View this in:
bhartRRihareH shataka trishati - shRRingaara shatakam
shambhusvayambhuharayo hariNekshhaNaanaaM
yenaakriyanta satataM gRRihakumbhadaasaaH |
vaacaaM agocaracaritravicitritaaya
tasmai namo bhagavate makaradhvajaaya ‖ 2.1 ‖
smitena bhaavena ca lajjayaa bhiyaa
paraaNmukhairardhakaTaakshhaveekshhaNaiH |
vacobhireershhyaakalahena leelayaa
samastabhaavaiH khalu bandhanaM striyaH ‖ 2.2 ‖
bhroocaaturyaatkushhcitaakshhaaH kaTaakshhaaH
snigdhaa vaaco lajjitaantaashca haasaaH |
leelaamandaM prasthitaM ca sthitaM ca
streeNaaM etadbhooshhaNaM caayudhaM ca ‖ 2.3 ‖
kvacitsabhroobhangaiH kvacidapi ca lajjaaparigataiH
kvacidbhooritrastaiH kvacidapi ca leelaavilalitaiH |
kumaareeNaaM etairmadanasubhagairnetravalitaiH
sphuranneelaabjaanaaM prakaraparikeerNaa iva dishaH ‖ 2.4 ‖
vaktraM candravikaasi pankajapareehaasakshhame locane
varNaH svarNaM apaakarishhNuralineejishhNuH kacaanaaM cayaH |
bakshhojaavibhakumbhavibhramaharau gurvee nitambasthalee
vaacaaM haari ca maardavaM yuvateeshhu svaabhaavikaM maNDanaM ‖ 2.5 ‖
smitakincinmugdhaM saralataralo dRRishhTivibhavaH
parispando vaacaaM abhinavavilaasoktisarasaH |
gataanaaM aarambhaH kisalayitaleelaaparikaraH
spRRishantyaastaaruNyaM kiM iva na hi ramyaM mRRigadRRishaH ‖ 2.6 ‖
drashhTavyeshhu kiM uttamaM mRRigadRRishaH premaprasannaM mukhaM
ghraataveshhvapi kiM tad^^aasyapavanaH shravyeshhu kiM tadvacaH |
kiM svaadyeshhu tad^^oshhThapallavarasaH spRRishyeshhu kiM tadvapurdhyeyaM
kiM navayauvane sahRRidayaiH sarvatra tadvibhramaaH ‖ 2.7 ‖
etaashcaladvalayasaMhatimekhalotthajhankaara
noopuraparaajitaraajahaMsyaH |
kurvanti kasya na mano vivashaM taruNyo
vitrastamugdhahariNeesadRRishaiH kaTaakshhaiH ‖ 2.8 ‖
kunkumapankakalankitadehaa
gaurapayodharakampitahaaraa |
noopurahaMsaraNatpadmaa
kaM na vasheekurute bhuvi raamaa ‖ 2.9 ‖
noonaM hi te kavivaraa vipareetavaaco
ye nityaM aahurabalaa iti kaamineestaaH |
yaabhirvilolitarataarakadRRishhTipaataiH
shakraadayo.api vijitaastvabalaaH kathaM taaH ‖ 2.10 ‖
noonaM aagnyaakarastasyaaH subhruvo makaradhvajaH |
yatastannetrasancaarasoociteshhu pravartate ‖ 2.11 ‖
keshaaH saMyaminaH shruterapi paraM paaraM gate locane
antarvaktraM api svabhaavashucibheeH keerNaM dvijaanaaM gaNaiH |
muktaanaaM satataadhivaasarucirau vakshhojakumbhaavimaavitthaM
tanvi vapuH prashaantaM api teraagaM karotyeva naH ‖ 2.12 ‖
mugdhe dhaanushhkataa keyaM apoorvaa tvayi dRRishyate |
yayaa vidhyasi cetaaMsi guNaireva na saayakaiH ‖ 2.13 ‖
sati pradeepe satyagnau satsu taaraaraveendushhu |
vinaa me mRRigashaavaakshhyaa tamobhootaM idaM jagath ‖ 2.14 ‖
udvRRittaH stanabhaara eshha tarale netre cale bhroolate
raagaadhishhThitaM oshhThapallavaM idaM kurvantu naama vyathaaM |
saubhaagyaakshharamaalikeva likhitaa pushhpaayudhena svayaM
madhyasthaapi karoti taapaM adhikaM roum^^aavaliH kena saa ‖ 2.15 ‖
mukhena candrakaantena mahaaneelaiH shiroruhaiH |
karaabhyaaM padmaraagaabhyaaM reje ratnamayeeva saa ‖ 2.16 ‖
guruNaa stanabhaareNa mukhacandreNa bhaasvataa |
shanaishcaraabhyaaM paadaabhyaaM reje grahamayeeva saa ‖ 2.17 ‖
tasyaaH stanau yadi ghanau jaghanaM ca haari
vaktraM ca caaru tava citta kiM aakulatvaM |
puNyaM kurushhva yadi teshhu tavaasti vaanChaa
puNyairvinaa na hi bhavanti sameehitaarthaaH ‖ 2.18 ‖
ime taaruNyashreenavaparimalaaH prauDhasurataprataapa
praarambhaaH smaravijayadaanapratibhuvaH |
ciraM cetashcoraa abhinavavikaaraikaguravo
vilaasavyaapaaraaH kiM api vijayante mRRigadRRishaaM ‖ 2.19 ‖
praNayamadhuraaH premodgaaraa rasaashrayataaM gataaH
phaNitimadhuraa mugdhapraayaaH prakaashitasammadaaH |
prakRRitisubhagaa visrambhaardraaH smarodayadaayinee
rahasi kiM api svairaalaapaa haranti mRRigeedRRishaaM ‖ 2.20 ‖
vishramya vishramya vanadrumaaNaaM
Chaayaasu tanvee vicacaara kaacit |
stanottareeyeNa karoddhRRitena
nivaarayantee shashino mayookhaan ‖ 2.21 ‖
adarshane darshanamaatrakaamaa
dRRishhTvaa parishhvangasukhaikalolaa |
aalingitaayaaM punaraayataakshhyaamaashaasmahe
vigrahayorabhedaM ‖ 2.22 ‖
maalatee shirasi jRRimbhaNaM mukhe
candanaM vapushhi kunkumaavilaM |
vakshhasi priyatamaa madaalasaa
svarga eshha parishishhTa aagamaH ‖ 2.23 ‖
praanmaaM eti manaaganaagatarasaM jaataabhilaashhaaM tataH
savreeDaM tadanu shlathodyamaM atha pradhvastadhairyaM punaH |
premaardraM spRRihaNeeyanirbhararahaH kreeDaapragalbhaM tato
niHsangaangavikarshhaNaadhikasukharamyaM kulastreerataM ‖ 2.24 ‖
urasi nipatitaanaaM srastadhammillakaanaaM
mukulitanayanaanaaM kincid^^unmeelitaanaaM |
upari suratakhedasvinnagaNDasthalaanaamadhara
madhu vadhoonaaM bhaagyavantaH pibanti ‖ 2.25 ‖
aameelitanayanaanaaM yaH
surataraso.anu saMvidaM bhaati |
mithurairmitho.avadhaaritamavitatham
idaM eva kaamanirbarhaNaM ‖ 2.26 ‖
idaM anucitaM akramashca puMsaaM
yadiha jaraasvapi manmathaa vikaaraaH |
tadapi ca na kRRitaM nitambineenaaM
stanapatanaavadhi jeevitaM rataM vaa ‖ 2.27 ‖
raajastRRishhNaamburaasherna hi jagati gataH kashcidevaavasaanaM
ko vaartho.arthaiH prabhootaiH svavapushhi galite yauvane saanuraage |
gacChaamaH sadma yaavadvikasitanayanendeevaraalokineenaamaakramyaakramya
roopaM jhaTiti na jarayaa lupyate preyaseenaaM ‖ 2.28 ‖
raagasyaagaaraM ekaM narakashatamahaaduHkhasampraaptiheturmohasyotpatti
beejaM jaladharapaTalaM gnyaanataaraadhipasya |
kandarpasyaikamitraM prakaTitavividhaspashhTadoshhaprabandhaM
loke.asminna hyarthavrajakulabhavanayauvanaadanyadasti ‖ 2.29 ‖
shRRingaaradrumaneerade prasRRimarakreeDaarasasrotasi
pradyumnapriyabaandhave caturavaanmuktaaphalodanvati |
tanveenetracakorapaavanavidhau saubhaagyalakshhmeenidhau
dhanyaH ko.api na vikriyaaM kalayati praapte nave yauvane ‖ 2.30 ‖
saMsaare.asminnasaare kunRRipatibhavanadvaarasevaakalankavyaasanga
vyastadhairyaM kathaM amaladhiyo maanasaM saMvidadhyuH |
yadyetaaH prodyad^^indudyutinicayabhRRito na syurambhojanetraaH
prenkhatkaanceekalaapaaH stanabharavinamanmadhyabhaajastaruNyaH ‖ 2.31 ‖
siddhaadhyaasitakandare haravRRishhaskandhaavarugNadrume
gangaadhautashilaatale himavataH sthaane sthite shreyasi |
kaH kurveeta shiraH praNaamamalinaM mlaanaM manasvee jano
yadvitrastakurangashaavanayanaa na syuH smaraastraM striyaH ‖ 2.32 ‖
saMsaara tava paryantapadavee na daveeyasee |
antaraa dustaraa na syuryadi te madirekshhaNaaM ‖ 2.33 ‖
disha vanahariNeebhyo vaMshakaaNDacChaveenaaM
kavalaM upalakoTicChinnamoolaM kushaanaaM |
shakayuvatikapolaapaaNDutaamboolavalleedalam
aruNanakhaagraiH paaTitaM vaa vadhoobhyaH ‖ 2.34 ‖
asaaraaH sarve te virativirasaaH paapavishhayaa
jugupsyantaaM yadvaa nanu sakaladoshhaaspadaM iti |
tathaapyetadbhoomau nahi parahitaatpuNyaM adhikaM
na caasminsaMsaare kuvalayadRRisho ramyaM aparaM ‖ 2.35 ‖
etatkaamaphalo loke yaddvayorekacittataa |
anyacittakRRite kaame shavayoriva sangamaH ‖ 2.351 ‖
maatsaryaM utsaarya vicaarya kaaryamaaryaaH
samaryaadaM idaM vadantu |
sevyaa nitambaaH kiM u bhoodharaaNaamata
smarasmeravilaasineenaaM ‖ 2.36 ‖
saMsaare svapnasaare pariNatitarale dve gatee paNDitaanaaM
tattvagnyaanaamRRitaambhaHplavalalitadhiyaaM yaatu kaalaH kathancit |
no cenmugdhaanganaanaaM stanajaghanaghanaabhogasambhogineenaaM
sthoolopasthasthaleeshhu sthagitakaratalasparshaleelodyamaanaaM ‖ 2.37 ‖
aavaasaH kriyataaM gange paapahaariNi vaariNi |
stanadvaye taruNyaa vaa manohaariNi haariNi ‖ 2.38 ‖
kiM iha bahubhiruktairyuktishoonyaiH pralaapairdvayam
iha purushhaaNaaM sarvadaa sevaneeyaM |
abhinavamadaleelaalaalasaM sundareeNaaM
stanabharaparikhinnaM yauvanaM vaa vanaM vaa ‖ 2.39 ‖
satyaM janaa vacmi na pakshhapaataal
lokeshhu saptasvapi tathyaM etat |
naanyanmanohaari nitambineebhyo
duHkhaikaheturna ca kashcidanyaH ‖ 2.40 ‖
kaantetyutpalalocaneti vipulashroNeebharetyunnamatpeenottunga
payodhareti samukhaambhojeti subhrooriti |
dRRishhTvaa maadyati modate.abhiramate prastauti vidvaanapi
pratyakshhaashucibhastrikaaM striyaM aho mohasya dushceshhTitaM ‖ 2.41 ‖
smRRitaa bhavati taapaaya dRRishhTaa conmaadakaariNee |
spRRishhTaa bhavati mohaaya saa naama dayitaa kathaM ‖ 2.42 ‖
taavadevaamRRitamayee yaavallocanagocaraa |
cakshhushhpathaadateetaa tu vishhaadapyatiricyate ‖ 2.43 ‖
naamRRitaM na vishhaM kincidetaaM muktvaa nitambineeM |
saivaamRRitalataa raktaa viraktaa vishhavallaree ‖ 2.44 ‖
aavartaH saMshayaanaaM avinayabhuvanaM paTTaNaM saahasaanaaM
doshhaaNaaM sannidhaanaM kapaTashatamayaM kshhetraM apratyayaanaaM |
svargadvaarasya vighno narakapuramukha sarvamaayaakaraNDaM
streeyantraM kena sRRishhTaM vishhaM amRRitamayaM praaNilokasya paashaH ‖ 2.45 ‖
no satyena mRRigaanka eshha vadaneebhooto na cendeevaradvandvaM
locanataaM gata na kanakairapyangayashhTiH kRRitaa |
kintvevaM kavibhiH prataaritamanaastattvaM vijaanannapi
tvanmaaMsaasthimayaM vapurmRRigadRRishaaM mando janaH sevate ‖ 2.46 ‖
leelaavateenaaM sahajaa vilaasaasta
eva mooDhasya hRRidi sphuranti |
raago nalinyaa hi nisargasiddhastatra
bhramtyeva vRRithaa shhaD^^anghriH ‖ 2.47 ‖
saMmohayanti madayanti viDambayanti
nirbhartsyanti ramayanti vishhaadayanti |
etaaH pravishya sadayaM hRRidayaM naraaNaaM
kiM naama vaamanayanaa na samaacaranti ‖ 2.471 ‖
yadetatpoorNendudyutiharaM udaaraakRRiti paraM
mukhaabjaM tanvangyaaH kila vasati yatraadharamadhu |
idaM tatkiM paakadrumaphalaM idaaneeM atirasavyateete.asmin
kaale vishhaM iva bhavishhytyasukhadaM ‖ 2.48 ‖
unmeelattrivaleetaranganilayaa prottungapeenastanadvandvenodgata
cakravaakayugalaa vaktraambujodbhaasinee |
kaantaakaaradharaa nadeeyaM abhitaH krooraatra naapekshhate
saMsaaraarNavamajjanaM yadi tadaa dooreNa santyajyataaM ‖ 2.49 ‖
jalpanti saardhaM anyena pashyantyanyaM savibhramaaH |
hRRidgataM cintayantyanyaM priyaH ko naama yoshhitaaM ‖ 2.50 ‖
madhu tishhThati vaaci yoshhitaaM hRRidi haalaahalaM eva kevalaM |
ata^^eva nipeeyate.adharo hRRidayaM mushhTibhireva taaDyate ‖ 2.51 ‖
apasara sakhe dooraadasmaatkaTaakshhavishhaanalaat
prakRRitivishhamaadyoshhitsarpaadvilaasaphaNaabhRRitaH |
itaraphaNinaa dashhTaH shakyashcikitsituM aushhadhaishcatur
vanitaabhogigrastaM hi mantriNaH ‖ 2.52 ‖
vistaaritaM makaraketanadheevareNa
streesaMgnyitaM baDishaM atra bhavaamburaashau |
yenaaciraattad^^adharaamishhalolamartya
matsyaanvikRRishhya vipacatyanuraagavahnau ‖ 2.53 ‖
kaamineekaayakaantaare kucaparvatadurgame |
maa saMcara manaH paantha tatraaste smarataskaraH ‖ 2.54 ‖
vyaadeergheNa calena vaktragatinaa tejasvinaa bhoginaa
neelaabjadyutinaahinaa paraM ahaM dRRishhTo na taccakshhushhaa |
dRRishhTe santi cikitsakaa dishi dishi praayeNa darmaarthino
mugdhaakshhkshhaNaveekshhitasya na hi me vaidyo na caapyaushhadhaM ‖ 2.55 ‖
iha hi madhurageetaM nRRityaM etadraso.ayaM
sphurati parimalo.asau sparsha eshha stanaanaaM |
iti hataparamaarthairindriyairbhraamyamaaNaH
svahitakaraNadhoortaiH pancabhirvancito.asmi ‖ 2.56 ‖
na gamyo mantraaNaaM na ca bhavati bhaishhajyavishhayo
na caapi pradhvaMsaM vrajati vividhaiH shaantikashataiH |
bhramaaveshaadange kaM api vidadhadbhangaM asakRRit
smaraapasmaaro.ayaM bhramayati dRRishaM ghoorNayati ca ‖ 2.57 ‖
jaaty^^andhaaya ca durmukhaaya ca jaraajeerNaa khilaangaaya ca
graameeNaaya ca dushhkulaaya ca galatkushhThaabhibhootaaya ca |
yacChanteeshhu manoharaM nijavapulakshhmeelavashraddhayaa
paNyastreeshhu vivekakalpalatikaashastreeshhu raajyeta kaH ‖ 2.58 ‖
veshyaasau madanajvaalaa
roope.andhanavivardhitaa |
kaamibhiryatra hooyante
yauvanaani dhanaani ca ‖ 2.59 ‖
kashcumbati kulapurushho veshyaadharapallavaM manognyaM api |
caarabhaTacoraceTakanaTaviTanishhTheevanasharaavaM ‖ 2.60 ‖
dhanyaasta eva dhavalaayatalocanaanaaM
taaruNyadarpaghanapeenapayodharaaNaaM |
kshhaamodaropari lasattrivaleelataanaaM
dRRishhTvaakRRitiM vikRRitiM eti mano na yeshhaaM ‖ 2.61 ‖
baale leelaamukulitaM amee mantharaa dRRishhTipaataaH
kiM kshhipyante viramavirama vyartha eshha shramaste |
sampratyanye vayaM uparataM baalyaM aasthaa vanaante
kshheeNo mohastRRiNaM iva jagajjaalaM aalokayaamaH ‖ 2.62 ‖
iyaM baalaa maaM pratyanavarataM indeevaradalaprabhaa
ceeraM cakshhuH kshhipati kiM abhipretaM anayaa |
gato moho.asmaakaM smarashabarabaaNavyatikarajvara
jvaalaa shaantaa tadapi na varaakee viramati ‖ 2.63 ‖
kiM kandarpa karaM kadarthayasi re kodaNDaTankaaritaM
re re kokila koum^^alaM kalaravaM kiM vaa vRRithaa jalpasi |
mugdhe snigdhavidagdhacaarumadhurairlolaiH kaTaakshhairalaM
cetashcumbitacandracooDacaraNadhyaanaamRRitaM vartate ‖ 2.64 ‖
virahe.api sangamaH khalu
parasparaM sangataM mano yeshhaaM |
hRRidayaM api vighaTTitaM cet
sangee virahaM visheshhayati ‖ 2.65 ‖
kiM gatena yadi saa na jeevati
praaNiti priyatamaa tathaapi kiM |
ityudeekshhya navameghamaalikaaM
na prayaati pathikaH svamandiraM ‖ 2.66 ‖
viramata budhaa yoshhitsangaatsukhaatkshhaNabhanguraat
kuruta karuNaamaitreepragnyaavadhoojanasangamaM |
na khalu narake haaraakraantaM ghanastanamaNDalaM
sharaNaM athavaa shroNeebimbaM raNanmaNimekhalaM ‖ 2.67 ‖
yadaa yogaabhyaasavyasanakRRishayoraatmamanasoravicChinnaa
maitree sphurati kRRitinastasya kiM u taiH |
priyaaNaaM aalaapairadharamadhubhirvaktravidhubhiH
sanishvaasaamodaiH sakucakalashaashleshhasurataiH ‖ 2.68 ‖
yadaaseedagnyaanaM smaratimirasancaarajanitaM
tadaa dRRishhTanaareemayaM idaM asheshhaM jagaditi |
idaaneeM asmaakaM paTutaravivekaanjanajushhaaM
sameebhootaa dRRishhTistribhuvanaM api brahma manute ‖ 2.69 ‖
taavadeva kRRitinaaM api sphuratyeshha
nirmalavivekadeepakaH |
yaavadeva na kurangacakshhushhaaM
taaDyate caTulalocanaancalaiH ‖ 2.70 ‖
vacasi bhavati sangatyaagaM uddishya vaartaa
shrutimukharamukhaanaaM kevalaM paNDitaanaaM |
jaghanaM aruNaratnagranthikaanceekalaapaM
kuvalayanayanaanaaM ko vihaatuM samarthaH ‖ 2.71 ‖
svaparaprataarako.asau
nindati yo.aleekapaNDito yuvateeH |
yasmaattapaso.api phalaM
svargaH svarge.api caapsarasaH ‖ 2.72 ‖
mattebhakumbhadalane bhuvi santi dheeraaH
kecitpracaNDamRRigaraajavadhe.api dakshhaaH |
kintu braveemi balinaaM purataH prasahya
kandarpadarpadalane viralaa manushhyaaH ‖ 2.73 ‖
sanmaarge taavadaaste prabhavati ca narastaavadevendriyaaNaaM
lajjaaM taavadvidhatte vinayaM api samaalambate taavadeva |
bhroocaapaakRRishhTamuktaaH shravaNapathagataa neelapakshhmaaNa ete
yaavalleelaavateenaaM hRRidi na dhRRitimushho dRRishhTibaaNaaH patanti ‖ 2.74 ‖
unmattapremasaMrambhaad
aarabhante yad^^anganaaH |
tatra pratyoohaM aadhaatuM
brahmaapi khalu kaataraH ‖ 2.75 ‖
taavanmahattvaM paaNDityaM
kuleenatvaM vivekitaa |
yaavajjvalati naangeshhu
hataH panceshhupaavakaH ‖ 2.76 ‖
shaastragnyo.api praguNitanayo.atyaantabaadhaapi baaDhaM
saMsaare.asminbhavati viralo bhaajanaM sadgateenaaM |
yenaitasminnirayanagaradvaaraM udghaaTayantee
vaamaakshheeNaaM bhavati kuTilaa bhroolataa kuncikeva ‖ 2.77 ‖
kRRishaH kaaNaH khanjaH shravaNarahitaH pucChavikalo
vraNee pooyaklinnaH kRRimikulashatairaavRRitatanuH |
kshhudhaa kshhaamo jeerNaH piTharakakapaalaarpitagalaH
shuneeM anveti shvaa hataM api ca hantyeva madanaH ‖ 2.78 ‖
streemudraaM kusumaayudhasya jayineeM sarvaarthasampatkareeM
ye mooDhaaH pravihaaya yaanti kudhiyo mithyaaphalaanveshhiNaH |
te tenaiva nihatya nirdayataraM nagneekRRitaa muNDitaaH
kecitpancashikheekRRitaashca jaTilaaH kaapaalikaashcaapare ‖ 2.79 ‖
vishvaamitraparaasharaprabhRRitayo vaataambuparNaashanaaste.api
streemukhapankajaM sulalitaM dRRishhTvaiva mohaM gataaH |
shaalyannaM saghRRitaM payodadhiyutaM ye bhunjate maanavaasteshhaam
indriyanigraho yadi bhavedvindhyaH plavetsaagare ‖ 2.80 ‖
parimalabhRRito vaataaH shaakhaa navaankurakoTayo
madhuravidhurotkaNThaabhaajaH priyaa pikapakshhiNaaM |
viralavirasasvedodgaaraa vadhoovadanendavaH
prasarati madhau dhaatryaaM jaato na kasya guNodayaH ‖ 2.81 ‖
madhurayaM madhurairapi kokilaa
kalaravairmalayasya ca vaayubhiH |
virahiNaH prahiNasti shareeriNo
vipadi hanta sudhaapi vishhaayate ‖ 2.82 ‖
aavaasaH kilakincitasya dayitaapaarshve vilaasaalasaaH
karNe kokilakaamineekalaravaH smero lataamaNDapaH |
goshhThee satkavibhiH samaM katipayairmugdhaaH sudhaaMshoH karaaH
keshhaaMcitsukhayanti caatra hRRidayaM caitre vicitraaH kshhapaaH ‖ 2.83 ‖
paantha streevirahaanalaahutikalaaM aatanvatee manjareemaakandeshhu
pikaanganaabhiradhunaa sotkaNThaM aalokyate |
apyete navapaaTalaaparimalapraagbhaarapaaTaccaraa
vaantiklaantivitaanataanavakRRitaH shreekhaNDashailaanilaaH ‖ 2.84 ‖
prathitaH praNayavateenaaM
taavatpadaM aatanotu hRRidi maanaH |
bhavati na yaavaccandanataru
surabhirmalayapavamaanaH ‖ 2.85 ‖
sahakaarakusumakesaranikara
bharaamodamoorcChitadig^^ante |
madhuramadhuravidhuramadhupe
madhau bhavetkasya notkaNThaa ‖ 2.86 ‖
acChaacChacandanarasaardrataraa mRRigaakshhyo
dhaaraagRRihaaNi kusumaani ca koum^^udee ca |
mando marutsumanasaH shuci harmyapRRishhThaM
greeshhme madaM ca madanaM ca vivardhayanti ‖ 2.87 ‖
srajo hRRidyaamodaa vyajanapavanashcandrakiraNaaH
paraagaH kaasaaro malayajarajaH sheedhu vishadaM |
shuciH saudhotsangaH pratanu vasanaM pankajadRRisho
nidaaghartaavetadvilasati labhante sukRRitinaH ‖ 2.88 ‖
sudhaashubhraM dhaama sphurad^^amalarashmiH shashadharaH
priyaavaktraambhojaM malayajarajashcaatisurabhiH |
srajo hRRidyaamodaastadidaM akhilaM raagiNi jane
karotyantaH kshhobhaM na tu vishhayasaMsargavimukhe ‖ 2.89 ‖
taruNeeveshhoddeepitakaamaa
vikasajjaateepushhpasugandhiH |
unnatapeenapayodharabhaaraa
praavRRiTtanute kasya na harshhaM ‖ 2.90 ‖
viyad^^upacitameghaM bhoomayaH kandalinyo
navakuTajakadambaamodino gandhavaahaaH |
shikhikulakalakekaaraavaramyaa vanaantaaH
sukhinaM asukhinaM vaa sarvaM utkaNThayanti ‖ 2.91 ‖
upari ghanaM ghanapaTalaM
tiryaggirayo.api nartitamayooraaH |
kshhitirapi kandaladhavalaa
dRRishhTiM pathikaH kva paatayati ‖ 2.92 ‖
ito vidyudvalleevilasitaM itaH ketakitaroH
sphurangandhaH prodyajjaladaninadasphoorjitaM itaH |
itaH kekikreeDaakalakalaravaH pakshhmaladRRishaaM
kathaM yaasyantyete virahadivasaaH sambhRRitarasaaH ‖ 2.93 ‖
asoocisancaare tamasi nabhasi prauDhajaladadhvani
praagnyaMmanye patati pRRishhataanaaM ca nicaye |
idaM saudaaminyaaH kanakakamaneeyaM vilasitaM
mudaM ca mlaaniM ca prathayati pathi svairasudRRishaaM ‖ 2.94 ‖
aasaareNa na harmyataH priyatamairyaatuM bahiH shakyate
sheetotkampanimittaM aayatadRRishaa gaaDhaM samaalingyate |
jaataaH sheekarasheetalaashca marutoratyantakhedacChido
dhanyaanaaM bata durdinaM sudinataaM yaati priyaasangame ‖ 2.95 ‖
ardhaM suptvaa nishaayaaH sarabhasasurataayaasasannashlathaangaprodbhootaasahya
tRRishhNo madhumadanirato harmyapRRishhThe vivikte |
sambhogaklaantakaantaashithilabhujalataavarjitaM karkareeto
jyotsnaabhinnaacChadhaaraM pibati na salilaM shaaradaM mandapuNyaH ‖ 2.96 ‖
hemante dadhidugdhasarpirashanaa maanjishhThavaasobhRRitaH
kaashmeeradravasaandradigdhavapushhashChinnaa vicitrai rataiH |
vRRittorustanakaaminojanakRRitaashleshhaa gRRihaabhyantare
taambooleedalapoogapooritamukhaa dhanyaaH sukhaM sherate ‖ 2.97 ‖
praduyatprauDhapriyangudyutibhRRiti vikasatkundamaadyaddvirephe
kaale praaleyavaatapracalavilasitodaaramandaaradhaamni |
yeshhaaM no kaNThalagnaa kshhaNaM api tuhinakshhodadakshhaa mRRigaakshhee
tesaaM aayaamayaamaa yamasadanasamaa yaaminee yaati yoonaaM ‖ 2.98 ‖
cumbanto gaNDabhitteeralakavati mukhe seetkRRitaanyaadadhaanaa
vakshhaHsootkancukeshhu stanabharapulakodbhedaM aapaadayantaH |
ooroonaakampayantaH pRRithujaghanataTaatsraMsayanto.aMshukaani
vyaktaM kaantaajanaanaaM viTacaritabhRRitaH shaishiraa vaanti vaataaH ‖ 2.99 ‖
keshaanaakulayandRRisho mukulayanvaaso balaadaakshhipannaatanvan
pulakodgamaM prakaTayannaavegakampaM shanaiH |
baaraM baaraM udaaraseetkRRitakRRito dantacChadaanpeeDayan
praayaH shaishira eshha samprati marutkaantaasu kaantaayate ‖ 2.100 ‖
yadyasya naasti ruciraM tasmiMstasya spRRihaa manognye.api |
ramaNeeye.api sudhaaMshau na manaHkaamaH sarojinyaaH ‖ 2.101 ‖
vairaagye saMcaratyeko neetau bhramati caaparaH |
shRRingaare ramate kashcidbhuvi bhedaaH parasparaM ‖ 2.102 ‖
iti shubhaM bhooyaat |
shRRingaarashatakam
bhartRRihareH
shambhusvayambhuharayo hariNekshhaNaanaaM
yenaakriyanta satataM gRRihakumbhadaasaaH |
vaacaaM agocaracaritravicitritaaya
tasmai namo bhagavate makaradhvajaaya ‖ 2.1 ‖
smitena bhaavena ca lajjayaa bhiyaa
paraaNmukhairardhakaTaakshhaveekshhaNaiH |
vacobhireershhyaakalahena leelayaa
samastabhaavaiH khalu bandhanaM striyaH ‖ 2.2 ‖
bhroocaaturyaatkushhcitaakshhaaH kaTaakshhaaH
snigdhaa vaaco lajjitaantaashca haasaaH |
leelaamandaM prasthitaM ca sthitaM ca
streeNaaM etadbhooshhaNaM caayudhaM ca ‖ 2.3 ‖
kvacitsabhroobhangaiH kvacidapi ca lajjaaparigataiH
kvacidbhooritrastaiH kvacidapi ca leelaavilalitaiH |
kumaareeNaaM etairmadanasubhagairnetravalitaiH
sphuranneelaabjaanaaM prakaraparikeerNaa iva dishaH ‖ 2.4 ‖
vaktraM candravikaasi pankajapareehaasakshhame locane
varNaH svarNaM apaakarishhNuralineejishhNuH kacaanaaM cayaH |
bakshhojaavibhakumbhavibhramaharau gurvee nitambasthalee
vaacaaM haari ca maardavaM yuvateeshhu svaabhaavikaM maNDanaM ‖ 2.5 ‖
smitakincinmugdhaM saralataralo dRRishhTivibhavaH
parispando vaacaaM abhinavavilaasoktisarasaH |
gataanaaM aarambhaH kisalayitaleelaaparikaraH
spRRishantyaastaaruNyaM kiM iva na hi ramyaM mRRigadRRishaH ‖ 2.6 ‖
drashhTavyeshhu kiM uttamaM mRRigadRRishaH premaprasannaM mukhaM
ghraataveshhvapi kiM tad^^aasyapavanaH shravyeshhu kiM tadvacaH |
kiM svaadyeshhu tad^^oshhThapallavarasaH spRRishyeshhu kiM tadvapurdhyeyaM
kiM navayauvane sahRRidayaiH sarvatra tadvibhramaaH ‖ 2.7 ‖
etaashcaladvalayasaMhatimekhalotthajhankaara
noopuraparaajitaraajahaMsyaH |
kurvanti kasya na mano vivashaM taruNyo
vitrastamugdhahariNeesadRRishaiH kaTaakshhaiH ‖ 2.8 ‖
kunkumapankakalankitadehaa
gaurapayodharakampitahaaraa |
noopurahaMsaraNatpadmaa
kaM na vasheekurute bhuvi raamaa ‖ 2.9 ‖
noonaM hi te kavivaraa vipareetavaaco
ye nityaM aahurabalaa iti kaamineestaaH |
yaabhirvilolitarataarakadRRishhTipaataiH
shakraadayo.api vijitaastvabalaaH kathaM taaH ‖ 2.10 ‖
noonaM aagnyaakarastasyaaH subhruvo makaradhvajaH |
yatastannetrasancaarasoociteshhu pravartate ‖ 2.11 ‖
keshaaH saMyaminaH shruterapi paraM paaraM gate locane
antarvaktraM api svabhaavashucibheeH keerNaM dvijaanaaM gaNaiH |
muktaanaaM satataadhivaasarucirau vakshhojakumbhaavimaavitthaM
tanvi vapuH prashaantaM api teraagaM karotyeva naH ‖ 2.12 ‖
mugdhe dhaanushhkataa keyaM apoorvaa tvayi dRRishyate |
yayaa vidhyasi cetaaMsi guNaireva na saayakaiH ‖ 2.13 ‖
sati pradeepe satyagnau satsu taaraaraveendushhu |
vinaa me mRRigashaavaakshhyaa tamobhootaM idaM jagath ‖ 2.14 ‖
udvRRittaH stanabhaara eshha tarale netre cale bhroolate
raagaadhishhThitaM oshhThapallavaM idaM kurvantu naama vyathaaM |
saubhaagyaakshharamaalikeva likhitaa pushhpaayudhena svayaM
madhyasthaapi karoti taapaM adhikaM roum^^aavaliH kena saa ‖ 2.15 ‖
mukhena candrakaantena mahaaneelaiH shiroruhaiH |
karaabhyaaM padmaraagaabhyaaM reje ratnamayeeva saa ‖ 2.16 ‖
guruNaa stanabhaareNa mukhacandreNa bhaasvataa |
shanaishcaraabhyaaM paadaabhyaaM reje grahamayeeva saa ‖ 2.17 ‖
tasyaaH stanau yadi ghanau jaghanaM ca haari
vaktraM ca caaru tava citta kiM aakulatvaM |
puNyaM kurushhva yadi teshhu tavaasti vaanChaa
puNyairvinaa na hi bhavanti sameehitaarthaaH ‖ 2.18 ‖
ime taaruNyashreenavaparimalaaH prauDhasurataprataapa
praarambhaaH smaravijayadaanapratibhuvaH |
ciraM cetashcoraa abhinavavikaaraikaguravo
vilaasavyaapaaraaH kiM api vijayante mRRigadRRishaaM ‖ 2.19 ‖
praNayamadhuraaH premodgaaraa rasaashrayataaM gataaH
phaNitimadhuraa mugdhapraayaaH prakaashitasammadaaH |
prakRRitisubhagaa visrambhaardraaH smarodayadaayinee
rahasi kiM api svairaalaapaa haranti mRRigeedRRishaaM ‖ 2.20 ‖
vishramya vishramya vanadrumaaNaaM
Chaayaasu tanvee vicacaara kaacit |
stanottareeyeNa karoddhRRitena
nivaarayantee shashino mayookhaan ‖ 2.21 ‖
adarshane darshanamaatrakaamaa
dRRishhTvaa parishhvangasukhaikalolaa |
aalingitaayaaM punaraayataakshhyaamaashaasmahe
vigrahayorabhedaM ‖ 2.22 ‖
maalatee shirasi jRRimbhaNaM mukhe
candanaM vapushhi kunkumaavilaM |
vakshhasi priyatamaa madaalasaa
svarga eshha parishishhTa aagamaH ‖ 2.23 ‖
praanmaaM eti manaaganaagatarasaM jaataabhilaashhaaM tataH
savreeDaM tadanu shlathodyamaM atha pradhvastadhairyaM punaH |
premaardraM spRRihaNeeyanirbhararahaH kreeDaapragalbhaM tato
niHsangaangavikarshhaNaadhikasukharamyaM kulastreerataM ‖ 2.24 ‖
urasi nipatitaanaaM srastadhammillakaanaaM
mukulitanayanaanaaM kincid^^unmeelitaanaaM |
upari suratakhedasvinnagaNDasthalaanaamadhara
madhu vadhoonaaM bhaagyavantaH pibanti ‖ 2.25 ‖
aameelitanayanaanaaM yaH
surataraso.anu saMvidaM bhaati |
mithurairmitho.avadhaaritamavitatham
idaM eva kaamanirbarhaNaM ‖ 2.26 ‖
idaM anucitaM akramashca puMsaaM
yadiha jaraasvapi manmathaa vikaaraaH |
tadapi ca na kRRitaM nitambineenaaM
stanapatanaavadhi jeevitaM rataM vaa ‖ 2.27 ‖
raajastRRishhNaamburaasherna hi jagati gataH kashcidevaavasaanaM
ko vaartho.arthaiH prabhootaiH svavapushhi galite yauvane saanuraage |
gacChaamaH sadma yaavadvikasitanayanendeevaraalokineenaamaakramyaakramya
roopaM jhaTiti na jarayaa lupyate preyaseenaaM ‖ 2.28 ‖
raagasyaagaaraM ekaM narakashatamahaaduHkhasampraaptiheturmohasyotpatti
beejaM jaladharapaTalaM gnyaanataaraadhipasya |
kandarpasyaikamitraM prakaTitavividhaspashhTadoshhaprabandhaM
loke.asminna hyarthavrajakulabhavanayauvanaadanyadasti ‖ 2.29 ‖
shRRingaaradrumaneerade prasRRimarakreeDaarasasrotasi
pradyumnapriyabaandhave caturavaanmuktaaphalodanvati |
tanveenetracakorapaavanavidhau saubhaagyalakshhmeenidhau
dhanyaH ko.api na vikriyaaM kalayati praapte nave yauvane ‖ 2.30 ‖
saMsaare.asminnasaare kunRRipatibhavanadvaarasevaakalankavyaasanga
vyastadhairyaM kathaM amaladhiyo maanasaM saMvidadhyuH |
yadyetaaH prodyad^^indudyutinicayabhRRito na syurambhojanetraaH
prenkhatkaanceekalaapaaH stanabharavinamanmadhyabhaajastaruNyaH ‖ 2.31 ‖
siddhaadhyaasitakandare haravRRishhaskandhaavarugNadrume
gangaadhautashilaatale himavataH sthaane sthite shreyasi |
kaH kurveeta shiraH praNaamamalinaM mlaanaM manasvee jano
yadvitrastakurangashaavanayanaa na syuH smaraastraM striyaH ‖ 2.32 ‖
saMsaara tava paryantapadavee na daveeyasee |
antaraa dustaraa na syuryadi te madirekshhaNaaM ‖ 2.33 ‖
disha vanahariNeebhyo vaMshakaaNDacChaveenaaM
kavalaM upalakoTicChinnamoolaM kushaanaaM |
shakayuvatikapolaapaaNDutaamboolavalleedalam
aruNanakhaagraiH paaTitaM vaa vadhoobhyaH ‖ 2.34 ‖
asaaraaH sarve te virativirasaaH paapavishhayaa
jugupsyantaaM yadvaa nanu sakaladoshhaaspadaM iti |
tathaapyetadbhoomau nahi parahitaatpuNyaM adhikaM
na caasminsaMsaare kuvalayadRRisho ramyaM aparaM ‖ 2.35 ‖
etatkaamaphalo loke yaddvayorekacittataa |
anyacittakRRite kaame shavayoriva sangamaH ‖ 2.351 ‖
maatsaryaM utsaarya vicaarya kaaryamaaryaaH
samaryaadaM idaM vadantu |
sevyaa nitambaaH kiM u bhoodharaaNaamata
smarasmeravilaasineenaaM ‖ 2.36 ‖
saMsaare svapnasaare pariNatitarale dve gatee paNDitaanaaM
tattvagnyaanaamRRitaambhaHplavalalitadhiyaaM yaatu kaalaH kathancit |
no cenmugdhaanganaanaaM stanajaghanaghanaabhogasambhogineenaaM
sthoolopasthasthaleeshhu sthagitakaratalasparshaleelodyamaanaaM ‖ 2.37 ‖
aavaasaH kriyataaM gange paapahaariNi vaariNi |
stanadvaye taruNyaa vaa manohaariNi haariNi ‖ 2.38 ‖
kiM iha bahubhiruktairyuktishoonyaiH pralaapairdvayam
iha purushhaaNaaM sarvadaa sevaneeyaM |
abhinavamadaleelaalaalasaM sundareeNaaM
stanabharaparikhinnaM yauvanaM vaa vanaM vaa ‖ 2.39 ‖
satyaM janaa vacmi na pakshhapaataal
lokeshhu saptasvapi tathyaM etat |
naanyanmanohaari nitambineebhyo
duHkhaikaheturna ca kashcidanyaH ‖ 2.40 ‖
kaantetyutpalalocaneti vipulashroNeebharetyunnamatpeenottunga
payodhareti samukhaambhojeti subhrooriti |
dRRishhTvaa maadyati modate.abhiramate prastauti vidvaanapi
pratyakshhaashucibhastrikaaM striyaM aho mohasya dushceshhTitaM ‖ 2.41 ‖
smRRitaa bhavati taapaaya dRRishhTaa conmaadakaariNee |
spRRishhTaa bhavati mohaaya saa naama dayitaa kathaM ‖ 2.42 ‖
taavadevaamRRitamayee yaavallocanagocaraa |
cakshhushhpathaadateetaa tu vishhaadapyatiricyate ‖ 2.43 ‖
naamRRitaM na vishhaM kincidetaaM muktvaa nitambineeM |
saivaamRRitalataa raktaa viraktaa vishhavallaree ‖ 2.44 ‖
aavartaH saMshayaanaaM avinayabhuvanaM paTTaNaM saahasaanaaM
doshhaaNaaM sannidhaanaM kapaTashatamayaM kshhetraM apratyayaanaaM |
svargadvaarasya vighno narakapuramukha sarvamaayaakaraNDaM
streeyantraM kena sRRishhTaM vishhaM amRRitamayaM praaNilokasya paashaH ‖ 2.45 ‖
no satyena mRRigaanka eshha vadaneebhooto na cendeevaradvandvaM
locanataaM gata na kanakairapyangayashhTiH kRRitaa |
kintvevaM kavibhiH prataaritamanaastattvaM vijaanannapi
tvanmaaMsaasthimayaM vapurmRRigadRRishaaM mando janaH sevate ‖ 2.46 ‖
leelaavateenaaM sahajaa vilaasaasta
eva mooDhasya hRRidi sphuranti |
raago nalinyaa hi nisargasiddhastatra
bhramtyeva vRRithaa shhaD^^anghriH ‖ 2.47 ‖
saMmohayanti madayanti viDambayanti
nirbhartsyanti ramayanti vishhaadayanti |
etaaH pravishya sadayaM hRRidayaM naraaNaaM
kiM naama vaamanayanaa na samaacaranti ‖ 2.471 ‖
yadetatpoorNendudyutiharaM udaaraakRRiti paraM
mukhaabjaM tanvangyaaH kila vasati yatraadharamadhu |
idaM tatkiM paakadrumaphalaM idaaneeM atirasavyateete.asmin
kaale vishhaM iva bhavishhytyasukhadaM ‖ 2.48 ‖
unmeelattrivaleetaranganilayaa prottungapeenastanadvandvenodgata
cakravaakayugalaa vaktraambujodbhaasinee |
kaantaakaaradharaa nadeeyaM abhitaH krooraatra naapekshhate
saMsaaraarNavamajjanaM yadi tadaa dooreNa santyajyataaM ‖ 2.49 ‖
jalpanti saardhaM anyena pashyantyanyaM savibhramaaH |
hRRidgataM cintayantyanyaM priyaH ko naama yoshhitaaM ‖ 2.50 ‖
madhu tishhThati vaaci yoshhitaaM hRRidi haalaahalaM eva kevalaM |
ata^^eva nipeeyate.adharo hRRidayaM mushhTibhireva taaDyate ‖ 2.51 ‖
apasara sakhe dooraadasmaatkaTaakshhavishhaanalaat
prakRRitivishhamaadyoshhitsarpaadvilaasaphaNaabhRRitaH |
itaraphaNinaa dashhTaH shakyashcikitsituM aushhadhaishcatur
vanitaabhogigrastaM hi mantriNaH ‖ 2.52 ‖
vistaaritaM makaraketanadheevareNa
streesaMgnyitaM baDishaM atra bhavaamburaashau |
yenaaciraattad^^adharaamishhalolamartya
matsyaanvikRRishhya vipacatyanuraagavahnau ‖ 2.53 ‖
kaamineekaayakaantaare kucaparvatadurgame |
maa saMcara manaH paantha tatraaste smarataskaraH ‖ 2.54 ‖
vyaadeergheNa calena vaktragatinaa tejasvinaa bhoginaa
neelaabjadyutinaahinaa paraM ahaM dRRishhTo na taccakshhushhaa |
dRRishhTe santi cikitsakaa dishi dishi praayeNa darmaarthino
mugdhaakshhkshhaNaveekshhitasya na hi me vaidyo na caapyaushhadhaM ‖ 2.55 ‖
iha hi madhurageetaM nRRityaM etadraso.ayaM
sphurati parimalo.asau sparsha eshha stanaanaaM |
iti hataparamaarthairindriyairbhraamyamaaNaH
svahitakaraNadhoortaiH pancabhirvancito.asmi ‖ 2.56 ‖
na gamyo mantraaNaaM na ca bhavati bhaishhajyavishhayo
na caapi pradhvaMsaM vrajati vividhaiH shaantikashataiH |
bhramaaveshaadange kaM api vidadhadbhangaM asakRRit
smaraapasmaaro.ayaM bhramayati dRRishaM ghoorNayati ca ‖ 2.57 ‖
jaaty^^andhaaya ca durmukhaaya ca jaraajeerNaa khilaangaaya ca
graameeNaaya ca dushhkulaaya ca galatkushhThaabhibhootaaya ca |
yacChanteeshhu manoharaM nijavapulakshhmeelavashraddhayaa
paNyastreeshhu vivekakalpalatikaashastreeshhu raajyeta kaH ‖ 2.58 ‖
veshyaasau madanajvaalaa
roope.andhanavivardhitaa |
kaamibhiryatra hooyante
yauvanaani dhanaani ca ‖ 2.59 ‖
kashcumbati kulapurushho veshyaadharapallavaM manognyaM api |
caarabhaTacoraceTakanaTaviTanishhTheevanasharaavaM ‖ 2.60 ‖
dhanyaasta eva dhavalaayatalocanaanaaM
taaruNyadarpaghanapeenapayodharaaNaaM |
kshhaamodaropari lasattrivaleelataanaaM
dRRishhTvaakRRitiM vikRRitiM eti mano na yeshhaaM ‖ 2.61 ‖
baale leelaamukulitaM amee mantharaa dRRishhTipaataaH
kiM kshhipyante viramavirama vyartha eshha shramaste |
sampratyanye vayaM uparataM baalyaM aasthaa vanaante
kshheeNo mohastRRiNaM iva jagajjaalaM aalokayaamaH ‖ 2.62 ‖
iyaM baalaa maaM pratyanavarataM indeevaradalaprabhaa
ceeraM cakshhuH kshhipati kiM abhipretaM anayaa |
gato moho.asmaakaM smarashabarabaaNavyatikarajvara
jvaalaa shaantaa tadapi na varaakee viramati ‖ 2.63 ‖
kiM kandarpa karaM kadarthayasi re kodaNDaTankaaritaM
re re kokila koum^^alaM kalaravaM kiM vaa vRRithaa jalpasi |
mugdhe snigdhavidagdhacaarumadhurairlolaiH kaTaakshhairalaM
cetashcumbitacandracooDacaraNadhyaanaamRRitaM vartate ‖ 2.64 ‖
virahe.api sangamaH khalu
parasparaM sangataM mano yeshhaaM |
hRRidayaM api vighaTTitaM cet
sangee virahaM visheshhayati ‖ 2.65 ‖
kiM gatena yadi saa na jeevati
praaNiti priyatamaa tathaapi kiM |
ityudeekshhya navameghamaalikaaM
na prayaati pathikaH svamandiraM ‖ 2.66 ‖
viramata budhaa yoshhitsangaatsukhaatkshhaNabhanguraat
kuruta karuNaamaitreepragnyaavadhoojanasangamaM |
na khalu narake haaraakraantaM ghanastanamaNDalaM
sharaNaM athavaa shroNeebimbaM raNanmaNimekhalaM ‖ 2.67 ‖
yadaa yogaabhyaasavyasanakRRishayoraatmamanasoravicChinnaa
maitree sphurati kRRitinastasya kiM u taiH |
priyaaNaaM aalaapairadharamadhubhirvaktravidhubhiH
sanishvaasaamodaiH sakucakalashaashleshhasurataiH ‖ 2.68 ‖
yadaaseedagnyaanaM smaratimirasancaarajanitaM
tadaa dRRishhTanaareemayaM idaM asheshhaM jagaditi |
idaaneeM asmaakaM paTutaravivekaanjanajushhaaM
sameebhootaa dRRishhTistribhuvanaM api brahma manute ‖ 2.69 ‖
taavadeva kRRitinaaM api sphuratyeshha
nirmalavivekadeepakaH |
yaavadeva na kurangacakshhushhaaM
taaDyate caTulalocanaancalaiH ‖ 2.70 ‖
vacasi bhavati sangatyaagaM uddishya vaartaa
shrutimukharamukhaanaaM kevalaM paNDitaanaaM |
jaghanaM aruNaratnagranthikaanceekalaapaM
kuvalayanayanaanaaM ko vihaatuM samarthaH ‖ 2.71 ‖
svaparaprataarako.asau
nindati yo.aleekapaNDito yuvateeH |
yasmaattapaso.api phalaM
svargaH svarge.api caapsarasaH ‖ 2.72 ‖
mattebhakumbhadalane bhuvi santi dheeraaH
kecitpracaNDamRRigaraajavadhe.api dakshhaaH |
kintu braveemi balinaaM purataH prasahya
kandarpadarpadalane viralaa manushhyaaH ‖ 2.73 ‖
sanmaarge taavadaaste prabhavati ca narastaavadevendriyaaNaaM
lajjaaM taavadvidhatte vinayaM api samaalambate taavadeva |
bhroocaapaakRRishhTamuktaaH shravaNapathagataa neelapakshhmaaNa ete
yaavalleelaavateenaaM hRRidi na dhRRitimushho dRRishhTibaaNaaH patanti ‖ 2.74 ‖
unmattapremasaMrambhaad
aarabhante yad^^anganaaH |
tatra pratyoohaM aadhaatuM
brahmaapi khalu kaataraH ‖ 2.75 ‖
taavanmahattvaM paaNDityaM
kuleenatvaM vivekitaa |
yaavajjvalati naangeshhu
hataH panceshhupaavakaH ‖ 2.76 ‖
shaastragnyo.api praguNitanayo.atyaantabaadhaapi baaDhaM
saMsaare.asminbhavati viralo bhaajanaM sadgateenaaM |
yenaitasminnirayanagaradvaaraM udghaaTayantee
vaamaakshheeNaaM bhavati kuTilaa bhroolataa kuncikeva ‖ 2.77 ‖
kRRishaH kaaNaH khanjaH shravaNarahitaH pucChavikalo
vraNee pooyaklinnaH kRRimikulashatairaavRRitatanuH |
kshhudhaa kshhaamo jeerNaH piTharakakapaalaarpitagalaH
shuneeM anveti shvaa hataM api ca hantyeva madanaH ‖ 2.78 ‖
streemudraaM kusumaayudhasya jayineeM sarvaarthasampatkareeM
ye mooDhaaH pravihaaya yaanti kudhiyo mithyaaphalaanveshhiNaH |
te tenaiva nihatya nirdayataraM nagneekRRitaa muNDitaaH
kecitpancashikheekRRitaashca jaTilaaH kaapaalikaashcaapare ‖ 2.79 ‖
vishvaamitraparaasharaprabhRRitayo vaataambuparNaashanaaste.api
streemukhapankajaM sulalitaM dRRishhTvaiva mohaM gataaH |
shaalyannaM saghRRitaM payodadhiyutaM ye bhunjate maanavaasteshhaam
indriyanigraho yadi bhavedvindhyaH plavetsaagare ‖ 2.80 ‖
parimalabhRRito vaataaH shaakhaa navaankurakoTayo
madhuravidhurotkaNThaabhaajaH priyaa pikapakshhiNaaM |
viralavirasasvedodgaaraa vadhoovadanendavaH
prasarati madhau dhaatryaaM jaato na kasya guNodayaH ‖ 2.81 ‖
madhurayaM madhurairapi kokilaa
kalaravairmalayasya ca vaayubhiH |
virahiNaH prahiNasti shareeriNo
vipadi hanta sudhaapi vishhaayate ‖ 2.82 ‖
aavaasaH kilakincitasya dayitaapaarshve vilaasaalasaaH
karNe kokilakaamineekalaravaH smero lataamaNDapaH |
goshhThee satkavibhiH samaM katipayairmugdhaaH sudhaaMshoH karaaH
keshhaaMcitsukhayanti caatra hRRidayaM caitre vicitraaH kshhapaaH ‖ 2.83 ‖
paantha streevirahaanalaahutikalaaM aatanvatee manjareemaakandeshhu
pikaanganaabhiradhunaa sotkaNThaM aalokyate |
apyete navapaaTalaaparimalapraagbhaarapaaTaccaraa
vaantiklaantivitaanataanavakRRitaH shreekhaNDashailaanilaaH ‖ 2.84 ‖
prathitaH praNayavateenaaM
taavatpadaM aatanotu hRRidi maanaH |
bhavati na yaavaccandanataru
surabhirmalayapavamaanaH ‖ 2.85 ‖
sahakaarakusumakesaranikara
bharaamodamoorcChitadig^^ante |
madhuramadhuravidhuramadhupe
madhau bhavetkasya notkaNThaa ‖ 2.86 ‖
acChaacChacandanarasaardrataraa mRRigaakshhyo
dhaaraagRRihaaNi kusumaani ca koum^^udee ca |
mando marutsumanasaH shuci harmyapRRishhThaM
greeshhme madaM ca madanaM ca vivardhayanti ‖ 2.87 ‖
srajo hRRidyaamodaa vyajanapavanashcandrakiraNaaH
paraagaH kaasaaro malayajarajaH sheedhu vishadaM |
shuciH saudhotsangaH pratanu vasanaM pankajadRRisho
nidaaghartaavetadvilasati labhante sukRRitinaH ‖ 2.88 ‖
sudhaashubhraM dhaama sphurad^^amalarashmiH shashadharaH
priyaavaktraambhojaM malayajarajashcaatisurabhiH |
srajo hRRidyaamodaastadidaM akhilaM raagiNi jane
karotyantaH kshhobhaM na tu vishhayasaMsargavimukhe ‖ 2.89 ‖
taruNeeveshhoddeepitakaamaa
vikasajjaateepushhpasugandhiH |
unnatapeenapayodharabhaaraa
praavRRiTtanute kasya na harshhaM ‖ 2.90 ‖
viyad^^upacitameghaM bhoomayaH kandalinyo
navakuTajakadambaamodino gandhavaahaaH |
shikhikulakalakekaaraavaramyaa vanaantaaH
sukhinaM asukhinaM vaa sarvaM utkaNThayanti ‖ 2.91 ‖
upari ghanaM ghanapaTalaM
tiryaggirayo.api nartitamayooraaH |
kshhitirapi kandaladhavalaa
dRRishhTiM pathikaH kva paatayati ‖ 2.92 ‖
ito vidyudvalleevilasitaM itaH ketakitaroH
sphurangandhaH prodyajjaladaninadasphoorjitaM itaH |
itaH kekikreeDaakalakalaravaH pakshhmaladRRishaaM
kathaM yaasyantyete virahadivasaaH sambhRRitarasaaH ‖ 2.93 ‖
asoocisancaare tamasi nabhasi prauDhajaladadhvani
praagnyaMmanye patati pRRishhataanaaM ca nicaye |
idaM saudaaminyaaH kanakakamaneeyaM vilasitaM
mudaM ca mlaaniM ca prathayati pathi svairasudRRishaaM ‖ 2.94 ‖
aasaareNa na harmyataH priyatamairyaatuM bahiH shakyate
sheetotkampanimittaM aayatadRRishaa gaaDhaM samaalingyate |
jaataaH sheekarasheetalaashca marutoratyantakhedacChido
dhanyaanaaM bata durdinaM sudinataaM yaati priyaasangame ‖ 2.95 ‖
ardhaM suptvaa nishaayaaH sarabhasasurataayaasasannashlathaangaprodbhootaasahya
tRRishhNo madhumadanirato harmyapRRishhThe vivikte |
sambhogaklaantakaantaashithilabhujalataavarjitaM karkareeto
jyotsnaabhinnaacChadhaaraM pibati na salilaM shaaradaM mandapuNyaH ‖ 2.96 ‖
hemante dadhidugdhasarpirashanaa maanjishhThavaasobhRRitaH
kaashmeeradravasaandradigdhavapushhashChinnaa vicitrai rataiH |
vRRittorustanakaaminojanakRRitaashleshhaa gRRihaabhyantare
taambooleedalapoogapooritamukhaa dhanyaaH sukhaM sherate ‖ 2.97 ‖
praduyatprauDhapriyangudyutibhRRiti vikasatkundamaadyaddvirephe
kaale praaleyavaatapracalavilasitodaaramandaaradhaamni |
yeshhaaM no kaNThalagnaa kshhaNaM api tuhinakshhodadakshhaa mRRigaakshhee
tesaaM aayaamayaamaa yamasadanasamaa yaaminee yaati yoonaaM ‖ 2.98 ‖
cumbanto gaNDabhitteeralakavati mukhe seetkRRitaanyaadadhaanaa
vakshhaHsootkancukeshhu stanabharapulakodbhedaM aapaadayantaH |
ooroonaakampayantaH pRRithujaghanataTaatsraMsayanto.aMshukaani
vyaktaM kaantaajanaanaaM viTacaritabhRRitaH shaishiraa vaanti vaataaH ‖ 2.99 ‖
keshaanaakulayandRRisho mukulayanvaaso balaadaakshhipannaatanvan
pulakodgamaM prakaTayannaavegakampaM shanaiH |
baaraM baaraM udaaraseetkRRitakRRito dantacChadaanpeeDayan
praayaH shaishira eshha samprati marutkaantaasu kaantaayate ‖ 2.100 ‖
yadyasya naasti ruciraM tasmiMstasya spRRihaa manognye.api |
ramaNeeye.api sudhaaMshau na manaHkaamaH sarojinyaaH ‖ 2.101 ‖
vairaagye saMcaratyeko neetau bhramati caaparaH |
shRRingaare ramate kashcidbhuvi bhedaaH parasparaM ‖ 2.102 ‖