శ్రీమద్భగవద్గీతా is a jewel embedded in the మహాభారత: a dialogue between శ్రీకృష్ణ and అర్జున on the battlefield of కురుక్షేత్ర. It speaks in the language of real life - duty and doubt, anger and empathy, ambition and fear - and then shows how to meet those forces with steadiness.
Chapter 1, అర్జునవిషాదయోగః, is therefore not "only introduction." It shows the battlefield outside and the battlefield within: Duryodhana's insecurity, the roar of conches, and finally Arjuna's trembling body and wavering mind. By naming these states openly - విషాద (despondency), కృపా (compassion), and the fear of wrongdoing - the text prepares you for Krishna's medicine in the chapters ahead.
Read this chapter as the doorway into a long inner apprenticeship. The "previous" story is the Mahabharata build-up itself: years of injustice, failed diplomacy, and the moment when avoidance is no longer possible. From this crisis, the Gita unfolds in three broad movements. Chapters 1-6 emphasize కర్మ-యోగ and the foundations of right action, while repeatedly returning to the imperishable ఆత్మా so that doing your duty does not become an ego-war.
ఓం శ్రీ పరమాత్మనే నమః
అథ ప్రథమోఽధ్యాయః
అర్జునవిషాదయోగః
Translation (భావార్థ):
Om. Salutations to the Supreme Self. Now begins the first chapter, called "Arjuna's Despondency Yoga".
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ
ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే సమవేతా యుయుత్సవః ।
మామకాః పాండవాశ్చైవ కిమకుర్వత సంజయ ॥1॥
Translation (భావార్థ):
Dhritarashtra said: O Sanjaya, when my side and the Pandavas assembled at Kurukshetra, the sacred field of dharma, eager to fight, what did they do?
సంజయ ఉవాచ
దృష్ట్వా తు పాండవానీకం వ్యూఢం దుర్యోధనస్తదా ।
ఆచార్యముపసంగమ్య రాజా వచనమబ్రవీత్ ॥2॥
Translation (భావార్థ):
Sanjaya said: Seeing the Pandava army arranged in formation, Duryodhana then approached his teacher and spoke.
పశ్యైతాం పాండుపుత్రాణాం ఆచార్య మహతీం చమూమ్ ।
వ్యూఢాం ద్రుపదపుత్రేణ తవ శిష్యేణ ధీమతా ॥3॥
Translation (భావార్థ):
O teacher, look at this great army of the Pandavas, arranged skillfully by Drupada's son - your capable disciple.
అత్ర శూరా మహేష్వాసాః భీమార్జునసమా యుధి ।
యుయుధానో విరాటశ్చ ద్రుపదశ్చ మహారథః ॥4॥
Translation (భావార్థ):
Here are heroic, mighty bowmen, equal to Bhima and Arjuna in battle - Yuyudhana, Virata, and the great chariot-warrior Drupada.
ధృష్టకేతుశ్చేకితానః కాశిరాజశ్చ వీర్యవాన్ ।
పురుజిత్కుంతిభోజశ్చ శైబ్యశ్చ నరపుంగవః ॥5॥
Translation (భావార్థ):
Also here are valiant heroes: Dhrishtaketu, Cekitana, the king of Kashi, Purujit, Kuntibhoja, and Saibya - outstanding among men.
యుధామన్యుశ్చ విక్రాంతః ఉత్తమౌజాశ్చ వీర్యవాన్ ।
సౌభద్రో ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వ ఏవ మహారథాః ॥6॥
Translation (భావార్థ):
There are also mighty warriors - Yudhamanyu and the valiant Uttamauja, and also Saubhadra (Abhimanyu) and the sons of Draupadi; all of them are great chariot-fighters.
అస్మాకం తు విశిష్టా యే తాన్నిబోధ ద్విజోత్తమ ।
నాయకా మమ సైన్యస్య సంజ్ఞార్థం తాన్ బ్రవీమి తే ॥7॥
Translation (భావార్థ):
And now, O best among the twice-born, note the distinguished leaders on our side. For your awareness I will tell you the commanders of my army.
భవాన్ భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ కృపశ్చ సమితింజయః ।
అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ సౌమదత్తిస్తథైవ చ ॥8॥
Translation (భావార్థ):
You, Bhishma, Karna, Kripa the battle-conqueror, Ashvatthama, Vikarna, and also the son of Somadatta - these are the leading champions on our side.
అన్యే చ బహవః శూరాః మదర్థే త్యక్తజీవితాః ।
నానాశస్త్రప్రహరణాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః ॥9॥
Translation (భావార్థ):
And there are many other heroes too, ready to risk their lives for my sake, equipped with many weapons and skilled in war.
అపర్యాప్తం తదస్మాకం బలం భీష్మాభిరక్షితమ్ ।
పర్యాప్తం త్విదమేతేషాం బలం భీమాభిరక్షితమ్ ॥10॥
Translation (భావార్థ):
Our army, guarded by Bhishma, is vast; but their army, guarded by Bhima, is well-contained and sufficient.
అయనేషు చ సర్వేషు యథాభాగమవస్థితాః ।
భీష్మమేవాభిరక్షంతు భవంతః సర్వ ఏవ హి ॥11॥
Translation (భావార్థ):
Therefore, stationed in all strategic positions according to your roles, all of you must support Bhishma.
తస్య సంజనయన్ హర్షం కురువృద్ధః పితామహః ।
సింహనాదం వినద్యోచ్చైః శంఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్ ॥12॥
Translation (భావార్థ):
To raise his spirits, the grandsire Bhishma - elder of the Kurus - roared like a lion and loudly blew his conch.
తతః శంఖాశ్చ భేర్యశ్చ పణవానకగోముఖాః ।
సహసైవాభ్యహన్యంత స శబ్దస్తుములోఽభవత్ ॥13॥
Translation (భావార్థ):
Then conches, kettledrums, drums, and horns were sounded all at once, and the sound became a tremendous uproar.
తతః శ్వేతైర్హయైర్యుక్తే మహతి స్యందనే స్థితౌ ।
మాధవః పాండవశ్చైవ దివ్యౌ శంఖౌ ప్రదధ్మతుః ॥14॥
Translation (భావార్థ):
Then Madhava and the Pandava, stationed in their great chariot yoked to white horses, blew their divine conches.
పాంచజన్యం హృషీకేశః దేవదత్తం ధనంజయః ।
పౌండ్రం దధ్మౌ మహాశంఖం భీమకర్మా వృకోదరః ॥15॥
Translation (భావార్థ):
Hrishikesha blew Panchajanya; Dhananjaya blew Devadatta; and Bhima - Vrukodara of mighty deeds - blew the great conch Paundra.
అనంతవిజయం రాజా కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః ।
నకులః సహదేవశ్చ సుఘోషమణిపుష్పకౌ ॥16॥
Translation (భావార్థ):
King Yudhishthira, son of Kunti, blew Anantavijaya; and Nakula and Sahadeva blew Sughosha and Manipushpaka.
కాశ్యశ్చ పరమేష్వాసః శిఖండీ చ మహారథః ।
ధృష్టద్యుమ్నో విరాటశ్చ సాత్యకిశ్చాపరాజితః ॥17॥
Translation (భావార్థ):
The king of Kashi, the great archer; Shikhandi, the great chariot-warrior; Dhrishtadyumna, Virata, and the undefeated Satyaki were among those who sounded their conches.
ద్రుపదో ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వశః పృథివీపతే ।
సౌభద్రశ్చ మహాబాహుః శంఖాన్-దధ్ముః పృథక్ పృథక్ ॥18॥
Translation (భావార్థ):
O king, Drupada, all the sons of Draupadi, and the mighty-armed Saubhadra blew their conches - each one separately.
స ఘోషో ధార్తరాష్ట్రాణాం హృదయాని వ్యదారయత్ ।
నభశ్చ పృథివీం చైవ తుములో వ్యనునాదయన్ ॥19॥
Translation (భావార్థ):
That tumultuous sound tore the hearts of Dhritarashtra's sons and echoed through the sky and the earth.
అథ వ్యవస్థితాన్-దృష్ట్వా ధార్తరాష్ట్రాన్ కపిధ్వజః ।
ప్రవృత్తే శస్త్రసంపాతే ధనురుద్యమ్య పాండవః ॥20॥
Translation (భావార్థ):
Then, seeing the sons of Dhritarashtra drawn up for battle, and as the clash of weapons was about to begin, Arjuna - the Pandava with the monkey-banner - raised his bow.
హృషీకేశం తదా వాక్యం ఇదమాహ మహీపతే ।
అర్జున ఉవాచ
సేనయోరుభయోర్మధ్యే రథం స్థాపయ మేఽచ్యుత ॥21॥
Translation (భావార్థ):
Arjuna said to Hrishikesha: O Achyuta, place my chariot between the two armies.
యావదేతాన్నిరీక్షేఽహం యోద్ధుకామానవస్థితాన్ ।
కైర్మయా సహ యోద్ధవ్యం అస్మిన్ రణసముద్యమే ॥22॥
Translation (భావార్థ):
Let me look at those who are standing here eager to fight, with whom I must engage in this battle.
యోత్స్యమానానవేక్షేఽహం య ఏతేఽత్ర సమాగతాః ।
ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్బుద్ధేః యుద్ధే ప్రియచికీర్షవః ॥23॥
Translation (భావార్థ):
I want to see those who have gathered here ready to fight, seeking to please the evil-minded son of Dhritarashtra in this war.
సంజయ ఉవాచ
ఏవముక్తో హృషీకేశః గుడాకేశేన భారత ।
సేనయోరుభయోర్మధ్యే స్థాపయిత్వా రథోత్తమమ్ ॥24॥
Translation (భావార్థ):
Sanjaya said: Thus addressed by Gudakesha, O Bharata, Hrishikesha placed the best of chariots between the two armies.
భీష్మద్రోణప్రముఖతః సర్వేషాం చ మహీక్షితామ్ ।
ఉవాచ పార్థ పశ్యైతాన్ సమవేతాన్కురూనితి ॥25॥
Translation (భావార్థ):
With Bhishma and Drona in the forefront, and in the presence of all the kings, Krishna said: O Partha, behold these Kurus assembled here.
తత్రాపశ్యత్స్థితాన్ పార్థః పితౄనథ పితామహాన్ ।
ఆచార్యాన్-మాతులాన్-భ్రాతౄన్ పుత్రాన్-పౌత్రాన్-సఖీంస్తథా ॥26॥
Translation (భావార్థ):
There Partha saw standing fathers and grandfathers, teachers and uncles, brothers, sons, grandsons, and friends.
శ్వశురాన్-సుహృదశ్చైవ సేనయోరుభయోరపి ।
తాన్సమీక్ష్య స కౌంతేయః సర్వాన్బంధూనవస్థితాన్ ॥27॥
Translation (భావార్థ):
He also saw fathers-in-law and well-wishers in both armies; seeing all those relatives standing there, the son of Kunti (Arjuna)...
కృపయా పరయాఽఽవిష్టః విషీదన్నిదమబ్రవీత్ ।
అర్జున ఉవాచ
దృష్ట్వేమం స్వజనం కృష్ణ యుయుత్సుం సముపస్థితమ్ ॥28॥
Translation (భావార్థ):
Overwhelmed by deep compassion and grief, Arjuna said: O Krishna, seeing my own people standing here eager to fight...
సీదంతి మమ గాత్రాణి ముఖం చ పరిశుష్యతి ।
వేపథుశ్చ శరీరే మే రోమహర్షశ్చ జాయతే ॥29॥
Translation (భావార్థ):
My limbs grow weak, my mouth dries up, my body trembles, and my hair stands on end.
గాండీవం స్రంసతే హస్తాత్ త్వ క్చైవ పరిదహ్యతే ।
న చ శక్నోమ్యవస్థాతుం భ్రమతీవ చ మే మనః ॥30॥
Translation (భావార్థ):
My Gandiva slips from my hand, my skin burns, I cannot stand steady, and my mind seems to reel.
నిమిత్తాని చ పశ్యామి విపరీతాని కేశవ ।
న చ శ్రేయోఽనుపశ్యామి హత్వా స్వజనమాహవే ॥31॥
Translation (భావార్థ):
I see adverse signs, O Keshava, and I do not foresee any good in killing my own people in battle.
న కాంక్షే విజయం కృష్ణ న చ రాజ్యం సుఖాని చ ।
కిం నో రాజ్యేన గోవింద కిం భోగైర్జీవితేన వా ॥32॥
Translation (భావార్థ):
O Krishna, I do not want victory, kingdom, or pleasures. What use are kingdom, enjoyments, or even life to us, O Govinda?
యేషామర్థే కాంక్షితం నః రాజ్యం భోగాః సుఖాని చ ।
త ఇమేఽవస్థితా యుద్ధే ప్రాణాంస్త్యక్త్త్వా ధనాని చ ॥33॥
Translation (భావార్థ):
Those for whose sake we wanted kingdom, pleasures, and comforts are standing here in battle, ready to give up their lives and wealth.
ఆచార్యాః పితరః పుత్రాః తథైవ చ పితామహాః ।
మాతులాః శ్వశురాః పౌత్రాః శ్యాలాః సంబంధినస్తథా ॥34॥
Translation (భావార్థ):
Teachers, fathers, sons, grandfathers, uncles, fathers-in-law, grandsons, brothers-in-law, and other relatives are all here.
ఏతాన్న హంతుమిచ్ఛామి ఘ్నతోఽపి మధుసూదన ।
అపి త్రైలోక్యరాజ్యస్య హేతోః కిం ను మహీకృతే ॥35॥
Translation (భావార్థ):
O Madhusudana, I do not wish to kill these people even if they kill me - not even for sovereignty over the three worlds, much less for the sake of this earth.
నిహత్య ధార్తరాష్ట్రాన్నః కా ప్రీతిః స్యాజ్జనార్దన ।
పాపమేవాశ్రయేదస్మాన్ హత్వైతానాతతాయినః ॥36॥
Translation (భావార్థ):
O Janardana, what joy would be ours if we kill the sons of Dhritarashtra? Sin would cling to us by killing these aggressors.
తస్మాన్నార్హా వయం హంతుం ధార్తరాష్ట్రాన్స్వబాంధవాన్ ।
స్వజనం హి కథం హత్వా సుఖినః స్యామ మాధవ ॥37॥
Translation (భావార్థ):
Therefore we are not fit to kill the sons of Dhritarashtra, our own kinsmen. O Madhava, how could we be happy after killing our own people?
యద్యప్యేతే న పశ్యంతి లోభోపహతచేతసః ।
కులక్షయకృతం దోషం మిత్రద్రోహే చ పాతకమ్ ॥38॥
Translation (భావార్థ):
Even though these people, their minds ruined by greed, do not see the evil in destroying the family or the sin in betraying friends...
కథం న జ్ఞేయమస్మాభిః పాపాదస్మాన్నివర్తితుమ్ ।
కులక్షయకృతం దోషం ప్రపశ్యద్భిర్జనార్దన ॥39॥
Translation (భావార్థ):
O Janardana, how can we - who see clearly the fault in destroying the family - not know to turn away from this sin?
కులక్షయే ప్రణశ్యంతి కులధర్మాః సనాతనాః ।
ధర్మే నష్టే కులం కృత్స్నం అధర్మోఽభిభవత్యుత ॥40॥
Translation (భావార్థ):
When a family is destroyed, its ancient duties and traditions perish; when dharma is lost, adharma overwhelms the entire family.
అధర్మాభిభవాత్కృష్ణ ప్రదుష్యంతి కులస్త్రియః ।
స్త్రీషు దుష్టాసు వార్ష్ణేయ జాయతే వర్ణసంకరః ॥41॥
Translation (భావార్థ):
O Krishna, when adharma prevails, the women of the family are corrupted; and when women are corrupted, O Varshneya, social confusion (వర్ణసంకరః) arises.
సంకరో నరకాయైవ కులఘ్నానాం కులస్య చ ।
పతంతి పితరో హ్యేషాం లుప్తపిండోదకక్రియాః ॥42॥
Translation (భావార్థ):
Such disorder leads to downfall for the family-destroyers and the family; their ancestors fall, deprived of the rites of offerings of పిండ and ఉదక.
దోషైరేతైః కులఘ్నానాం వర్ణసంకరకారకైః ।
ఉత్సాద్యంతే జాతిధర్మాః కులధర్మాశ్చ శాశ్వతాః ॥43॥
Translation (భావార్థ):
By these faults of family-destroyers who create social confusion, the long-standing duties of community and family are uprooted.
ఉత్సన్నకులధర్మాణాం మనుష్యాణాం జనార్దన ।
నరకేఽనియతం వాసః భవతీత్యనుశుశ్రుమ ॥44॥
Translation (భావార్థ):
O Janardana, we have heard that people whose family dharmas are destroyed dwell in downfall (naraka) inevitably.
అహో బత మహత్పాపం కర్తుం వ్యవసితా వయమ్ ।
యద్రాజ్యసుఖలోభేన హంతుం స్వజనముద్యతాః ॥45॥
Translation (భావార్థ):
Alas, we are resolved to commit a great wrong - driven by greed for kingdom and pleasures, we are ready to kill our own people.
యది మామప్రతీకారం అశస్త్రం శస్త్రపాణయః ।
ధార్తరాష్ట్రా రణే హన్యుః తన్మే క్షేమతరం భవేత్ ॥46॥
Translation (భావార్థ):
If the sons of Dhritarashtra, weapons in hand, were to kill me in battle while I stand unarmed and unresisting, that would be better for me.
సంజయ ఉవాచ
ఏవముక్త్వాఽర్జునః సంఖ్యే రథోపస్థ ఉపావిశత్ ।
విసృజ్య సశరం చాపం శోకసంవిగ్నమానసః ॥47॥
Translation (భావార్థ):
Sanjaya said: Having spoken thus on the battlefield, Arjuna sat down on the seat of the chariot, casting aside his bow and arrows, his mind overwhelmed with grief.
॥ ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసు ఉపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం
యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే అర్జునవిషాదయోగో నామ ప్రథమోఽధ్యాయః ॥
Translation (భావార్థ):
Om Tat Sat. Thus ends the first chapter, called "Arjuna Vishada Yoga", in the revered Bhagavad Gita - an Upanishad teaching Brahma-vidya and Yoga, in the dialogue between Sri Krishna and Arjuna.
Browse Related Categories:
