Prashnopanishad - Question 2 - Punjabi

The second question of ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋਪਨਿਸ਼ਦ੍ asks which powers sustain the person and which among them is supreme. Pippalada answers through a vivid teaching: the senses, mind, speech, fire, sun, and other powers all have their place, but ਪ੍ਰਾਣ is the central life-force on which they depend.

This question belongs to the Atharva Veda's contemplative style, where physiological, cosmic, and spiritual meanings are woven together. Prana is not treated merely as breathing air; it is the organizing vitality that allows the senses, mind, and body to function. When prana prepares to depart, all other faculties weaken.

ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
This title announces the second question of the Prashna Upanishad.

ਅਥ ਹੈਨਂ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਵੈਦਰ੍ਭਿਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ।
ਭਗਵਨ੍ ਕਤ੍ਯੇਵ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾਂ ਵਿਧਾਰਯਂਤੇ ਕਤਰ ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਂਤੇ ਕਃ ਪੁਨਰੇਸ਼ਾਂ ਵਰਿਸ਼੍ਠਃ ਇਤਿ ॥1॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Bhargava asks how many deities uphold a person, which illumine the body, and which among them is supreme.

ਤਸ੍ਮੈ ਸ ਹੋਵਾਚਾਕਾਸ਼ੋ ਹ ਵਾ ਏਸ਼ ਦੇਵੋ ਵਾਯੁਰਗ੍ਨਿਰਾਪਃ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀ ਵਾਙ੍ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਚ।
ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯਾਭਿਵਦਂਤਿ ਵਯਮੇਤਦ੍ਬਾਣਮਵਸ਼੍ਟਭ੍ਯ ਵਿਧਾਰਯਾਮਃ ॥2॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Pippalada lists space, air, fire, water, earth, speech, mind, sight, and hearing as powers that claim to support the body.

ਤਾਨ੍ ਵਰਿਸ਼੍ਠਃ ਪ੍ਰਾਣ ਉਵਾਚ।
ਮਾ ਮੋਹਮਾਪਦ੍ਯਥ ਅਹਮੇਵੈਤਤ੍ਪਂਚਧਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਵਿਭਜ੍ਯੈਤਦ੍ਬਾਣਮਵਸ਼੍ਟਭ੍ਯ ਵਿਧਾਰਯਾਮੀਤਿ ਤੇ਽ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾ ਬਭੂਵੁਃ ॥3॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Prana, the chief life-force, tells them not to fall into delusion, for he supports the body by dividing himself fivefold.

ਸੋ਽ਭਿਮਾਨਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਤ੍ਕ੍ਰਾਮਤ ਇਵ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਤ੍ਕ੍ਰਾਮਤ੍ਯਥੇਤਰੇ ਸਰ੍ਵ ਏਵੋਤ੍ਕ੍ਰਾਮਂਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਮਾਨੇ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਂਤੇ।
ਤਦ੍ਯਥਾ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾ ਮਧੁਕਰਰਾਜਾਨਮੁਤ੍ਕ੍ਰਾਮਂਤਂ ਸਰ੍ਵ ਏਵੋਤ੍ਕ੍ਰਾਮਂਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਮਾਨੇ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਟਂਤ ਏਵਂ ਵਾਙ੍ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਚ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਪ੍ਰਾਣਂ ਸ੍ਤੁਨ੍ਵਂਤਿ ॥4॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
The other powers do not believe him, so prana prepares to depart; as he rises, all the others rise like bees following their queen.

ਏਸ਼ੋ਽ਗ੍ਨਿਸ੍ਤਪਤ੍ਯੇਸ਼ ਸੂਰ੍ਯ ਏਸ਼ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਮਘਵਾਨੇਸ਼ ਵਾਯੁਃ।
ਏਸ਼ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀ ਰਯਿਰ੍ਦੇਵਃ ਸਦਸਚ੍ਚਾਮ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਚ ਯਤ੍ ॥5॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Convinced, the powers praise prana as fire, sun, rain, Indra, wind, earth, matter, deity, being, and non-being.

ਅਰਾ ਇਵ ਰਥਨਾਭੌ ਪ੍ਰਾਣੇ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਮ੍।
ਰੁਰੁਇਚੋ ਯਜੂਸ਼ਿ ਸਾਮਾਨਿ ਯਜ੍ਞਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚ ॥6॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
They praise prana as the hub in which the Vedas, sacrifice, priestly power, and warrior power are established.

ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸ਼੍ਚਰਸਿ ਗਰ੍ਭੇ ਤ੍ਵਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਜਾਯਸੇ।
ਤੁਭ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾ ਬਲਿਂ ਹਰਂਤਿ ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਤਿਤਿਸ਼੍ਠਸਿ ॥7॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Prana is praised as Prajapati moving in the womb, born as beings, and receiving offerings through the senses.

ਦੇਵਾਨਾਮਸਿ ਵਹ੍ਨਿਤਮਃ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮਾ ਸ੍ਵਧਾ।
ਰੁਰੁਇਸ਼ੀਣਾਂ ਚਰਿਤਂ ਸਤ੍ਯਮਥਰ੍ਵਾਂਗਿਰਸਾਮਸਿ ॥8॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Prana is called the carrier of offerings to gods and ancestors and the truth of the seers.

ਇਂਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇਜਸਾ ਰੁਦ੍ਰੋ਽ਸਿ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ।
ਤ੍ਵਮਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚਰਸਿ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਾਂ ਪਤਿਃ ॥9॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Prana is identified with Indra, Rudra, protector, sun, and lord of light.

ਯਦਾ ਤ੍ਵਮਭਿਵਰ੍ਸ਼ਸ੍ਯਥੇਮਾਃ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਃ।
ਆਨਂਦਰੂਪਾਸ੍ਤਿਸ਼੍ਠਂਤਿ ਕਾਮਾਯਾਨ੍ਨਂ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤੀਤਿ ॥10॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
When prana rains, beings rejoice, knowing food will be abundant.

ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਣੈਕਰ੍ਸ਼ਰਤ੍ਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸਤ੍ਪਤਿਃ।
ਵਯਮਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਦਾਤਾਰਃ ਪਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵ ਨਃ ॥11॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
Prana is praised as pure, eater, lord of what exists, and father, to whom offerings are made.

ਯਾ ਤੇ ਤਨੂਰ੍ਵਾਚਿ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਾ ਯਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਯਾ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਿ।
ਯਾ ਚ ਮਨਸਿ ਸਂਤਤਾ ਸ਼ਿਵਾਂ ਤਾਂ ਕੁਰੂ ਮੋਤ੍ਕ੍ਰਮੀਃ ॥12॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
The prayer asks prana to make speech, hearing, sight, and mind auspicious and not to depart from the body.

ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯੇਦਂ ਵਸ਼ੇ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਦਿਵੇ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਮ੍।
ਮਾਤੇਵ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਚ ਵਿਧੇਹਿ ਨ ਇਤਿ ॥13॥

Translation (ਭਾਵਾਰ੍ਥ):
All beings in the three worlds are under prana's control, so the seekers ask him to protect them like a mother and grant prosperity and wisdom.

Browse Related Categories: