Kathopanishad - Chapter 1, Valli 1 - Shuddha Kannada

ಕಠೋಪನಿಷತ್ ಅಧ್ಯಾಯ 1, ವಲ್ಲೀ 1, opens one of the most compelling ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ dialogues in world philosophy: the encounter of ನಚಿಕೇತಾ and ಯಮಃ. This first section is narrative in form but deeply metaphysical in intent. It stages the central problem of human life - mortality, value, and meaning - then introduces a seeker whose sincerity is stronger than comfort, fear, or temptation.

The ವಲ್ಲೀ begins in a ritual setting (ವಾಜಶ್ರವಸ's sacrifice), but quickly shifts to ethical and existential scrutiny. ನಚಿಕೇತಾ's questions expose hollowness in performative religiosity and reveal the demand for inner truth. His journey to ಯಮ's abode symbolizes the shift from social ಧರ್ಮ-performance to uncompromising inquiry into what survives death.

ಅಧ್ಯಾಯ 1
ವಲ್ಲೀ 1

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This is Katha Upanishad chapter 1, section 1, the section that establishes the narrative and seeker-qualification foundation where Nachiketa's sincerity enters the teaching field.

ಓಂ ಉಶನ್‌ ಹ ವೈ ವಾಜಶ್ರವಸಃ ಸರ್ವವೇದಸಂ ದದೌ।
ತಸ್ಯ ಹ ನಚಿಕೇತಾ ನಾಮ ಪುತ್ರ ಆಸ ॥1॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The sacrificer performed a rite in which he gave away all possessions; he had a son, the young seeker of this dialogue.

ತಂ ಹ ಕುಮಾರಂ ಸನ್ತಂ ದಕ್ಷಿಣಾಸು ನೀಯಮಾನಾಸು ಶ್ರದ್ಧಾಽಽವಿವೇಶ। ಸೋಽಮನ್ಯತ ॥2॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
As the sacrificial gifts were being distributed, the young Nachiketa was filled with reverent trust and began to reflect deeply.

ಪೀತೋದಕಾ ಜಗ್ಧತೃಣಾ ದುಗ್ಧದೋಹಾ ನಿರಿನ್ದ್ರಿಯಾಃ।
ಅನನ್ದಾ ನಾಮ ತೇ ಲೋಕಾಸ್ತಾನ್ಸ ಗಚ್ಛತಿ ತಾ ದದತ್‌ ॥3॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Cows that had drunk their last, eaten their last, given their last milk, and lost all vitality were being given. One who gives such unworthy gifts reaches joyless worlds.

ಸ ಹೋವಾಚ ಪಿತರಂ ತತ ಕಸ್ಮೈ ಮಾಂ ದಾಸ್ಯಸೀತಿ।
ದ್ವಿತೀಯಂ ತೃತೀಯಂ ತಂ ಹೋವಾಚ ಮೃತ್ಯವೇ ತ್ವಾ ದದಾಮೀತಿ ॥4॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Nachiketa asked his father, "To whom will you give me?" Repeating the question, he finally heard in anger: "I give you to Death."

ಬಹೂನಾಮೇಮಿ ಪ್ರಥಮೋ ಬಹೂನಾಮೇಮಿ ಮಧ್ಯಮಃ।
ಕಿಂ ಸ್ವಿದ್ಯಮಸ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಯನ್ಮಯಾದ್ಯ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥5॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Nachiketa reflected: among many I am not unworthy; what indeed is to be done with me there? What purpose does this sending to Death serve?

ಅನುಪಶ್ಯ ಯಥಾ ಪೂರ್ವೇ ಪ್ರತಿಪಶ್ಯ ತಥಾಽಪರೇ।
ಸಸ್ಯಮಿವ ಮರ್ತ್ಯಃ ಪಚ್ಯತೇ ಸಸ್ಯಮಿವಾಜಾಯತೇ ಪುನಃ ॥6॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Look at those before and after: mortals decay like grain and are born again like grain.

ವೈಶ್ವಾನರಃ ಪ್ರವಿಶತ್ಯತಿಥಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗೃಹಾನ್‌।
ತಸ್ಯೈತಾಂ ಶಾನ್ತಿಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಹರ ವೈವಸ್ವತೋದಕಮ್‌ ॥7॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
A brahmana guest entering a house is like sacred fire. Therefore proper hospitality must be offered. Bring water (for welcome), O attendants of Yama.

ಆಶಾಪ್ರತೀಕ್ಷೇ ಸಙ್ಗತಂ ಸೂನೃತಾಂ ಚೇಷ್ಟಾಪೂರ್ವೇ ಪುತ್ರಪಶೂಂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನ್‌।
ಏತದ್‌ ವೃಙ್ಕ್ತೇ ಪುರುಷಸ್ಯಾಲ್ಪಮೇಧಸೋ ಯಸ್ಯಾನಶ್ನನ್ವಸತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗೃಹೇ ॥8॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
For one of little understanding, if a brahmana guest remains unfed in his house, his hopes, merits, good associations, truthful gains, and prosperity are all diminished.

ತಿಸ್ರೋ ರಾತ್ರೀರ್ಯದವಾತ್ಸೀರ್ಗೃಹೇ ಮೇಽನಶ್ನನ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ನತಿಥಿರ್ನಮಸ್ಯಃ।
ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ್ಸ್ವಸ್ತಿ ಮೇಽಸ್ತು ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರತಿ ತ್ರೀನ್ವರಾನ್ವೃಣೀಷ್ವ ॥9॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
O revered guest, you stayed in my house for three nights unfed. May peace be restored; therefore choose three boons in compensation.

ಶಾನ್ತಸಙ್ಕಲ್ಪಃ ಸುಮನಾ ಯಥಾ ಸ್ಯಾದ್ವೀತಮನ್ಯುರ್ಗೌತಮೋ ಮಾಭಿ ಮೃತ್ಯೋ।
ತ್ವತ್ಪ್ರಸೃಷ್ಟಂ ಮಾಭಿವದೇತ್ಪ್ರತೀತ ಏತತ್ತ್ರಯಾಣಾಂ ಪ್ರಥಮಂ ವರಂ ವೃಣೇ ॥10॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
For my first boon, may my father Gautama become peaceful, free of anger, and receive me with recognition and affection when I return from you.

ಯಥಾ ಪುರಸ್ತಾದ್‌ ಭವಿತಾ ಪ್ರತೀತ ಔದ್ದಾಲಕಿರಾರುಣಿರ್ಮತ್ಪ್ರಸೃಷ್ಟಃ।
ಸುಖಂ ರಾತ್ರೀಃ ಶಯಿತಾ ವೀತಮನ್ಯುಸ್ತ್ವಾಂ ದದೃಶಿವಾನ್ಮೃತ್ಯುಮುಖಾತ್ಪ್ರಮುಕ್ತಮ್‌ ॥11॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Yama grants: your father will be as before, free from anger, and will sleep peacefully after seeing you returned from death unharmed.

ಸ್ವರ್ಗೇ ಲೋಕೇ ನ ಭಯಂ ಕಿಞ್ಚನಾಸ್ತಿ ನ ತತ್ರ ತ್ವಂ ನ ಜರಯಾ ಬಿಭೇತಿ।
ಉಭೇ ತೀರ್ತ್ವಾಽಶನಾಯಾಪಿಪಾಸೇ ಶೋಕಾತಿಗೋ ಮೋದತೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೇ ॥12॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
In the heavenly world there is no fear, no old age, no hunger or thirst; one who reaches it transcends sorrow and rejoices.

ಸ ತ್ವಮಗ್ನಿಂ ಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಧ್ಯೇಷಿ ಮೃತ್ಯೋ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ತ್ವಂ ಶ್ರದ್ದಧಾನಾಯ ಮಹ್ಯಮ್‌।
ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಾ ಅಮೃತತ್ವಂ ಭಜನ್ತ ಏತದ್‌ ದ್ವಿತೀಯೇನ ವೃಣೇ ವರೇಣ ॥13॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
O Death, you know the fire that leads to heavenly attainment; teach it to me, one who asks with reverent trust. This is my second boon.

ಪ್ರ ತೇ ಬ್ರವೀಮಿ ತದು ಮೇ ನಿಬೋಧ ಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಗ್ನಿಂ ನಚಿಕೇತಃ ಪ್ರಜಾನನ್‌।
ಅನನ್ತಲೋಕಾಪ್ತಿಮಥೋ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ವಿದ್ಧಿ ತ್ವಮೇತಂ ನಿಹಿತಂ ಗುಹಾಯಾಮ್‌ ॥14॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Yama said: I will teach you this heaven-leading fire; understand it well. Know it as the means to vast merit-attainment and as a principle with deeper inner grounding.

ಲೋಕಾದಿಮಗ್ನಿಂ ತಮುವಾಚ ತಸ್ಮೈ ಯಾ ಇಷ್ಟಕಾ ಯಾವತೀರ್ವಾ ಯಥಾ ವಾ।
ಸ ಚಾಪಿ ತತ್ಪ್ರತ್ಯವದದ್ಯಥೋಕ್ತಮಥಾಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಃ ಪುನರೇವಾಹ ತುಷ್ಟಃ ॥15॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Yama explained the ritual in full detail - arrangement and method. Nachiketa repeated it exactly as taught, and Yama was pleased.

ತಮಬ್ರವೀತ್ಪ್ರೀಯಮಾಣೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ವರಂ ತವೇಹಾದ್ಯ ದದಾಮಿ ಭೂಯಃ।
ತವೈವ ನಾಮ್ನಾ ಭವಿತಾಽಯಮಗ್ನಿಃ ಸೃಙ್ಕಾಂ ಚೇಮಾಮನೇಕರೂಪಾಂ ಗೃಹಾಣ ॥16॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Pleased with him, Yama granted an added gift: this fire shall be known by your name, and he offered further honors to Nachiketa.

ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಸ್ತ್ರಿಭಿರೇತ್ಯ ಸನ್ಧಿಂ ತ್ರಿಕರ್ಮಕೃತ್ತರತಿ ಜನ್ಮಮೃತ್ಯೂ।
ಬ್ರಹ್ಮಜಜ್ಞಂ ದೇವಮೀಡ್ಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ನಿಚಾಯ್ಯೇಮಾಂ ಶಾನ್ತಿಮತ್ಯನ್ತಮೇತಿ ॥17॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
One who properly knows and performs the threefold Nachiketa discipline, integrating its required links, crosses birth-death limitations in the promised sense and attains deep peace.

ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಸ್ತ್ರಯಮೇತದ್ವಿದಿತ್ವಾ ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾಂಶ್ಚಿನುತೇ ನಾಚಿಕೇತಮ್‌।
ಸ ಮೃತ್ಯುಪಾಶಾನ್ಪುರತಃ ಪ್ರಣೋದ್ಯ ಶೋಕಾತಿಗೋ ಮೋದತೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೇ ॥18॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Whoever knows this threefold Nachiketa discipline and performs it properly overcomes the binding snares of mortality in its ritual sense and rejoices in heavenly attainment beyond ordinary sorrow.

ಏಷ ತೇಽಗ್ನಿರ್ನಚಿಕೇತಃ ಸ್ವರ್ಗ್ಯೋ ಯಮವೃಣೀಥಾ ದ್ವಿತೀಯೇನ ವರೇಣ।
ಏತಮಗ್ನಿಂ ತವೈವ ಪ್ರವಕ್ಶ್ಯನ್ತಿ ಜನಾಸಸ್ತೃತೀಯಂ ವರಂ ನಚಿಕೇತೋ ವೃಣೀಷ್ವ ॥19॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This, Nachiketa, is the heaven-leading fire you asked as your second boon, and it will be remembered by your name. Now choose your third boon.

ಯೇಯಂ ಪ್ರೇತೇ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮನುಷ್ಯೇಽಸ್ತೀತ್ಯೇಕೇ ನಾಯಮಸ್ತೀತಿ ಚೈಕೇ।
ಏತದ್ವಿದ್ಯಾಮನುಶಿಷ್ಟಸ್ತ್ವಯಾಽಹಂ ವರಾಣಾಮೇಷ ವರಸ್ತೃತೀಯಃ ॥20॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
There is this doubt about the person after death - some say one continues, others deny it. I ask to be taught this truth by you; this is my third boon.

ದೇವೈರತ್ರಾಪಿ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಪುರಾ ನ ಹಿ ಸುವಿಜ್ಞೇಯಮಣುರೇಷ ಧರ್ಮಃ।
ಅನ್ಯಂ ವರಂ ನಚಿಕೇತೋ ವೃಣೀಷ್ವ ಮಾ ಮೋಪರೋತ್ಸೀರತಿ ಮಾ ಸೃಜೈನಮ್‌ ॥21॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Even the gods have doubted this matter; it is subtle and difficult to know. Choose another boon, Nachiketa - do not press me on this.

ದೇವೈರತ್ರಾಪಿ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕಿಲ ತ್ವಂ ಚ ಮೃತ್ಯೋ ಯನ್ನ ಸುಜ್ಞೇಯಮಾತ್ಥ।
ವಕ್ತಾ ಚಾಸ್ಯ ತ್ವಾದೃಗನ್ಯೋ ನ ಲಭ್ಯೋ ನಾನ್ಯೋ ವರಸ್ತುಲ್ಯ ಏತಸ್ಯ ಕಶ್ಚಿತ್‌ ॥22॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Yes, this is subtle and debated even among gods - and you are the best teacher of it. No other boon equals this one; therefore I ask only this.

ಶತಾಯುಷಃ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾನ್ವೃಣೀಷ್ವ ಬಹೂನ್ಪಶೂನ್ಹಸ್ತಿಹಿರಣ್ಯಮಶ್ವಾನ್‌।
ಭೂಮೇರ್ಮಹದಾಯತನಂ ವೃಣೀಷ್ವ ಸ್ವಯಂ ಚ ಜೀವ ಶರದೋ ಯಾವದಿಚ್ಛಸಿ ॥23॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Choose long life, descendants, wealth, power, vast dominion - and live as many years as you wish.

ಏತತ್ತುಲ್ಯಂ ಯದಿ ಮನ್ಯಸೇ ವರಂ ವೃಣೀಷ್ವ ವಿತ್ತಂ ಚಿರಜೀವಿಕಾಂ ಚ।
ಮಹಾಭೂಮೌ ನಚಿಕೇತಸ್ತ್ವಮೇಧಿ ಕಾಮಾನಾಂ ತ್ವಾಂ ಕಾಮಭಾಜಂ ಕರೋಮಿ ॥24॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
If you wish, choose any boon equal to these - wealth, long life, great sovereignty. I can make you enjoyer of all desired pleasures.

ಯೇ ಯೇ ಕಾಮಾ ದುರ್ಲಭಾ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ಸರ್ವಾನ್ಕಾಮಾಂಶ್ಛನ್ದತಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯಸ್ವ।
ಇಮಾ ರಾಮಾಃ ಸರಥಾಃ ಸತೂರ್ಯಾ ನ ಹೀದೃಶಾ ಲಮ್ಭನೀಯಾ ಮನುಷ್ಯೈಃ।
ಆಭಿರ್ಮತ್ಪ್ರತ್ತಾಭಿಃ ಪರಿಚಾರಯಸ್ವ ನಚಿಕೇತೋ ಮರಣಂ ಮಾಽನುಪ್ರಾಕ್ಶೀಃ ॥25॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Ask for all rare humanly unattainable pleasures - celestial delights, chariots, music, enjoyments. But do not ask me about death.

ಶ್ವೋಭಾವಾ ಮರ್ತ್ಯಸ್ಯ ಯದನ್ತಕೈತತ್ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಜರಯನ್ತಿ ತೇಜಃ।
ಅಪಿ ಸರ್ವಂ ಜೀವಿತಮಲ್ಪಮೇವ ತವೈವ ವಾಹಾಸ್ತವ ನೃತ್ಯಗೀತೇ ॥26॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
All these pleasures are short-lived and exhaust the senses. Even long life is brief for mortals. Keep your chariots, music, and dances - they are not what I seek.

ನ ವಿತ್ತೇನ ತರ್ಪಣೀಯೋ ಮನುಷ್ಯೋ ಲಪ್ಸ್ಯಾಮಹೇ ವಿತ್ತಮದ್ರಾಕ್ಶ್ಮ ಚೇತ್ತ್ವಾ।
ಜೀವಿಷ್ಯಾಮೋ ಯಾವದೀಶಿಷ್ಯಸಿ ತ್ವಂ ವರಸ್ತು ಮೇ ವರಣೀಯಃ ಸ ಏವ ॥27॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
A person is never truly fulfilled by wealth. If needed, wealth can be gained anyway under your governance; lifespan too is in your domain. Therefore the boon I seek is that one alone.

ಅಜೀರ್ಯತಾಮಮೃತಾನಾಮುಪೇತ್ಯ ಜೀರ್ಯನ್ಮರ್ತ್ಯಃ ಕ್ವಧಃಸ್ಥಃ ಪ್ರಜಾನನ್‌।
ಅಭಿಧ್ಯಾಯನ್ವರ್ಣರತಿಪ್ರಮೋದಾನತಿದೀರ್ಘೇ ಜೀವಿತೇ ಕೋ ರಮೇತ ॥28॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Having approached the deathless reality, what thoughtful mortal would still delight in merely sensory pleasures and long life as final aims?

ಯಸ್ಮಿನ್ನಿದಂ ವಿಚಿಕಿತ್ಸನ್ತಿ ಮೃತ್ಯೋ ಯತ್ಸಾಮ್ಪರಾಯೇ ಮಹತಿ ಬ್ರೂಹಿ ನಸ್ತತ್‌।
ಯೋಽಯಂ ವರೋ ಗೂಢಮನುಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ನಾನ್ಯಂ ತಸ್ಮಾನ್ನಚಿಕೇತಾ ವೃಣೀತೇ ॥29॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Teach me that great truth about which doubt remains concerning what lies beyond death. This hidden, penetrating boon alone I choose - no other.

Browse Related Categories: