Mundaka Upanishad - Mundaka 3, Section 2 - Shuddha Telugu

The second section of the third Mundaka is the Upanishad's final liberation seal. After guiding the seeker through discrimination, contemplative method, and witness-recognition, this concluding section states with directness what realization is, who is prepared for it, how bondage ends, and how the knower abides.

Its progression is exact: the Brahman-abode and desirelessness, the law of desire-driven rebirth, the limits of mere scholarship, the indispensability of strength, alertness, and disciplined austerity, the nature of realized sages, Vedantic certainty through renunciation, dissolution of constituents, river-ocean merging metaphor, becoming Brahman through knowledge, and disciplined transmission protocol.

॥ తృతీయముణ్డకే ద్వితీయః ఖణ్డః ॥

Translation (భావార్థ):
This is the second section of the third Mundaka, the concluding liberation-oriented section of the Upanishad.

స వేదైతత్ పరమం బ్రహ్మ ధామ
యత్ర విశ్వం నిహితం భాతి శుభ్రమ్ ।
ఉపాసతే పురుషం యే హ్యకామాస్తే
శుక్రమేతదతివర్తన్తి ధీరాః ॥ 1॥

Translation (భావార్థ):
One who knows the supreme Brahman-abode in which the whole universe is established and shines pure - those desireless contemplatives of the supreme conscious reality, being steadfast, go beyond the seed of rebirth.

కామాన్ యః కామయతే మన్యమానః
స కామభిర్జాయతే తత్ర తత్ర ।
పర్యాప్తకామస్య కృతాత్మనస్తు
ఇహైవ సర్వే ప్రవిలీయన్తి కామాః ॥ 2॥

Translation (భావార్థ):
One who continually desires objects is born again and again according to those desires; but for the fulfilled, self-integrated knower, all desires dissolve here itself.

నాయమాత్మా ప్రవచనేన లభ్యో
న మేధయా న బహునా శ్రుతేన ।
యమేవైష వృణుతే తేన లభ్య-
స్తస్యైష ఆత్మా వివృణుతే తనూం స్వామ్ ॥ 3॥

Translation (భావార్థ):
This Self is not attained by discourse, mere intelligence, or extensive hearing alone; it is attained by the one wholly aligned to it, to whom the Self reveals its own nature.

నాయమాత్మా బలహీనేన లభ్యో
న చ ప్రమాదాత్ తపసో వాప్యలిఙ్గాత్ ।
ఏతైరుపాయైర్యతతే యస్తు విద్వాం-
స్తస్యైష ఆత్మా విశతే బ్రహ్మధామ ॥ 4॥

Translation (భావార్థ):
The Self is not attained by inner weakness, heedlessness, or merely external ascetic marks; but the discerning one who strives through right means realizes this Self in Brahman-abidance.

సమ్ప్రాప్యైనమృషయో జ్ఞానతృప్తాః
కృతాత్మానో వీతరాగాః ప్రశాన్తాః
తే సర్వగం సర్వతః ప్రాప్య ధీరా
యుక్తాత్మానః సర్వమేవావిశన్తి ॥ 5॥

Translation (భావార్థ):
Having realized this, sages become fulfilled in knowledge, self-mastered, attachment-free, and peaceful; realizing the all-pervading, integrated in Self, they become one with all.

వేదాన్తవిజ్ఞానసునిశ్చితార్థాః
సన్న్యాసయోగాద్ యతయః శుద్ధసత్త్వాః ।
తే బ్రహ్మలోకేషు పరాన్తకాలే
పరామృతాః పరిముచ్యన్తి సర్వే ॥ 6॥

Translation (భావార్థ):
Those who have firmly ascertained Vedantic truth, and through renunciate discipline are purified in mind, attain complete liberation as supreme immortality at final consummation.

గతాః కలాః పఞ్చదశ ప్రతిష్ఠా
దేవాశ్చ సర్వే ప్రతిదేవతాసు ।
కర్మాణి విజ్ఞానమయశ్చ ఆత్మా
పరేఽవ్యయే సర్వే ఏకీభవన్తి ॥ 7॥

Translation (భావార్థ):
At dissolution, the fifteen constituents return to their sources, sensory powers to their presiding principles, and karmic and intellect-associated individuality resolves into the supreme imperishable.

యథా నద్యః స్యన్దమానాః సముద్రేఽ
స్తం గచ్ఛన్తి నామరూపే విహాయ ।
తథా విద్వాన్ నామరూపాద్విముక్తః
పరాత్పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్ ॥ 8॥

Translation (భావార్థ):
As flowing rivers enter the ocean leaving separate names and forms, so the knower, freed from name-form identification, attains the supreme luminous conscious reality beyond all.

స యో హ వై తత్ పరమం బ్రహ్మ వేద
బ్రహ్మైవ భవతి నాస్యాబ్రహ్మవిత్కులే భవతి ।
తరతి శోకం తరతి పాప్మానం గుహాగ్రన్థిభ్యో
విముక్తోఽమృతో భవతి ॥ 9॥

Translation (భావార్థ):
Who truly knows the supreme Brahman becomes Brahman; in that lineage ignorance does not persist. One crosses sorrow and sin-bondage, and being freed from the knots of the heart becomes immortal.

తదేతదృచాఽభ్యుక్తమ్ ।
క్రియావన్తః శ్రోత్రియా బ్రహ్మనిష్ఠాః
స్వయం జుహ్వత ఏకర్షిం శ్రద్ధయన్తః ।
తేషామేవైతాం బ్రహ్మవిద్యాం వదేత
శిరోవ్రతం విధివద్ యైస్తు చీర్ణమ్ ॥ 10॥

Translation (భావార్థ):
Thus it is declared: this knowledge of Brahman should be taught only to those disciplined in conduct, grounded in scripture and Brahman-abidance, endowed with reverent trust, and who have duly completed the required observances.

తదేతత్ సత్యమృషిరఙ్గిరాః
పురోవాచ నైతదచీర్ణవ్రతోఽధీతే ।
నమః పరమృషిభ్యో నమః పరమృషిభ్యః ॥ 11॥

Translation (భావార్థ):
This indeed is truth, declared anciently by sage Angiras. It is not to be studied by one who has not completed the required discipline. Salutations to the supreme seers.

॥ ఇతి ముణ్డకోపనిషది తృతీయముణ్డకే ద్వితీయః ఖణ్డః ॥

Translation (భావార్థ):
Thus ends the second section of the third Mundaka in the Mundaka Upanishad.

॥ ఇత్యథర్వవేదీయ ముణ్డకోపనిషత్సమాప్తా ॥

Translation (భావార్థ):
Thus the Mundaka Upanishad belonging to the Atharva Veda is concluded.

ఓం భ@ద్రం కర్ణే#భిః శృణు@యామ# దేవాః । భ@ద్రం ప#శ్యేమా@క్షభి@-ర్యజ#త్రాః । స్థి@రైరఙ్గై$స్తుష్టు@వాగం స#స్త@నూభి#ః । వ్యశే#మ దే@వహి#త@ం యదాయు#ః । స్వ@స్తి న@ ఇన్ద్రో# వృ@ద్ధశ్ర#వాః । స్వ@స్తి న#ః పూ@షా వి@శ్వవే#దాః । స్వ@స్తి న@స్తార్క్ష్యో@ అరి#ష్టనేమిః । స్వ@స్తి నో@ బృహ@స్పతి#-ర్దధాతు ॥
ఓం శాన్తి@ః శాన్తి@ః శాన్తి#ః ॥

Translation (భావార్థ):
May we hear and see what is auspicious, and with steady faculties live the life aligned to divine good; may there be peace, peace, peace.

॥ ఓం శాన్తిః శాన్తిః శాన్తిః ॥

Translation (భావార్థ):
The sacred syllable Om. Peace, peace, peace.

Browse Related Categories: