Kathopanishad - Chapter 2, Valli 1 - Shuddha Telugu

కఠోపనిషత్ అధ్యాయ 2, వల్లీ 1, deepens the interior turn begun in the first అధ్యాయ. The section opens with a powerful diagnosis: the senses are naturally turned outward, so the inner Self is missed unless attention is consciously reversed. From there, the text unfolds a rigorous non-dual contemplative map.

This వల్లీ is structurally elegant. It moves from psychological correction (outwardness and desire) to witness-recognition (across waking and dream), then to cosmological pointers (source of deities, sun, and life), and finally to explicit non-duality and contemplative assimilation. The repeated refrain ఏతద్వై తత్ marks each insight as pointing to the same supreme reality.

అధ్యాయ 2
వల్లీ 1

Translation (భావార్థ):
This is Katha Upanishad chapter 2, section 1, the section that establishes the inward turn to the inner Self and the repeated "this indeed is That" contemplative pointers.

పరాఞ్చిఖాని వ్యతృణత్స్వయమ్భూస్తస్మాత్పరాఙ్పశ్యతి నాన్తరాత్మన్‌।
కశ్చిద్ధీరః ప్రత్యగాత్మానమైషదావృత్తచక్షురమృతత్వమిచ్ఛన్‌ ॥1॥

Translation (భావార్థ):
The Self-born projected the sense openings outward; therefore beings look outward and not toward the inner Self. But some discerning one, seeking immortality, turns attention inward and realizes the inner Self.

పరాచః కామాననుయన్తి బాలాస్తే మృత్యోర్యన్తి వితతస్య పాశమ్‌।
అథ ధీరా అమృతత్వం విదిత్వా ధ్రువమధ్రువేష్విహ న ప్రార్థయన్తే ॥2॥

Translation (భావార్థ):
Immature people pursue outward desires and fall into death's widespread snare. The wise, knowing the immortal, do not seek the permanent in impermanent things.

యేన రూపం రసం గన్ధం శబ్దాన్స్పర్శాంశ్చ మైథునాన్‌।
ఏతేనైవ విజానాతి కిమత్ర పరిశిష్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥3॥

Translation (భావార్థ):
That by which form, taste, smell, sound, touch, and pleasure are known - by that alone all this is known. What then remains unknown here? This indeed is That.

స్వప్నాన్తం జాగరితాన్తం చోభౌ యేనానుపశ్యతి।
మహాన్తం విభుమాత్మానం మత్వా ధీరో న శోచతి ॥4॥

Translation (భావార్థ):
That by which one witnesses both dream and waking - knowing that great, all-pervading Self, the wise no longer grieves.

య ఇమం మధ్వదం వేద ఆత్మానం జీవమన్తికాత్‌।
ఈశానం భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥5॥

Translation (భావార్థ):
Who knows this Self as the inner living principle, the enjoyer and the Lord of past and future, no longer recoils in fear. This indeed is That.

యః పూర్వం తపసో జాతమద్‌భ్యః పూర్వమజాయత।
గుహాం ప్రవిశ్య తిష్ఠన్తం యో భూతేభిర్వ్యపశ్యత। ఏతద్వై తత్‌ ॥6॥

Translation (భావార్థ):
That which is prior to cosmic manifestation, prior even to elemental emergence, yet abiding in the inner cave and discerned through beings - this indeed is That.

యా ప్రాణేన సమ్భవత్యదితిర్దేవతామయీ।
గుహాం ప్రవిశ్య తిష్ఠన్తీం యా భూతేభిర్వ్యజాయత। ఏతద్వై తత్‌ ॥7॥

Translation (భావార్థ):
That cosmic principle, appearing through vital force as Aditi and manifesting through beings while dwelling in the inner cave - this indeed is That.

అరణ్యోర్నిహితో జాతవేదా గర్భ ఇవ సుభృతో గర్భిణీభిః।
దివే దివే ఈడ్యో జాగృవద్భిర్హవిష్మద్భిర్మనుష్యేభిరగ్నిః। ఏతద్వై తత్‌ ॥8॥

Translation (భావార్థ):
Like fire hidden in the arani sticks, like an embryo carefully held, Agni is to be daily invoked by vigilant offering humans. This indeed is That.

యతశ్చోదేతి సూర్యోఽస్తం యత్ర చ గచ్ఛతి।
తం దేవాః సర్వేఽర్పితాస్తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥9॥

Translation (భావార్థ):
From That the sun rises and into That it sets; in That all deities are grounded; none can go beyond That. This indeed is That.

యదేవేహ తదముత్ర యదముత్ర తదన్విహ।
మృత్యోః స మృత్యుమాప్నోతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥10॥

Translation (భావార్థ):
What is here is there, and what is there is here. Whoever sees separateness here as ultimate goes from death to death.

మనసైవేదమాప్తవ్యం నేహ నానాఽస్తి కిఞ్చన।
మృత్యోః స మృత్యుం గచ్ఛతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥11॥

Translation (భావార్థ):
This truth must be realized through a refined inward mind; here, in reality, there is no true multiplicity. Whoever sees separateness as absolute goes from death to death.

అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో మధ్య ఆత్మని తిష్ఠతి।
ఈశానో భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥12॥

Translation (భావార్థ):
The "thumb-sized" purusha is said to abide in the heart-center, the Lord of past and future; knowing this, one no longer recoils in fear. This indeed is That.

అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో జ్యోతిరివాధూమకః।
ఈశానో భూతభవ్యస్య స ఏవాద్య స ఉ శ్వః। ఏతద్వై తత్‌ ॥13॥

Translation (భావార్థ):
That same meditative purusha is like smokeless light, Lord of past and future - the same in today and tomorrow. This indeed is That.

యథోదకం దుర్గం వృష్టం పర్వతేషు విధావతి।
ఏవం ధర్మాన్పృథక్‌ పశ్యంస్తానేవానువిధావతి ॥14॥

Translation (భావార్థ):
Just as rainwater on mountains runs in many scattered channels, so one who sees realities as absolutely separate runs after that very multiplicity.

యథోదకం శుద్ధే శుద్ధమాసిక్తం తాదృగేవ భవతి।
ఏవం మునేర్విజానత ఆత్మా భవతి గౌతమ ॥15॥

Translation (భావార్థ):
As pure water poured into pure water becomes one with it, so for the sage who truly knows, identity abides in the Self, O Gautama.

Browse Related Categories: