ಮಾಣ್ಡೂಕ್ಯ ಉಪನಿಷದ್

ಮಾಣ್ಡೂಕ್ಯ ಉಪನಿಷದ್ is one of the shortest and most profound Upanishads, traditionally connected with the Atharva Veda. In only twelve mantras it teaches the identity of ಆತ್ಮಾ and Brahman through the analysis of ಓಂ and the four quarters of consciousness: waking, dream, deep sleep, and ತುರೀಯ.

The text is foundational for Advaita Vedanta, especially through Gaudapada's Karika and Shankara's bhashya. Its opening declares that all this is ಓಂ, and that the Self is Brahman. It then shows that the waking experiencer, dream experiencer, and deep-sleep experiencer are not the final Self; they are understood through the fourth, which is not a state among states but the non-dual reality.

ಓ-ಮ್ಭ॒ದ್ರ-ಙ್ಕರ್ಣೇ॑ಭಿ-ಶ್ಶೃಣು॒ಯಾಮ॑ ದೇವಾಃ । ಭ॒ದ್ರ-ಮ್ಪ॑ಶ್ಯೇಮಾ॒ಖ್ಷಭಿ॒-ರ್ಯಜ॑ತ್ರಾಃ । ಸ್ಥಿ॒ರೈರಙ್ಗೈ᳚ಸ್ತುಷ್ಟು॒ವಾಗ್ಂ ಸ॑ಸ್ತ॒ನೂಭಿಃ॑ । ವ್ಯಶೇ॑ಮ ದೇ॒ವಹಿ॑ತಂ॒-ಯಁದಾಯುಃ॑ । ಸ್ವ॒ಸ್ತಿ ನ॒ ಇನ್ದ್ರೋ॑ ವೃ॒ದ್ಧಶ್ರ॑ವಾಃ । ಸ್ವ॒ಸ್ತಿ ನಃ॑ ಪೂ॒ಷಾ ವಿ॒ಶ್ವವೇ॑ದಾಃ । ಸ್ವ॒ಸ್ತಿ ನ॒ಸ್ತಾರ್ಖ್ಷ್ಯೋ॒ ಅರಿ॑ಷ್ಟನೇಮಿಃ । ಸ್ವ॒ಸ್ತಿ ನೋ॒ ಬೃಹ॒ಸ್ಪತಿ॑-ರ್ದಧಾತು ॥
ಓಂ ಶಾನ್ತಿ॒-ಶ್ಶಾನ್ತಿ॒-ಶ್ಶಾನ್ತಿಃ॑ ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The peace invocation prays that hearing, sight, limbs, speech, and life remain strong for the pursuit of Brahman.

॥ ಅಥ ಮಾಣ್ಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This title announces the beginning of the Mandukya Upanishad.

ಹರಿಃ ಓಮ್ ।
ಓಮಿತ್ಯೇತದಕ್ಷರಮಿದಗಂ ಸರ್ವಂ ತಸ್ಯೋಪವ್ಯಾಖ್ಯಾನಂ
ಭೂತಂ ಭವದ್ ಭವಿಷ್ಯದಿತಿ ಸರ್ವಮೋಙ್ಕಾರ ಏವ
ಯಚ್ಚಾನ್ಯತ್ ತ್ರಿಕಾಲಾತೀತಂ ತದಪ್ಯೋಙ್ಕಾರ ಏವ ॥ 1 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The Upanishad declares that Om is all this: past, present, future, and whatever is beyond time.

ಸರ್ವಗಂ ಹ್ಯೇತದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಯಮಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಸೋಽಯಮಾತ್ಮಾ ಚತುಷ್ಪಾತ್ ॥ 2 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
It states the mahavakya: all this is Brahman, and this Self is Brahman, having four quarters.

ಜಾಗರಿತಸ್ಥಾನೋ ಬಹಿಷ್ಪ್ರಜ್ಞಃ ಸಪ್ತಾಙ್ಗ ಏಕೋನವಿಂಶತಿಮುಖಃ
ಸ್ಥೂಲಭುಗ್ವೈಶ್ವಾನರಃ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದಃ ॥ 3 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The waking self, Vaishvanara, is outward-knowing, seven-limbed, nineteen-mouthed, and experiences gross objects.

ಸ್ವಪ್ನಸ್ಥಾನೋಽನ್ತಃಪ್ರಜ್ಞಃ ಸಪ್ತಾಙ್ಗ ಏಕೋನವಿಂಶತಿಮುಖಃ
ಪ್ರವಿವಿಕ್ತಭುಕ್ತೈಜಸೋ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಾದಃ ॥ 4 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The dream self, Taijasa, is inward-knowing, seven-limbed, nineteen-mouthed, and experiences subtle objects.

ಯತ್ರ ಸುಪ್ತೋ ನ ಕಞ್ಚನ ಕಾಮಂ ಕಾಮಯತೇ ನ ಕಞ್ಚನ ಸ್ವಪ್ನಂ
ಪಶ್ಯತಿ ತತ್ ಸುಷುಪ್ತಮ್ । ಸುಷುಪ್ತಸ್ಥಾನ ಏಕೀಭೂತಃ ಪ್ರಜ್ಞಾನಘನ
ಏವಾನನ್ದಮಯೋ ಹ್ಯಾನನ್ದಭುಕ್ ಚೇತೋಮುಖಃ ಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ತೃತೀಯಃ ಪಾದಃ ॥ 5 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Deep sleep is the state where one desires nothing and sees no dream; the experiencer there is Prajna, a mass of undifferentiated awareness and bliss.

ಏಷ ಸರ್ವೇಶ್ವರಃ ಏಷ ಸರ್ವಜ್ಞ ಏಷೋಽನ್ತರ್ಯಾಮ್ಯೇಷ ಯೋನಿಃ ಸರ್ವಸ್ಯ
ಪ್ರಭವಾಪ್ಯಯೌ ಹಿ ಭೂತಾನಾಮ್ ॥ 6 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Prajna is the Lord of all, knower of all, inner controller, source and dissolution of beings.

ನಾನ್ತಃಪ್ರಜ್ಞಂ ನ ಬಹಿಷ್ಪ್ರಜ್ಞಂ ನೋಭಯತಃಪ್ರಜ್ಞಂ ನ ಪ್ರಜ್ಞಾನಘನಂ
ನ ಪ್ರಜ್ಞಂ ನಾಪ್ರಜ್ಞಮ್ । ಅದೃಷ್ಟಮವ್ಯವಹಾರ್ಯಮಗ್ರಾಹ್ಯಮಲಕ್ಷಣಂ
ಅಚಿನ್ತ್ಯಮವ್ಯಪದೇಶ್ಯಮೇಕಾತ್ಮಪ್ರತ್ಯಯಸಾರಂ ಪ್ರಪಞ್ಚೋಪಶಮಂ
ಶಾನ್ತಂ ಶಿವಮದ್ವೈತಂ ಚತುರ್ಥಂ ಮನ್ಯನ್ತೇ ಸ ಆತ್ಮಾ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ॥ 7 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The fourth is not inward, outward, both, unconscious, or ordinary cognition; it is unseen, ungraspable, unthinkable, indescribable, peaceful, auspicious, and non-dual.

ಸೋಽಯಮಾತ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷರಮೋಙ್ಕಾರೋಽಧಿಮಾತ್ರಂ ಪಾದಾ ಮಾತ್ರಾ ಮಾತ್ರಾಶ್ಚ ಪಾದಾ
ಅಕಾರ ಉಕಾರೋ ಮಕಾರ ಇತಿ ॥ 8 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The same Self is Om with respect to sound, and its quarters are the matras A, U, and M.

ಜಾಗರಿತಸ್ಥಾನೋ ವೈಶ್ವಾನರೋಽಕಾರಃ ಪ್ರಥಮಾ ಮಾತ್ರಾಽಽಪ್ತೇರಾದಿಮತ್ತ್ವಾದ್
ವಾಽಽಪ್ನೋತಿ ಹ ವೈ ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾನಾದಿಶ್ಚ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ ॥ 9 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
A corresponds to the waking Vaishvanara because it is first and all-pervading; one who knows this attains desired aims and becomes foremost.

ಸ್ವಪ್ನಸ್ಥಾನಸ್ತೈಜಸ ಉಕಾರೋ ದ್ವಿತೀಯಾ ಮಾತ್ರೋತ್ಕರ್ಷಾತ್
ಉಭಯತ್ವಾದ್ವೋತ್ಕರ್ಷತಿ ಹ ವೈ ಜ್ಞಾನಸನ್ತತಿಂ ಸಮಾನಶ್ಚ ಭವತಿ
ನಾಸ್ಯಾಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ಕುಲೇ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ ॥ 10 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
U corresponds to Taijasa because of elevation and intermediacy; one who knows this raises the stream of knowledge and becomes balanced.

ಸುಷುಪ್ತಸ್ಥಾನಃ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಮಕಾರಸ್ತೃತೀಯಾ ಮಾತ್ರಾ ಮಿತೇರಪೀತೇರ್ವಾ
ಮಿನೋತಿ ಹ ವಾ ಇದಂ ಸರ್ವಮಪೀತಿಶ್ಚ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ ॥ 11 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
M corresponds to Prajna because of measure and absorption; one who knows this measures all and gathers all into himself.

ಅಮಾತ್ರಶ್ಚತುರ್ಥೋಽವ್ಯವಹಾರ್ಯಃ ಪ್ರಪಞ್ಚೋಪಶಮಃ ಶಿವೋಽದ್ವೈತ
ಏವಮೋಙ್ಕಾರ ಆತ್ಮೈವ ಸಂವಿಶತ್ಯಾತ್ಮನಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಯ ಏವಂ ವೇದ ॥ 12 ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The soundless fourth is beyond practical dealings, the cessation of phenomena, auspicious and non-dual; Om is the Self, and the knower enters the Self by the Self.

॥ ಇತಿ ಮಾಣ್ಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಸಮಾಪ್ತಾ ॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The final closing completes the Upanishadic recitation.

Browse Related Categories: