(ਵਿਸ਼੍ਣੁਪੁਰਾਣਾਂਤਰ੍ਗਤਾ; ਮੁਖ੍ਯ ਸ੍ਤੁਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ 51-74)
ਧ੍ਰੁਵ ਉਵਾਚ ।
ਭੂਮਿਰਾਪੋਨਲੋ ਵਾਯੁਃ ਖਂ ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰੇਵ ਚ ।
ਭੂਤਾਦਿਰਾਦਿਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਨਤੋਸ੍ਮਿ ਤਮ੍ ॥ 51 ॥
ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੋਖਿਲਵ੍ਯਾਪੀ ਪ੍ਰਧਾਨਾਤ੍ਪਰਤਃ ਪੁਮਾਨ੍ ।
ਯਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਪੁਰੁਸ਼ਾਯ ਗੁਣਾਸ਼ਿਨੇ ॥ 52 ॥
ਭੂਰਾਦੀਨਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਗਂਧਾਦੀਨਾਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਯਃ ਪਰਃ ॥ 53 ॥
ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਮਾਤ੍ਮਾਨਮਸ਼ੇਸ਼ਜਗਤਃ ਪਤਿਮ੍ ।
ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ ਸ਼ਰਣਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਦ੍ਰੂਪਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ॥ 54 ॥
ਬ੍ਰੁਰੁਇਹਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਬ੍ਰੁਰੁਇਂਹਣਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ।
ਤਸ੍ਮੈ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯੋਗਿਚਿਂਤ੍ਯਾਵਿਕਾਰਿਣੇ ॥ 55 ॥
ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍ਸ਼ਾ ਪੁਰੁਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍ ।
ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪੀ ਭੁਵਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਤ੍ਯਤਿਸ਼੍ਠਦ੍ਦਸ਼ਾਂਗੁਲਮ੍ ॥ 56 ॥
ਯਦ੍ਭੂਤਂ ਯਚ੍ਚ ਵੈ ਭਵ੍ਯਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤ੍ਤਮ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵਿਰਾਟ੍ ਸ੍ਵਰਾਟ੍ ਸਮ੍ਰਾਟ੍ ਤ੍ਵਤ੍ਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਧਿਪੂਰੁਸ਼ਃ ॥ 57 ॥
ਅਤ੍ਯਰਿਚ੍ਯਤ ਸੋਧਸ਼੍ਚ ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਵੈ ਭੁਵਃ ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਜਾਤਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਭੂਤਭਵਿਸ਼੍ਯਤੀ ॥ 58 ॥
ਤ੍ਵਦ੍ਰੂਪਧਾਰਿਣਸ਼੍ਚਾਂਤਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਯਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਹੁਤਃ ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਦਾਜ੍ਯਂ ਪਸ਼ੁਰ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ॥ 59 ॥
ਤ੍ਵਤ੍ਤ ਰੁਰੁਇਚੋਥ ਸਾਮਾਨਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤਸ਼੍ਛਂਦਾਂਸਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਯਜੂਂਸ਼੍ਯਜਾਯਂਤ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਚੈਕਤੋ ਦਤਃ ॥ 60 ॥
ਗਾਵਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋਜਾ ਅਵਯੋ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਾਃ ।
ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਬਾਹੋਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਜਾਯਤ ॥ 61 ॥
ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤਵੋਰੁਜਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ੍ਤਵ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਗਤਾਃ ।
ਅਕ੍ਸ਼੍ਣੋਃ ਸੂਰ੍ਯੋਨਿਲਃ ਪ੍ਰਾਣਾਚ੍ਚਂਦ੍ਰਮਾ ਮਨਸਸ੍ਤਵ ॥ 62 ॥
ਪ੍ਰਾਣੋਂਤਃਸੁਸ਼ਿਰਾਜ੍ਜਾਤੋ ਮੁਖਾਦਗ੍ਨਿਰਜਾਯਤ ।
ਨਾਭਿਤੋ ਗਗਨਂ ਦ੍ਯੌਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰਸਃ ਸਮਵਰ੍ਤਤ ॥ 63 ॥
ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਮਭੂਦਿਦਮ੍ ॥ 64 ॥
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਸੁਮਹਾਨਲ੍ਪੇ ਯਥਾ ਬੀਜੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਸਂਯਮੇ ਵਿਸ਼੍ਵਮਖਿਲਂ ਬੀਜਭੂਤੇ ਤਥਾ ਤ੍ਵਯਿ ॥ 65 ॥
ਬੀਜਾਦਂਕੁਰਸਂਭੂਤੋ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਸ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਚ ਯਥਾ ਯਾਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੌ ਤਥਾ ਜਗਤ੍ ॥ 66 ॥
ਯਥਾ ਹਿ ਕਦਲੀ ਨਾਨ੍ਯਾ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਾਦਪਿ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ।
ਏਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸ੍ਥਾਯੀਸ਼੍ਵਰ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 67 ॥
ਹ੍ਲਾਦਿਨੀ ਸਂਧਿਨੀ ਸਂਵਿਤ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਕਾ ਸਰ੍ਵਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ।
ਹ੍ਲਾਦਤਾਪਕਰੀ ਮਿਸ਼੍ਰਾ ਤ੍ਵਯਿ ਨੋ ਗੁਣਵਰ੍ਜਿਤੇ ॥ 68 ॥
ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਗ੍ਭੂਤੈਕਭੂਤਾਯ ਭੂਤਭੂਤਾਯ ਤੇ ਨਮਃ ।
ਪ੍ਰਭੂਤਭੂਤਭੂਤਾਯ ਤੁਭ੍ਯਂ ਭੂਤਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ ॥ 69 ॥
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁਸ਼ੌ ਵਿਰਾਟ੍ ਸਮ੍ਰਾਟ੍ ਸ੍ਵਰਾਟ੍ ਤਥਾ ।
ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇਂਤਃਕਰਣੇ ਪੁਰੁਸ਼ੇਸ਼੍ਵਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵਾਨ੍ ॥ 70 ॥
ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਧ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ ।
ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਨਮਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥ 71 ॥
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੋਸਿ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ ਸਰ੍ਵਭੂਤਸ੍ਥਿਤੋ ਯਤਃ ।
ਕਥਯਾਮਿ ਤਤਃ ਕਿਂ ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਵੇਤ੍ਸਿ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 72 ॥
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਸ਼ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮੁਦ੍ਭਵ ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤੋ ਭਵਾਨ੍ਵੇਤ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਮਨੋਰਥਮ੍ ॥ 73 ॥
ਯੋ ਮੇ ਮਨੋਰਥੋ ਨਾਥ ਸਫਲਃ ਸ ਤ੍ਵਯਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ।
ਤਪਸ਼੍ਚ ਤਪ੍ਤਂ ਸਫਲਂ ਯਦ੍ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੋਸਿ ਜਗਤ੍ਪਤੇ ॥ 74 ॥
