മുനയഃ ഊചുഃ
നിഖിലാഗമതത്ത്വജ്ഞ ബ്രഹ്മധ്യാനപരായണ ।
വദാസ്മാകം മുക്ത്യുപായം സൂത സർവോപകാരകമ് ॥ 1 ॥
സർവദേവേഷു കോ ദേവഃ സദ്യോ മോക്ഷപ്രദോ ഭവേത് ।
കോ മനുർവാ ഭവേത്തസ്യ സദ്യഃ പ്രീതികരോ ധ്രുവമ് ॥ 2 ॥
സൂത ഉവാച ।
നിഗമാഗമതത്ത്വജ്ഞോ ഹ്യവധൂതശ്ചിദംബരഃ ।
ഭക്തവാത്സല്യപ്രവണോ ദത്ത ഏവ ഹി കേവലഃ ॥ 3 ॥
സദാ പ്രസന്നവദനോ ഭക്തചിംതൈകതത്പരഃ ।
തസ്യ നാമാന്യനംതാനി വര്തംതേഽഥാപ്യദഃ പരമ് ॥ 4 ॥
ദത്തസ്യ നാമസാഹസ്രം തസ്യ പ്രീതിവിവര്ധനമ് ।
യസ്ത്വിദം പഠതേ നിത്യം ദത്താത്രേയൈകമാനസഃ ॥ 5 ॥
മുച്യതേ സർവപാപേഭ്യഃ സ സദ്യോ നാത്ര സംശയഃ ।
അംതേ തദ്ധാമ സംയാതി പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭമ് ॥ 6 ॥
അസ്യ ശ്രീമദ്ദത്താത്രേയസഹസ്രനാമസ്തോത്രമംത്രസ്യ അവധൂത ഋഷിഃ, അനുഷ്ടുപ് ഛംദഃ, ദിഗംബരോ ദേവതാ, ഓം ബീജം, ഹ്രീം ശക്തിഃ, ക്രൌം കീലകം, ശ്രീദത്താത്രേയപ്രീത്യര്ഥേ ജപേ വിനിയോഗഃ ।
അഥ ധ്യാനമ്
ദിഗംബരം ഭസ്മവിലേപിതാംഗം
ബോധാത്മകം മുക്തികരം പ്രസന്നമ് ।
നിര്മാനസം ശ്യാമതനും ഭജേഽഹം
ദത്താത്രേയം ബ്രഹ്മസമാധിയുക്തമ് ॥
അഥ സ്തോത്രമ്
ദത്താത്രേയോ മഹായോഗീ യോഗേശശ്ചാമരപ്രഭുഃ ।
മുനിര്ദിഗംബരോ ബാലോ മായാമുക്തോ മദാപഹഃ ॥ 1 ॥
അവധൂതോ മഹാനാഥഃ ശംകരോഽമരവല്ലഭഃ ।
മഹാദേവശ്ചാദിദേവഃ പുരാണപ്രഭുരീശ്വരഃ ॥ 2 ॥
സത്ത്വകൃത്സത്ത്വഭൃദ്ഭാവഃ സത്ത്വാത്മാ സത്ത്വസാഗരഃ ।
സത്ത്വവിത്സത്ത്വസാക്ഷീ ച സത്ത്വസാധ്യോഽമരാധിപഃ ॥ 3 ॥
ഭൂതകൃദ്ഭൂതഭൃച്ചൈവ ഭൂതാത്മാ ഭൂതസംഭവഃ ।
ഭൂതഭാവോ ഭവോ ഭൂതവിത്തഥാ ഭൂതകാരണഃ ॥ 4 ॥
ഭൂതസാക്ഷീ പ്രഭൂതിശ്ച ഭൂതാനാം പരമാ ഗതിഃ ।
ഭൂതസംഗവിഹീനാത്മാ ഭൂതാത്മാ ഭൂതശംകരഃ ॥ 5 ॥
ഭൂതനാഥോ മഹാനാഥ ആദിനാഥോ മഹേശ്വരഃ ।
സർവഭൂതനിവാസാത്മാ ഭൂതസംതാപനാശനഃ ॥ 6 ॥
സർവാത്മാ സർവഭൃത്സർവഃ സർവജ്ഞഃ സർവനിര്ണയഃ ।
സർവസാക്ഷീ ബൃഹദ്ഭാനുഃ സർവവിത് സർവമംഗളഃ ॥ 7 ॥
ശാംതഃ സത്യഃ സമഃ പൂര്ണോ ഏകാകീ കമലാപതിഃ ।
രാമോ രാമപ്രിയശ്ചൈവ വിരാമോ രാമകാരണഃ ॥ 8 ॥
ശുദ്ധാത്മാ പാവനോഽനംതഃ പ്രതീതഃ പരമാര്ഥഭൃത് ।
ഹംസസാക്ഷീ വിഭുശ്ചൈവ പ്രഭുഃ പ്രളയ ഇത്യപി ॥ 9 ॥
സിദ്ധാത്മാ പരമാത്മാ ച സിദ്ധാനാം പരമാ ഗതിഃ ।
സിദ്ധിസിദ്ധസ്തഥാ സാധ്യഃ സാധനോ ഹ്യുത്തമസ്തഥാ ॥ 10 ॥
സുലക്ഷണഃ സുമേധാവീ വിദ്യാവാന്വിഗതാംതരഃ ।
വിജ്വരശ്ച മഹാബാഹുര്ബഹുലാനംദവര്ധനഃ ॥ 11 ॥
അവ്യക്തപുരുഷഃ പ്രാജ്ഞഃ പരജ്ഞഃ പരമാര്ഥദൃക് ।
പരാപരവിനിര്മുക്തോ യുക്തസ്തത്ത്വപ്രകാശവാന് ॥ 12 ॥
ദയാവാന് ഭഗവാന് ഭാവീ ഭാവാത്മാ ഭാവകാരണഃ ।
ഭവസംതാപനാശശ്ച പുഷ്പവാന് പംഡിതോ ബുധഃ ॥ 13 ॥
പ്രത്യക്ഷവസ്തുർവിശ്വാത്മാ പ്രത്യഗ്ബ്രഹ്മ സനാതനഃ ।
പ്രമാണവിഗതശ്ചൈവ പ്രത്യാഹാരനിയോജകഃ ॥ 14 ॥
പ്രണവഃ പ്രണവാതീതഃ പ്രമുഖഃ പ്രലയാത്മകഃ ।
മൃത്യുംജയോ വിവിക്താത്മാ ശംകരാത്മാ പരോ വപുഃ ॥ 15 ॥
പരമസ്തനുവിജ്ഞേയഃ പരമാത്മനി സംസ്ഥിതഃ ।
പ്രബോധകലനാധാരഃ പ്രഭാവപ്രവരോത്തമഃ ॥ 16 ॥
ചിദംബരശ്ചിദ്വിലാസശ്ചിദാകാശശ്ചിദുത്തമഃ ।
ചിത്തചൈതന്യചിത്താത്മാ ദേവാനാം പരമാ ഗതിഃ ॥ 17 ॥
അചേത്യശ്ചേതനാധാരശ്ചേതനാചിത്തവിക്രമഃ ।
ചിത്താത്മാ ചേതനാരൂപോ ലസത്പംകജലോചനഃ ॥ 18 ॥
പരം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ പരം ധാമ പരംതപഃ ।
പരം സൂത്രം പരം തംത്രം പവിത്രഃ പരമോഹവാന് ॥ 19 ॥
ക്ഷേത്രജ്ഞഃ ക്ഷേത്രഗഃ ക്ഷേത്രഃ ക്ഷേത്രാധാരഃ പുരംജനഃ ।
ക്ഷേത്രശൂന്യോ ലോകസാക്ഷീ ക്ഷേത്രവാന് ബഹുനായകഃ ॥ 20 ॥
യോഗേംദ്രോ യോഗപൂജ്യശ്ച യോഗ്യ ആത്മവിദാം ശുചിഃ ।
യോഗമായാധരഃ സ്ഥാണുരചലഃ കമലാപതിഃ ॥ 21 ॥
യോഗേശോ യോഗനിര്മാതാ യോഗജ്ഞാനപ്രകാശനഃ ।
യോഗപാലോ ലോകപാലഃ സംസാരതമനാശനഃ ॥ 22 ॥
ഗുഹ്യോ ഗുഹ്യതമോ ഗുപ്തോ മുക്തോ യുക്തഃ സനാതനഃ ।
ഗഹനോ ഗഗനാകാരോ ഗംഭീരോ ഗണനായകഃ ॥ 23 ॥
ഗോവിംദോ ഗോപതിര്ഗോപ്താ ഗോഭാഗോ ഭാവസംസ്ഥിതഃ ।
ഗോസാക്ഷീ ഗോതമാരിശ്ച ഗാംധാരോ ഗഗനാകൃതിഃ ॥ 24 ॥
യോഗയുക്തോ ഭോഗയുക്തഃ ശംകാമുക്തസമാധിമാന് ।
സഹജഃ സകലേശാനഃ കാര്തവീര്യവരപ്രദഃ ॥ 25 ॥
സരജോ വിരജോ പുംസോ പാവനഃ പാപനാശനഃ ।
പരാവരവിനിര്മുക്തഃ പരംജ്യോതിഃ പുരാതനഃ ॥ 26 ॥
നാനാജ്യോതിരനേകാത്മാ സ്വയംജ്യോതിഃ സദാശിവഃ ।
ദിവ്യജ്യോതിര്മയശ്ചൈവ സത്യവിജ്ഞാനഭാസ്കരഃ ॥ 27 ॥
നിത്യശുദ്ധഃ പരഃ പൂര്ണഃ പ്രകാശഃ പ്രകടോദ്ഭവഃ ।
പ്രമാദവിഗതശ്ചൈവ പരേശഃ പരവിക്രമഃ ॥ 28 ॥
യോഗീ യോഗോ യോഗപശ്ച യോഗാഭ്യാസപ്രകാശനഃ ।
യോക്താ മോക്താ വിധാതാ ച ത്രാതാ പാതാ നിരായുധഃ ॥ 29 ॥
നിത്യമുക്തോ നിത്യയുക്തഃ സത്യഃ സത്യപരാക്രമഃ ।
സത്ത്വശുദ്ധികരഃ സത്ത്വസ്തഥാ സത്ത്വഭൃതാം ഗതിഃ ॥ 30 ॥
ശ്രീധരഃ ശ്രീവപുഃ ശ്രീമാന് ശ്രീനിവാസോഽമരാര്ചിതഃ ।
ശ്രീനിധിഃ ശ്രീപതിഃ ശ്രേഷ്ഠഃ ശ്രേയസ്കശ്ചരമാശ്രയഃ ॥ 31 ॥
ത്യാഗീ ത്യാഗാര്ഥസംപന്നസ്ത്യാഗാത്മാ ത്യാഗവിഗ്രഹഃ ।
ത്യാഗലക്ഷണസിദ്ധാത്മാ ത്യാഗജ്ഞസ്ത്യാഗകാരണഃ ॥ 32 ॥
ഭോഗോ ഭോക്താ തഥാ ഭോഗ്യോ ഭോഗസാധനകാരണഃ ।
ഭോഗീ ഭോഗാര്ഥസംപന്നോ ഭോഗജ്ഞാനപ്രകാശനഃ ॥ 33 ॥
കേവലഃ കേശവഃ കൃഷ്ണഃ കംവാസാഃ കമലാലയഃ ।
കമലാസനപൂജ്യശ്ച ഹരിരജ്ഞാനഖംഡനഃ ॥ 34 ॥
മഹാത്മാ മഹദാദിശ്ച മഹേശോത്തമവംദിതഃ ।
മനോബുദ്ധിവിഹീനാത്മാ മാനാത്മാ മാനവാധിപഃ ॥ 35 ॥
ഭുവനേശോ വിഭൂതിശ്ച ധൃതിര്മേധാ സ്മൃതിര്ദയാ ।
ദുഃഖദാവാനലോ ബുദ്ധഃ പ്രബുദ്ധഃ പരമേശ്വരഃ ॥ 36 ॥
കാമഹാ ക്രോധഹാ ചൈവ ദംഭദര്പമദാപഹഃ ।
അജ്ഞാനതിമിരാരിശ്ച ഭവാരിര്ഭുവനേശ്വരഃ ॥ 37 ॥
രൂപകൃദ്രൂപഭൃദ്രൂപീ രൂപാത്മാ രൂപകാരണഃ ।
രൂപജ്ഞോ രൂപസാക്ഷീ ച നാമരൂപോ ഗുണാംതകഃ ॥ 38 ॥
അപ്രമേയഃ പ്രമേയശ്ച പ്രമാണം പ്രണവാശ്രയഃ ।
പ്രമാണരഹിതോഽചിംത്യശ്ചേതനാവിഗതോഽജരഃ ॥ 39 ॥
അക്ഷരോഽക്ഷരമുക്തശ്ച വിജ്വരോ ജ്വരനാശനഃ ।
വിശിഷ്ടോ വിത്തശാസ്ത്രീ ച ദൃഷ്ടോ ദൃഷ്ടാംതവര്ജിതഃ ॥ 40 ॥
ഗുണേശോ ഗുണകായശ്ച ഗുണാത്മാ ഗുണഭാവനഃ ।
അനംതഗുണസംപന്നോ ഗുണഗര്ഭോ ഗുണാധിപഃ ॥ 41 ॥
ഗണേശോ ഗുണനാഥശ്ച ഗുണാത്മാ ഗണഭാവനഃ ।
ഗണബംധുർവിവേകാത്മാ ഗുണയുക്തഃ പരാക്രമീ ॥ 42 ॥
അതര്ക്യഃ ക്രതുരഗ്നിശ്ച കൃതജ്ഞഃ സഫലാശ്രയഃ ।
യജ്ഞശ്ച യജ്ഞഫലദോ യജ്ഞ ഇജ്യോഽമരോത്തമഃ ॥ 43 ॥
ഹിരണ്യഗര്ഭഃ ശ്രീഗര്ഭഃ ഖഗര്ഭഃ കുണപേശ്വരഃ ।
മായാഗര്ഭോ ലോകഗര്ഭഃ സ്വയംഭൂര്ഭുവനാംതകഃ ॥ 44 ॥
നിഷ്പാപോ നിബിഡോ നംദീ ബോധീ ബോധസമാശ്രയഃ ।
ബോധാത്മാ ബോധനാത്മാ ച ഭേദവൈതംഡഖംഡനഃ ॥ 45 ॥
സ്വാഭാവ്യോ ഭാവനിര്മുക്തോ വ്യക്തോഽവ്യക്തസമാശ്രയഃ ।
നിത്യതൃപ്തോ നിരാഭാസോ നിർവാണഃ ശരണഃ സുഹൃത് ॥ 46 ॥
ഗുഹ്യേശോ ഗുണഗംഭീരോ ഗുണദോഷനിവാരണഃ ।
ഗുണസംഗവിഹീനശ്ച യോഗാരേര്ദര്പനാശനഃ ॥ 47 ॥
ആനംദഃ പരമാനംദഃ സ്വാനംദസുഖവര്ധനഃ ।
സത്യാനംദശ്ചിദാനംദഃ സർവാനംദപരായണഃ ॥ 48 ॥
സദ്രൂപഃ സഹജഃ സത്യഃ സ്വാനംദഃ സുമനോഹരഃ ।
സർവഃ സർവാംതരശ്ചൈവ പൂർവാത്പൂർവതരസ്തഥാ ॥ 49 ॥
ഖമയഃ ഖപരഃ ഖാദിഃ ഖംബ്രഹ്മ ഖതനുഃ ഖഗഃ ।
ഖവാസാഃ ഖവിഹീനശ്ച ഖനിധിഃ ഖപരാശ്രയഃ ॥ 50 ॥
അനംതശ്ചാദിരൂപശ്ച സൂര്യമംഡലമധ്യഗഃ ।
അമോഘഃ പരമാമോഘഃ പരോക്ഷഃ പരദഃ കവിഃ ॥ 51 ॥
വിശ്വചക്ഷുർവിശ്വസാക്ഷീ വിശ്വബാഹുര്ധനേശ്വരഃ ।
ധനംജയോ മഹാതേജാസ്തേജിഷ്ഠസ്തൈജസഃ സുഖീ ॥ 52 ॥
ജ്യോതിര്ജ്യോതിര്മയോ ജേതാ ജ്യോതിഷാം ജ്യോതിരാത്മകഃ ।
ജ്യോതിഷാമപി ജ്യോതിശ്ച ജനകോ ജനമോഹനഃ ॥ 53 ॥
ജിതേംദ്രിയോ ജിതക്രോധോ ജിതാത്മാ ജിതമാനസഃ ।
ജിതസംഗോ ജിതപ്രാണോ ജിതസംസാരവാസനഃ ॥ 54 ॥
നിർവാസനോ നിരാലംബോ നിര്യോഗക്ഷേമവര്ജിതഃ ।
നിരീഹോ നിരഹംകാരോ നിരാശീര്നിരുപാധികഃ ॥ 55 ॥
നിത്യബോധോ വിവിക്താത്മാ വിശുദ്ധോത്തമഗൌരവഃ ।
വിദ്യാര്ഥീ പരമാര്ഥീ ച ശ്രദ്ധാര്ഥീ സാധനാത്മകഃ ॥ 56 ॥
പ്രത്യാഹാരീ നിരാഹാരീ സർവാഹാരപരായണഃ ।
നിത്യശുദ്ധോ നിരാകാംക്ഷീ പാരായണപരായണഃ ॥ 57 ॥
അണോരണുതരഃ സൂക്ഷ്മഃ സ്ഥൂലഃ സ്ഥൂലതരസ്തഥാ ।
ഏകസ്തഥാഽനേകരൂപോ വിശ്വരൂപഃ സനാതനഃ ॥ 58 ॥
നൈകരൂപോ വിരൂപാത്മാ നൈകബോധമയസ്തഥാ ।
നൈകനാമമയശ്ചൈവ നൈകവിദ്യാവിവര്ധനഃ ॥ 59 ॥
ഏകശ്ചൈകാംതികശ്ചൈവ നാനാഭാവവിവര്ജിതഃ ।
ഏകാക്ഷരസ്തഥാ ബീജഃ പൂര്ണബിംബഃ സനാതനഃ ॥ 60 ॥
മംത്രവീര്യോ മംത്രബീജഃ ശാസ്ത്രവീര്യോ ജഗത്പതിഃ ।
നാനാവീര്യധരശ്ചൈവ ശക്രേശഃ പൃഥിവീപതിഃ ॥ 61 ॥
പ്രാണേശഃ പ്രാണദഃ പ്രാണഃ പ്രാണായാമപരായണഃ ।
പ്രാണപംചകനിര്മുക്തഃ കോശപംചകവര്ജിതഃ ॥ 62 ॥
നിശ്ചലോ നിഷ്കലോഽസംഗോ നിഷ്പ്രപംചോ നിരാമയഃ ।
നിരാധാരോ നിരാകാരോ നിർവികാരോ നിരംജനഃ ॥ 63 ॥
നിഷ്പ്രതീതോ നിരാഭാസോ നിരാസക്തോ നിരാകുലഃ ।
നിഷ്ഠാസർവഗതശ്ചൈവ നിരാരംഭോ നിരാശ്രയഃ ॥ 64 ॥
നിരംതരഃ സർവഗോപ്താ ശാംതോ ദാംതോ മഹാമുനിഃ । [സത്ത്വ]
നിഃശബ്ദഃ സുകൃതഃ സ്വസ്ഥഃ സത്യവാദീ സുരേശ്വരഃ ॥ 65 ॥
ജ്ഞാനദോ ജ്ഞാനവിജ്ഞാനീ ജ്ഞാനാത്മാഽഽനംദപൂരിതഃ ।
ജ്ഞാനയജ്ഞവിദാം ദക്ഷോ ജ്ഞാനാഗ്നിര്ജ്വലനോ ബുധഃ ॥ 66 ॥
ദയാവാന് ഭവരോഗാരിശ്ചികിത്സാചരമാഗതിഃ ।
ചംദ്രമംഡലമധ്യസ്ഥശ്ചംദ്രകോടിസുശീതലഃ ॥ 67 ॥
യംത്രകൃത്പരമോ യംത്രീ യംത്രാരൂഢാപരാജിതഃ ।
യംത്രവിദ്യംത്രവാസശ്ച യംത്രാധാരോ ധരാധരഃ ॥ 68 ॥
തത്ത്വജ്ഞസ്തത്ത്വഭൂതാത്മാ മഹത്തത്ത്വപ്രകാശനഃ ।
തത്ത്വസംഖ്യാനയോഗജ്ഞഃ സാംഖ്യശാസ്ത്രപ്രവര്തകഃ ॥ 69 ॥
അനംതവിക്രമോ ദേവോ മാധവശ്ച ധനേശ്വരഃ ।
സാധുഃ സാധുവരിഷ്ഠാത്മാ സാവധാനോഽമരോത്തമഃ ॥ 70 ॥
നിഃസംകല്പോ നിരാധാരോ ദുര്ധരോ ഹ്യാത്മവിത്പതിഃ ।
ആരോഗ്യസുഖദശ്ചൈവ പ്രവരോ വാസവസ്തഥാ ॥ 71 ॥
പരേശഃ പരമോദാരഃ പ്രത്യക്ചൈതന്യദുര്ഗമഃ ।
ദുരാധര്ഷോ ദുരാവാസോ ദൂരത്വപരിനാശനഃ ॥ 72 ॥
വേദവിദ്വേദകൃദ്വേദോ വേദാത്മാ വിമലാശയഃ ।
വിവിക്തസേവീ ച സംസാരശ്രമനാശനസ്തഥാ ॥ 73 ॥
ബ്രഹ്മയോനിര്ബൃഹദ്യോനിർവിശ്വയോനിർവിദേഹവാന് ।
വിശാലാക്ഷോ വിശ്വനാഥോ ഹാടകാംഗദഭൂഷണഃ ॥ 74 ॥
അബാധ്യോ ജഗദാരാധ്യോ ജഗദാര്ജവപാലനഃ ।
ജനവാന് ധനവാന് ധര്മീ ധര്മഗോ ധര്മവര്ധനഃ ॥ 75 ॥
അമൃതഃ ശാശ്വതഃ സാധ്യഃ സിദ്ധിദഃ സുമനോഹരഃ ।
ഖലുബ്രഹ്മഖലുസ്ഥാനോ മുനീനാം പരമാ ഗതിഃ ॥ 76 ॥
ഉപദ്രഷ്ടാ തഥാ ശ്രേഷ്ഠഃ ശുചിഭൂതോ ഹ്യനാമയഃ ।
വേദസിദ്ധാംതവേദ്യശ്ച മാനസാഹ്ലാദവര്ധനഃ ॥ 77 ॥
ദേഹാദന്യോ ഗുണാദന്യോ ലോകാദന്യോ വിവേകവിത് ।
ദുഷ്ടസ്വപ്നഹരശ്ചൈവ ഗുരുര്ഗുരുവരോത്തമഃ ॥ 78 ॥
കര്മീ കര്മവിനിര്മുക്തഃ സംന്യാസീ സാധകേശ്വരഃ ।
സർവഭാവവിഹീനശ്ച തൃഷ്ണാസംഗനിവാരകഃ ॥ 79 ॥
ത്യാഗീ ത്യാഗവപുസ്ത്യാഗസ്ത്യാഗദാനവിവര്ജിതഃ ।
ത്യാഗകാരണത്യാഗാത്മാ സദ്ഗുരുഃ സുഖദായകഃ ॥ 80 ॥
ദക്ഷോ ദക്ഷാദിവംദ്യശ്ച ജ്ഞാനവാദപ്രവര്തകഃ ।
ശബ്ദബ്രഹ്മമയാത്മാ ച ശബ്ദബ്രഹ്മപ്രകാശവാന് ॥ 81 ॥
ഗ്രസിഷ്ണുഃ പ്രഭവിഷ്ണുശ്ച സഹിഷ്ണുർവിഗതാംതരഃ ।
വിദ്വത്തമോ മഹാവംദ്യോ വിശാലോത്തമവാങ്മുനിഃ ॥ 82 ॥
ബ്രഹ്മവിദ്ബ്രഹ്മഭാവശ്ച ബ്രഹ്മര്ഷിര്ബ്രാഹ്മണപ്രിയഃ ।
ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മപ്രകാശാത്മാ ബ്രഹ്മവിദ്യാപ്രകാശനഃ ॥ 83 ॥
അത്രിവംശപ്രഭൂതാത്മാ താപസോത്തമവംദിതഃ ।
ആത്മവാസീ വിധേയാത്മാ ഹ്യത്രിവംശവിവര്ധനഃ ॥ 84 ॥
പ്രവര്തനോ നിവൃത്താത്മാ പ്രലയോദകസന്നിഭഃ ।
നാരായണോ മഹാഗര്ഭോ ഭാര്ഗവപ്രിയകൃത്തമഃ ॥ 85 ॥
സംകല്പദുഃഖദലനഃ സംസാരതമനാശനഃ ।
ത്രിവിക്രമസ്ത്രിധാകാരസ്ത്രിമൂര്തിസ്ത്രിഗുണാത്മകഃ ॥ 86 ॥
ഭേദത്രയഹരശ്ചൈവ താപത്രയനിവാരകഃ ।
ദോഷത്രയവിഭേദീ ച സംശയാര്ണവഖംഡനഃ ॥ 87 ॥
അസംശയസ്ത്വസമ്മൂഢോ ഹ്യവാദീ രാജവംദിതഃ ।
രാജയോഗീ മഹായോഗീ സ്വഭാവഗലിതസ്തഥാ ॥ 88 ॥
പുണ്യശ്ലോകഃ പവിത്രാംഘ്രിര്ധ്യാനയോഗപരായണഃ ।
ധ്യാനസ്ഥോ ധ്യാനഗമ്യശ്ച വിധേയാത്മാ പുരാതനഃ ॥ 89 ॥
അവിജ്ഞേയോ ഹ്യംതരാത്മാ മുഖ്യബിംബസനാതനഃ ।
ജീവസംജീവനോ ജീവശ്ചിദ്വിലാസശ്ചിദാശ്രയഃ ॥ 90 ॥
മഹേംദ്രോഽമരമാന്യശ്ച യോഗേംദ്രോ യോഗവിത്തമഃ ।
യോഗധര്മസ്തഥാ യോഗസ്തത്ത്വസ്തത്ത്വവിനിശ്ചയഃ ॥ 91 ॥
നൈകബാഹുരനംതാത്മാ നൈകനാമപരാക്രമഃ ।
നൈകാക്ഷീ നൈകപാദശ്ച നാഥനാഥോത്തമോത്തമഃ ॥ 92 ॥
സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് ।
സഹസ്രരൂപദൃക് ചൈവ സഹസ്രാരമയോദ്ധവഃ ॥ 93 ॥
ത്രിപാദപുരുഷശ്ചൈവ ത്രിപാദൂര്ധ്വസ്തഥൈവ ച ।
ത്ര്യംബകശ്ച മഹാവീര്യോ യോഗവീര്യവിശാരദഃ ॥ 94 ॥
വിജയീ വിനയീ ജേതാ വീതരാഗീ വിരാജിതഃ ।
രുദ്രോ രൌദ്രോ മഹാഭീമഃ പ്രാജ്ഞമുഖ്യഃ സദാശുചിഃ ॥ 95 ॥
അംതര്ജ്യോതിരനംതാത്മാ പ്രത്യഗാത്മാ നിരംതരഃ ।
അരൂപശ്ചാത്മരൂപശ്ച സർവഭാവവിനിർവൃതഃ ॥ 96 ॥
അംതഃശൂന്യോ ബഹിഃശൂന്യഃ ശൂന്യാത്മാ ശൂന്യഭാവനഃ ।
അംതഃപൂര്ണോ ബഹിഃപൂര്ണഃ പൂര്ണാത്മാ പൂര്ണഭാവനഃ ॥ 97 ॥
അംതസ്ത്യാഗീ ബഹിസ്ത്യാഗീ ത്യാഗാത്മാ സർവയോഗവാന് ।
അംതര്യോഗീ ബഹിര്യോഗീ സർവയോഗപരായണഃ ॥ 98 ॥
അംതര്ഭോഗീ ബഹിര്ഭോഗീ സർവഭോഗവിദുത്തമഃ ।
അംതര്നിഷ്ഠോ ബഹിര്നിഷ്ഠഃ സർവനിഷ്ഠാമയസ്തഥാ ॥ 99 ॥
ബാഹ്യാംതരവിമുക്തശ്ച ബാഹ്യാംതരവിവര്ജിതഃ ।
ശാംതഃ ശുദ്ധോ വിശുദ്ധശ്ച നിർവാണഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ ॥ 100 ॥
അകാലഃ കാലനേമീ ച കാലകാലോ ജനേശ്വരഃ ।
കാലാത്മാ കാലകര്താ ച കാലജ്ഞഃ കാലനാശനഃ ॥ 101 ॥
കൈവല്യപദദാതാ ച കൈവല്യസുഖദായകഃ ।
കൈവല്യകലനാധാരോ നിര്ഭരോ ഹര്ഷവര്ധനഃ ॥ 102 ॥
ഹൃദയസ്ഥോ ഹൃഷീകേശോ ഗോവിംദോ ഗര്ഭവര്ജിതഃ ।
സകലാഗമപൂജ്യശ്ച നിഗമോ നിഗമാശ്രയഃ ॥ 103 ॥
പരാശക്തിഃ പരാകീര്തിഃ പരാവൃത്തിര്നിധിസ്മൃതിഃ ।
പരവിദ്യാ പരാക്ഷാംതിർവിഭക്തിര്യുക്തസദ്ഗതിഃ ॥ 104 ॥
സ്വപ്രകാശഃ പ്രകാശാത്മാ പരസംവേദനാത്മകഃ ।
സ്വസേവ്യഃ സ്വവിദാം സ്വാത്മാ സ്വസംവേദ്യോഽനഘഃ ക്ഷമീ ॥ 105 ॥
സ്വാനുസംധാനശീലാത്മാ സ്വാനുസംധാനഗോചരഃ ।
സ്വാനുസംധാനശൂന്യാത്മാ സ്വാനുസംധാനകാശ്രയഃ ॥ 106 ॥
സ്വബോധദര്പണോഽഭംഗഃ കംദര്പകുലനാശനഃ ।
ബ്രഹ്മചാരീ ബ്രഹ്മവേത്താ ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മവിത്തമഃ ॥ 107 ॥
തത്ത്വബോധഃ സുധാവര്ഷഃ പാവനഃ പാപപാവകഃ ।
ബ്രഹ്മസൂത്രവിധേയാത്മാ ബ്രഹ്മസൂത്രാര്ഥനിര്ണയഃ ॥ 108 ॥
ആത്യംതികോ മഹാകല്പഃ സംകല്പാവര്തനാശനഃ ।
ആധിവ്യാധിഹരശ്ചൈവ സംശയാര്ണവശോഷകഃ ॥ 109 ॥
തത്ത്വാത്മജ്ഞാനസംദേശോ മഹാനുഭവഭാവിതഃ ।
ആത്മാനുഭവസംപന്നഃ സ്വാനുഭാവസുഖാശ്രയഃ ॥ 110 ॥
അചിംത്യശ്ച ബൃഹദ്ഭാനുഃ പ്രമദോത്കര്ഷനാശനഃ ।
അനികേത പ്രശാംതാത്മാ ശൂന്യാവാസോ ജഗദ്വപുഃ ॥ 111 ॥
ചിദ്ഗതിശ്ചിന്മയശ്ചക്രീ മായാചക്രപ്രവര്തകഃ ।
സർവവര്ണവിദാരംഭീ സർവാരംഭപരായണഃ ॥ 112 ॥
പുരാണഃ പ്രവരോ ദാതാ സുംദരഃ കനകാംഗദീ ।
അനസൂയാത്മജോ ദത്തഃ സർവജ്ഞഃ സർവകാമദഃ ॥ 113 ॥
കാമജിത് കാമപാലശ്ച കാമീ കാമപ്രദാഗമഃ ।
കാമവാന് കാമപോഷശ്ച സർവകാമനിവര്തകഃ ॥ 114 ॥
സർവകര്മഫലോത്പത്തിഃ സർവകാമഫലപ്രദഃ ।
സർവകര്മഫലൈഃ പൂജ്യഃ സർവകര്മഫലാശ്രയഃ ॥ 115 ॥
വിശ്വകര്മാ കൃതാത്മാ ച കൃതജ്ഞഃ സർവസാക്ഷികഃ ।
സർവാരംഭപരിത്യാഗീ ജഡോന്മത്തപിശാചവാന് ॥ 116 ॥
ഭിക്ഷുര്ഭൈക്ഷാകരശ്ചൈവ ഭൈക്ഷാഹാരീ നിരാശ്രമീ ।
അകൂലശ്ചാനുകൂലശ്ച വികലോ ഹ്യകലസ്തഥാ ॥ 117 ॥
ജടിലോ വനചാരീ ച ദംഡീ മുംഡീ ച ഗംഡവാന് ।
ദേഹധര്മവിഹീനാത്മാ ഹ്യേകാകീ സംഗവര്ജിതഃ ॥ 118 ॥
ആശ്രമ്യനാശ്രമാരംഭോഽനാചാരീ കര്മവര്ജിതഃ ।
അസംദേഹീ ച സംദേഹീ ന കിംചിന്ന ച കിംചനഃ ॥ 119 ॥
നൃദേഹീ ദേഹശൂന്യശ്ച നാഭാവീ ഭാവനിര്ഗതഃ ।
നാബ്രഹ്മാ ച പരബ്രഹ്മ സ്വയമേവ നിരാകുലഃ ॥ 120 ॥
അനഘശ്ചാഗുരുശ്ചൈവ നാഥനാഥോത്തമോ ഗുരുഃ ।
ദ്വിഭുജഃ പ്രാകൃതശ്ചൈവ ജനകശ്ച പിതാമഹഃ ॥ 121 ॥
അനാത്മാ ന ച നാനാത്മാ നീതിര്നീതിമതാം വരഃ ।
സഹജഃ സദൃശഃ സിദ്ധശ്ചൈകശ്ചിന്മാത്ര ഏവ ച ॥ 122 ॥
ന കര്താപി ച കര്താ ച ഭോക്താ ഭോഗവിവര്ജിതഃ ।
തുരീയസ്തുരീയാതീതഃ സ്വച്ഛഃ സർവമയസ്തഥാ ॥ 123 ॥
സർവാധിഷ്ഠാനരൂപശ്ച സർവധ്യേയവിവര്ജിതഃ ।
സർവലോകനിവാസാത്മാ സകലോത്തമവംദിതഃ ॥ 124 ॥
ദേഹഭൃദ്ദേഹകൃച്ചൈവ ദേഹാത്മാ ദേഹഭാവനഃ ।
ദേഹീ ദേഹവിഭക്തശ്ച ദേഹഭാവപ്രകാശനഃ ॥ 125 ॥
ലയസ്ഥോ ലയവിച്ചൈവ ലയാഭാവശ്ച ബോധവാന് ।
ലയാതീതോ ലയസ്യാംതോ ലയഭാവനിവാരണഃ ॥ 126 ॥
വിമുഖഃ പ്രമുഖശ്ചൈവ പ്രത്യങ്മുഖവദാചരീ ।
വിശ്വഭുഗ്വിശ്വധൃഗ്വിശ്വോ വിശ്വക്ഷേമകരസ്തഥാ ॥ 127 ॥
അവിക്ഷിപ്തോഽപ്രമാദീ ച പരര്ധിഃ പരമാര്ഥദൃക് ।
സ്വാനുഭാവവിഹീനശ്ച സ്വാനുഭാവപ്രകാശനഃ ॥ 128 ॥
നിരിംദ്രിയശ്ച നിര്ബുദ്ധിര്നിരാഭാസോ നിരാകൃതഃ ।
നിരഹംകാരരൂപാത്മാ നിർവപുഃ സകലാശ്രയഃ ॥ 129 ॥
ശോകദുഃഖഹരശ്ചൈവ ഭോഗമോക്ഷഫലപ്രദഃ ।
സുപ്രസന്നസ്തഥാ സൂക്ഷ്മഃ ശബ്ദബ്രഹ്മാര്ഥസംഗ്രഹഃ ॥ 130 ॥
ആഗമാപായശൂന്യശ്ച സ്ഥാനദശ്ച സതാംഗതിഃ ।
അകൃതഃ സുകൃതശ്ചൈവ കൃതകര്മാ വിനിർവൃതഃ ॥ 131 ॥
ഭേദത്രയഹരശ്ചൈവ ദേഹത്രയവിനിര്ഗതഃ ।
സർവകാമമയശ്ചൈവ സർവകാമനിവര്തകഃ ॥ 132 ॥
സിദ്ധേശ്വരോഽജരഃ പംചബാണദര്പഹുതാശനഃ ।
ചതുരക്ഷരബീജാത്മാ സ്വഭൂശ്ചിത്കീര്തിഭൂഷണഃ ॥ 133 ॥
അഗാധബുദ്ധിരക്ഷുബ്ധശ്ചംദ്രസൂര്യാഗ്നിലോചനഃ ।
യമദംഷ്ട്രോഽതിസംഹര്താ പരമാനംദസാഗരഃ ॥ 134 ॥
ലീലാവിശ്വംഭരോ ഭാനുര്ഭൈരവോ ഭീമലോചനഃ ।
ബ്രഹ്മചര്മാംബരഃ കാലസ്ത്വചലശ്ചലനാംതകഃ ॥ 135 ॥
ആദിദേവോ ജഗദ്യോനിർവാസവാരിവിമര്ദനഃ ।
വികര്മകര്മകര്മജ്ഞോ അനന്യഗമകോഽഗമഃ ॥ 136 ॥
അബദ്ധകര്മശൂന്യശ്ച കാമരാഗകുലക്ഷയഃ ।
യോഗാംധകാരമഥനഃ പദ്മജന്മാദിവംദിതഃ ॥ 137 ॥
ഭക്തകാമോഽഗ്രജശ്ചക്രീ ഭാവനിര്ഭാവഭാവകഃ ।
ഭേദാംതകോ മഹാനഗ്ര്യോ നിഗൂഹോ ഗോചരാംതകഃ ॥ 138 ॥
കാലാഗ്നിശമനഃ ശംഖചക്രപദ്മഗദാധരഃ ।
ദീപ്തോ ദീനപതിഃ ശാസ്താ സ്വച്ഛംദോ മുക്തിദായകഃ ॥ 139 ॥
വ്യോമധര്മാംബരോ ഭേത്താ ഭസ്മധാരീ ധരാധരഃ ।
ധര്മഗുപ്തോഽന്വയാത്മാ ച വ്യതിരേകാര്ഥനിര്ണയഃ ॥ 140 ॥
ഏകാനേകഗുണാഭാസാഭാസനിര്ഭാസവര്ജിതഃ ।
ഭാവാഭാവസ്വഭാവാത്മാ ഭാവാഭാവവിഭാവവിത് ॥ 141 ॥
യോഗിഹൃദയവിശ്രാമോഽനംതവിദ്യാവിവര്ധനഃ ।
വിഘ്നാംതകസ്ത്രികാലജ്ഞസ്തത്ത്വാത്മാ ജ്ഞാനസാഗരഃ ॥ 142 ॥
ഇതീദം ദത്തസാഹസ്രം സായം പ്രാതഃ പഠേത്തു യഃ ।
സ ഇഹാമുത്ര ലഭതേ നിർവാണം പരമം സുഖമ് ॥ 143 ॥
ഗുരുവാരേ ദത്തഭക്തോ ഭക്തിഭാവസമന്വിതഃ ।
പഠേത് സദൈവ യോ ഹ്യേതത് സ ലഭേച്ചിംതിതം ധ്രുവമ് ॥ 144 ॥
ഇതി ശ്രീമദ്ദത്താത്രേയപുരാണേ ശ്രീ ദത്താത്രേയ സഹസ്രനാമ സ്തോത്രമ് ।