഽസ്മിന്ന ഹ്യര്ഥവ്രജകുലഭവനയൌവനാദന്യദസ്തി ‖ 2൤29 ‖

ശൃംഗാരദ്രുമനീരദേ പ്രസൃമരക്രീഡാരസസ്രോതസി
പ്രദ്യുമ്നപ്രിയബാംധവേ ചതുരവാങ്മുക്താഫലോദന്വതി |
തന്വീനേത്രചകോരപാവനവിധൌ സൌഭാഗ്യലക്ഷ്മീനിധൌ
ധന്യഃ കോഽപി ന വിക്രിയാം കലയതി പ്രാപ്തേ നവേ യൌവനേ ‖ 2൤30 ‖

സംസാരേഽസ്മിന്നസാരേ കുനൃപതിഭവനദ്വാരസേവാകലംകവ്യാസംഗ
വ്യസ്തധൈര്യം കഥം അമലധിയോ മാനസം സംവിദധ്യുഃ |
യദ്യേതാഃ പ്രോദ്യദ്^^ഇംദുദ്യുതിനിചയഭൃതോ ന സ്യുരംഭോജനേത്രാഃ
പ്രേംഖത്കാംചീകലാപാഃ സ്തനഭരവിനമന്മധ്യഭാജസ്തരുണ്യഃ ‖ 2൤31 ‖

സിദ്ധാധ്യാസിതകംദരേ ഹരവൃഷസ്കംധാവരുഗ്ണദ്രുമേ
ഗംഗാധൌതശിലാതലേ ഹിമവതഃ സ്ഥാനേ സ്ഥിതേ ശ്രേയസി |
കഃ കുര്വീത ശിരഃ പ്രണാമമലിനം മ്ലാനം മനസ്വീ ജനോ
യദ്വിത്രസ്തകുരംഗശാവനയനാ ന സ്യുഃ സ്മരാസ്ത്രം സ്ത്രിയഃ ‖ 2൤32 ‖

സംസാര തവ പര്യംതപദവീ ന ദവീയസീ |
അംതരാ ദുസ്തരാ ന സ്യുര്യദി തേ മദിരേക്ഷണാം ‖ 2൤33 ‖

ദിശ വനഹരിണീഭ്യോ വംശകാംഡച്ഛവീനാം
കവലം ഉപലകോടിച്ഛിന്നമൂലം കുശാനാം |
ശകയുവതികപോലാപാംഡുതാംബൂലവല്ലീദലമ്
അരുണനഖാഗ്രൈഃ പാടിതം വാ വധൂഭ്യഃ ‖ 2൤34 ‖

അസാരാഃ സര്വേ തേ വിരതിവിരസാഃ പാപവിഷയാ
ജുഗുപ്സ്യംതാം യദ്വാ നനു സകലദോഷാസ്പദം ഇതി |
തഥാപ്യേതദ്ഭൂമൌ നഹി പരഹിതാത്പുണ്യം അധികം
ന ചാസ്മിന്സംസാരേ കുവലയദൃശോ രമ്യം അപരം ‖ 2൤35 ‖

ഏതത്കാമഫലോ ലോകേ യദ്ദ്വയോരേകചിത്തതാ |
അന്യചിത്തകൃതേ കാമേ ശവയോരിവ സംഗമഃ ‖ 2൤351 ‖

മാത്സര്യം ഉത്സാര്യ വിചാര്യ കാര്യമാര്യാഃ
സമര്യാദം ഇദം വദംതു |
സേവ്യാ നിതംബാഃ കിം ഉ ഭൂധരാണാമത
സ്മരസ്മേരവിലാസിനീനാം ‖ 2൤36 ‖

സംസാരേ സ്വപ്നസാരേ പരിണതിതരലേ ദ്വേ ഗതീ പംഡിതാനാം
തത്ത്വജ്ഞാനാമൃതാംഭഃപ്ലവലലിതധിയാം യാതു കാലഃ കഥംചിത് |
നോ ചേന്മുഗ്ധാംഗനാനാം സ്തനജഘനഘനാഭോഗസംഭോഗിനീനാം
സ്ഥൂലോപസ്ഥസ്ഥലീഷു സ്ഥഗിതകരതലസ്പര്ശലീലോദ്യമാനാം ‖ 2൤37 ‖

ആവാസഃ ക്രിയതാം ഗംഗേ പാപഹാരിണി വാരിണി |
സ്തനദ്വയേ തരുണ്യാ വാ മനോഹാരിണി ഹാരിണി ‖ 2൤38 ‖

കിം ഇഹ ബഹുഭിരുക്തൈര്യുക്തിശൂന്യൈഃ പ്രലാപൈര്ദ്വയമ്
ഇഹ പുരുഷാണാം സര്വദാ സേവനീയം |
അഭിനവമദലീലാലാലസം സുംദരീണാം
സ്തനഭരപരിഖിന്നം യൌവനം വാ വനം വാ ‖ 2൤39 ‖

സത്യം ജനാ വച്മി ന പക്ഷപാതാല്
ലോകേഷു സപ്തസ്വപി തഥ്യം ഏതത് |
നാന്യന്മനോഹാരി നിതംബിനീഭ്യോ
ദുഃഖൈകഹേതുര്ന ച കശ്ചിദന്യഃ ‖ 2൤40 ‖

കാംതേത്യുത്പലലോചനേതി വിപുലശ്രോണീഭരേത്യുന്നമത്പീനോത്തുംഗ
പയോധരേതി സമുഖാംഭോജേതി സുഭ്രൂരിതി |
ദൃഷ്ട്വാ മാദ്യതി മോദതേഽഭിരമതേ പ്രസ്തൌതി വിദ്വാനപി
പ്രത്യക്ഷാശുചിഭസ്ത്രികാം സ്ത്രിയം അഹോ മോഹസ്യ ദുശ്ചേഷ്ടിതം ‖ 2൤41 ‖

സ്മൃതാ ഭവതി താപായ ദൃഷ്ടാ ചോന്മാദകാരിണീ |
സ്പൃഷ്ടാ ഭവതി മോഹായ സാ നാമ ദയിതാ കഥം ‖ 2൤42 ‖

താവദേവാമൃതമയീ യാവല്ലോചനഗോചരാ |
ചക്ഷുഷ്പഥാദതീതാ തു വിഷാദപ്യതിരിച്യതേ ‖ 2൤43 ‖

നാമൃതം ന വിഷം കിംചിദേതാം മുക്ത്വാ നിതംബിനീം |
സൈവാമൃതലതാ രക്താ വിരക്താ വിഷവല്ലരീ ‖ 2൤44 ‖

ആവര്തഃ സംശയാനാം അവിനയഭുവനം പട്ടണം സാഹസാനാം
ദോഷാണാം സന്നിധാനം കപടശതമയം ക്ഷേത്രം അപ്രത്യയാനാം |
സ്വര്ഗദ്വാരസ്യ വിഘ്നോ നരകപുരമുഖ സര്വമായാകരംഡം
സ്ത്രീയംത്രം കേന സൃഷ്ടം വിഷം അമൃതമയം പ്രാണിലോകസ്യ പാശഃ ‖ 2൤45 ‖

നോ സത്യേന മൃഗാംക ഏഷ വദനീഭൂതോ ന ചേംദീവരദ്വംദ്വം
ലോചനതാം ഗത ന കനകൈരപ്യംഗയഷ്ടിഃ കൃതാ |
കിംത്വേവം കവിഭിഃ പ്രതാരിതമനാസ്തത്ത്വം വിജാനന്നപി
ത്വങ്മാംസാസ്ഥിമയം വപുര്മൃഗദൃശാം മംദോ ജനഃ സേവതേ ‖ 2൤46 ‖

ലീലാവതീനാം സഹജാ വിലാസാസ്ത
ഏവ മൂഢസ്യ ഹൃദി സ്ഫുരംതി |
രാഗോ നലിന്യാ ഹി നിസര്ഗസിദ്ധസ്തത്ര
ഭ്രമ്ത്യേവ വൃഥാ ഷഡ്^^അംഘ്രിഃ ‖ 2൤47 ‖

സംമോഹയംതി മദയംതി വിഡംബയംതി
നിര്ഭര്ത്സ്യംതി രമയംതി വിഷാദയംതി |
ഏതാഃ പ്രവിശ്യ സദയം ഹൃദയം നരാണാം
കിം നാമ വാമനയനാ ന സമാചരംതി ‖ 2൤471 ‖

യദേതത്പൂര്ണേംദുദ്യുതിഹരം ഉദാരാകൃതി പരം
മുഖാബ്ജം തന്വംഗ്യാഃ കില വസതി യത്രാധരമധു |
ഇദം തത്കിം പാകദ്രുമഫലം ഇദാനീം അതിരസവ്യതീതേഽസ്മിന്
കാലേ വിഷം ഇവ ഭവിഷ്യ്ത്യസുഖദം ‖ 2൤48 ‖

ഉന്മീലത്ത്രിവലീതരംഗനിലയാ പ്രോത്തുംഗപീനസ്തനദ്വംദ്വേനോദ്ഗത
ചക്രവാകയുഗലാ വക്ത്രാംബുജോദ്ഭാസിനീ |
കാംതാകാരധരാ നദീയം അഭിതഃ ക്രൂരാത്ര നാപേക്ഷതേ
സംസാരാര്ണവമജ്ജനം യദി തദാ ദൂരേണ സംത്യജ്യതാം ‖ 2൤49 ‖

ജല്പംതി സാര്ധം അന്യേന പശ്യംത്യന്യം സവിഭ്രമാഃ |
ഹൃദ്ഗതം ചിംതയംത്യന്യം പ്രിയഃ കോ നാമ യോഷിതാം ‖ 2൤50 ‖

മധു തിഷ്ഠതി വാചി യോഷിതാം ഹൃദി ഹാലാഹലം ഏവ കേവലം |
അത^^ഏവ നിപീയതേഽധരോ ഹൃദയം മുഷ്ടിഭിരേവ താഡ്യതേ ‖ 2൤51 ‖

അപസര സഖേ ദൂരാദസ്മാത്കടാക്ഷവിഷാനലാത്
പ്രകൃതിവിഷമാദ്യോഷിത്സര്പാദ്വിലാസഫണാഭൃതഃ |
ഇതരഫണിനാ ദഷ്ടഃ ശക്യശ്ചികിത്സിതും ഔഷധൈശ്ചതുര്
വനിതാഭോഗിഗ്രസ്തം ഹി മംത്രിണഃ ‖ 2൤52 ‖

വിസ്താരിതം മകരകേതനധീവരേണ
സ്ത്രീസംജ്ഞിതം ബഡിശം അത്ര ഭവാംബുരാശൌ |
യേനാചിരാത്തദ്^^അധരാമിഷലോലമര്ത്യ
മത്സ്യാന്വികൃഷ്യ വിപചത്യനുരാഗവഹ്നൌ ‖ 2൤53 ‖

കാമിനീകായകാംതാരേ കുചപര്വതദുര്ഗമേ |
മാ സംചര മനഃ പാംഥ തത്രാസ്തേ സ്മരതസ്കരഃ ‖ 2൤54 ‖

വ്യാദീര്ഘേണ ചലേന വക്ത്രഗതിനാ തേജസ്വിനാ ഭോഗിനാ
നീലാബ്ജദ്യുതിനാഹിനാ പരം അഹം ദൃഷ്ടോ ന തച്ചക്ഷുഷാ |
ദൃഷ്ടേ സംതി ചികിത്സകാ ദിശി ദിശി പ്രായേണ ദര്മാര്ഥിനോ
മുഗ്ധാക്ഷ്ക്ഷണവീക്ഷിതസ്യ ന ഹി മേ വൈദ്യോ ന ചാപ്യൌഷധം ‖ 2൤55 ‖

ഇഹ ഹി മധുരഗീതം നൃത്യം ഏതദ്രസോഽയം
സ്ഫുരതി പരിമലോഽസൌ സ്പര്ശ ഏഷ സ്തനാനാം |
ഇതി ഹതപരമാര്ഥൈരിംദ്രിയൈര്ഭ്രാമ്യമാണഃ
സ്വഹിതകരണധൂര്തൈഃ പംചഭിര്വംചിതോഽസ്മി ‖ 2൤56 ‖

ന ഗമ്യോ മംത്രാണാം ന ച ഭവതി ഭൈഷജ്യവിഷയോ
ന ചാപി പ്രധ്വംസം വ്രജതി വിവിധൈഃ ശാംതികശതൈഃ |
ഭ്രമാവേശാദംഗേ കം അപി വിദധദ്ഭംഗം അസകൃത്
സ്മരാപസ്മാരോഽയം ഭ്രമയതി ദൃശം ഘൂര്ണയതി ച ‖ 2൤57 ‖

ജാത്യ്^^അംധായ ച ദുര്മുഖായ ച ജരാജീര്ണാ ഖിലാംഗായ ച
ഗ്രാമീണായ ച ദുഷ്കുലായ ച ഗലത്കുഷ്ഠാഭിഭൂതായ ച |
യച്ഛംതീഷു മനോഹരം നിജവപുലക്ഷ്മീലവശ്രദ്ധയാ
പണ്യസ്ത്രീഷു വിവേകകല്പലതികാശസ്ത്രീഷു രാജ്യേത കഃ ‖ 2൤58 ‖

വേശ്യാസൌ മദനജ്വാലാ
രൂപേഽംധനവിവര്ധിതാ |
കാമിഭിര്യത്ര ഹൂയംതേ
യൌവനാനി ധനാനി ച ‖ 2൤59 ‖

കശ്ചുംബതി കുലപുരുഷോ വേശ്യാധരപല്ലവം മനോജ്ഞം അപി |
ചാരഭടചോരചേടകനടവിടനിഷ്ഠീവനശരാവം ‖ 2൤60 ‖

ധന്യാസ്ത ഏവ ധവലായതലോചനാനാം
താരുണ്യദര്പഘനപീനപയോധരാണാം |
ക്ഷാമോദരോപരി ലസത്ത്രിവലീലതാനാം
ദൃഷ്ട്വാകൃതിം വികൃതിം ഏതി മനോ ന യേഷാം ‖ 2൤61 ‖

ബാലേ ലീലാമുകുലിതം അമീ മംഥരാ ദൃഷ്ടിപാതാഃ
കിം ക്ഷിപ്യംതേ വിരമവിരമ വ്യര്ഥ ഏഷ ശ്രമസ്തേ |
സംപ്രത്യന്യേ വയം ഉപരതം ബാല്യം ആസ്ഥാ വനാംതേ
ക്ഷീണോ മോഹസ്തൃണം ഇവ ജഗജ്ജാലം ആലോകയാമഃ ‖ 2൤62 ‖

ഇയം ബാലാ മാം പ്രത്യനവരതം ഇംദീവരദലപ്രഭാ
ചീരം ചക്ഷുഃ ക്ഷിപതി കിം അഭിപ്രേതം അനയാ |
ഗതോ മോഹോഽസ്മാകം സ്മരശബരബാണവ്യതികരജ്വര
ജ്വാലാ ശാംതാ തദപി ന വരാകീ വിരമതി ‖ 2൤63 ‖

കിം കംദര്പ കരം കദര്ഥയസി രേ കോദംഡടംകാരിതം
രേ രേ കോകില കോഉമ്^^അലം കലരവം കിം വാ വൃഥാ ജല്പസി |
മുഗ്ധേ സ്നിഗ്ധവിദഗ്ധചാരുമധുരൈര്ലോലൈഃ കടാക്ഷൈരലം
ചേതശ്ചുംബിതചംദ്രചൂഡചരണധ്യാനാമൃതം വര്തതേ ‖ 2൤64 ‖

വിരഹേഽപി സംഗമഃ ഖലു
പരസ്പരം സംഗതം മനോ യേഷാം |
ഹൃദയം അപി വിഘട്ടിതം ചേത്
സംഗീ വിരഹം വിശേഷയതി ‖ 2൤65 ‖

കിം ഗതേന യദി സാ ന ജീവതി
പ്രാണിതി പ്രിയതമാ തഥാപി കിം |
ഇത്യുദീക്ഷ്യ നവമേഘമാലികാം
ന പ്രയാതി പഥികഃ സ്വമംദിരം ‖ 2൤66 ‖

വിരമത ബുധാ യോഷിത്സംഗാത്സുഖാത്ക്ഷണഭംഗുരാത്
കുരുത കരുണാമൈത്രീപ്രജ്ഞാവധൂജനസംഗമം |
ന ഖലു നരകേ ഹാരാക്രാംതം ഘനസ്തനമംഡലം
ശരണം അഥവാ ശ്രോണീബിംബം രണന്മണിമേഖലം ‖ 2൤67 ‖

യദാ യോഗാഭ്യാസവ്യസനകൃശയോരാത്മമനസോരവിച്ഛിന്നാ
മൈത്രീ സ്ഫുരതി കൃതിനസ്തസ്യ കിം ഉ തൈഃ |
പ്രിയാണാം ആലാപൈരധരമധുഭിര്വക്ത്രവിധുഭിഃ
സനിശ്വാസാമോദൈഃ സകുചകലശാശ്ലേഷസുരതൈഃ ‖ 2൤68 ‖

യദാസീദജ്ഞാനം സ്മരതിമിരസംചാരജനിതം
തദാ ദൃഷ്ടനാരീമയം ഇദം അശേഷം ജഗദിതി |
ഇദാനീം അസ്മാകം പടുതരവിവേകാംജനജുഷാം
സമീഭൂതാ ദൃഷ്ടിസ്ത്രിഭുവനം അപി ബ്രഹ്മ മനുതേ ‖ 2൤69 ‖

താവദേവ കൃതിനാം അപി സ്ഫുരത്യേഷ
നിര്മലവിവേകദീപകഃ |
യാവദേവ ന കുരംഗചക്ഷുഷാം
താഡ്യതേ ചടുലലോചനാംചലൈഃ ‖ 2൤70 ‖

വചസി ഭവതി സംഗത്യാഗം ഉദ്ദിശ്യ വാര്താ
ശ്രുതിമുഖരമുഖാനാം കേവലം പംഡിതാനാം |
ജഘനം അരുണരത്നഗ്രംഥികാംചീകലാപം
കുവലയനയനാനാം കോ വിഹാതും സമര്ഥഃ ‖ 2൤71 ‖

സ്വപരപ്രതാരകോഽസൌ
നിംദതി യോഽലീകപംഡിതോ യുവതീഃ |
യസ്മാത്തപസോഽപി ഫലം
സ്വര്ഗഃ സ്വര്ഗേഽപി ചാപ്സരസഃ ‖ 2൤72 ‖

മത്തേഭകുംഭദലനേ ഭുവി സംതി ധീരാഃ
കേചിത്പ്രചംഡമൃഗരാജവധേഽപി ദക്ഷാഃ |
കിംതു ബ്രവീമി ബലിനാം പുരതഃ പ്രസഹ്യ
കംദര്പദര്പദലനേ വിരലാ മനുഷ്യാഃ ‖ 2൤73 ‖

സന്മാര്ഗേ താവദാസ്തേ പ്രഭവതി ച നരസ്താവദേവേംദ്രിയാണാം
ലജ്ജാം താവദ്വിധത്തേ വിനയം അപി സമാലംബതേ താവദേവ |
ഭ്രൂചാപാകൃഷ്ടമുക്താഃ ശ്രവണപഥഗതാ നീലപക്ഷ്മാണ ഏതേ
യാവല്ലീലാവതീനാം ഹൃദി ന ധൃതിമുഷോ ദൃഷ്ടിബാണാഃ പതംതി ‖ 2൤74 ‖

ഉന്മത്തപ്രേമസംരംഭാദ്
ആരഭംതേ യദ്^^അംഗനാഃ |
തത്ര പ്രത്യൂഹം ആധാതും
ബ്രഹ്മാപി ഖലു കാതരഃ ‖ 2൤75 ‖

താവന്മഹത്ത്വം പാംഡിത്യം
കുലീനത്വം വിവേകിതാ |
യാവജ്ജ്വലതി നാംഗേഷു
ഹതഃ പംചേഷുപാവകഃ ‖ 2൤76 ‖

ശാസ്ത്രജ്ഞോഽപി പ്രഗുണിതനയോഽത്യാംതബാധാപി ബാഢം
സംസാരേഽസ്മിന്ഭവതി വിരലോ ഭാജനം സദ്ഗതീനാം |
യേനൈതസ്മിന്നിരയനഗരദ്വാരം ഉദ്ഘാടയംതീ
വാമാക്ഷീണാം ഭവതി കുടിലാ ഭ്രൂലതാ കുംചികേവ ‖ 2൤77 ‖

കൃശഃ കാണഃ ഖംജഃ ശ്രവണരഹിതഃ പുച്ഛവികലോ
വ്രണീ പൂയക്ലിന്നഃ കൃമികുലശതൈരാവൃതതനുഃ |
ക്ഷുധാ ക്ഷാമോ ജീര്ണഃ പിഠരകകപാലാര്പിതഗലഃ
ശുനീം അന്വേതി ശ്വാ ഹതം അപി ച ഹംത്യേവ മദനഃ ‖ 2൤78 ‖

സ്ത്രീമുദ്രാം കുസുമായുധസ്യ ജയിനീം സര്വാര്ഥസംപത്കരീം
യേ മൂഢാഃ പ്രവിഹായ യാംതി കുധിയോ മിഥ്യാഫലാന്വേഷിണഃ |
തേ തേനൈവ നിഹത്യ നിര്ദയതരം നഗ്നീകൃതാ മുംഡിതാഃ
കേചിത്പംചശിഖീകൃതാശ്ച ജടിലാഃ കാപാലികാശ്ചാപരേ ‖ 2൤79 ‖

വിശ്വാമിത്രപരാശരപ്രഭൃതയോ വാതാംബുപര്ണാശനാസ്തേഽപി
സ്ത്രീമുഖപംകജം സുലലിതം ദൃഷ്ട്വൈവ മോഹം ഗതാഃ |
ശാല്യന്നം സഘൃതം പയോദധിയുതം യേ ഭുംജതേ മാനവാസ്തേഷാമ്
ഇംദ്രിയനിഗ്രഹോ യദി ഭവേദ്വിംധ്യഃ പ്ലവേത്സാഗരേ ‖ 2൤80 ‖

പരിമലഭൃതോ വാതാഃ ശാഖാ നവാംകുരകോടയോ
മധുരവിധുരോത്കംഠാഭാജഃ പ്രിയാ പികപക്ഷിണാം |
വിരലവിരസസ്വേദോദ്ഗാരാ വധൂവദനേംദവഃ
പ്രസരതി മധൌ ധാത്ര്യാം ജാതോ ന കസ്യ ഗുണോദയഃ ‖ 2൤81 ‖

മധുരയം മധുരൈരപി കോകിലാ
കലരവൈര്മലയസ്യ ച വായുഭിഃ |
വിരഹിണഃ പ്രഹിണസ്തി ശരീരിണോ
വിപദി ഹംത സുധാപി വിഷായതേ ‖ 2൤82 ‖

ആവാസഃ കിലകിംചിതസ്യ ദയിതാപാര്ശ്വേ വിലാസാലസാഃ
കര്ണേ കോകിലകാമിനീകലരവഃ സ്മേരോ ലതാമംഡപഃ |
ഗോഷ്ഠീ സത്കവിഭിഃ സമം കതിപയൈര്മുഗ്ധാഃ സുധാംശോഃ കരാഃ
കേഷാംചിത്സുഖയംതി ചാത്ര ഹൃദയം ചൈത്രേ വിചിത്രാഃ ക്ഷപാഃ ‖ 2൤83 ‖

പാംഥ സ്ത്രീവിരഹാനലാഹുതികലാം ആതന്വതീ മംജരീമാകംദേഷു
പികാംഗനാഭിരധുനാ സോത്കംഠം ആലോക്യതേ |
അപ്യേതേ നവപാടലാപരിമലപ്രാഗ്ഭാരപാടച്ചരാ
വാംതിക്ലാംതിവിതാനതാനവകൃതഃ ശ്രീഖംഡശൈലാനിലാഃ ‖ 2൤84 ‖

പ്രഥിതഃ പ്രണയവതീനാം
താവത്പദം ആതനോതു ഹൃദി മാനഃ |
ഭവതി ന യാവച്ചംദനതരു
സുരഭിര്മലയപവമാനഃ ‖ 2൤85 ‖

സഹകാരകുസുമകേസരനികര
ഭരാമോദമൂര്ച്ഛിതദിഗ്^^അംതേ |
മധുരമധുരവിധുരമധുപേ
മധൌ ഭവേത്കസ്യ നോത്കംഠാ ‖ 2൤86 ‖

അച്ഛാച്ഛചംദനരസാര്ദ്രതരാ മൃഗാക്ഷ്യോ
ധാരാഗൃഹാണി കുസുമാനി ച കോഉമ്^^ഉദീ ച |
മംദോ മരുത്സുമനസഃ ശുചി ഹര്മ്യപൃഷ്ഠം
ഗ്രീഷ്മേ മദം ച മദനം ച വിവര്ധയംതി ‖ 2൤87 ‖

സ്രജോ ഹൃദ്യാമോദാ വ്യജനപവനശ്ചംദ്രകിരണാഃ
പരാഗഃ കാസാരോ മലയജരജഃ ശീധു വിശദം |
ശുചിഃ സൌധോത്സംഗഃ പ്രതനു വസനം പംകജദൃശോ
നിദാഘര്താവേതദ്വിലസതി ലഭംതേ സുകൃതിനഃ ‖ 2൤88 ‖

സുധാശുഭ്രം ധാമ സ്ഫുരദ്^^അമലരശ്മിഃ ശശധരഃ
പ്രിയാവക്ത്രാംഭോജം മലയജരജശ്ചാതിസുരഭിഃ |
സ്രജോ ഹൃദ്യാമോദാസ്തദിദം അഖിലം രാഗിണി ജനേ
കരോത്യംതഃ ക്ഷോഭം ന തു വിഷയസംസര്ഗവിമുഖേ ‖ 2൤89 ‖

തരുണീവേഷോദ്ദീപിതകാമാ
വികസജ്ജാതീപുഷ്പസുഗംധിഃ |
ഉന്നതപീനപയോധരഭാരാ
പ്രാവൃട്തനുതേ കസ്യ ന ഹര്ഷം ‖ 2൤90 ‖

വിയദ്^^ഉപചിതമേഘം ഭൂമയഃ കംദലിന്യോ
നവകുടജകദംബാമോദിനോ ഗംധവാഹാഃ |
ശിഖികുലകലകേകാരാവരമ്യാ വനാംതാഃ
സുഖിനം അസുഖിനം വാ സര്വം ഉത്കംഠയംതി ‖ 2൤91 ‖

ഉപരി ഘനം ഘനപടലം
തിര്യഗ്ഗിരയോഽപി നര്തിതമയൂരാഃ |
ക്ഷിതിരപി കംദലധവലാ
ദൃഷ്ടിം പഥികഃ ക്വ പാതയതി ‖ 2൤92 ‖

ഇതോ വിദ്യുദ്വല്ലീവിലസിതം ഇതഃ കേതകിതരോഃ
സ്ഫുരന്ഗംധഃ പ്രോദ്യജ്ജലദനിനദസ്ഫൂര്ജിതം ഇതഃ |
ഇതഃ കേകിക്രീഡാകലകലരവഃ പക്ഷ്മലദൃശാം
കഥം യാസ്യംത്യേതേ വിരഹദിവസാഃ സംഭൃതരസാഃ ‖ 2൤93 ‖

അസൂചിസംചാരേ തമസി നഭസി പ്രൌഢജലദധ്വനി
പ്രാജ്ഞംമന്യേ പതതി പൃഷതാനാം ച നിചയേ |
ഇദം സൌദാമിന്യാഃ കനകകമനീയം വിലസിതം
മുദം ച മ്ലാനിം ച പ്രഥയതി പഥി സ്വൈരസുദൃശാം ‖ 2൤94 ‖

ആസാരേണ ന ഹര്മ്യതഃ പ്രിയതമൈര്യാതും ബഹിഃ ശക്യതേ
ശീതോത്കംപനിമിത്തം ആയതദൃശാ ഗാഢം സമാലിംഗ്യതേ |
ജാതാഃ ശീകരശീതലാശ്ച മരുതോരത്യംതഖേദച്ഛിദോ
ധന്യാനാം ബത ദുര്ദിനം സുദിനതാം യാതി പ്രിയാസംഗമേ ‖ 2൤95 ‖

അര്ധം സുപ്ത്വാ നിശായാഃ സരഭസസുരതായാസസന്നശ്ലഥാംഗപ്രോദ്ഭൂതാസഹ്യ
തൃഷ്ണോ മധുമദനിരതോ ഹര്മ്യപൃഷ്ഠേ വിവിക്തേ |
സംഭോഗക്ലാംതകാംതാശിഥിലഭുജലതാവര്ജിതം കര്കരീതോ
ജ്യോത്സ്നാഭിന്നാച്ഛധാരം പിബതി ന സലിലം ശാരദം മംദപുണ്യഃ ‖ 2൤96 ‖

ഹേമംതേ ദധിദുഗ്ധസര്പിരശനാ മാംജിഷ്ഠവാസോഭൃതഃ
കാശ്മീരദ്രവസാംദ്രദിഗ്ധവപുഷശ്ഛിന്നാ വിചിത്രൈ രതൈഃ |
വൃത്തോരുസ്തനകാമിനോജനകൃതാശ്ലേഷാ ഗൃഹാഭ്യംതരേ
താംബൂലീദലപൂഗപൂരിതമുഖാ ധന്യാഃ സുഖം ശേരതേ ‖ 2൤97 ‖

പ്രദുയത്പ്രൌഢപ്രിയംഗുദ്യുതിഭൃതി വികസത്കുംദമാദ്യദ്ദ്വിരേഫേ
കാലേ പ്രാലേയവാതപ്രചലവിലസിതോദാരമംദാരധാമ്നി |
യേഷാം നോ കംഠലഗ്നാ ക്ഷണം അപി തുഹിനക്ഷോദദക്ഷാ മൃഗാക്ഷീ
തേസാം ആയാമയാമാ യമസദനസമാ യാമിനീ യാതി യൂനാം ‖ 2൤98 ‖

ചുംബംതോ ഗംഡഭിത്തീരലകവതി മുഖേ സീത്കൃതാന്യാദധാനാ
വക്ഷഃസൂത്കംചുകേഷു സ്തനഭരപുലകോദ്ഭേദം ആപാദയംതഃ |
ഊരൂനാകംപയംതഃ പൃഥുജഘനതടാത്സ്രംസയംതോഽംശുകാനി
വ്യക്തം കാംതാജനാനാം വിടചരിതഭൃതഃ ശൈശിരാ വാംതി വാതാഃ ‖ 2൤99 ‖

കേശാനാകുലയംദൃശോ മുകുലയന്വാസോ ബലാദാക്ഷിപന്നാതന്വന്
പുലകോദ്ഗമം പ്രകടയന്നാവേഗകംപം ശനൈഃ |
ബാരം ബാരം ഉദാരസീത്കൃതകൃതോ ദംതച്ഛദാന്പീഡയന്
പ്രായഃ ശൈശിര ഏഷ സംപ്രതി മരുത്കാംതാസു കാംതായതേ ‖ 2൤100 ‖

യദ്യസ്യ നാസ്തി രുചിരം തസ്മിംസ്തസ്യ സ്പൃഹാ മനോജ്ഞേഽപി |
രമണീയേഽപി സുധാംശൌ ന മനഃകാമഃ സരോജിന്യാഃ ‖ 2൤101 ‖

വൈരാഗ്യേ സംചരത്യേകോ നീതൌ ഭ്രമതി ചാപരഃ |
ശൃംഗാരേ രമതേ കശ്ചിദ്ഭുവി ഭേദാഃ പരസ്പരം ‖ 2൤102 ‖