કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયાં પ્રથમકાંડે દ્વિતીયઃ પ્રશ્નઃ - (અગ્નિષ્ટોમે ક્રયઃ)

ઓં નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

1.2 પ્રથમકાંડે દ્વિતીયઃ પ્રશ્નઃ - (અગ્નિષ્ટોમે ક્રયઃ)

આપ॑ ઉંદંતુ જી॒વસે॑ દીર્ઘાયુ॒ત્વાય॒ વર્ચ॑સ॒ ઓષ॑ધે॒ ત્રાય॑સ્વૈન॒ગ્ગ્॒ સ્વધિ॑તે॒ મૈનગ્-મ્॑ હિગ્-મ્સી-ર્દેવ॒શ્રૂરે॒તાનિ॒ પ્ર વ॑પે સ્વ॒સ્ત્યુત્ત॑રાણ્યશી॒યાપો॑ અ॒સ્માન્ મા॒તરઃ॑ શુંધંતુ ઘૃ॒તેન॑ નો ઘૃત॒પુવઃ॑ પુનંતુ॒ વિશ્વ॑મ॒સ્મત્ પ્ર વ॑હંતુ રિ॒પ્રમુદા᳚ભ્યઃ॒ શુચિ॒રા પૂ॒ત એ॑મિ॒ સોમ॑સ્ય ત॒નૂર॑સિ ત॒નુવં॑ મે પાહિ મહી॒નાં પયો॑ઽસિ વર્ચો॒ધા અ॑સિ॒ વર્ચો॒- [વર્ચઃ॑, મયિ॑ ધેહિ વૃ॒ત્રસ્ય॑] ॥ 1 ॥

મયિ॑ ધેહિ વૃ॒ત્રસ્ય॑ ક॒નીનિ॑કાઽસિ ચક્ષુ॒ષ્પા અ॑સિ॒ ચક્ષુ॑ર્મે પાહિ ચિ॒ત્પતિ॑સ્ત્વા પુનાતુ વા॒ક્પતિ॑સ્ત્વા પુનાતુ દે॒વસ્ત્વા॑ સવિ॒તા પુ॑ના॒ત્વચ્છિ॑દ્રેણ પ॒વિત્રે॑ણ॒ વસોઃ॒ સૂર્ય॑સ્ય ર॒શ્મિભિ॒સ્તસ્ય॑ તે પવિત્રપતે પ॒વિત્રે॑ણ॒ યસ્મૈ॒ કં પુ॒ને તચ્છ॑કેય॒મા વો॑ દેવાસ ઈમહે॒ સત્ય॑ધર્માણો અદ્ધ્વ॒રે યદ્વો॑ દેવાસ આગુ॒રે યજ્ઞિ॑યાસો॒ હવા॑મહ॒ ઇંદ્રા᳚ગ્ની॒ દ્યાવા॑પૃથિવી॒ આપ॑ ઓષધી॒ સ્ત્વં દી॒ક્ષાણા॒-મધિ॑પતિરસી॒હ મા॒ સંતં॑ પાહિ ॥ 2 ॥
(વર્ચ॑ - ઓષધી- ર॒ષ્ટૌ ચ॑ ) (અ. 1)

આકૂ᳚ત્યૈ પ્ર॒યુજે॒ઽગ્નયે॒ સ્વાહા॑ મે॒ધાયૈ॒ મન॑સે॒ ઽગ્નયે॒ સ્વાહા॑ દી॒ક્ષાયૈ॒ તપ॑સે॒ઽગ્નયે॒ સ્વાહા॒ સર॑સ્વત્યૈ પૂ॒ષ્ણે᳚ઽગ્નયે॒ સ્વાહાઽઽપો॑ દેવી-ર્બૃહતી-ર્વિશ્વશંભુવો॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી ઉ॒ર્વં॑તરિ॑ક્ષં॒ બૃહ॒સ્પતિ॑ર્નો હ॒વિષા॑ વૃધાતુ॒ સ્વાહા॒ વિશ્વે॑ દે॒વસ્ય॑ ને॒તુર્મર્તો॑ વૃણીત સ॒ખ્યં-વિઁશ્વે॑ રા॒ય ઇ॑ષુદ્ધ્યસિ દ્યુ॒મ્નં-વૃઁ॑ણીત પુ॒ષ્યસે॒ સ્વાહ॑ર્ખ્સા॒મયોઃ॒ શિલ્પે᳚ સ્થ॒સ્તે વા॒મા ર॑ભે॒ તે મા॑- [તે મા᳚, પા॒ત॒માઽસ્ય] ॥ 3 ॥

પાત॒માઽસ્ય ય॒જ્ઞસ્યો॒દૃચ॑ ઇ॒માં ધિય॒ગ્-મ્॒ શિક્ષ॑માણસ્ય દેવ॒ ક્રતું॒ દક્ષં॑-વઁરુણ॒ સગ્-મ્ શિ॑શાધિ॒ યયાઽતિ॒ વિશ્વા॑ દુરિ॒તા તરે॑મ સુ॒તર્મા॑ણ॒મધિ॒ નાવગ્-મ્॑ રુહે॒મોર્ગ॑સ્યાંગિર॒સ્યૂર્ણ॑મ્રદા॒ ઊર્જં॑ મે યચ્છ પા॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્-મ્સી॒-ર્વિષ્ણોઃ॒ શર્મા॑સિ॒ શર્મ॒ યજ॑માનસ્ય॒ શર્મ॑ મે યચ્છ॒ નક્ષ॑ત્રાણાં માઽતીકા॒શાત્ પા॒હીંદ્ર॑સ્ય॒ યોનિ॑રસિ॒- [યોનિ॑રસિ, મા મા॑ હિગ્-મ્સીઃ] ॥ 4 ॥

મા મા॑ હિગ્-મ્સીઃ કૃ॒ષ્યૈ ત્વા॑ સુસ॒સ્યાયૈ॑ સુપિપ્પ॒લાભ્ય॒-સ્ત્વૌષ॑ધીભ્યઃ સૂપ॒સ્થા દે॒વો વન॒સ્પતિ॑રૂ॒ર્ધ્વો મા॑ પા॒હ્યોદૃચઃ॒ સ્વાહા॑ ય॒જ્ઞં મન॑સા॒ સ્વાહા॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા॒ગ્ગ્॒ સ્વાહો॒રો-રં॒તરિ॑ક્ષા॒થ્ સ્વાહા॑ ય॒જ્ઞં-વાઁતા॒દા ર॑ભે ॥ 5 ॥
( મા॒ - યોનિ॑રસિ - ત્રિ॒ગ્-મ્॒શચ્ચ॑ ) (અ. 2)

દૈવીં॒ ધિયં॑ મનામહે સુમૃડી॒કા-મ॒ભિષ્ટ॑યે વર્ચો॒ધાં-યઁ॒જ્ઞવા॑હસગ્-મ્ સુપા॒રા નો॑ અસ॒-દ્વશે᳚ । યે દે॒વા મનો॑જાતા મનો॒યુજઃ॑ સુ॒દક્ષા॒ દક્ષ॑પિતાર॒સ્તે નઃ॑ પાંતુ॒ તે નો॑ઽવંતુ॒ તેભ્યો॒ નમ॒સ્તેભ્યઃ॒ સ્વાહાઽગ્ને॒ ત્વગ્-મ્ સુ જા॑ગૃહિ વ॒યગ્-મ્ સુ મં॑દિષીમહિ ગોપા॒ય નઃ॑ સ્વ॒સ્તયે᳚ પ્ર॒બુધે॑ નઃ॒ પુન॑ર્દદઃ । ત્વમ॑ગ્ને વ્રત॒પા અ॑સિ દે॒વ આ મર્ત્યે॒ષ્વા ।
ત્વં- [ત્વમ્, ય॒જ્ઞેષ્વીડ્યઃ॑ ।] ॥ 6 ॥

ય॒જ્ઞેષ્વીડ્યઃ॑ ॥ વિશ્વે॑ દે॒વા અ॒ભિ મામાઽવ॑વૃત્રન્ પૂ॒ષા સ॒ન્યા સોમો॒ રાધ॑સા દે॒વઃ સ॑વિ॒તા વસો᳚ર્વસુ॒દાવા॒ રાસ્વેય॑થ્ સો॒મા ઽઽભૂયો॑ ભર॒ મા પૃ॒ણન્ પૂ॒ર્ત્યા વિ રા॑ધિ॒ માઽહમાયુ॑ષા ચં॒દ્રમ॑સિ॒ મમ॒ ભોગા॑ય ભવ॒ વસ્ત્ર॑મસિ॒ મમ॒ ભોગા॑ય ભવો॒સ્રાઽસિ॒ મમ॒ ભોગા॑ય ભવ॒ હયો॑ઽસિ॒ મમ॒ ભોગા॑ય ભવ॒- [ભોગા॑ય ભવ, છાગો॑ઽસિ॒ મમ॒] ॥ 7 ॥

છાગો॑ઽસિ॒ મમ॒ ભોગા॑ય ભવ મે॒ષો॑ઽસિ॒ મમ॒ ભોગા॑ય ભવ વા॒યવે᳚ ત્વા॒ વરુ॑ણાય ત્વા॒ નિર્​ઋ॑ત્યૈ ત્વા રુ॒દ્રાય॑ ત્વા॒ દેવી॑રાપો અપાં નપા॒દ્ય ઊ॒ર્મિ-ર્​હ॑વિ॒ષ્ય॑ ઇંદ્રિ॒યાવા᳚ન્ મ॒દિંત॑મ॒સ્તં-વોઁ॒ માઽવ॑ ક્રમિષ॒મચ્છિ॑ન્નં॒ તંતું॑ પૃથિ॒વ્યા અનુ॑ ગેષં ભ॒દ્રાદ॒ભિ શ્રેયઃ॒ પ્રેહિ॒ બૃહ॒સ્પતિઃ॑ પુરએ॒તા તે॑ અ॒સ્ત્વથે॒મવ॑ સ્ય॒ વર॒ આ પૃ॑થિ॒વ્યા આ॒રે શત્રૂ᳚ન્ કૃણુહિ॒ સર્વ॑વીર॒ એદમ॑ગન્મ દેવ॒યજ॑નં પૃથિ॒વ્યા વિશ્વે॑ દે॒વા યદજુ॑ષંત॒ પૂર્વ॑ ઋખ્સા॒માભ્યાં॒-યઁજુ॑ષા સં॒તરં॑તો રા॒યસ્પોષે॑ણ॒ સમિ॒ષા મ॑દેમ ॥ 8 ॥
( આ ત્વગ્-મ્-હયો॑ઽસિ॒ મમ॒ ભોગા॑ય ભવ-સ્ય॒-પંચ॑વિગ્-મ્શતિશ્ચ ) (અ. 3)

ઇ॒યં તે॑ શુક્ર ત॒નૂરિ॒દં-વઁર્ચ॒સ્તયા॒ સં ભ॑વ॒ ભ્રાજં॑ ગચ્છ॒ જૂર॑સિ ધૃ॒તા મન॑સા॒ જુષ્ટા॒ વિષ્ણ॑વે॒ તસ્યા᳚સ્તે સ॒ત્યસ॑વસઃ પ્રસ॒વે વા॒ચો યં॒ત્રમ॑શીય॒ સ્વાહા॑ શુ॒ક્રમ॑સ્ય॒મૃત॑મસિ વૈશ્વદે॒વગ્-મ્ હ॒વિઃ સૂર્ય॑સ્ય॒ ચક્ષુ॒રા -ઽરુ॑હમ॒ગ્ને ર॒ક્ષ્ણઃ ક॒નીનિ॑કાં॒-યઁદેત॑શેભિ॒રીય॑સે॒ ભ્રાજ॑માનો વિપ॒શ્ચિતા॒ ચિદ॑સિ મ॒નાઽસિ॒ ધીર॑સિ॒ દક્ષિ॑ણા- [દક્ષિ॑ણા, અ॒સિ॒ ય॒જ્ઞિયા॒ઽસિ] ॥ 9 ॥

ઽસિ ય॒જ્ઞિયા॑ઽસિ ક્ષ॒ત્રિયા॒ ઽસ્યદિ॑તિ-રસ્યુભ॒યત॑॑શ્શીર્​ષ્ણી॒ સા નઃ॒ સુપ્રા॑ચી॒ સુપ્ર॑તીચી॒ સં ભ॑વ મિ॒ત્રસ્ત્વા॑ પ॒દિ બ॑દ્ધ્નાતુ પૂ॒ષાઽદ્ધ્વ॑નઃ પા॒ત્વિંદ્રા॒યા-દ્ધ્ય॑ક્ષા॒યાનુ॑ ત્વા મા॒તા મ॑ન્યતા॒મનુ॑ પિ॒તાઽનુ॒ ભ્રાતા॒ સગ॒ર્ભ્યોઽનુ॒ સખા॒ સયૂ᳚થ્યઃ॒ સા દે॑વિ દે॒વમચ્છે॒હીંદ્રા॑ય॒ સોમગ્-મ્॑ રુ॒દ્રસ્ત્વા ઽઽવ॑ર્તયતુ મિ॒ત્રસ્ય॑ પ॒થા સ્વ॒સ્તિ સોમ॑સખા॒ પુન॒રેહિ॑ સ॒હ ર॒ય્યા ॥ 10 ॥
( દક્ષિ॑ણા॒-સોમ॑સખા॒, પંચ॑ ચ ) (અ. 4)

વસ્વ્ય॑સિ રુ॒દ્રાઽસ્યદિ॑તિ-રસ્યાદિ॒ત્યાઽસિ॑ શુ॒ક્રાઽસિ॑ ચં॒દ્રાઽસિ॒ બૃહ॒સ્પતિ॑સ્ત્વા સુ॒મ્ને ર॑ણ્વતુ રુ॒દ્રો વસુ॑ભિ॒રા ચિ॑કેતુ પૃથિ॒વ્યાસ્ત્વા॑ મૂ॒ર્ધન્ના જિ॑ઘર્મિ દેવ॒યજ॑ન॒ ઇડા॑યાઃ પ॒દે ઘૃ॒તવ॑તિ॒ સ્વાહા॒ પરિ॑લિખિત॒ગ્-મ્॒ રક્ષઃ॒ પરિ॑લિખિતા॒ અરા॑તય ઇ॒દમ॒હગ્-મ્ રક્ષ॑સો ગ્રી॒વા અપિ॑ કૃંતામિ॒ યો᳚ઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ॒ યં ચ॑ વ॒યં દ્વિ॒ષ્મ ઇ॒દમ॑સ્ય ગ્રી॒વા [ગ્રી॒વાઃ, અપિ॑ કૃંતામ્ય॒સ્મે] ॥ 11 ॥

અપિ॑ કૃંતામ્ય॒સ્મે રાય॒સ્ત્વે રાય॒સ્તોતે॒ રાયઃ॒ સં દે॑વિ દે॒વ્યોર્વશ્યા॑ પશ્યસ્વ॒ ત્વષ્ટી॑મતી તે સપેય સુ॒રેતા॒ રેતો॒ દધા॑ના વી॒રં-વિઁ॑દેય॒ તવ॑ સં॒દૃશિ॒ માઽહગ્-મ્રા॒યસ્પોષે॑ણ॒ વિ યો॑ષમ્ ॥ 12 ॥
( અ॒સ્ય॒ ગ્રી॒વા-એકા॒ન્ન ત્રિ॒ગ્-મ્॒શચ્ચ॑ ) (અ. 5)

અ॒ગ્-મ્॒શુના॑ તે અ॒ગ્-મ્॒શુઃ પૃ॑ચ્યતાં॒ પરુ॑ષા॒ પરુ॑-ર્ગં॒ધસ્તે॒ કામ॑મવતુ॒ મદા॑ય॒ રસો॒ અચ્યુ॑તો॒ ઽમાત્યો॑ઽસિ શુ॒ક્રસ્તે॒ ગ્રહો॒ઽભિ ત્યં દે॒વગ્-મ્ સ॑વિ॒તાર॑મૂ॒ણ્યોઃ᳚ ક॒વિક્ર॑તુ॒મર્ચા॑મિ સ॒ત્યસ॑વસગ્-મ્ રત્ન॒ધામ॒ભિ પ્રિ॒યમ મ॒તિમૂ॒ર્ધ્વા યસ્યા॒મતિ॒ર્ભા અદિ॑દ્યુત॒થ્ સવી॑મનિ॒ હિર॑ણ્યપાણિરમિમીત સુ॒ક્રતુઃ॑ કૃ॒પા સુવઃ॑ । પ્ર॒જાભ્ય॑સ્ત્વા પ્રા॒ણાય॑ ત્વા વ્યા॒નાય॑ ત્વા પ્ર॒જાસ્ત્વમનુ॒ પ્રાણિ॑હિ પ્ર॒જાસ્ત્વામનુ॒ પ્રાણં॑તુ ॥ 13 ॥
(અનુ॑-સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 6)

સોમં॑ તે ક્રીણા॒મ્યૂર્જ॑સ્વંતં॒ પય॑સ્વંતં-વીઁ॒ર્યા॑વંતમભિ-માતિ॒ષાહગ્-મ્॑ શુ॒ક્રં તે॑ શુ॒ક્રેણ॑ ક્રીણામિ ચં॒દ્રં ચં॒દ્રેણા॒મૃત॑મ॒મૃતે॑ન સ॒મ્યત્તે॒ ગોર॒સ્મે ચં॒દ્રાણિ॒ તપ॑સસ્ત॒નૂર॑સિ પ્ર॒જાપ॑તે॒-ર્વર્ણ॒સ્તસ્યા᳚સ્તે સહસ્રપો॒ષં પુષ્યં॑ત્યાશ્ચર॒મેણ॑ પ॒શુના᳚ ક્રીણામ્ય॒સ્મે તે॒ બંધુ॒ર્મયિ॑ તે॒ રાયઃ॑ શ્રયંતામ॒સ્મે જ્યોતિઃ॑ સોમવિક્ર॒યિણિ॒ તમો॑ મિ॒ત્રો ન॒ એહિ॒ સુમિ॑ત્રધા॒ ઇંદ્ર॑સ્યો॒રુ મા વિ॑શ॒ દક્ષિ॑ણ-મુ॒શન્નુ॒શંતગ્ગ્॑ સ્યો॒નઃ સ્યો॒નગ્ગ્​ સ્વાન॒ ભ્રાજાંઘા॑રે॒ બંભા॑રે॒ હસ્ત॒ સુહ॑સ્ત॒ કૃશા॑નવે॒તે વઃ॑ સોમ॒ ક્રય॑ણા॒સ્તાન્ ર॑ક્ષદ્ધ્વં॒ મા વો॑ દભન્ન્ ॥ 14 ॥
(ઉ॒રું-દ્વાવિગ્-મ્॑શતિશ્ચ) (અ. 7)

ઉદાયુ॑ષા સ્વા॒યુષોદોષ॑ધીના॒ગ્-મ્॒ રસે॒નોત્ પ॒ર્જન્ય॑સ્ય॒ શુષ્મે॒ણોદ॑સ્થામ॒મૃતા॒ગ્-મ્॒ અનુ॑ । ઉ॒ર્વં॑તરિ॑ક્ષ॒મન્વિ॒હ્યદિ॑ત્યાઃ॒ સદો॒ઽસ્યદિ॑ત્યાઃ॒ સદ॒ આ સી॒દાસ્ત॑ભ્ના॒દ્-દ્યામૃ॑ષ॒ભો અં॒તરિ॑ક્ષ॒મમિ॑મીત વરિ॒માણં॑ પૃથિ॒વ્યા આઽસી॑દ॒-દ્વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ સ॒મ્રાડ્ વિશ્વેત્તાનિ॒ વરુ॑ણસ્ય વ્ર॒તાનિ॒ વને॑ષુ॒ વ્યં॑તરિ॑ક્ષં તતાન॒ વાજ॒મર્વ॑થ્સુ॒ પયો॑ અઘ્નિ॒યાસુ॑ હૃ॒થ્સુ- [ ] ॥ 15 ॥

ક્રતું॒-વઁરુ॑ણો વિ॒ક્ષ્વ॑ગ્નિં દિ॒વિ સૂર્ય॑મદધા॒થ્ સોમ॒મદ્રા॒વુદુ॒ત્યં જા॒તવે॑દસં દે॒વં-વઁ॑હંતિ કે॒તવઃ॑ । દૃ॒શે વિશ્વા॑ય॒ સૂર્ય᳚મ્ ॥ ઉસ્રા॒વેતં॑ ધૂર્​ષાહાવન॒શ્રૂ અવી॑રહણૌ બ્રહ્મ॒ચોદ॑નૌ॒ વરુ॑ણસ્ય॒ સ્કંભ॑નમસિ॒ વરુ॑ણસ્ય સ્કંભ॒સર્જ॑નમસિ॒ પ્રત્ય॑સ્તો॒ વરુ॑ણસ્ય॒ પાશઃ॑ ॥ 16 ॥
( હૃ॒થ્સુ-પંચ॑ત્રિગ્-મ્શચ્ચ ) (અ. 8)

પ્ર ચ્ય॑વસ્વ ભુવસ્પતે॒ વિશ્વા᳚ન્ય॒ભિ ધામા॑નિ॒ મા ત્વા॑ પરિપ॒રી વિ॑દ॒ન્મા ત્વા॑ પરિપં॒થિનો॑ વિદ॒ન્મા ત્વા॒ વૃકા॑ અઘા॒યવો॒ મા ગં॑ધ॒ર્વો વિ॒શ્વાવ॑સુ॒રા દ॑ઘચ્છ્યે॒નો ભૂ॒ત્વા પરા॑ પત॒ યજ॑માનસ્ય નો ગૃ॒હે દે॒વૈઃ સગ્ગ્॑સ્કૃ॒તં-યઁજ॑માનસ્ય સ્વ॒સ્ત્યય॑ન્ય॒સ્યપિ॒ પંથા॑મગસ્મહિ સ્વસ્તિ॒ગા-મ॑ને॒હસં॒-યેઁન॒ વિશ્વાઃ॒ પરિ॒ દ્વિષો॑ વૃ॒ણક્તિ॑ વિં॒દતે॒ વસુ॒ નમો॑ મિ॒ત્રસ્ય॒ વરુ॑ણસ્ય॒ ચક્ષ॑સે મ॒હો દે॒વાય॒ તદૃ॒તગ્-મ્ સ॑પર્યત દૂરે॒દૃશે॑ દે॒વજા॑તાય કે॒તવે॑ દિ॒વસ્પુ॒ત્રાય॒ સૂર્યા॑ય શગ્-મ્સત॒ વરુ॑ણસ્ય॒ સ્કંભ॑નમસિ॒ વરુ॑ણસ્ય સ્કંભ॒સર્જ॑ન-મ॒સ્યુન્મુ॑ક્તો॒ વરુ॑ણસ્ય॒ પાશઃ॑ ॥ 17 ॥
( મિ॒ત્રસ્ય॒-ત્રયો॑વિગ્-મ્શતિશ્ચ ) (અ. 9)

અ॒ગ્ને-રા॑તિ॒થ્યમ॑સિ॒ વિષ્ણ॑વે ત્વા॒ સોમ॑સ્યાઽઽતિ॒થ્યમ॑સિ॒ વિષ્ણ॑વે॒ ત્વા-ઽતિ॑થેરાતિ॒થ્યમ॑સિ॒ વિષ્ણ॑વે ત્વા॒ઽગ્નયે᳚ ત્વા રાયસ્પોષ॒દાવંને॒ વિષ્ણ॑વે ત્વા શ્યે॒નાય॑ ત્વા સોમ॒ભૃતે॒ વિષ્ણ॑વે ત્વા॒ યા તે॒ ધામા॑નિ હ॒વિષા॒ યજં॑તિ॒ તા તે॒ વિશ્વા॑ પરિ॒ભૂર॑સ્તુ ય॒જ્ઞં ગ॑ય॒સ્ફાનઃ॑ પ્ર॒તર॑ણઃ સુ॒વીરોઽવી॑રહા॒ પ્રચ॑રા સોમ॒ દુર્યા॒નદિ॑ત્યાઃ॒ સદો॒ઽસ્યદિ॑ત્યાઃ॒ સદ॒ આ- [સદ॒ આ, સી॒દ॒ વરુ॑ણોઽસિ] ॥ 18 ॥

સી॑દ॒ વરુ॑ણોઽસિ ધૃ॒તવ્ર॑તો વારુ॒ણમ॑સિ શં॒​યોઁ-ર્દે॒વાનાગ્-મ્॑ સ॒ખ્યાન્મા દે॒વાના॑-મ॒પસ॑-શ્છિથ્સ્મ॒હ્યાપ॑તયે ત્વા ગૃહ્ણામિ॒ પરિ॑પતયે ત્વા ગૃહ્ણામિ॒ તનૂ॒નપ્ત્રે᳚ ત્વા ગૃહ્ણામિ શાક્વ॒રાય॑ ત્વા ગૃહ્ણામિ॒ શક્મ॒ન્નોજિ॑ષ્ઠાય ત્વા ગૃહ્ણા॒મ્ય-ના॑ધૃષ્ટમસ્ય-નાધૃ॒ષ્યં દે॒વાના॒મોજો॑- ઽભિષસ્તિ॒પા અ॑નભિશસ્તે॒ઽન્યમનુ॑ મે દી॒ક્ષાં દી॒ક્ષાપ॑તિ-ર્મન્યતા॒મનુ॒ તપ॒સ્તપ॑સ્પતિ॒રંજ॑સા સ॒ત્યમુપ॑ ગેષગ્-મ્ સુવિ॒તે મા॑ ધાઃ ॥ 19 ॥
( આ-મૈ-કં॑ ચ ) (અ. 10)

અ॒ગ્-મ્॒શુરગ્-મ્॑શુસ્તે દેવ સો॒માઽઽપ્યા॑યતા॒-મિંદ્રા॑યૈકધન॒વિદ॒ આ તુભ્ય॒મિંદ્રઃ॑ પ્યાયતા॒મા ત્વમિંદ્રા॑ય પ્યાય॒સ્વાઽઽપ્યા॑યય॒ સખીં᳚થ્ સ॒ન્યા મે॒ધયા᳚ સ્વ॒સ્તિ તે॑ દેવ સોમ સુ॒ત્યામ॑શી॒યેષ્ટા॒ રાયઃ॒ પ્રેષે ભગા॑ય॒ર્તમૃ॑તવા॒દિભ્યો॒ નમો॑ દિ॒વે નમઃ॑ પૃથિ॒વ્યા અગ્ને᳚ વ્રતપતે॒ ત્વં-વ્રઁ॒તાનાં᳚-વ્રઁ॒તપ॑તિરસિ॒ યા મમ॑ ત॒નૂરે॒ષા સા ત્વયિ॒ [ત્વયિ॑, યા તવ॑] ॥ 20 ॥

યા તવ॑ ત॒નૂરિ॒યગ્-મ્ સા મયિ॑ સ॒હ નૌ᳚ વ્રતપતે વ્ર॒તિનો᳚-ર્વ્ર॒તાનિ॒ યા તે॑ અગ્ને॒ રુદ્રિ॑યા ત॒નૂસ્તયા॑ નઃ પાહિ॒ તસ્યા᳚સ્તે॒ સ્વાહા॒ યા તે॑ અગ્નેઽયાશ॒યા ર॑જાશ॒યા હ॑રાશ॒યા ત॒નૂર્વર્​ષિ॑ષ્ઠા ગહ્વરે॒ષ્ઠોઽગ્રં-વઁચો॒ અપા॑વધીં ત્વે॒ષં-વઁચો॒ અપા॑વધી॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ॥ 21 ॥
( ત્વયિ॑-ચત્વારિ॒ગ્-મ્॒શચ્ચ॑ ) (અ. 11)

વિ॒ત્તાય॑ની મેઽસિ તિ॒ક્તાય॑ની મે॒ઽસ્યવ॑તાન્મા નાથિ॒તમવ॑તાન્મા વ્યથિ॒તં-વિઁ॒દેર॒ગ્નિર્નભો॒ નામાગ્ને॑ અંગિરો॒ યો᳚ઽસ્યાં પૃ॑થિ॒વ્યામસ્યાયુ॑ષા॒ નામ્નેહિ॒ યત્તેઽના॑ધૃષ્ટં॒ નામ॑ ય॒જ્ઞિયં॒ તેન॒ ત્વાઽઽદ॒ધેઽગ્ને॑ અંગિરો॒ યો દ્વિ॒તીય॑સ્યાં તૃ॒તીય॑સ્યાં પૃથિ॒વ્યા-મસ્યાયુ॑ષા॒ નામ્નેહિ॒ યત્તેઽના॑ધૃષ્ટં॒ નામ॑-[ ] ॥ 22 ॥

ય॒જ્ઞિયં॒ તેન॒ ત્વાઽઽદ॑ધે સિ॒ગ્-મ્॒હીર॑સિ મહિ॒ષીર॑સ્યુ॒રુ પ્ર॑થસ્વો॒રુ તે॑ ય॒જ્ઞપ॑તિઃ પ્રથતાં ધ્રુ॒વાઽસિ॑ દે॒વેભ્યઃ॑ શુંધસ્વ દે॒વેભ્યઃ॑ શુંભસ્વેંદ્રઘો॒ષસ્ત્વા॒ વસુ॑ભિઃ પુ॒રસ્તા᳚ત્ પાતુ॒ મનો॑જવાસ્ત્વા પિ॒તૃભિ॑-ર્દક્ષિણ॒તઃ પા॑તુ॒ પ્રચે॑તાસ્ત્વા રુ॒દ્રૈઃ પ॒શ્ચાત્ પા॑તુ વિ॒શ્વક॑ર્મા ત્વાઽઽદિ॒ત્યૈરુ॑ત્તર॒તઃ પા॑તુ॒ સિ॒ગ્-મ્॒હીર॑સિ સપત્નસા॒હી સ્વાહા॑ સિ॒ગ્-મ્॒હીર॑સિ સુપ્રજા॒વનિઃ॒ સ્વાહા॑ સિ॒ગ્-મ્॒હી- [સિ॒ગ્-મ્॒હીઃ, અ॒સિ॒ રા॒ય॒સ્પો॒ષ॒વનિઃ॒ સ્વાહા॑] ॥ 23 ॥

ર॑સિ રાયસ્પોષ॒વનિઃ॒ સ્વાહા॑ સિ॒ગ્-મ્॒હીર॑સ્યાદિત્ય॒વનિઃ॒ સ્વાહા॑ સિ॒ગ્-મ્॒હીર॒સ્યા વ॑હ દે॒વાંદે॑વય॒તે યજ॑માનાય॒ સ્વાહા॑ ભૂ॒તેભ્ય॑સ્ત્વા વિ॒શ્વાયુ॑રસિ પૃથિ॒વીં દૃગ્-મ્॑હ ધ્રુવ॒ક્ષિદ॑સ્યં॒તરિ॑ક્ષં દૃગ્-મ્હાચ્યુત॒ક્ષિદ॑સિ॒ દિવં॑ દૃગ્-મ્હા॒ગ્ને-ર્ભસ્મા᳚સ્ય॒ગ્નેઃ પુરી॑ષમસિ ॥ 24 ॥
(નામ॑-સુપ્રજા॒વનિઃ॒ સ્વાહા॑ સિ॒ગ્-મ્॒હ॑007આ;ઃ-પંચ॑ત્રિગ્-મ્શચ્ચ ) (અ. 12)

યું॒જતે॒ મન॑ ઉ॒ત યું॑જતે॒ ધિયો॒ વિપ્રા॒ વિપ્ર॑સ્ય બૃહ॒તો વિ॑પ॒શ્ચિતઃ॑ । વિ હોત્રા॑ દધે વયુના॒વિદેક॒ ઇન્મ॒હી દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુઃ પરિ॑ષ્ટુતિઃ ॥ સુ॒વાગ્દે॑વ॒ દુર્યા॒ગ્-મ્॒ આ વ॑દ દેવ॒શ્રુતૌ॑ દે॒વેષ્વા ઘો॑ષેથા॒મા નો॑ વી॒રો જા॑યતાં કર્મ॒ણ્યો॑ યગ્-મ્ સર્વે॑ઽનુ॒ જીવા॑મ॒ યો બ॑હૂ॒નામસ॑દ્વ॒શી ॥ ઇ॒દં-વિઁષ્ણુ॒-ર્વિચ॑ક્રમે ત્રે॒ધા નિ દ॑ધે પ॒દમ્ ॥ સમૂ॑ઢમસ્ય [સમૂ॑ઢમસ્ય, પા॒ગ્-મ્॒સુ॒ર] ॥ 25 ॥

પાગ્-મ્સુ॒ર ઇરા॑વતી ધેનુ॒મતી॒ હિ ભૂ॒તગ્-મ્ સૂ॑યવ॒સિની॒ મન॑વે યશ॒સ્યે᳚ । વ્ય॑સ્કભ્ના॒દ્-રોદ॑સી॒ વિષ્ણુ॑રે॒તે દા॒ધાર॑ પૃથિ॒વીમ॒ભિતો॑ મ॒યૂખૈઃ᳚ ॥ પ્રાચી॒ પ્રેત॑મદ્ધ્વ॒રં ક॒લ્પયં॑તી ઊ॒ર્ધ્વં-યઁ॒જ્ઞં ન॑યતં॒ મા જી᳚હ્વરત॒મત્ર॑ રમેથાં॒-વઁર્​ષ્મ॑ન્ પૃથિ॒વ્યા દિ॒વો વા॑ વિષ્ણવુ॒ત વા॑ પૃથિ॒વ્યા મ॒હો વા॑ વિષ્ણવુ॒ત વા॒ઽંતરિ॑ક્ષા॒દ્ધસ્તૌ॑ પૃણસ્વ બ॒હુભિ॑-ર્વસ॒વ્યૈ॑રા પ્ર ય॑ચ્છ॒ [પ્ર ય॑ચ્છ, દક્ષિ॑ણા॒દોત] ॥ 26 ॥

દક્ષિ॑ણા॒દોત સ॒વ્યાત્ । વિષ્ણો॒ર્નુકં॑-વીઁ॒ર્યા॑ણિ॒ પ્ર વો॑ચં॒-યઃ ઁપાર્થિ॑વાનિ વિમ॒મે રજાગ્-મ્॑સિ॒ યો અસ્ક॑ભાય॒દુત્ત॑રગ્-મ્ સ॒ધસ્થં॑-વિઁચક્રમા॒ણ સ્ત્રે॒ધોરુ॑ગા॒યો વિષ્ણો॑ ર॒રાટ॑મસિ॒ વિષ્ણોઃ᳚ પૃ॒ષ્ઠમ॑સિ॒ વિષ્ણોઃ॒ શંઅપ્ત્રે᳚ સ્થો॒ વિષ્ણોઃ॒ સ્યૂર॑સિ॒ વિષ્ણો᳚-ર્ધ્રુ॒વમ॑સિ વૈષ્ણ॒વમ॑સિ॒ વિષ્ણ॑વે ત્વા ॥ 27 ॥
( અ॒સ્ય॒-ય॒ચ્છૈકા॒ન્ન ચ॑ત્વારિ॒ગ્-મ્॒શચ્ચ॑ ) (અ. 13)

કૃ॒ણુ॒ષ્વ પાજઃ॒ પ્રસિ॑તિ॒ન્ન પૃ॒થ્વીં-યાઁ॒હિ રાજે॒વામ॑વા॒ગ્-મ્॒ ઇભે॑ન । તૃ॒ષ્વીમનુ॒ પ્રસિ॑તિં-દ્રૂણા॒નો-ઽસ્તા॑ઽસિ॒ વિદ્ધ્ય॑ ર॒ક્ષસ॒ સ્તપિ॑ષ્ઠૈઃ ॥ તવ॑ ભ્ર॒માસ॑ આશુ॒યા પં॑ત॒ત્યનુ॑ સ્પૃશ-ધૃષ॒તા શોશુ॑ચાનઃ । તપૂગ્ગ્॑ષ્યગ્ને જુ॒હ્વા॑ પતં॒ગાનસં॑દિતો॒ વિસૃ॑જ॒ વિષ્વ॑ગુ॒લ્કાઃ ॥ પ્રતિ॒સ્પશો॒ વિસૃ॑જ॒-તૂર્ણિ॑તમો॒ ભવા॑ પા॒યુર્વિ॒શો અ॒સ્યા અદ॑બ્ધઃ । યો નો॑ દૂ॒રે અ॒ઘશગ્-મ્॑સો॒ [અ॒ઘશગ્-મ્॑સઃ, યો અંત્યગ્ને॒] ॥ 28 ॥

યો અંત્યગ્ને॒ માકિ॑ષ્ટે॒ વ્યથિ॒રા દ॑ધર્​ષીત્ ॥ ઉદ॑ગ્ને તિષ્ઠ॒ પ્રત્યા ઽઽત॑નુષ્વ॒ ન્ય॑મિત્રાગ્-મ્॑ ઓષતાત્ તિગ્મહેતે । યો નો॒ અરા॑તિગ્-મ્ સમિધાન ચ॒ક્રે ની॒ચા તં ધ॑ક્ષ્યત॒સં ન શુષ્ક᳚મ્ ॥ ઊ॒ર્ધ્વો ભ॑વ॒ પ્રતિ॑વિ॒દ્ધ્યા-ઽદ્ધ્ય॒સ્મદા॒વિષ્કૃ॑ણુષ્વ॒ દૈવ્યા᳚ન્યગ્ને । અવ॑સ્થિ॒રા ત॑નુહિ યાતુ॒જૂનાં᳚ જા॒મિમજા॑મિં॒ પ્રમૃ॑ણીહિ॒ શત્રૂન્॑ ॥
સ તે॑ [સ તે᳚, જા॒ના॒તિ॒ સુ॒મ॒તિં] ॥ 29 ॥

જાનાતિ સુમ॒તિં-યઁ॑વિષ્ઠ॒ય ઈવ॑તે॒ બ્રહ્મ॑ણે ગા॒તુમૈર॑ત્ । વિશ્વા᳚ન્યસ્મૈ સુ॒દિના॑નિ રા॒યો દ્યુ॒મ્નાન્ય॒ર્યો વિદુરો॑ અ॒ભિ દ્યૌ᳚ત્ ॥ સેદ॑ગ્ને અસ્તુ સુ॒ભગઃ॑ સુ॒દાનુ॒-ર્યસ્ત્વા॒ નિત્યે॑ન હ॒વિષા॒ય ઉ॒ક્થૈઃ । પિપ્રી॑ષતિ॒ સ્વ આયુ॑ષિ દુરો॒ણે વિશ્વેદ॑સ્મૈ સુ॒દિના॒ સાઽસ॑દિ॒ષ્ટિઃ ॥ અર્ચા॑મિ તે સુમ॒તિં ઘોષ્ય॒ર્વાખ્-સંતે॑ વા॒ વા તા॑ જરતા- [વા॒ વા તા॑ જરત્મ્, ઇ॒યંગીઃ] ॥ 30 ॥

મિ॒યંગીઃ । સ્વશ્વા᳚સ્ત્વા સુ॒રથા॑ મર્જયેમા॒સ્મે ક્ષ॒ત્રાણિ॑ ધારયે॒રનુ॒ દ્યૂન્ ॥ ઇ॒હ ત્વા॒ ભૂર્યા ચ॑રે॒ દુપ॒ત્મન્ દોષા॑વસ્ત-ર્દીદિ॒વાગ્-મ્સ॒મનુ॒ દ્યૂન્ । ક્રીડં॑તસ્ત્વા સુ॒મન॑સઃ સપેમા॒ભિ દ્યુ॒મ્ના ત॑સ્થિ॒વાગ્-મ્સો॒ જના॑નામ્ ॥ યસ્ત્વા॒-સ્વશ્વઃ॑ સુહિર॒ણ્યો અ॑ગ્ન ઉપ॒યાતિ॒ વસુ॑મતા॒ રથે॑ન । તસ્ય॑ ત્રા॒તા-ભ॑વસિ॒ તસ્ય॒ સખા॒ યસ્ત॑ આતિ॒થ્યમા॑નુ॒ષગ્ જુજો॑ષત્ ॥ મ॒હો રુ॑જામિ - [ ] ॥ 31 ॥

બં॒ધુતા॒ વચો॑ભિ॒સ્તન્મા॑ પિ॒તુર્ગોત॑મા॒દ-ન્વિ॑યાય । ત્વન્નો॑ અ॒સ્ય વચ॑સ-શ્ચિકિદ્ધિ॒ હોત॑ર્યવિષ્ઠ સુક્રતો॒ દમૂ॑નાઃ ॥ અસ્વ॑પ્નજ સ્ત॒રણ॑યઃ સુ॒શેવા॒ અતં॑દ્રાસોઽવૃ॒કા અશ્ર॑મિષ્ઠાઃ । તે પા॒યવઃ॑ સ॒દ્ધ્રિયં॑ચો નિ॒ષદ્યાઽગ્ને॒ તવ॑નઃ પાંત્વમૂર ॥ યે પા॒યવો॑ મામતે॒યં તે॑ અગ્ને॒ પશ્યં॑તો અં॒ધં દુ॑રિ॒તાદર॑ક્ષન્ન્ । ર॒રક્ષ॒તાંથ્ સુ॒કૃતો॑ વિ॒શ્વવે॑દા॒ દિફ્સં॑ત॒ ઇદ્રિ॒પવો॒ ના હ॑ [ના હ॑, દે॒ભુઃ॒] ॥ 32 ॥

દેભુઃ ॥ ત્વયા॑ વ॒યગ્-મ્ સ॑ધ॒ન્ય॑-સ્ત્વોતા॒-સ્તવ॒ પ્રણી᳚ત્યશ્યામ॒ વાજાન્॑ । ઉ॒ભા શગ્-મ્સા॑ સૂદય સત્યતાતે-ઽનુષ્ઠુ॒યા કૃ॑ણુહ્યહ્રયાણ ॥ અ॒યા તે॑ અગ્ને સ॒મિધા॑ વિધેમ॒ પ્રતિ॒સ્તોમગ્-મ્॑ શ॒સ્યમા॑નં ગૃભાય । દહા॒શસો॑ ર॒ક્ષસઃ॑ પા॒હ્ય॑સ્માન્ દ્રુ॒હો નિ॒દો મિ॑ત્રમહો અવ॒દ્યાત્ ॥ ર॒ક્ષો॒હણં॑ ​વાઁ॒જિન॒માજિ॑ઘર્મિ મિ॒ત્રં પ્રથિ॑ષ્ઠ॒-મુપ॑યામિ॒ શર્મ॑ । શિશા॑નો અ॒ગ્નિઃ ક્રતુ॑ભિઃ॒ સમિ॑દ્ધઃ॒સનો॒ દિવા॒ [દિવા᳚, સરિ॒ષઃ પા॑તુ॒ નક્તં᳚] ॥ 33 ॥

સરિ॒ષઃ પા॑તુ॒ નક્ત᳚મ્ ॥ વિજ્યોતિ॑ષા બૃહ॒તા ભા᳚ત્ય॒ગ્નિ-રા॒વિ-ર્વિશ્વા॑નિ કૃણુતે મહિ॒ત્વા । પ્રાદે॑વી-ર્મા॒યાઃ સ॑હતે-દુ॒રેવાઃ॒ શિશી॑તે॒ શૃંગે॒ રક્ષ॑સે વિ॒નિક્ષે᳚ ॥ ઉ॒ત સ્વા॒નાસો॑ દિ॒વિષં॑ત્વ॒ગ્ને સ્તિ॒ગ્માયુ॑ધા॒ રક્ષ॑સે॒ હંત॒વા ઉ॑ । મદે॑ ચિદસ્ય॒ પ્રરુ॑જંતિ॒ ભામા॒ ન વ॑રંતે પરિ॒બાધો॒ અદે॑વીઃ ॥ 34 ॥
(અ॒ઘશગ્-મ્॑સઃ॒-સ તે॑-જરતાગ્-મ્-રુજામિ-હ॒ -દિવૈ - ક॑ચત્વારિગ્-મ્શચ્ચ) (અ. 14)

(આપ॑ ઉંદ॒, ંત્વાકૂ᳚ત્યૈ॒, દૈવી॑, મિ॒યંતે॒, વસ્વ્ય॑સ્ય॒ગ્-મ્॒ શુના॑ તે॒, સોમં॑ત॒, ઉદાયુ॑ષા॒, પ્ર ચ્ય॑વસ્વા॒, ઽગ્ને રા॑તિ॒થ્ય, -મ॒ગ્-મ્॒શુરગ્-મ્॑ શુ, ર્વિ॒ત્તાય॑ની મેઽસિ, યું॒ચતે॑, કૃણુ॒ષ્વ પાજ॒, શ્ચતુ॑ર્દશ ।)

(આપો॒-વસ્વ્ય॑સિ॒ યા તવે॒-યંગી-શ્ચતુ॑સ્ત્રિગ્-મ્શત્ ।)

(આપ॑ ઉંદ॒ન્, ત્વદે॑વીઃ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયાં પ્રથમકાંડે દ્વિતીયઃ પ્રશ્નઃ સમાપ્તઃ ॥