Prashnopanishad - Question 6 - Punjabi

The sixth question of ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋਪਨਿਸ਼ਦ੍ asks about the purusha with sixteen parts. Pippalada answers that this purusha is within the body and that the sixteen parts arise from him and return to him, just as rivers lose name and form upon reaching the ocean.

This final question brings the Upanishad to completion. After teachings on creation, prana, the vital functions, sleep, and ਓਂ, the sage now points to the inner purusha as the source and resting place of all differentiated powers. The sixteen parts include prana, faith, space, air, fire, water, earth, senses, mind, food, vigor, austerity, mantras, action, worlds, and name.

ਸ਼ਸ਼੍ਠਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
This title announces the sixth question of the Prashna Upanishad.

ਅਥ ਹੈਨਂ ਸੁਕੇਸ਼ਾ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ -
ਭਗਵਨ੍ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭਃ ਕੌਸਲ੍ਯੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੋ ਮਾਮੁਪੇਤ੍ਯੈਤਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਤ -
ਸ਼ੋਡਸ਼ਕਲਂ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਪੁਰੁਸ਼ਂ ਵੇਤ੍ਥ। ਤਮਹਂ ਕੁਮਾਰਂਬ੍ਰੁਵਂ ਨਾਹਮਿਮਂ ਵੇਦ ਯਧ੍ਯਹਮਿਮਮਵੇਦਿਸ਼ਂ ਕਥਂ ਤੇ ਨਾਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਿਤਿ ।
ਸਮੂਲੋ ਵਾ ਏਸ਼ ਪਰਿਸ਼ੁਸ਼੍ਯਤਿ ਯੋ਽ਨ੍ਰੁਰੁਇਤਮਭਿਵਦਤਿ। ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹਮ੍ਯਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਕ੍ਤੁਮ੍। ਸ ਤੂਸ਼੍ਣੀਂ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪ੍ਰਵਵ੍ਰਾਜ। ਤਂ ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਾਮਿ ਕ੍ਵਾਸੌ ਪੁਰੁਸ਼ ਇਤਿ ॥1॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Sukesha truthfully says he did not know the sixteen-part purusha when asked by prince Hiranyanabha, because falsehood dries a person up at the root.

ਤਸ੍ਮੈ ਸ ਹੋਵਾਚ ।
ਇਹੈਵਾਂਤਃਸ਼ਰੀਰੇ ਸੋਭ੍ਯ ਸ ਪੁਰੁਸ਼ੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਤਾਃ ਸ਼ੋਡਸ਼ਕਲਾਃ ਪ੍ਰਭਵਂਤੀਤਿ ॥2॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Pippalada answers that the purusha from whom the sixteen parts arise is right here within the body.

ਸ ਈਕ੍ਸ਼ਾਂਚਕ੍ਰੇ। ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਮੁਤ੍ਕ੍ਰਾਂਤ ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਂਤੋ ਭਵਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਟਸ੍ਯਾਮੀਤਿ ॥3॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
The purusha reflected: by whose departure shall I depart, and by whose establishment shall I remain established.

ਸ ਪ੍ਰਾਣਮਸ੍ਰੁਰੁਇਜਤ। ਪ੍ਰਾਣਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਖਂ ਵਾਯੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਪਃ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀਂਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨੋ਽ਨ੍ਨਮਨ੍ਨਾਦ੍ਵੀਰ੍ਯਂ ਤਪੋ ਮਂਤ੍ਰਾਃ ਕਰ੍ਮਲੋਕਾ ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਚ ਨਾਮ ਚ ॥4॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
He created prana, faith, space, air, fire, water, earth, senses, mind, food, vigor, tapas, mantras, actions, worlds, and names.

ਸ ਯਥੇਮਾ ਨਧ੍ਯਃ ਸ੍ਯਂਦਮਾਨਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਯਣਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਸ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਭਿਧ੍ਯੇਤੇ ਤਾਸਾਂ ਨਾਮਰੁਪੇ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ।
ਏਵਮੇਵਾਸ੍ਯ ਪਰਿਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਰਿਮਾਃ ਸ਼ੋਡਸ਼ਕਲਾਃ ਪੁਰੁਸ਼ਾਯਣਾਃ ਪੁਰੁਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਸ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਭਿਧ੍ਯੇਤੇ ਚਾਸਾਂ ਨਾਮਰੁਪੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਸ ਏਸ਼ੋ਽ਕਲੋ਽ਮ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਭਵਤਿ ਤਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਲੋਕਃ ॥5॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
As rivers flowing to the ocean lose name and form and are known as ocean alone, the sixteen parts return to the purusha and become known as purusha alone; he becomes partless and immortal.

ਅਰਾ ਇਵ ਰਥਨਾਭੌ ਕਲਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਾਃ।
ਤਂ ਵੇਧ੍ਯਂ ਪੁਰੁਸ਼ਂ ਵੇਦ ਯਥਾ ਮਾ ਵੋ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਃ ਪਰਿਵ੍ਯਥਾ ਇਤਿ ॥6॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
The verse says that the parts are fixed in the purusha like spokes in the hub of a wheel; know that purusha so death may not trouble you.

ਤਾਨ੍ ਹੋਵਾਚੈਤਾਵਦੇਵਾਹਮੇਤਤ੍ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵੇਦ। ਨਾਤਃ ਪਰਮਸ੍ਤੀਤਿ ॥7॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Pippalada concludes that this is all he knows of the supreme Brahman and that there is nothing higher.

ਤੇ ਤਮਰ੍ਚਯਂਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਨਃ ਪਿਤਾ ਯੋ਽ਸ੍ਮਾਕਮਵਿਧ੍ਯਾਯਾਃ ਪਰਂ ਪਾਰਂ ਤਾਰਯਸੀਤਿ।
ਨਮਃ ਪਰਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਭ੍ਯੋ ਨਮਃ ਪਰਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਭ੍ਯਃ ॥8॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
The students worship him as father because he carried them beyond ignorance, and they bow to the supreme seers.

Browse Related Categories: