Prashnopanishad - Question 3 - Kannada

The third question of ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷದ್ asks where prana is born, how it enters the body, how it divides itself, how it supports the outer world, and how it departs. Pippalada answers by linking prana with the Self and explaining its fivefold functions.

This teaching is central for understanding the Upanishadic view of embodied life. ಪ್ರಾಣ is said to arise from ಆತ್ಮಾ, enter through mind and karma, and distribute itself as ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ವ್ಯಾನ, and ಉದಾನ. These are not just breathing categories; they describe how life organizes perception, digestion, circulation, upward movement, and the journey after death.

ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This title announces the third question of the Prashna Upanishad.

ಅಥ ಹೈನಂ ಕೌಶಲ್ಯಶ್ಚಾಶ್ವಲಾಯನಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ।
ಭಗವನ್ ಕುತ ಏಷ ಪ್ರಾಣೋ ಜಾಯತೇ ಕಥಮಾಯಾತ್ಯಸ್ಮಿಞ್ಶರೀರ ಆತ್ಮಾನಂ ವಾ ಪ್ರವಿಭಜ್ಯ ಕಥಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠತೇ ಕೇನೋತ್ಕ್ರಮತೇ ಕಥಂ ಬಹ್ಯಮಭಿಧತೇ ಕಥಮಧ್ಯಾತ್ಮಮಿತಿ ॥1॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Kaushalya asks where prana arises, how it enters the body, how it divides itself, how it leaves, and how it supports the inner and outer worlds.

ತಸ್ಮೈ ಸ ಹೋವಾಚಾತಿಪ್ರಶ್ಚಾನ್ ಪೃಚ್ಛಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠೋಽಸೀತಿ ತಸ್ಮಾತ್ತೇಽಹಂ ಬ್ರವೀಮಿ ॥2॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Pippalada says the question is advanced, but because the student is devoted to Brahman he will answer.

ಆತ್ಮನ ಏಷ ಪ್ರಾಣೋ ಜಾಯತೇ ಯಥೈಷಾ ಪುರುಷೇ ಛಾಯೈತಸ್ಮಿನ್ನೇತದಾತತಂ ಮನೋಕೃತೇನಾಯಾತ್ಯಸ್ಮಿಞ್ಶರೀರೇ ॥3॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Prana is born from the Self, as a shadow from a person, and enters the body through the activity of mind.

ಯಥಾ ಸಮ್ರಾದೇವಾಧಿಕೃತಾನ್ ವಿನಿಯುಂಕ್ತೇ।
ಏತನ್ ಗ್ರಾಮಾನೋತಾನ್ ಗ್ರಾಮಾನಧಿತಿಷ್ಠಸ್ವೇತ್ಯೇವಮೇವೈಷ ಪ್ರಾಣ ಇತರಾನ್ ಪ್ರಾಣಾನ್ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಗೇವ ಸನ್ನಿಧತ್ತೇ ॥4॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
As a king assigns officials, prana assigns the other vital forces to their places.

ಪಾಯೂಪಸ್ಥೇಽಪಾನಂ ಚಕ್ಷುಃಶ್ರೋತ್ರೇ ಮುಖನಾಸಿಕಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಣಃ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾತಿಷ್ಠತೇ ಮಧ್ಯೇ ತು ಸಮಾನಃ।
ಏಷ ಹ್ಯೇತದ್ಧುತಮನ್ನಂ ಸಮಂ ನಯತಿ ತಸ್ಮಾದೇತಾಃ ಸಪ್ತಾರ್ಚಿಷೋ ಭವಂತಿ ॥5॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Apana works in the lower organs; prana abides in eye, ear, mouth, and nose; samana dwells in the middle and distributes food-offerings evenly.

ಹೃದಿ ಹ್ಯೇಷ ಆತ್ಮಾ।
ಅತ್ರೈತದೇಕಶತಂ ನಾಡೀನಾಂ ತಾಸಾಂ ಶತಂ ಶತಮೇಕೈಕಸ್ಯಾಂ ದ್ವಾಸಪ್ತತಿರ್ದ್ವಾಸಪ್ತತಿಃ ಪ್ರತಿಶಾಖಾನಾಡೀಸಹಸ್ರಾಣಿ ಭವಂತ್ಯಾಸು ವ್ಯಾನಶ್ಚರತಿ ॥6॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The Self dwells in the heart, where many channels branch into thousands; through them vyana moves.

ಅಥೈಕಯೋರ್ಧ್ವ ಉದಾನಃ ಪುಣ್ಯೇನ ಪುಣ್ಯಂ ಲೋಕಂ ನಯತಿ।
ಪಾಪೇನ ಪಾಪಮುಭಾಭ್ಯಾಮೇವ ಮನುಷ್ಯಲೋಕಮ್ ॥7॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Udana leads upward through one channel, carrying the virtuous to higher worlds, the sinful to lower worlds, and mixed karma back to human birth.

ಆದಿತ್ಯೋ ಹ ವೈ ಬಾಹ್ಯಃ ಪ್ರಾಣ ಉದಯತ್ಯೇಷ ಹ್ಯೇನಂ ಚಾಕ್ಷುಷಂ ಪ್ರಾಣಮನುಗೃಹ್ಣಾನಃ।
ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಯಾ ದೇವತಾ ಸೈಷಾ ಪುರುಷಸ್ಯಾಪಾನಮವಷ್ಟಭ್ಯಾಂತರಾ ಯದಾಕಾಶಃ ಸ ಸಮಾನೋ ವಾಯುರ್ವ್ಯಾನಃ ॥8॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Externally, the sun is prana, earth supports apana, space is samana, air is vyana, and fire is udana.

ತೇಜೋ ಹ ವಾವ ಉದಾನಸ್ತಸ್ಮಾದುಪಶಾಂತತೇಜಾಃ ಪುನರ್ಭವಮಿಂದ್ರಿಯೈರ್ಮನಸಿ ಸಂಪದ್ಯಮಾನೈಃ ॥9॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
When a person's fire is weakened, senses merge in mind and rebirth follows according to thought.

ಯಚ್ಚಿತ್ತಸ್ತೇನೈಷ ಪ್ರಾಣಮಾಯಾತಿ ಪ್ರಾಣಸ್ತೇಜಸಾ ಯುಕ್ತಃ।
ಸಹಾತ್ಮನಾ ಯಥಾಸಂಕಲ್ಪಿತಂ ಲೋಕಂ ನಯತಿ ॥10॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
With the mind absorbed in prana, joined with udana and the Self, one is led to the intended world.

ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಪ್ರಾಣಂ ವೇದ।
ನ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಜಾ ಹೀಯತೇಽಮೃತೋ ಭವತಿ ತದೇಷಃ ಶ್ಲೋಕಃ ॥11॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
One who knows prana in this way does not lose progeny and becomes immortal in the teaching's sense.

ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಯತಿಂ ಸ್ಥಾನಂ ವಿಭುತ್ವಂ ಚೈವ ಪಂಚಧಾ।
ಅಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಚೈವ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾಯಾಮೃತಮಶ್ನುತೇ ವಿಜ್ಞಾಯಾಮೃತಮಶ್ನುತ ಇತಿ ॥12॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The closing verse says that knowing prana's origin, entry, place, fivefold rule, and inner relation leads to immortality.

Browse Related Categories: