The second section of କେନୋପନିଷତ୍ moves from the first section's inquiry into a subtler correction: Brahman cannot be held as an object of complete conceptual mastery. The student must outgrow both spiritual arrogance and blank uncertainty.
These verses are famous for paradox. That paradox is not confusion; it is pedagogy. It breaks rigid mental habits and prepares the seeker for a mode of knowing that is immediate, lived, and non-objectifying.
ୟଦି ମନ୍ୟସେ ସୁଵେଦେତି ଦହରମେଵାପି
ନୂନଂ ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ଥ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ରୂପମ୍ ।
ୟଦସ୍ୟ ତ୍ଵଂ ୟଦସ୍ୟ ଦେଵେଷ୍ଵଥ ନୁ
ମୀମାମ୍ସ୍ୟମେଵ ତେ ମନ୍ୟେ ଵିଦିତମ୍ ॥ 1॥
Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
If you think, "I know Brahman well," you know only a small aspect of it. What you take to be Brahman in yourself and in cosmic powers is still to be examined more deeply.
ନାହଂ ମନ୍ୟେ ସୁଵେଦେତି ନୋ ନ ଵେଦେତି ଵେଦ ଚ ।
ୟୋ ନସ୍ତଦ୍ଵେଦ ତଦ୍ଵେଦ ନୋ ନ ଵେଦେତି ଵେଦ ଚ ॥ 2॥
Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
I do not think "I know Brahman fully," nor do I think "I do not know it at all." I know it in a different way. Whoever understands this manner of knowing truly knows.
ୟସ୍ୟାମତଂ ତସ୍ୟ ମତଂ ମତଂ ୟସ୍ୟ ନ ଵେଦ ସଃ ।
ଅଵିଜ୍ଞାତଂ ଵିଜାନତାଂ ଵିଜ୍ଞାତମଵିଜାନତାମ୍ ॥ 3॥
Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
For the one who does not objectify Brahman as fully grasped, it is truly understood. For the one who thinks it is fully objectified, it is not understood. It is not knowable as an object to the wise, but appears objectified only to those without true insight.
ପ୍ରତିବୋଧଵିଦିତଂ ମତମମୃତତ୍ଵଂ ହି ଵିଂଦତେ ।
ଆତ୍ମନା ଵିଂଦତେ ଵୀର୍ୟଂ ଵିଦ୍ୟୟା ଵିଂଦତେଽମୃତମ୍ ॥ 4॥
Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Brahman is rightly understood as that which is known in every act of awareness; through this one attains immortality. Through the Self one gains inner strength, and through true knowledge one realizes the deathless state.
ଇହ ଚେଦଵେଦୀଦଥ ସତ୍ୟମସ୍ତି
ନ ଚେଦିହାଵେଦୀନ୍ମହତୀ ଵିନଷ୍ଟିଃ ।
ଭୂତେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଵିଚିତ୍ୟ ଧୀରାଃ
ପ୍ରେତ୍ୟାସ୍ମାଲ୍ଲୋକାଦମୃତା ଭଵଂତି ॥ 5॥
Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
If this is realized here in this very life, one's life is fulfilled in truth. If not realized here, the loss is great. The wise, seeing the Self in all beings, transcend limited worldly identity and attain immortality.
॥ ଇତି କେନୋପନିଷଦି ଦ୍ଵିତୀୟଃ ଖଂଡଃ ॥
Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Thus ends the second section of the Kena Upanishad.
Browse Related Categories:
ଵେଦ ମଂତ୍ରାଃ (111)
- ଗଣପତି ପ୍ରାର୍ଥନ ଘନପାଠଃ
- ଗାୟତ୍ରୀ ମଂତ୍ରଂ ଘନପାଠଃ
- ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ରଂ ଲଘୁନ୍ୟାସମ୍
- ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ରଂ ନମକମ୍
- ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ରଂ - ଚମକପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତମ୍
- ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତମ୍
- ଦୁର୍ଗା ସୂକ୍ତମ୍
- ନାରାୟଣ ସୂକ୍ତମ୍
- ମଂତ୍ର ପୁଷ୍ପମ୍
- ଶାଂତି ମଂତ୍ରମ୍ (ଦଶ ଶାଂତୟଃ)
- ନିତ୍ୟ ସଂଧ୍ୟା ଵଂଦନମ୍ (କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ)
- ଶ୍ରୀ ଗଣପତି ଅଥର୍ଵ ଷୀର୍ଷମ୍ (ଗଣପତ୍ୟଥର୍ଵଷୀର୍ଷୋପନିଷତ୍)
- ଈଶାଵାସ୍ୟୋପନିଷଦ୍ (ଈଶୋପନିଷଦ୍)
- ନକ୍ଷତ୍ର ସୂକ୍ତମ୍ (ନକ୍ଷତ୍ରେଷ୍ଟି)
- ମନ୍ୟୁ ସୂକ୍ତମ୍
- ମେଧା ସୂକ୍ତମ୍
- ଵିଷ୍ଣୁ ସୂକ୍ତମ୍
- ଶିଵ ପଂଚାମୃତ ସ୍ନାନାଭିଷେକମ୍
- ୟଜ୍ଞୋପଵୀତ ଧାରଣ
- ସର୍ଵ ଦେଵତା ଗାୟତ୍ରୀ ମଂତ୍ରାଃ
- ତୈତ୍ତିରୀୟ ଉପନିଷଦ୍ - ଶୀକ୍ଷାଵଲ୍ଲୀ
- ତୈତ୍ତିରୀୟ ଉପନିଷଦ୍ - ଆନଂଦଵଲ୍ଲୀ
- ତୈତ୍ତିରୀୟ ଉପନିଷଦ୍ - ଭୃଗୁଵଲ୍ଲୀ
- ଭୂ ସୂକ୍ତମ୍
- ନଵଗ୍ରହ ସୂକ୍ତମ୍
- ମହାନାରାୟଣ ଉପନିଷଦ୍
- ଅରୁଣପ୍ରଶ୍ନଃ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ (ପୂର୍ଣଂ)
- ସରସ୍ଵତୀ ସୂକ୍ତମ୍ (ଋଗ୍ଵେଦ)
- ଭାଗ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍
- ପଵମାନ ସୂକ୍ତମ୍
- ନାସଦୀୟ ସୂକ୍ତମ୍
- ନଵଗ୍ରହ ସୂକ୍ତମ୍ (ନଵଗ୍ରହ ନମସ୍କାରମ୍)
- ପିତୃ ସୂକ୍ତମ୍
- ରାତ୍ରି ସୂକ୍ତମ୍
- ସର୍ପ ସୂକ୍ତମ୍
- ହିରଣ୍ୟ ଗର୍ଭ ସୂକ୍ତମ୍
- ସାନୁସ୍ଵାର ପ୍ରଶ୍ନ (ସୁନ୍ନାଲ ପନ୍ନମ୍)
- ଗୋ ସୂକ୍ତମ୍
- ତ୍ରିସୁପର୍ଣମ୍
- ଚିତ୍ତି ପନ୍ନମ୍
- ଅଘମର୍ଷଣ ସୂକ୍ତମ୍
- କେନ ଉପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମଃ ଖଂଡଃ
- କେନ ଉପନିଷଦ୍ - ଦ୍ଵିତୀୟଃ ଖଂଡଃ
- କେନ ଉପନିଷଦ୍ - ତୃତୀୟଃ ଖଂଡଃ
- କେନ ଉପନିଷଦ୍ - ଚତୁର୍ଥଃ ଖଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମ ମୁଂଡକ, ପ୍ରଥମ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମ ମୁଂଡକ, ଦ୍ଵିତୀୟ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ଦ୍ଵିତୀୟ ମୁଂଡକ, ପ୍ରଥମ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ଦ୍ଵିତୀୟ ମୁଂଡକ, ଦ୍ଵିତୀୟ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ତୃତୀୟ ମୁଂଡକ, ପ୍ରଥମ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ତୃତୀୟ ମୁଂଡକ, ଦ୍ଵିତୀୟ କାଂଡଃ
- ନାରାୟଣ ଉପନିଷଦ୍
- ଵିଶ୍ଵକର୍ମ ସୂକ୍ତମ୍
- ଶ୍ରୀ ଦେଵ୍ୟଥର୍ଵଶୀର୍ଷମ୍
- ଦୁର୍ଵା ସୂକ୍ତମ୍ (ମହାନାରାୟଣ ଉପନିଷଦ୍)
- ମୃତ୍ତିକା ସୂକ୍ତମ୍ (ମହାନାରାୟଣ ଉପନିଷଦ୍)
- ଶ୍ରୀ ଦୁର୍ଗା ଅଥର୍ଵଶୀର୍ଷମ୍
- ଅଗ୍ନି ସୂକ୍ତମ୍ (ଋଗ୍ଵେଦ)
- କ୍ରିମି ସଂହାରକ ସୂକ୍ତମ୍ (ୟଜୁର୍ଵେଦ)
- ନୀଲା ସୂକ୍ତମ୍
- ଵେଦ ଆଶୀର୍ଵଚନମ୍
- ଵେଦ ସ୍ଵସ୍ତି ଵାଚନମ୍
- ଐକମତ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍ (ଋଗ୍ଵେଦ)
- ଆୟୁଷ୍ୟ ସୂକ୍ତମ୍
- ଶ୍ରଦ୍ଧା ସୂକ୍ତମ୍
- ଶ୍ରୀ ଗଣେଶ (ଗଣପତି) ସୂକ୍ତମ୍ (ଋଗ୍ଵେଦ)
- ଶିଵୋପାସନ ମଂତ୍ରାଃ
- ଶାଂତି ପଂଚକମ୍
- ଶୁକ୍ଲ ୟଜୁର୍ଵେଦ ସଂଧ୍ୟାଵଂଦନମ୍
- ମାଂଡୂକ୍ୟ ଉପନିଷଦ୍
- ଋଗ୍ଵେଦ ସଂଧ୍ୟାଵଂଦନମ୍
- ଏକାତ୍ମତା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍
- ଭାଵନୋପନିଷଦ୍
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 1, ଵଳ୍ଳୀ 1
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 1, ଵଳ୍ଳୀ 2
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 1, ଵଳ୍ଳୀ 3
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 2, ଵଳ୍ଳୀ 1
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 2, ଵଳ୍ଳୀ 2
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 2, ଵଳ୍ଳୀ 3
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ଦ୍ଵିତୀୟଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ତ୍ରିତୀୟଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ପଂଚ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ଅନ୍ନ ସୂକ୍ତମ୍
- ଋଗ୍ଵେଦୀୟ ପଂଚ ରୁଦ୍ରଂ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 0. କଲଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପନ ମଂତ୍ରାଃ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 1. ପଂଚାଂଗ ରୁଦ୍ରନ୍ୟାସଃ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 2. ପଂଚମୁଖ ଧ୍ୟାନମ୍
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 3. ଅଂଗନ୍ୟାସଃ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 4. ଦଶାଂଗ ନ୍ୟାସଃ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 5. ପଂଚାଂଗ ନ୍ୟାସଃ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 5.1. ହଂସ ଗାୟତ୍ରୀ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 5.2. ଦିକ୍ ସଂପୁଟନ୍ୟାସଃ (ସଂପୁଟୀକରଣମ୍)
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 5.3. ଦଶାଂଗ ରୌଦ୍ରୀକରଣମ୍
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 5.4. ଷୋଡଶାଂଗ ରୌଦ୍ରୀକରଣଂ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 6.1. ମନୋ ଜ୍ୟୋତିଃ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 6.2. ଆତ୍ମରକ୍ଷା
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 7.1. ଶିଵସଂକଲ୍ପାଃ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 7.2. ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତଂ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 7.3. ଉତ୍ତର ନାରାୟଣଂ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 7.4. ଅପ୍ରତିରଥଂ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 7.5. ପ୍ରତି ପୂରୁଷଂ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 7.6. ଶତ ରୁଦ୍ରୀୟଂ (ତ୍ଵମଗ୍ନେ ରୁଦ୍ରୋଽନୁଵାକଃ)
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 7.7. ପଂଚାଂଗ ଜପଃ
- ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ୟାସମ୍ - 7.8. ଅଷ୍ଟାଂଗ ପ୍ରଣାମଃ
- ସରସ୍ଵତୀ ସୂକ୍ତମ୍ (ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ)
- ଉଦକ ଶାଂତି (ପୁଣ୍ୟାହ ଵାଚନଂ)
ଉପନିଷଦଃ (34)
- ଈଶାଵାସ୍ୟୋପନିଷଦ୍ (ଈଶୋପନିଷଦ୍)
- ଶିଵସଂକଲ୍ପୋପନିଷତ୍ (ଶିଵ ସଂକଲ୍ପମସ୍ତୁ)
- ତୈତ୍ତିରୀୟ ଉପନିଷଦ୍ - ଶୀକ୍ଷାଵଲ୍ଲୀ
- ତୈତ୍ତିରୀୟ ଉପନିଷଦ୍ - ଆନଂଦଵଲ୍ଲୀ
- ତୈତ୍ତିରୀୟ ଉପନିଷଦ୍ - ଭୃଗୁଵଲ୍ଲୀ
- ମହାନାରାୟଣ ଉପନିଷଦ୍
- କେନ ଉପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମଃ ଖଂଡଃ
- କେନ ଉପନିଷଦ୍ - ଦ୍ଵିତୀୟଃ ଖଂଡଃ
- କେନ ଉପନିଷଦ୍ - ତୃତୀୟଃ ଖଂଡଃ
- କେନ ଉପନିଷଦ୍ - ଚତୁର୍ଥଃ ଖଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମ ମୁଂଡକ, ପ୍ରଥମ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମ ମୁଂଡକ, ଦ୍ଵିତୀୟ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ଦ୍ଵିତୀୟ ମୁଂଡକ, ପ୍ରଥମ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ଦ୍ଵିତୀୟ ମୁଂଡକ, ଦ୍ଵିତୀୟ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ତୃତୀୟ ମୁଂଡକ, ପ୍ରଥମ କାଂଡଃ
- ମୁଂଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ତୃତୀୟ ମୁଂଡକ, ଦ୍ଵିତୀୟ କାଂଡଃ
- ନାରାୟଣ ଉପନିଷଦ୍
- ଚାକ୍ଷୁଷୋପନିଷଦ୍ (ଚକ୍ଷୁଷ୍ମତୀ ଵିଦ୍ୟା)
- ଅପରାଧ କ୍ଷମାପଣ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍
- ଶ୍ରୀ ସୂର୍ୟୋପନିଷଦ୍
- ମାଂଡୂକ୍ୟ ଉପନିଷଦ୍
- ଭାଵନୋପନିଷଦ୍
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 1, ଵଳ୍ଳୀ 1
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 1, ଵଳ୍ଳୀ 2
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 1, ଵଳ୍ଳୀ 3
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 2, ଵଳ୍ଳୀ 1
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 2, ଵଳ୍ଳୀ 2
- କଠୋପନିଷଦ୍ - ଅଧ୍ୟାୟ 2, ଵଳ୍ଳୀ 3
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ଦ୍ଵିତୀୟଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ତ୍ରିତୀୟଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ପଂଚ ପ୍ରଶ୍ନଃ
- ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ - ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ
କେନ ଉପନିଷଦ୍ (4)