| | English | | Devanagari | | Telugu | | Tamil | | Kannada | | Malayalam | | Gujarati | | Odia | | Bengali | | |
| | Marathi | | Assamese | | Punjabi | | Hindi | | Samskritam | | Konkani | | Nepali | | Sinhala | | Grantha | | |
|
Paniniya Shiksha atha śikṣāṃ pravakṣyāmi pāṇinīyaṃ mataṃ yathā । prasiddhamapi śabdārthamavijñātamabuddhibhiḥ । triṣaṣṭiśchatuḥṣaṣṭirvā varṇāḥ śambhumatē matāḥ । svarāviṃśatirēkaścha sparśānāṃ pañchaviṃśatiḥ । anusvārō visargaścha ka pau chāpi parāśritau । ātmā buddhyā samētyārthānmanōyuṅktē vivakṣayā । mārustūrasicharanmandraṃ janayati svaram । kaṇṭhēmādhyandinayugaṃ madhyamaṃ traiṣṭubhānugam । sōdīrṇō mūrdhnyabhihatōvakramāpadya mārutaḥ । svarataḥ kālataḥ sthānāt prayatnānupradānataḥ । udāttaśchānudāttaścha svaritaścha svarāstrayaḥ । udāttē niṣādagāndhārāvanudātta ṛṣabhadhaivatau । aṣṭausthānāni varṇānāmuraḥ kaṇṭhaḥ śirastathā । ōbhāvaścha vivṛttiścha śaṣasā rēpha ēva cha । yadyōbhāvaprasandhānamukārādi paraṃ padam । hakāraṃ pañchamairyuktamantaḥsthābhiścha saṃyutam । kaṇṭhyāvahāvichuyaśāstālavyā ōṣṭhajāvupū । jihvāmūlē tu kuḥ prōktō dantyōṣṭhyō vaḥ smṛtō budhaiḥ । ardhamātrā tu kaṇṭhyasya ēkāraikārayōrbhavēt । saṃvṛtaṃ mātrikaṃ jñēyaṃ vivṛtaṃ tu dvimātrikam । svarāṇāmūṣmaṇāṃ chaiva vivṛtaṃ karaṇaṃ smṛtam । anusvārayamānāṃ cha nāsikā sthānamuchyatē । alābuvīṇānirghōṣō dantyamūlyasvarānugaḥ । anusvārē vivṛttyāṃ tu virāmē chākṣaradvayē । vyāghrī yathā harētputrāndaṃṣṭrābhyāṃ na cha pīḍayēt । yathā saurāṣṭrikā nārī takraँ ityabhibhāṣatē । raṅgavarṇaṃ prayuñjīrannō grasētpūrvamakṣaram । hṛdayē chaikamātrastvarddhamātrastu mūrddhani । hṛdayādutkarē tiṣṭhankāṃsyēna samanusvaran । madhyē tu kampayētkampamubhau pārśvau samau bhavēt । ēvaṃ varṇāḥ prayōktavyā nāvyaktā na cha pīḍitāḥ । gītī śīghrī śiraḥkampī tathā likhitapāṭhakaḥ । mādhuryamakṣaravyaktiḥ padachChēdastu susvaraḥ । śaṅkitaṃ bhītimudghṛṣṭamavyaktamanunāsikam । upāṃśudaṣṭaṃ tvaritaṃ nirastaṃ vilambitaṃ gadgaditaṃ pragītam । prātaḥ paṭhēnnityamuraḥsthitēna svarēṇa śārdūlarutōpamēna । tāraṃ tu vidyātsavanaṃ tṛtīyaṃ śirōgataṃ tachcha sadā prayōjyam । achō'spṛṣṭā yaṇastvīṣannēmaspṛṣṭāḥ śalaḥ smṛtāḥ । ñamōnunāsikā na hrau nādinō hajhaṣaḥ smṛtāḥ । īṣachChvāsāṃścharō vidyādgōrdhāmaitatprachakṣatē । Chandaḥ pādau tu vēdasya hastau kalpō'tha paṭhyatē । śikṣā ghrāṇaṃ tu vēdasya mukhaṃ vyākaraṇaṃ smṛtam । udāttamākhyāti vṛṣō'ṅgulīnāṃ pradēśinīmūlaniviṣṭamūrdhā । udāttaṃ pradēśinīṃ vidyātprachayaṃ madhyatō'ṅgulim । antōdāttamādyudāttamudāttamanudāttaṃ nīchasvaritam । agniḥ sōmaḥ pra vō vīryaṃ haviṣāṃ svarbṛhaspatirindrābṛhaspatī । haviṣāṃ madhyōdāttaṃ svariti svaritam । anudāttō hṛdi jñēyō mūrdhnyudātta udāhṛtaḥ । chāṣastu vadatē mātrāṃ dvimātraṃ chaiva vāyasaḥ । kutīrthādāgataṃ dagdhamapavarṇaṃ cha bhakṣitam । sutīrthādagataṃ vyaktaṃ svāmnāyyaṃ suvyavasthitam । mantrō hīnaḥ svaratō varṇatō vā mithyāprayuktō na tamarthamāha । anakṣaraṃ hatāyuṣyaṃ visvaraṃ vyādhipīḍitam । hastahīnaṃ tu yō'dhītē svaravarṇavivarjitam । hastēna vēdaṃ yō'dhītē svaravarṇarthasaṃyutam । śaṅkaraḥ śāṅkarīṃ prādāddākṣīputrāya dhīmatē । yēnākṣarasamāmnāyamadhigamya mahēśvarāt । yēna dhautā giraḥ puṃsāṃ vimalaiḥ śabdavāribhiḥ । ajñānāndhasya lōkasya jñānāñjanaśalākayā । trinayanamabhimukhaniḥsṛtāmimāṃ ya iha paṭhētprayataścha sadā dvijaḥ । ॥ iti vēdāṅganāsikā athavā pāṇinīyaśikṣā samāptā ॥ |