శ్రీమద్భగవద్గీతా is a jewel embedded in the మహాభారత: a dialogue between శ్రీకృష్ణ and అర్జున on the battlefield of కురుక్షేత్ర. It speaks in the language of real life - duty and doubt, anger and empathy, ambition and fear - and then shows how to meet those forces with steadiness.
Chapter 1, అర్జునవిషాదయోగః, is therefore not "only introduction." It shows the battlefield outside and the battlefield within: Duryodhana's insecurity, the roar of conches, and finally Arjuna's trembling body and wavering mind. By naming these states openly - విషాద (despondency), కృపా (compassion), and the fear of wrongdoing - the text prepares you for Krishna's medicine in the chapters ahead.
Read this chapter as the doorway into a long inner apprenticeship. The "previous" story is the Mahabharata build-up itself: years of injustice, failed diplomacy, and the moment when avoidance is no longer possible. From this crisis, the Gita unfolds in three broad movements. Chapters 1-6 emphasize కర్మ-యోగ and the foundations of right action, while repeatedly returning to the imperishable ఆత్మా so that doing your duty does not become an ego-war.
ఓం శ్రీ పరమాత్మనే నమః
అథ ప్రథమోఽధ్యాయః ।
అర్జునవిషాదయోగః
Translation (భావార్థ):
Om. Salutations to the Supreme Self. Now begins the first chapter, called "Arjuna's Despondency Yoga".
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ
ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే సమవేతా యుయుత్సవః ।
మామకాః పాండవాశ్చైవ కిమకుర్వత సంజయ ॥ 1 ॥
Translation (భావార్థ):
Dhritarashtra said: O Sanjaya, when my side and the Pandavas assembled at Kurukshetra, the sacred field of dharma, eager to fight, what did they do?
సంజయ ఉవాచ
దృష్ట్వా తు పాండవానీకం వ్యూఢం దుర్యోధనస్తదా ।
ఆచార్యముపసంగమ్య రాజా వచనమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
Translation (భావార్థ):
Sanjaya said: Seeing the Pandava army arranged in formation, Duryodhana then approached his teacher and spoke.
పశ్యైతాం పాండుపుత్రాణామాచార్య మహతీం చమూమ్ ।
వ్యూఢాం ద్రుపదపుత్రేణ తవ శిష్యేణ ధీమతా ॥ 3 ॥
Translation (భావార్థ):
O teacher, look at this great army of the Pandavas, arranged skillfully by Drupada's son - your capable disciple.
అత్ర శూరా మహేష్వాసా భీమార్జునసమా యుధి ।
యుయుధానో విరాటశ్చ ద్రుపదశ్చ మహారథః ॥ 4 ॥
Translation (భావార్థ):
Here are heroic, mighty bowmen, equal to Bhima and Arjuna in battle - Yuyudhana, Virata, and the great chariot-warrior Drupada.
ధృష్టకేతుశ్చేకితానః కాశిరాజశ్చ వీర్యవాన్ ।
పురుజిత్కుంతిభోజశ్చ శైబ్యశ్చ నరపుంగవః ॥ 5 ॥
Translation (భావార్థ):
Also here are valiant heroes: Dhrishtaketu, Cekitana, the king of Kashi, Purujit, Kuntibhoja, and Saibya - outstanding among men.
యుధామన్యుశ్చ విక్రాంత ఉత్తమౌజాశ్చ వీర్యవాన్ ।
సౌభద్రో ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వ ఏవ మహారథాః ॥ 6 ॥
Translation (భావార్థ):
There are also mighty warriors - Yudhamanyu and the valiant Uttamauja, and also Saubhadra (Abhimanyu) and the sons of Draupadi; all of them are great chariot-fighters.
అస్మాకం తు విశిష్టా యే తాన్నిబోధ ద్విజోత్తమ ।
నాయకా మమ సైన్యస్య సంజ్ఞార్థం తాన్బ్రవీమి తే ॥ 7 ॥
Translation (భావార్థ):
And now, O best among the twice-born, note the distinguished leaders on our side. For your awareness I will tell you the commanders of my army.
భవాన్భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ కృపశ్చ సమితింజయః ।
అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ సౌమదత్తిస్తథైవ చ ॥ 8 ॥
Translation (భావార్థ):
You, Bhishma, Karna, Kripa the battle-conqueror, Ashvatthama, Vikarna, and also the son of Somadatta - these are the leading champions on our side.
అన్యే చ బహవః శూరా మదర్థే త్యక్తజీవితాః ।
నానాశస్త్రప్రహరణాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః ॥ 9 ॥
Translation (భావార్థ):
And there are many other heroes too, ready to risk their lives for my sake, equipped with many weapons and skilled in war.
అపర్యాప్తం తదస్మాకం బలం భీష్మాభిరక్షితమ్ ।
పర్యాప్తం త్విదమేతేషాం బలం భీమాభిరక్షితమ్ ॥ 10 ॥
Translation (భావార్థ):
Our army, guarded by Bhishma, is vast; but their army, guarded by Bhima, is well-contained and sufficient.
అయనేషు చ సర్వేషు యథాభాగమవస్థితాః ।
భీష్మమేవాభిరక్షంతు భవంతః సర్వ ఏవ హి ॥ 11 ॥
Translation (భావార్థ):
Therefore, stationed in all strategic positions according to your roles, all of you must support Bhishma.
తస్య సంజనయన్హర్షం కురువృద్ధః పితామహః ।
సింహనాదం వినద్యోచ్చైః శంఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్ ॥ 12 ॥
Translation (భావార్థ):
To raise his spirits, the grandsire Bhishma - elder of the Kurus - roared like a lion and loudly blew his conch.
తతః శంఖాశ్చ భేర్యశ్చ పణవానకగోముఖాః ।
సహసైవాభ్యహన్యంత స శబ్దస్తుములోఽభవత్ ॥ 13 ॥
Translation (భావార్థ):
Then conches, kettledrums, drums, and horns were sounded all at once, and the sound became a tremendous uproar.
తతః శ్వేతైర్హయైర్యుక్తే మహతి స్యందనే స్థితౌ ।
మాధవః పాండవశ్చైవ దివ్యౌ శంఖౌ ప్రదఘ్మతుః ॥ 14 ॥
Translation (భావార్థ):
Then Madhava and the Pandava, stationed in their great chariot yoked to white horses, blew their divine conches.
పాంచజన్యం హృషీకేశో దేవదత్తం ధనంజయః ।
పౌండ్రం దధ్మౌ మహాశంఖం భీమకర్మా వృకోదరః ॥ 15 ॥
Translation (భావార్థ):
Hrishikesha blew Panchajanya; Dhananjaya blew Devadatta; and Bhima - Vrukodara of mighty deeds - blew the great conch Paundra.
అనంతవిజయం రాజా కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః ।
నకులః సహదేవశ్చ సుఘోషమణిపుష్పకౌ ॥ 16 ॥
Translation (భావార్థ):
King Yudhishthira, son of Kunti, blew Anantavijaya; and Nakula and Sahadeva blew Sughosha and Manipushpaka.
కాశ్యశ్చ పరమేష్వాసః శిఖండీ చ మహారథః ।
ధృష్టద్యుమ్నో విరాటశ్చ సాత్యకిశ్చాపరాజితః ॥ 17 ॥
Translation (భావార్థ):
The king of Kashi, the great archer; Shikhandi, the great chariot-warrior; Dhrishtadyumna, Virata, and the undefeated Satyaki were among those who sounded their conches.
ద్రుపదో ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వశః పృథివీపతే ।
సౌభద్రశ్చ మహాబాహుః శంఖాందధ్ముః పృథక్పృథక్ ॥ 18 ॥
Translation (భావార్థ):
O king, Drupada, all the sons of Draupadi, and the mighty-armed Saubhadra blew their conches - each one separately.
స ఘోషో ధార్తరాష్ట్రాణాం హృదయాని వ్యదారయత్ ।
నభశ్చ పృథివీం చైవ తుములో వ్యనునాదయన్ ॥ 19 ॥
Translation (భావార్థ):
That tumultuous sound tore the hearts of Dhritarashtra's sons and echoed through the sky and the earth.
అథ వ్యవస్థితాందృష్ట్వా ధార్తరాష్ట్రాన్కపిధ్వజః ।
ప్రవృత్తే శస్త్రసంపాతే ధనురుద్యమ్య పాండవః ॥ 20 ॥
Translation (భావార్థ):
Then, seeing the sons of Dhritarashtra drawn up for battle, and as the clash of weapons was about to begin, Arjuna - the Pandava with the monkey-banner - raised his bow.
హృషీకేశం తదా వాక్యమిదమాహ మహీపతే।
అర్జున ఉవాచ
సేనయోరుభయోర్మధ్యే రథం స్థాపయ మేఽచ్యుత ॥ 21 ॥
Translation (భావార్థ):
Arjuna said to Hrishikesha: O Achyuta, place my chariot between the two armies.
యావదేతాన్నిరీక్షేఽహం యోద్ధుకామానవస్థితాన్ ।
కైర్మయా సహ యోద్ధవ్యమస్మిన్రణసముద్యమే ॥ 22 ॥
Translation (భావార్థ):
Let me look at those who are standing here eager to fight, with whom I must engage in this battle.
యోత్స్యమానానవేక్షేఽహం య ఏతేఽత్ర సమాగతాః ।
ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్బుద్ధేర్యుద్ధే ప్రియచికీర్షవః ॥ 23 ॥
Translation (భావార్థ):
I want to see those who have gathered here ready to fight, seeking to please the evil-minded son of Dhritarashtra in this war.
సంజయ ఉవాచ
ఏవముక్తో హృషీకేశో గుడాకేశేన భారత ।
సేనయోరుభయోర్మధ్యే స్థాపయిత్వా రథోత్తమమ్ ॥ 24 ॥
Translation (భావార్థ):
Sanjaya said: Thus addressed by Gudakesha, O Bharata, Hrishikesha placed the best of chariots between the two armies.
భీష్మద్రోణప్రముఖతః సర్వేషాం చ మహీక్షితామ్ ।
ఉవాచ పార్థ పశ్యైతాన్సమవేతాన్కురూనితి ॥ 25 ॥
Translation (భావార్థ):
With Bhishma and Drona in the forefront, and in the presence of all the kings, Krishna said: O Partha, behold these Kurus assembled here.
తత్రాపశ్యత్స్థితాన్పార్థః పితౄనథ పితామహాన్ ।
ఆచార్యాన్మాతులాన్భ్రాతౄన్పుత్రాన్పౌత్రాన్సఖీంస్తథా ॥ 26 ॥
Translation (భావార్థ):
There Partha saw standing fathers and grandfathers, teachers and uncles, brothers, sons, grandsons, and friends.
శ్వశురాన్సుహృదశ్చైవ సేనయోరుభయోరపి ।
తాన్సమీక్ష్య స కౌంతేయః సర్వాన్బంధూనవస్థితాన్ ॥ 27 ॥
Translation (భావార్థ):
He also saw fathers-in-law and well-wishers in both armies; seeing all those relatives standing there, the son of Kunti (Arjuna)...
కృపయా పరయావిష్టో విషీదన్నిదమబ్రవీత్।
అర్జున ఉవాచ
దృష్ట్వేమం స్వజనం కృష్ణ యుయుత్సుం సముపస్థితమ్ ॥ 28 ॥
Translation (భావార్థ):
Overwhelmed by deep compassion and grief, Arjuna said: O Krishna, seeing my own people standing here eager to fight...
సీదంతి మమ గాత్రాణి ముఖం చ పరిశుష్యతి ।
వేపథుశ్చ శరీరే మే రోమహర్షశ్చ జాయతే ॥ 29 ॥
Translation (భావార్థ):
My limbs grow weak, my mouth dries up, my body trembles, and my hair stands on end.
గాండీవం స్రంసతే హస్తాత్త్వక్చైవ పరిదహ్యతే ।
న చ శక్నోమ్యవస్థాతుం భ్రమతీవ చ మే మనః ॥ 30 ॥
Translation (భావార్థ):
My Gandiva slips from my hand, my skin burns, I cannot stand steady, and my mind seems to reel.
నిమిత్తాని చ పశ్యామి విపరీతాని కేశవ ।
న చ శ్రేయోఽనుపశ్యామి హత్వా స్వజనమాహవే ॥ 31 ॥
Translation (భావార్థ):
I see adverse signs, O Keshava, and I do not foresee any good in killing my own people in battle.
న కాంక్షే విజయం కృష్ణ న చ రాజ్యం సుఖాని చ ।
కిం నో రాజ్యేన గోవింద కిం భోగైర్జీవితేన వా ॥ 32 ॥
Translation (భావార్థ):
O Krishna, I do not want victory, kingdom, or pleasures. What use are kingdom, enjoyments, or even life to us, O Govinda?
యేషామర్థే కాంక్షితం నో రాజ్యం భోగాః సుఖాని చ ।
త ఇమేఽవస్థితా యుద్ధే ప్రాణాంస్త్యక్త్వా ధనాని చ ॥ 33 ॥
Translation (భావార్థ):
Those for whose sake we wanted kingdom, pleasures, and comforts are standing here in battle, ready to give up their lives and wealth.
ఆచార్యాః పితరః పుత్రాస్తథైవ చ పితామహాః ।
మాతులాః శ్వశురాః పౌత్రాః శ్యాలాః సంబంధినస్తథా ॥ 34 ॥
Translation (భావార్థ):
Teachers, fathers, sons, grandfathers, uncles, fathers-in-law, grandsons, brothers-in-law, and other relatives are all here.
ఏతాన్న హంతుమిచ్ఛామి ఘ్నతోఽపి మధుసూదన ।
అపి త్రైలోక్యరాజ్యస్య హేతోః కిం ను మహీకృతే ॥ 35 ॥
Translation (భావార్థ):
O Madhusudana, I do not wish to kill these people even if they kill me - not even for sovereignty over the three worlds, much less for the sake of this earth.
నిహత్య ధార్తరాష్ట్రాన్నః కా ప్రీతిః స్యాజ్జనార్దన ।
పాపమేవాశ్రయేదస్మాన్హత్వైతానాతతాయినః ॥ 36 ॥
Translation (భావార్థ):
O Janardana, what joy would be ours if we kill the sons of Dhritarashtra? Sin would cling to us by killing these aggressors.
తస్మాన్నార్హా వయం హంతుం ధార్తరాష్ట్రాన్స్వబాంధవాన్ ।
స్వజనం హి కథం హత్వా సుఖినః స్యామ మాధవ ॥ 37 ॥
Translation (భావార్థ):
Therefore we are not fit to kill the sons of Dhritarashtra, our own kinsmen. O Madhava, how could we be happy after killing our own people?
యద్యప్యేతే న పశ్యంతి లోభోపహతచేతసః ।
కులక్షయకృతం దోషం మిత్రద్రోహే చ పాతకమ్ ॥ 38 ॥
Translation (భావార్థ):
Even though these people, their minds ruined by greed, do not see the evil in destroying the family or the sin in betraying friends...
కథం న జ్ఞేయమస్మాభిః పాపాదస్మాన్నివర్తితుమ్ ।
కులక్షయకృతం దోషం ప్రపశ్యద్భిర్జనార్దన ॥ 39 ॥
Translation (భావార్థ):
O Janardana, how can we - who see clearly the fault in destroying the family - not know to turn away from this sin?
కులక్షయే ప్రణశ్యంతి కులధర్మాః సనాతనాః ।
ధర్మే నష్టే కులం కృత్స్నమధర్మోఽభిభవత్యుత ॥ 40 ॥
Translation (భావార్థ):
When a family is destroyed, its ancient duties and traditions perish; when dharma is lost, adharma overwhelms the entire family.
అధర్మాభిభవాత్కృష్ణ ప్రదుష్యంతి కులస్త్రియః ।
స్త్రీషు దుష్టాసు వార్ష్ణేయ జాయతే వర్ణసంకరః ॥ 41 ॥
Translation (భావార్థ):
O Krishna, when adharma prevails, the women of the family are corrupted; and when women are corrupted, O Varshneya, social confusion (వర్ణసంకరః) arises.
సంకరో నరకాయైవ కులఘ్నానాం కులస్య చ ।
పతంతి పితరో హ్యేషాం లుప్తపిండోదకక్రియాః ॥ 42 ॥
Translation (భావార్థ):
Such disorder leads to downfall for the family-destroyers and the family; their ancestors fall, deprived of the rites of offerings of పిండ and ఉదక.
దోషైరేతైః కులఘ్నానాం వర్ణసంకరకారకైః ।
ఉత్సాద్యంతే జాతిధర్మాః కులధర్మాశ్చ శాశ్వతాః ॥ 43 ॥
Translation (భావార్థ):
By these faults of family-destroyers who create social confusion, the long-standing duties of community and family are uprooted.
ఉత్సన్నకులధర్మాణాం మనుష్యాణాం జనార్దన ।
నరకేఽనియతం వాసో భవతీత్యనుశుశ్రుమ ॥ 44 ॥
Translation (భావార్థ):
O Janardana, we have heard that people whose family dharmas are destroyed dwell in downfall (naraka) inevitably.
అహో బత మహత్పాపం కర్తుం వ్యవసితా వయమ్ ।
యద్రాజ్యసుఖలోభేన హంతుం స్వజనముద్యతాః ॥ 45 ॥
Translation (భావార్థ):
Alas, we are resolved to commit a great wrong - driven by greed for kingdom and pleasures, we are ready to kill our own people.
యది మామప్రతీకారమశస్త్రం శస్త్రపాణయః ।
ధార్తరాష్ట్రా రణే హన్యుస్తన్మే క్షేమతరం భవేత్ ॥ 46 ॥
Translation (భావార్థ):
If the sons of Dhritarashtra, weapons in hand, were to kill me in battle while I stand unarmed and unresisting, that would be better for me.
సంజయ ఉవాచ ।
ఏవముక్త్వార్జునః సంఖ్యే రథోపస్థ ఉపావిశత్ ।
విసృజ్య సశరం చాపం శోకసంవిగ్నమానసః ॥ 47 ॥
Translation (భావార్థ):
Sanjaya said: Having spoken thus on the battlefield, Arjuna sat down on the seat of the chariot, casting aside his bow and arrows, his mind overwhelmed with grief.
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే అర్జునవిషాదయోగో నామ ప్రథమోఽధ్యాయః ॥1 ॥
Translation (భావార్థ):
Om Tat Sat. Thus ends the first chapter, called "Arjuna Vishada Yoga", in the revered Bhagavad Gita - an Upanishad teaching Brahma-vidya and Yoga, in the dialogue between Sri Krishna and Arjuna.
Browse Related Categories:
