మన్త్ర పుష్పమ్

మన్త్ర పుష్పమ్ is a Vedic meditation on ఆపస్, the waters, as support, flower, source, and subtle foundation of cosmic order. It is drawn from the Taittiriya Aranyaka stream of the Krishna Yajurveda and is commonly recited near the close of worship, when flowers are offered.

This Vedic chant teaches the sacred interdependence behind the visible world. Its repeated word ఆయతనమ్ means abode, basis, resting place, or support. The hymn contemplates water as the support of fire, wind, sun, moon, stars, rain, and time, while also contemplating each of these as a support of water.

భ॒ద్ర-ఙ్కర్ణే॑భి-శ్శృణు॒యామ॑ దేవాః ।
భ॒ద్ర-మ్ప॑శ్యేమా॒ఖ్షభి॒ర్యజ॑త్రాః ।
స్థి॒రైరఙ్గై᳚స్తుష్టు॒వాగ్ంస॑స్త॒నూభిః॑ ।
వ్యశే॑మ దే॒వహి॑తం॒-యఀదాయుః॑ ॥
స్వ॒స్తి న॒ ఇన్ద్రో॑ వృ॒ద్ధశ్ర॑వాః ।
స్వ॑స్తి నః॑ పూ॒షా వి॒శ్వవే॑దాః ।
స్వ॒॒స్తిన॒స్తార్ఖ్ష్యో॒ అరి॑ష్టనేమిః ।
స్వ॒స్తి నో॒ బృహ॒స్పతి॑ర్దధాతు ॥
ఓం శాన్తి॒-శ్శాన్తి॒-శ్శాన్తిః॑ ॥

Translation (భావార్థ):
May we hear what is auspicious and see what is auspicious. With steady bodies, may we praise the divine and live the lifespan granted for divine purpose. May Indra, Pusha, Tarkshya, and Brihaspati grant us well-being. May there be peace, peace, peace.

యో॑-ఽపా-మ్పుష్పం॒-వేఀద॑ ।
పుష్ప॑వా-న్ప్ర॒జావా᳚-న్పశు॒మా-న్భ॑వతి ।
చ॒న్ద్రమా॒ వా అ॒పా-మ్పుష్పమ్᳚ ।
పుష్ప॑వా-న్ప్ర॒జావా᳚-న్పశు॒మా-న్భ॑వతి ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ।
యో॑-ఽపామా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ॥

Translation (భావార్థ):
One who knows the flower of the waters becomes blessed with blossoming, progeny, and living wealth. The moon is the flower of the waters. One who knows the support of the waters becomes established in support.

అ॒గ్నిర్వా అ॒పామా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
యో᳚-ఽగ్నేరా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
ఆపో॒వా అ॒గ్నేరా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ।
యో॑-ఽపామా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ॥

Translation (భావార్థ):
Fire is a support of the waters, and the waters are a support of fire. One who knows this mutual support becomes firmly established.

వా॒యుర్వా అ॒పామా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
యో వా॒యోరా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
ఆపో॒ వై వా॒యోరా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ।
యో॑-ఽపామా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ॥

Translation (భావార్థ):
Wind is a support of the waters, and waters are the support of wind. One who knows this becomes established in support.

అ॒సౌ వై తప॑న్న॒పామా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
యో॑-ఽముష్య॒తప॑త ఆ॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
ఆపో॒ వా అ॒ముష్య॒తప॑త ఆ॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ।
యో॑-ఽపామా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ॥

Translation (భావార్థ):
The shining sun is a support of the waters, and the waters are a support of the sun. One who knows this becomes established.

చ॒న్ద్రమా॒ వా అ॒పామా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
యశ్చ॒న్ద్రమ॑స ఆ॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
ఆపో॒ వై చ॒న్ద్రమ॑స ఆ॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ।
యో॑-ఽపామా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ॥

Translation (భావార్థ):
The moon is a support of the waters, and the waters are the support of the moon. One who knows this becomes established.

నఖ్షత్ర॑త్రాణి॒ వా అ॒పామా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
యో నఖ్షత్ర॑త్రాణామా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
ఆపో॒ వై నఖ్ష॑త్రాణామా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ।
యో॑-ఽపామా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ॥

Translation (భావార్థ):
The stars are a support of the waters, and the waters are the support of the stars. One who knows this becomes established.

ప॒ర్జన్యో॒ వా అ॒పామా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
యః ప॒ర్జన్య॑స్యా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
ఆపో॒ వై ప॒ర్జన్య॑స్యా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ।
యో॑-ఽపామా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ॥

Translation (భావార్థ):
The rain-cloud is a support of the waters, and the waters are the support of the rain-cloud. One who knows this becomes established.

సం॒వఀ॒త్స॒రో వా అ॒పామా॒యత॑న॒మ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
య-స్సం॑వఀత్స॒రస్యా॒యత॑నం॒-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
ఆపో॒ వై సం॑వఀత్స॒రస్యా॒యత॑నమ్ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి ।
య ఏవం-వేఀద॑ ।
యో᳚-ఽఫ్సు నావ॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠితాం॒-వేఀద॑ ।
ప్రత్యే॒వ తి॑ష్ఠతి ॥

Translation (భావార్థ):
The year is a support of the waters, and the waters support the year. One who knows the boat established in the waters becomes firmly established.

ఓం రా॒జా॒ధి॒రా॒జాయ॑ ప్రసహ్య సా॒హినే᳚ ।
నమో॑ వ॒యం-వైఀ᳚శ్రవ॒ణాయ॑ కుర్మహే ।
స మే॒ కామా॒న్ కామ॒ కామా॑య॒ మహ్యమ్᳚ ।
కా॒మే॒శ్వ॒రో వై᳚శ్రవ॒ణో ద॑దాతు ।
కు॒బే॒రాయ॑ వైశ్రవ॒ణాయ॑ ।
మ॒హా॒రాజాయ॒ నమః॑ ॥

Translation (భావార్థ):
We bow to Vaishravana, king of kings, mighty and victorious. May Kubera, lord of desired wealth, grant me rightful desires. Salutations to Kubera, the great king.

ఓ᳚-న్తద్బ్ర॒హ్మ ।
ఓ᳚-న్తద్వా॒యుః ।
ఓ᳚-న్తదా॒త్మా ।
ఓ᳚-న్తథ్స॒త్యమ్ ।
ఓ᳚-న్తత్సర్వమ్᳚ ।
ఓ᳚-న్తత్పురో॒ర్నమః ॥

Translation (భావార్థ):
That is Brahman; that is Vayu; that is the Self; that is truth; that is all. Salutation to that supreme presence.

అన్తశ్చరతి॑ భూతే॒షు గుహాయాం-విఀ ॑శ్వమూ॒ర్తిషు ।
త్వం-యఀజ్ఞస్త్వం-వఀషట్కారస్త్వ-మిన్ద్రస్త్వగ్ం
రుద్రస్త్వం-విఀష్ణుస్త్వ-మ్బ్రహ్మత్వ॑-మ్ప్రజా॒పతిః ।
త్వ-న్త॑దాప॒ ఆపో॒ జ్యోతీ॒రసో॒-ఽమృత-మ్బ్రహ్మ॒ భూర్భువ॒స్సువ॒రోమ్ ।

Translation (భావార్థ):
You move within beings, hidden in the heart-cave and present in all forms. You are sacrifice, the sacrificial call, Indra, Rudra, Vishnu, Brahma, and Prajapati. You are waters, light, essence, immortality, Brahman, and the three worlds.

ఈశానస్సర్వ॑ విద్యా॒నామీశ్వరస్సర్వ॑భూతా॒నాం
బ్రహ్మాధి॑పతి॒-ర్బ్రహ్మ॒ణో-ఽధి॑పతి॒-ర్బ్రహ్మా॑ శి॒వో మే॑ అస్తు సదాశి॒వోమ్ ।

Translation (భావార్థ):
May the Lord of all knowledge, the Lord of all beings, the Lord of sacred knowledge, Brahma and Shiva, the ever-auspicious one, be auspicious to me.

తద్విష్ణోః᳚ పర॒మ-మ్ప॒దగ్ం సదా॑ పశ్యన్తి సూ॒రయః॑ ।
ది॒వీవ॒ చఖ్షు॒రాత॑తమ్ ।
తద్విప్రా॑సో విప॒న్యవో॑ జాగృ॒వాగ్ం సస్సమి॑న్ధతే ।
విష్నో॒ర్యత్ప॑ర॒మ-మ్ప॒దమ్ ।

Translation (భావార్థ):
The seers always behold the supreme station of Vishnu, like an eye extended in heaven. The inspired and wakeful sages kindle awareness of that supreme station.

ఋతగ్ం స॒త్య-మ్ప॑ర-మ్బ్ర॒హ్మ॒ పు॒రుష॑-ఙ్కృష్ణ॒పిఙ్గ॑లమ్ ।
ఊ॒ర్ధ్వరే॑తం-విఀ ॑రూపా॒ఖ్షం॒-విఀ॒శ్వరూ॑పాయ॒ వై నమో॒ నమః॑ ॥

Translation (భావార్థ):
Salutations to the universal-form Purusha, supreme Brahman, truth and cosmic order, dark-tawny, upward in creative power, wondrous-eyed, and present as the sacred form of all.

ఓ-న్నా॒రా॒య॒ణాయ॑ వి॒ద్మహే॑ వాసుదే॒వాయ॑ ధీమహి ।
తన్నో॑ విష్ణుః ప్రచో॒దయా᳚త్ ॥

Translation (భావార్థ):
May we know Narayana; we meditate on Vasudeva as the indwelling divine presence. May Vishnu inspire, guide, and illumine our understanding.

ఓం శాన్తి॒-శ్శాన్తి॒-శ్శాన్తిః॑ ।

Translation (భావార్థ):
May peace settle at every level: in divine forces, in the outer world, and within the mind, so that the knowledge of cosmic support may become stable.

Browse Related Categories: