අථ ශික්ෂාං ප්රවක්ෂ්යාමි පාණිනීයං මතං යථා ।
ශාස්ත්රානුපූර්වං තද්විද්යාද්යථෝක්තං ලෝකවේදයෝඃ ॥ 1॥

ප්රසිද්ධමපි ශබ්දාර්ථමවිජ්ඤාතමබුද්ධිභිඃ ।
පුනර්ව්යක්තීකරිෂ්යාමි වාච උච්චාරණේ විධිම් ॥ 2॥

ත්රිෂෂ්ටිශ්චතුඃෂෂ්ටිර්වා වර්ණාඃ ශංභුමතේ මතාඃ ।
ප්රාකෘතේ සංස්කෘතේ චාපි ස්වයං ප්රෝක්තාඃ ස්වයංභුවා ॥ 3॥

ස්වරාවිංශතිරේකශ්ච ස්පර්ශානාං පංචවිංශතිඃ ।
යාදයශ්ච ස්මෘතා හ්යෂ්ටෞ චත්වාරශ්ච යමාඃ ස්මෘතාඃ ॥ 4॥

අනුස්වාරෝ විසර්ගශ්ච ක පෞ චාපි පරාශ්රිතෞ ।
දුස්පෘෂ්ටශ්චේති විජ්ඤේයෝ ॡකාරඃ ප්ලුත ඒව ච ॥ 5॥

ආත්මා බුද්ධ්යා සමේත්යාර්ථාන්මනෝයුංක්තේ විවක්ෂයා ।
මනඃ කායාග්නිමාහංති ස ප්රේරයති මාරුතම් ॥ 6॥

මාරුස්තූරසිචරන්මංද්රං ජනයති ස්වරම් ।
ප්රාතඃසවනයෝගං තං ඡංදෝගායත්රමාශ්රිතම් ॥ 7॥

කංඨේමාධ්යංදිනයුගං මධ්යමං ත්රෛෂ්ටුභානුගම් ।
තාරං තාර්තීයසවනං ශීර්ෂණ්යං ජාගතානුගතම් ॥ 8॥

සෝදීර්ණෝ මූර්ධ්න්යභිහතෝවක්රමාපද්ය මාරුතඃ ।
වර්ණාංජනයතේතේෂාං විභාගඃ පංචධා ස්මෘතඃ ॥ 9॥

ස්වරතඃ කාලතඃ ස්ථානාත් ප්රයත්නානුප්රදානතඃ ।
ඉති වර්ණවිදඃ ප්රාහුර්නිපුණං තන්නිබෝධත ॥ 10॥

උදාත්තශ්චානුදාත්තශ්ච ස්වරිතශ්ච ස්වරාස්ත්රයඃ ।
හ්රස්වෝ දීර්ඝඃ ප්ලුත ඉති කාලතෝ නියමා අචි ॥ 11॥

උදාත්තේ නිෂාදගාංධාරාවනුදාත්ත ඍෂභධෛවතෞ ।
ස්වරිතප්රභවා හ්යේතේ ෂඩ්ජමධ්යමපංචමාඃ ॥ 12॥

අෂ්ටෞස්ථානානි වර්ණානාමුරඃ කංඨඃ ශිරස්තථා ।
ජිහ්වාමූලං ච දංතාශ්ච නාසිකෝෂ්ඨෞච තාලු ච ॥ 13॥

ඕභාවශ්ච විවෘත්තිශ්ච ශෂසා රේඵ ඒව ච ।
ජිහ්වාමූලමුපධ්මා ච ගතිරෂ්ටවිධෝෂ්මණඃ ॥ 14॥

යද්යෝභාවප්රසංධානමුකාරාදි පරං පදම් ।
ස්වරාංතං තාදෘශං විද්යාද්යදන්යද්ව්යක්තමූෂ්මණඃ ॥ 15॥

හකාරං පංචමෛර්යුක්තමංතඃස්ථාභිශ්ච සංයුතම් ।
උරස්යං තං විජානීයාත්කංඨ්යමාහුරසංයුතම් ॥ 16॥

කංඨ්යාවහාවිචුයශාස්තාලව්යා ඕෂ්ඨජාවුපූ ।
ස්යුර්මූර්ධන්යා ඍටුරෂා දංත්යා ඏතුලසාඃ ස්මෘතාඃ ॥ 17॥

ජිහ්වාමූලේ තු කුඃ ප්රෝක්තෝ දංත්යෝෂ්ඨ්යෝ වඃ ස්මෘතෝ බුධෛඃ ।
ඒඓ තු කංඨතාලව්යා ඕඖ කංඨෝෂ්ඨජෞ ස්මෘතෞ ॥ 18॥

අර්ධමාත්රා තු කංඨ්යස්ය ඒකාරෛකාරයෝර්භවේත් ।
ඕකාරෞකාරයෝර්මාත්රා තයෝර්විවෘතසංවෘතම් ॥ 19॥

සංවෘතං මාත්රිකං ජ්ඤේයං විවෘතං තු ද්විමාත්රිකම් ।
ඝෝෂා වා සංවෘතාඃ සර්වේ අඝෝෂා විවෘතාඃ ස්මෘතාඃ ॥ 20॥

ස්වරාණාමූෂ්මණාං චෛව විවෘතං කරණං ස්මෘතම් ।
තේභ්යෝऽපි විවෘතාවේඞෞ තාභ්යාමෛචෞ තථෛව ච ॥ 21॥

අනුස්වාරයමානාං ච නාසිකා ස්ථානමුච්යතේ ।
අයෝගවාහා විජ්ඤේයා ආශ්රයස්ථානභාගිනඃ ॥ 22॥

අලාබුවීණානිර්ඝෝෂෝ දංත්යමූල්යස්වරානුගඃ ।
අනුස්වාරස්තු කර්තව්යෝ නිත්යං හ්රෝඃ ශෂසේෂු ච ॥ 23॥

අනුස්වාරේ විවෘත්ත්යාං තු විරාමේ චාක්ෂරද්වයේ ।
ද්විරෝෂ්ඨ්යෞ තු විගෘහ්ණීයාද්යත්රෝකාරවකාරයෝඃ ॥ 24॥

ව්යාඝ්රී යථා හරේත්පුත්රාංදංෂ්ට්රාභ්යාං න ච පීඩයේත් ।
භීතා පතනභේදාභ්යාං තද්වද්වර්ණාන්ප්රයෝජයේත් ॥ 25॥

යථා සෞරාෂ්ට්රිකා නාරී තක්රँ ඉත්යභිභාෂතේ ।
ඒවං රංගාඃ ප්රයෝක්තව්යාඃ ඛේ අරාँ ඉව ඛේදයා ॥ 26॥

රංගවර්ණං ප්රයුංජීරන්නෝ ග්රසේත්පූර්වමක්ෂරම් ।
දීර්ඝස්වරං ප්රයුංජීයාත්පශ්චාන්නාසික්යමාචරේත් ॥ 27॥

හෘදයේ චෛකමාත්රස්ත්වර්ද්ධමාත්රස්තු මූර්ද්ධනි ।
නාසිකායාං තථාර්ද්ධං ච රංගස්යෛවං ද්විමාත්රතා ॥ 28॥

හෘදයාදුත්කරේ තිෂ්ඨන්කාංස්යේන සමනුස්වරන් ।
මාර්දවං ච ද්විමාත්රං ච ජඝන්වාँ ඉති නිදර්ශනම් ॥ 29॥

මධ්යේ තු කංපයේත්කංපමුභෞ පාර්ශ්වෞ සමෞ භවේත් ।
සරංගං කංපයේත්කංපං රථීවේති නිදර්ශනම් ॥ 30॥

ඒවං වර්ණාඃ ප්රයෝක්තව්යා නාව්යක්තා න ච පීඩිතාඃ ।
සම්යග්වර්ණප්රයෝගේණ බ්රහ්මලෝකේ මහීයතේ ॥ 31॥

ගීතී ශීඝ්රී ශිරඃකංපී තථා ලිඛිතපාඨකඃ ।
අනර්ථජ්ඤෝऽල්පකංඨශ්ච ෂඩේතේ පාඨකාධමාඃ ॥ 32॥

මාධුර්යමක්ෂරව්යක්තිඃ පදච්ඡේදස්තු සුස්වරඃ ।
ධෛර්යං ලයසමර්ථං ච ෂඩේතේ පාඨකා ගුණාඃ ॥ 33॥

ශංකිතං භීතිමුද්ඝෘෂ්ටමව්යක්තමනුනාසිකම් ।
කාකස්වරං ශිරසිගං තථා ස්ථානවිවජිර්තම් ॥ 34॥

උපාංශුදෂ්ටං ත්වරිතං නිරස්තං විලංබිතං ගද්ගදිතං ප්රගීතම් ।
නිෂ්පීඩිතං ග්රස්තපදාක්ෂරං ච වදේන්න දීනං න තු සානුනාස්යම් ॥ 35॥

ප්රාතඃ පඨේන්නිත්යමුරඃස්ථිතේන ස්වරේණ ශාර්දූලරුතෝපමේන ।
මධ්යංදිනේ කංඨගතේන චෛව චක්රාහ්වසංකූජිතසන්නිභේන ॥ 36॥

තාරං තු විද්යාත්සවනං තෘතීයං ශිරෝගතං තච්ච සදා ප්රයෝජ්යම් ।
මයූරහංසාන්යභෘතස්වරාණාං තුල්යේන නාදේන ශිරඃස්ථිතේන ॥ 37॥

අචෝऽස්පෘෂ්ටා යණස්ත්වීෂන්නේමස්පෘෂ්ටාඃ ශලඃ ස්මෘතාඃ ।
ශේෂාඃ ස්පෘෂ්ටා හලඃ ප්රෝක්තා නිබෝධානුප්රදානතඃ ॥ 38॥

ඤමෝනුනාසිකා න හ්රෞ නාදිනෝ හඣෂඃ ස්මෘතාඃ ।
ඊෂන්නාදා යණෝ ජශඃ ශ්වාසිනස්තු ඛඵාදයඃ ॥ 39॥

ඊෂච්ඡ්වාසාංශ්චරෝ විද්යාද්ගෝර්ධාමෛතත්ප්රචක්ෂතේ ।
දාක්ෂීපුත්රපාණිනිනා යේනේදං ව්යාපිතං භුවි ॥ 40॥

ඡංදඃ පාදෞ තු වේදස්ය හස්තෞ කල්පෝऽථ පඨ්යතේ ।
ජ්යෝතිෂාමයනං චක්ෂුර්නිරුක්තං ශ්රෝත්රමුච්යතේ ॥ 41॥

ශික්ෂා ඝ්රාණං තු වේදස්ය මුඛං ව්යාකරණං ස්මෘතම් ।
තස්මාත්සාංගමධීත්යෛව බ්රහ්මලෝකේ මහීයතේ ॥ 42॥

උදාත්තමාඛ්යාති වෘෂෝऽංගුලීනාං ප්රදේශිනීමූලනිවිෂ්ටමූර්ධා ।
උපාංතමධ්යේ ස්වරිතං ද්රුතං ච කනිෂ්ඨකායාමනුදාත්තමේව ॥ 43॥

උදාත්තං ප්රදේශිනීං විද්යාත්ප්රචයං මධ්යතෝऽංගුලිම් ।
නිහතං තු කනිෂ්ඨික්යාං ස්වරිතෝපකනිෂ්ඨිකාම් ॥ 44॥

අංතෝදාත්තමාද්යුදාත්තමුදාත්තමනුදාත්තං නීචස්වරිතම් ।
මධ්යෝදාත්තං ස්වරිතං ද්ව්යුදාත්තං ත්ර්යුදාත්තමිති නවපදශය්යා ॥ 45॥

අග්නිඃ සෝමඃ ප්ර වෝ වීර්යං හවිෂාං ස්වර්බෘහස්පතිරිංද්රාබෘහස්පතී ।
අග්නිරිත්යංතෝදාත්තං සෝම ඉත්යාද්යුදාත්තම් ।
ප්රේත්යුදාත්තං ව ඉත්යනුදාත්තං වීර්යං නීචස්වරිතම් ॥ 46॥

හවිෂාං මධ්යෝදාත්තං ස්වරිති ස්වරිතම් ।
බෘහස්පතිරිති ද්ව්යුදාත්තමිංද්රාබෘහස්පතී ඉති ත්ර්යුදාත්තම් ॥ 47॥

අනුදාත්තෝ හෘදි ජ්ඤේයෝ මූර්ධ්න්යුදාත්ත උදාහෘතඃ ।
ස්වරිතඃ කර්ණමූලීයඃ සර්වාස්යේ ප්රචයඃ ස්මෘතඃ ॥ 48॥

චාෂස්තු වදතේ මාත්රාං ද්විමාත්රං චෛව වායසඃ ।
ශිඛී රෞති ත්රිමාත්රං තු නකුලස්ත්වර්ධමාත්රකම් ॥ 49॥

කුතීර්ථාදාගතං දග්ධමපවර්ණං ච භක්ෂිතම් ।
න තස්ය පාඨේ මෝක්ෂෝऽස්ති පාපාහේරිව කිල්බිෂාත් ॥ 50॥

සුතීර්ථාදගතං ව්යක්තං ස්වාම්නාය්යං සුව්යවස්ථිතම් ।
සුස්වරේණ සුවක්ත්රේණ ප්රයුක්තං බ්රහ්ම රාජතේ ॥ 51॥

මංත්රෝ හීනඃ ස්වරතෝ වර්ණතෝ වා මිථ්යාප්රයුක්තෝ න තමර්ථමාහ ।
ස වාග්වජ්රෝ යජමානං හිනස්ති යථේංද්රශත්රුඃ ස්වරතෝऽපරාධාත් ॥

අනක්ෂරං හතායුෂ්යං විස්වරං ව්යාධිපීඩිතම් ।
අක්ෂතා ශස්ත්රරූපේණ වජ්රං පතති මස්තකේ ॥ 53॥

හස්තහීනං තු යෝऽධීතේ ස්වරවර්ණවිවර්ජිතම් ।
ඍග්යජුඃසාමභිර්දග්ධෝ වියෝනිමධිගච්ඡති ॥ 54॥

හස්තේන වේදං යෝऽධීතේ ස්වරවර්ණර්ථසංයුතම් ।
ඍග්යජුඃසාමභිඃ පූතෝ බ්රහ්මලෝකේ මහීයතේ ॥ 55॥

ශංකරඃ ශාංකරීං ප්රාදාද්දාක්ෂීපුත්රාය ධීමතේ ।
වාඞ්මයේභ්යඃ සමාහෘත්ය දේවීං වාචමිති ස්ථිතිඃ ॥ 56॥

යේනාක්ෂරසමාම්නායමධිගම්ය මහේශ්වරාත් ।
කෘත්ස්නං ව්යාකරණං ප්රෝක්තං තස්මෛ පාණිනයේ නමඃ ॥ 57॥

යේන ධෞතා ගිරඃ පුංසාං විමලෛඃ ශබ්දවාරිභිඃ ।
තමශ්චාජ්ඤානජං භින්නං තස්මෛ පාණිනයේ නමඃ ॥ 58॥

අජ්ඤානාංධස්ය ලෝකස්ය ජ්ඤානාංජනශලාකයා ।
චක්ෂුරුන්මීලිතං යේන තස්මෛ පාණිනයේ නමඃ ॥ 59॥

ත්රිනයනමභිමුඛනිඃසෘතාමිමාං ය ඉහ පඨේත්ප්රයතශ්ච සදා ද්විජඃ ।
ස භවති ධනධාන්යපශුපුත්රකීර්තිමාන් අතුලං ච සුඛං සමශ්නුතේ දිවීති දිවීති ॥ 60॥

॥ ඉති වේදාංගනාසිකා අථවා පාණිනීයශික්ෂා සමාප්තා ॥