॥ శ్రీః ॥
శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజం
ప్రసన్నవదనం ధ్యాయేత్సర్వవిఘ్నోపశాంతయే ।
యస్య ద్విరదవక్రాద్యాః పారిషద్యాః పరశ్శతం
విఘ్నం నిఘ్నంతి సతతం విష్వక్సేనం తమాశ్రయే . ।

శ్రీకాశ్యపః ।
తాత మే శ్రీహయగ్రీవనామ్నాం సాహస్రముత్తమమ్ ।
అధ్యేతుం జాయతే కాంక్షా తత్ప్రసీద మయి ప్రభో ॥ 1 ॥
ఇతిపృష్టస్తతోవాచ బ్రహ్మా లోక పితామహః ।
శ్రేయసామపి చ శ్రేయః కాశ్యపేహ విశాంపతే ॥ 2 ॥
అమత్యా విహితం పాపం మూలతో హి వినశ్యతి ।
రహస్యానాం రహస్యం చ పావనానాం చ పావనమ్ ॥ 3 ॥
ప్రాయశ్చిత్తే కృతే తస్య కర్తాన నిరయీ భవేత్ ।
కామతస్తు కృతే పాపే ప్రాయశ్చిత్తశతేన చ ॥ 4 ॥
తన్న నశ్యతి తత్కర్తా వ్యవహార్యస్తు జాయతే ।
ఏవం దురపనోదానాం బుద్ధిపూర్వమహాంహసామ్ ॥ 5 ॥
ఆవర్జనకరాణామప్యంతే నిష్కృతిరీరితా ।
ప్రణమ్య మానవతయా మంత్రరత్నానుకీర్తనమ్ ॥ 6 ॥
హంసనామసహస్రస్యపఠనం శిరసాన్వహమ్ ।
ప్రణమ్య భగవద్భక్తపాదోదక నిషేవణమ్ ॥ 7 ॥
తదేతత్త్త్రితయం సర్వపాపసంఘాతనాశనమ్ ।
ఇతీదం పరమం గుహ్యం హంసో హయశిరాహరిః ॥ 8 ॥
వేదోపదేశసమయే మాం నిబోధ్యోపదిష్టవాన ।
అనేన మంత్రరత్నేన మహాశ్వశిరసో హరేః ॥ 9 ॥
సహస్రనామభిస్తుల్యా నిష్కృతిర్నేతరాంహసామ్ ।
అనన్యభగవద్భక్తపాదోదకనిషేవణమ్ ॥ 10 ॥
ఏతద్ద్వయోపదేశాంగమాదౌ స్వీకార్యమిష్యతే ।
ఇత్యుక్త్వాఽనంతగరుడవిష్వక్సేనపదోదకమ్ ॥ 11 ॥
ఆదౌ మాం ప్రాశయన్నంతే పరిశోష్యేకృతాంహసి ।
ఆత్మనో నామసాహస్రం సర్షిచ్ఛందోఽధిదైవతమ్ ॥ 12 ॥
సన్యాసముద్రికాభేదం మహ్యం సాంగముపాదిశత్ ।
యథావత్తదిదం వత్స దద్యాం తే శృణు తత్త్వతః ॥ 13 ॥
యత్ప్రాప్యాత్యంతికీ వృత్త్యా నివృత్త్యా మోక్షమేష్యతి ।
హయాస్యనామసాహస్రస్తోత్రరాజస్య వైభవమ్ ॥ 14 ॥
ఋషిశ్శ్రీమాన్ హయగ్రీవో విద్యామూర్తిస్స్వయం హరిః ।
దేవతా చ స ఏవాస్య ఛందోనుష్టుబితి శ్రుతమ్ ॥ 15 ॥
హంసో హంసోఽహమిత్యేతే బీజం శక్తిస్తుకీలకమ్ ।
హంసీం హంసోఽహమిత్యేతే ప్రాజ్ఞప్యా మనవస్త్రయః ॥ 16 ॥
ఏకైకస్య దశావృత్తిరితిసంఖ్యావిధీయతే ।
ప్రణవత్రయమంత్రం స్యాత్కవచం శ్రీశ్శ్రియో భవేత్ ॥ 17 ॥
శ్రీవిభూషణ ఇత్యేతద్ధృదయం పరికీర్తితమ్ ।
పరోరజాః పరం బ్రహ్మేత్యపి యోనిరుదాహృతా ॥ 18 ॥
విద్యామూర్తిరితి ధ్యానం విశ్వాత్మేతి చ గద్యతే ।
విశ్వమంగలనామ్నోఽస్య వినియోగో యథారుచి ॥ 19 ॥
భ్రూనేత్రాశ్రోత్రనాసాహన్వోష్ఠతాలూరదే క్రమాత్ ।
షోడశస్వరవిన్యాసో దక్షిణారంభమిష్యతే ॥ 20 ॥
జిహ్వాతలేఽపి తన్మూలే స్వరావంత్యౌ చ విన్యసేత్ ।
తదా తాలుద్వయన్యాససఖాయోస్తు పరిత్యజేత్ ॥ 21 ॥
అయం హి విద్యాకామానామాద్యస్త్వన్య ఫలైషిణామ్ ।
దోఃపత్సక్థ్యంగులీశీర్షే వర్గాన్కచటతాన్న్యసేత్ ॥ 22 ॥
పార్శ్వయోస్తు వఫౌ పృష్టోదరయోస్తు బభౌ న్యసేత్ ।
మకారం హృదయే న్యస్య జీవే వా పంచవింశకే ॥ 23 ॥
నాభిపాయూదరే గుహ్యే యరలవాన్వినిక్షిపేత్ ।
శషౌ కుండలయోశ్శీర్షం హారే చ కటిసూత్రకే ॥ 24 ॥
సహౌ హృదబ్జే హర్దే చ లమాపాదశిఖే న్యసేత్ ।
క్షంచ శీర్షాది పాదాంతం మాతృకాన్యాస ఏష తు ॥ 25 ॥

అస్య శ్రీహయగ్రీవసహస్రనామ స్తోత్రమహామంత్రస్య శ్రీహయగ్రీవ ఋషిః ।
అనుష్టుప్ ఛందః . శ్రీహయగ్రీవ పరమాత్మా దేవతా . హంస ఇతి బీజమ్ ।
హంసోహమితి శక్తిః . హంసాం హంసీమితి కీలకం . ఓం ఓం ఓమిత్యస్త్రమ్ ।
శ్రీః శ్రియః ఇతి కవచం . శ్రీవిభూషణ ఇతి హృదయమ్ ।
పరోరజాః పరం బ్రహ్మేతి యోనిః . విద్యామూర్తిర్విశ్వాత్మా ఇతి ధ్యానమ్ ।

హంసామంగుష్ఠాభ్యాం నమః . హంసీం తర్జనీభ్యాం నమః ।
హంసూం మధ్యమాభ్యాం నమః . హంసోం అనామికాభ్యాం నమః ।
హంసౌం కనిష్ఠికాభ్యాం నమః . హంసః కరతలకరపృష్ఠాభ్యాం నమః ।
ఏవం హృదయాదిన్యాసః . ।

హంసాం జ్ఞానాయ హృదయాయ నమః . హంసీం ఐశ్వర్యాయ శిరసే స్వాహా ।
హంసూం శక్తయై శిఖాయై వషట్ . హంసోం బలాయ కవచాయ హుమ్ ।
హంసౌం తేజసే నేత్రాభ్యాం వౌషట్ ।
హంసః వీర్యాయాస్త్రాయ ఫట్ ఓమితి దిగ్బంధః . ।

అథ మాతృకాన్యాసః ।
ఓం అం ఆం భ్రువోః . ఇం ఈం నేత్రయోః . ఉం ఊం శ్రోత్రయోః . ఋం ౠం నాసికయోః ।
లృం లౄం కపోలయోః . ఏం ఐం ఓష్ఠయోః . ఓం ఓం దంతపంక్త్యోః ।
అం జిహ్వాతలే . అః జిహ్వామూలే ।
కవర్గం దక్షిణే బాహూమూలే కూర్పరే మణిబంధే కరతలే హస్తాగ్రే ।
చవర్గం వామే బాహూమూలే కూర్పరే మణిబంధే కరతలే హస్తాగ్రే ।
టవర్గం దక్షిణే పాదమూలే జానుని పాదపార్ష్ణౌ పాదతలే పాదాగ్రే ।
తవర్గం వామే పాదమూలే జానుని పాదపార్ష్ణౌ పాదతలే పాదాగ్రే ।
పఫౌ పార్శ్వయోః . బభౌ పృష్ఠోదరయోః . మం హృది ।
యం రం లం వం నాభౌ పాయౌ ఉదరే గుహ్యే . శషౌ హస్తయోః ।
సహౌ శీర్షే కట్యాం . లక్షౌ హృదబ్జే హార్దే ఉతి మాతృకాన్యాసః . ।

అథ ధ్యానం . ।
విద్యామూర్తిమఖండచంద్రవలయశ్వేతారవిందస్థితం
హృద్యాభం స్ఫటికాద్రినిర్మలతనుం విద్యోతమానంశ్రియా ।
వామాంకస్థితవల్లభాం ప్రతి సదావ్యాఖ్యాంతమామ్నాయవా-
గర్థానాదిమపూరుషం హయముఖం ధ్యాయామి హంసాత్మకమ్ ॥ 1 ॥
విశ్వాత్మా విశదప్రభాప్రతిలసద్వాగ్దేవతామండలో
దేవో దక్షిణపాణియుగ్మవిలసద్బోధాంకచక్రాయుధః ।
వామోదగ్రకరే దరం తదితరేణాశ్లిష్య దోష్ణా రమాం
హస్తాగ్రే ధృతపుస్తకస్స దయతాం హంసో హిరణ్యచ్ఛదః ॥ 2 ॥

అథ సహస్రనామస్తోత్రప్రారంభః ।
ఓం - శ్రీం హంసో హమై మోం క్లీం శ్రీశ్శ్రియశ్శ్రీవిభూషణః ।
పరోరజాః పరం బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరాదిమః ॥ 1 ॥
భాస్వాన్భగశ్చ భగవాన్స్వస్తిస్వాహా నమస్స్వధా ।
శ్రౌషడ్వౌషఢలం హుం ఫట్ హుం హ్రీం క్రోం హ్లౌం యథా తథా ॥ 2 ॥
కర్కగ్రీవః కలానాథః కామదః కరుణాకరః ।
కమలాధ్యుషితోత్సంగః క్షయే కాలీవశానుగః ॥ 3 ॥
నిషచ్ఛోపనిషచ్చాథ నీచైరుచ్చైస్సమం సహ ।
శశ్వద్యుగపదహ్వాయ శనైరేకో బహుధ్రువః ॥ 4 ॥
భూతభృద్భూరిదస్సాక్షీ భూతాదిః పుణ్యకీర్తనః ।
భూమా భూమిరధోన్నద్ధః పురుహూతః పురుష్టుతః ॥ 5 ॥
ప్రఫుల్లపుండరీకాక్షః పరమేష్ఠీ ప్రభావనః ।
ప్రభుర్భగఃసతాం బంధుర్భయధ్వంసీ భవాపనః ॥ 6 ॥
ఉద్యన్నురుశయాహుం కృదురుగాయ ఉరుక్రమః ।
ఉదారస్త్రియుగస్త్ర్యాత్మా నిదానం నలయో హరిః ॥ 7 ॥
హిరణ్యగర్భో హేమాంగో హిరణ్యశ్మశ్రురీశితా ।
హిరణ్యకేశో హిమహా హేమవాసా హితైషణః ॥ 8 ॥
ఆదిత్యమండలాంతస్థో మోదమానస్సమూహనః ।
సర్వాత్మా జగదాధారస్సన్నిధిస్సారవాన్స్వభూః ॥ 9 ॥
గోపతిర్గోహితో గోమీ కేశవః కిన్నరేశ్వరః ।
మాయీ మాయావికృతికృన్మహేశానో మహామహాః ॥ 10 ॥
మమా మిమీ ముమూ మృమౄం మ్లుమ్లూం మేమైం తథైవ చ ।
మోమౌం బిందుర్విసర్గశ్చ హ్రస్వోదీర్ఘః ప్లుతస్స్వరః ॥ 11 ॥
ఉదాత్తశ్చానుదాత్తశ్చ స్వరితః ప్రచయస్తథా ।
కం ఖం గం ఘం ంఅం చ చం ఛం జం ఝం ఞం టం ఠమేవ చ ॥ 12 ॥
డం ఢం ణం తం థం చ దం చ ధం నం పం ఫం బమేవ చ
భం మం యం రం లం చ వం చ శం షం సం హం లమేవ చ ॥ 13 ॥
క్షం యమోం వ్యంజనో జిహ్వామూలీయోఽర్ధవిసర్గవాన్ ।
ఉపధ్మానీయ ఇతి చ సంయుక్తాక్షర ఏవ చ ॥ 14 ॥
పదం క్రియా కారకశ్చ నిపాతో గతిరవ్యయః ।
సన్నిధిర్యోగ్యతాఽకాంక్షా పరస్పరసమన్వయః ॥ 15 ॥
వాక్యం పద్యం సంప్రదాయో భావశ్శబ్దార్థలాలితః ।
వ్యంజనా లక్షణా శక్తిః పాకో రీతిరలంకృతిః ॥ 16 ॥
శయ్యా ఫ్రౌఢధ్వనిస్తద్వత్కావ్యం సర్గః క్రియా రుచిః ।
నానారూపప్రబంధశ్చ యశః పుణ్యం మహద్ధనమ్ ॥ 17 ॥
వ్యవహారపరిజ్ఞానం శివేతరపరిక్షయః ।
సదః పరమనిర్వాణం ప్రియపథ్యోపదేశకః ॥ 18 ॥
సంస్కారః ప్రతిభా శిక్షా గ్రహణం ధారణం శ్రమః ।
ఆసుతాస్వాదిమా చిత్రం విస్తారశ్చిత్రసంవిధిః ॥ 19 ॥
పురాణమితిహాసశ్చ స్మృతిసూత్రం చ సంహితా ।
ఆచార ఆత్మనా తుష్టిరాచార్యాజ్ఞానతిక్రమః ॥ 20 ॥
శ్రీమాన్శ్రీగీఃశ్రియః కాంతశ్శ్రీనిధిశ్శ్రీనికేతనః ।
శ్రేయాన్హయాననశ్రీదశ్శ్రీమయశ్శ్రితవత్సలః ॥ 21 ॥
హంసశ్శుచిషదాదిత్యో వసుశ్చంద్రోఽంతరిక్షసత్ ।
హోతా చ వేదిషద్యోనిరతిథిర్ద్రోణసద్ధవిః ॥ 22 ॥
నృషన్మృత్యుశ్చ వరసదమృతం చర్తసద్వృషః ।
వ్యోమసద్వివిధస్కోటశబ్దార్థవ్యంగ్యవైభవః ॥ 23 ॥
అబ్జా రసస్వాదుతమో గోజా గేయో మనోహరః ।
ఋతజాస్సకలం భద్రమద్రిజాస్థైర్యముత్తమమ్ ॥ 24 ॥
ఋతం సమజ్ఞాత్వనృతం బృహత్సూక్ష్మవశానుగః ।
సత్యం జ్ఞానమనంతం యత్తత్సద్బ్రహ్మమయోఽచ్యుతః ॥ 25 ॥
అగ్రేభవన్నగో నిత్యః పరమః పురుషోత్తమః ।
యోగనిద్రాపరస్స్వామీ నిధ్యానవరనిర్వృనః ॥ 26 ॥
రసో రస్యో రసయితా రసవాన్ రసికప్రియః ।
ఆనందో నందయన్సర్వానానందీ హయకంధరః ॥ 27 ॥
కాలః కాల్యశ్చ కాలాత్మా కాలాభ్యుత్థితజాగరః ।
కలాసాచివ్యకృత్కాంతాకథితవ్యాధికార్యకః ॥ 28 ॥
దృంన్యంచనోదంచనోద్యల్లయసర్గో లఘుక్రియః ।
విద్యాసహాయో వాగీశో మాతృకామండలీకుతః ॥ 29 ॥
హిరణ్యం హంసమిథునమీశానశ్శక్తిమాన్ జయీ ।
గ్రహమేథీ గుణీ శ్రీభూనీలాలీలైకలాలస ॥ 30 ॥
అంకేనోదూహ్య వాగ్దేవీమాచార్యకముపాశ్రయః ।
వేదవేదాంతశాస్త్రార్థతత్త్వవ్యాఖ్యానతత్పరః ॥ 31 ॥
ల్హౌం హ్లం హం హం హయో హం సూం హంసాం హంసీం హసూం హసౌమ్ ।
హసూం హం హరిణో హారీ హరికేశో హరేడితః ॥ 32 ॥
సనాతనో నిర్బీజస్సన్నవ్యక్తో హృదయేశయః ।
అక్షరః క్షరజీవేశః క్షమీ క్షయకరోఽచ్యుతః ॥ 33 ॥
కర్తాకారయితాఽకార్యం కారణం ప్రకృతిః కృతిః ।
క్షయక్షయమనామార్థో విష్ణుర్జిష్ణుర్జగన్మయః ॥ 34 ॥
సంకుచన్వికచన్స్థాణునిర్వికారో నిరామయః ।
శుద్ధో బుద్ధః ప్రబుద్ధశ్చ స్నిగ్ధో ముగ్ధస్సముద్ధతః ॥ 35 ॥
సంకల్పదో బహుభవత్సర్వాత్మా సర్వనామభృత్ ।
సహస్రశీర్షస్సర్వజ్ఞస్సహస్రాక్షస్సహస్రపాత్ ॥ 36 ॥
వ్యక్తోవిరాట్స్వరాట్సమ్రాడ్విష్వగ్రూపవపుర్విధుః ।
మాయావీ పరమానందో మాన్యో మాయాతిగో మహాన్ ॥ 37 ॥
వటపత్రశయో బాలో లలన్నామ్నాయసూచకః ।
ముఖన్యస్తకరగ్రస్తపాదాగ్రపటలః ప్రభుః ॥ 38 ॥
నైద్రీహాసాశ్వసంభూతజ్ఞాజ్ఞసాత్వికతామసః ।
మహార్ణవాంబుపర్యంకః పద్మనాభః పరాత్పరః ॥ 39 ॥
బ్రహ్మభూర్బ్రహ్మభయహృద్ధరిరోముపదేశకృత్ ।
మధుకైటభనిర్మాతా మత్తబ్రహ్మమదాపహః ॥ 40 ॥
వేధోవిలాసవాగానిర్దయాసారో మృషార్థదః ।
నారాయణాస్త్రనిర్మాతామధుకైటభమర్దనః ॥ 41 ॥
వేదకర్తా వేదభర్తా వేదహర్తా విదాంవరః ।
పుంఖానుపుంఖహేషాఢ్యః పూర్ణషాడ్గుణ్యవిగ్రహః ॥ 42 ॥
లాలామృతకణవ్యాజవాంతనిర్దోషవర్ణకః ।
ఉల్లోలస్వానధీరోద్యదుచ్చైర్హలహలధ్వనిః ॥ 43 ॥
కర్ణాదారభ్య కల్క్యాత్మా కవిః క్షీరార్ణవోపమః ।
శంఖ చక్రగదీ ఖడ్గీ శారంగీ నిర్భయముద్రకః ॥ 44 ॥
చిన్ముద్రాచిహ్నితో హస్తతలవిన్యస్తపుస్తకః ।
విద్యానామ్నీం శ్రియం శిష్యాం వేదయన్నిజవైభవమ్ ॥ 45 ॥
అష్టార్ణ్యమ్యోఽష్టభుజోవ్యష్టిసృష్టికరః పితా ।
అష్టైశ్వర్యప్రదోహృష్యదష్టమూర్తిపితృస్తుతః ॥ 46 ॥
అనీతవేదపురుషో విధివేదోపదేశకృత్ ।
వేదవేదాంగవేదాంతపురాణస్మృతిమూర్తిమాన్ ॥ 47 ॥
సర్వకర్మసమారాధ్యస్సర్వవేదమయో విభుః ।
సర్వార్థతత్త్వవ్యాఖ్యాతా చతుష్షష్టికలాధిపః ॥ 48 ॥
శుభయుక్సుముఖశ్శుద్ధస్సురూపస్సుగతస్సుధీః ।
సువ్రతిస్సంహృతిశ్శూరస్సుతపాః సుష్టుతిస్సుహృత్ ॥ 49 ॥
సుందరస్సుభగస్సౌమ్యస్సుఖదస్సుహృదాం ప్రియః ।
సుచరిత్రస్సుఖతరశ్శుద్ధసత్వప్రదాయకః ॥ 50 ॥
రజస్తమోహరో వీరోవిశ్వరక్షాధురంధరః ।
నరనారాయణాకృత్యా గురుశిష్యత్వమాస్థితః ॥ 51 ॥
పరావరాత్మా ప్రబలః పావనః పాపనాశనః ।
దయాఘనః క్షమాసారో వాత్సల్యైకవిభూషణః ॥ 52 ॥
ఆదికూర్మో జగద్భర్తా మహాపోత్రీ మహీధరః ।
స్తద్భిత్స్వామీ హరిర్యక్షో హిరణ్యరిపురైచ్ఛికః ॥ 53 ॥
ప్రహ్లాదపాలకస్సర్వభయహర్తా ప్రియంవదః ।
శ్రీముఖాలోకనస్రంసత్క్రౌంచకః కుహకాంచనః ॥ 54 ॥
ఛత్రీ కమండలుధరో వామనో వదతాం వరః ।
పిశునాత్మా శనోదృష్టిలోపనో బలిమర్దనః ॥ 55 ॥
ఉరుక్తమో బలిశిరోన్యస్తాంఘ్రిర్బలిమర్దనః ।
జామదగ్న్యః పరశుభృత్కృత్తక్షత్త్రకులోత్తమః ॥ 56 ॥
రామోఽభిరామశ్శాంతాత్మా హరకోదండఖండనః ।
శరణాగతసంత్రాతా సర్వాయోధ్యకముక్తిదః ॥ 57 ॥
సంకర్షణోమదోదగ్రో బలవాన్ముసలాయుధః ।
కృష్ణాక్లేశహరః కృష్ణో మహావ్యసనశాంతిదః ॥ 58 ॥
అంగారితోత్తరాగర్భప్రాణదః పార్థసారథిః ।
గీతాచార్యో ధరాభారహారీ షట్పురమర్దనః ॥ 59 ॥
కల్కీ విష్ణుయశస్సూనుః కలికాలుష్యనాశనః ।
సాధుదుష్కృత్పరిత్రాణవినాశవిహితోదయః ॥ 60 ॥
వైకుంఠే పరమే తిష్ఠన్ సుకుమారయువాకృతిః ।
విశ్వోదయస్థితిధ్వంససంకల్పేన స్వయం ప్రభుః ॥ 61 ॥
మదనానాం చ మదనో మణికోటీరమానితః ।
మందారమాలికాపీడో మణికుండలమండితః ॥ 62 ॥
సుస్నిగ్ధనీలకుటిలకుంతలః కోమలాకృతిః ।
సులలాటస్స్తుతిలకస్సుభ్రూకస్సుకపోలకః ॥ 63 ॥
సిద్ధాసదసదాలోకసుధాస్యందీరదచ్ఛదః ।
తారకాకోరకాకారవినిర్మితరదచ్ఛదః ॥ 64 ॥
సుధావర్తిపరిస్ఫూర్తిశోభమానరదచ్ఛదః ।
విష్టబ్ధోవిపులగ్రీవోనిభృతోచ్చైశ్శ్రవస్థితిః ॥ 65 ॥
సమావృత్తావదాతోరుముక్తాప్రాలంబభూషణః ।
రత్నాంగదీ వజ్రనిష్కీ నీలరత్నాంకకంకణః ॥ 66 ॥
హరిన్మణిగణాబద్ధశృంఖలాకంకణోర్మికః ।
సితోపవీతసంశ్లిష్యత్పద్మాక్షమణిమాలికః ॥ 67 ॥
శ్రీచూర్ణవద్ద్వాదశోర్ధ్వపుండ్రరేఖాపరిష్కృతః ।
పట్టతంతుగ్రథనవత్పవిత్రనరశోభితః ॥ 68 ॥
పీనవక్షామహాస్కంధో విపులోరుకటీతటః ।
కౌస్తుభీ వనమాలీ చ కాంత్యాచంద్రాయుతోపమః ॥ 69 ॥
మందారమాలికామోదీ మంజువాగమలచ్ఛవిః ।
దివ్యగంధో దివ్యరసో దివ్యతేజా దివస్పతిః ॥ 70 ॥
వాచాలో వాక్పతిర్వక్తా వ్యాఖ్యాతా వాదినాం ప్రియః ।
భక్తహృన్మధురో వాదిజిహ్వాభద్రాననస్థితిః ॥ 71 ॥
స్మృతిసన్నిహితస్స్నిగ్ధస్సిద్ధిదసిద్ధిసన్నుతః ।
మూలకందోముకుందోగ్లౌస్స్వయంభూశంభురైందవః ॥ 72 ॥
ఇష్టో మనుర్యమః కాలకాల్యః కంబుకలానిధిః ।
కల్యః కామయితా భీమః కాతర్యహరణః కృతిః ॥ 73 ॥
సంప్రియః పక్కణస్తర్కచర్చానిర్ధారణాదయః ।
వ్యతిరేకో వివేకశ్చ ప్రవేకః ప్రక్రమః క్రమః ॥ 74 ॥
ప్రమాణ ప్రతిభూః ప్రాజ్ఞః ప్రజ్ఞాపత్థ్యాచధారణః ।
విధిర్విధాతా వ్యవధిరుద్భవః ప్రభవస్థితిః ॥ 75 ॥
విషయస్సంశయః పూర్వః పక్షః కక్ష్యోపపాదకః ।
రాద్ధాంతో విహితో న్యాయఫలనిష్పత్తిరుద్భవః ॥ 76 ॥
నానారూపాణి తంత్రాణి వ్యవహార్యో వ్యవస్థితిః ।
సర్వసాధారణో దేవస్సాధ్వసాధుహితే రతః ॥ 77 ॥
సంధా సనాతనో ధర్మో ధర్మైరర్చ్యా మహాత్మభిః ।
ఛందోమయస్త్రిధామాత్మా స్వచ్ఛందశ్ఛాందసేడితః ॥ 78 ॥
యజ్ఞో యజ్ఞాత్మకో యష్టా యజ్ఞాంగోఽపఘనోహవిః ।
సమిదాజ్యం పురోడాశశ్శాలా స్థాలీ స్రువస్స్రుచా ॥ 79 ॥
ప్రాగ్వంశో దేవయజనః పరిధిశ్చ పరిస్తరః ।
వేదిర్విహరణం త్రేతా పశుః పాశశ్చ సంస్కృతిః ॥ 80 ॥
విధిర్మంత్రోఽర్థవాదశ్చ ద్రవ్యమంగం చ దైవతమ్ ।
స్తోత్రం శస్త్రం సామ గీతిరుద్గీథస్సర్వసాధనమ్ ॥ 81 ॥
యాజ్యా పురోనుకావ్యా చ సామిధేనీ సమూహనమ్ ।
ప్రయోక్తారః ప్రయోగశ్చ ప్రపంచః ప్రాశుభా శ్రమః ॥ 82 ॥
శ్రద్ధా ప్రధ్వంసనా తుష్టిః పుష్టిః పుణ్యం ప్రతిర్భవః ।
సదస్సదస్యసంపాతః ప్రశ్నః ప్రతివచస్థితిః ॥ 83 ॥
ప్రాయశ్చిత్తం పరిష్కారో ధృతిర్నిర్వహణం ఫలమ్ ।
నియోగో భావనా భావ్యం హిరణ్యం దక్షిణా నుతిః ॥ 84 ॥
ఆశీరభ్యుపపత్తిశ్చ తృప్తిస్స్వం శర్మ కేవలమ ।
పుణ్యక్షయః పునః పాతభయం శిక్షాశుగర్దనః ॥ 85 ॥
కార్పణ్యం యాతనాం చింతా నిర్వేదశ్చ విహస్తతా ।
దేహభృత్కర్మసంపాతః కించిత్కర్మానుకూలకః ॥ 86 ॥
అహేతుకతయా ప్రేమ సామ్ముఖ్యం చాప్యనుగ్రహః ।
శుచిశ్శ్రీమత్కులజనో నేతా సత్త్వాభిమానవాన్ ॥ 87 ॥
అంతరాయహరః పిత్రోరదుష్టాహారదాయకః ।
శుద్ధాహారానురూపాంగపరిణామవిధాయకః ॥ 88 ॥
స్రావపాతాదివిపదాం పరిహర్తా పరాయణః ।
శిరఃపాణ్యాదిసంధాతా క్షేమకృత్ప్రాణదః ప్రభు ॥ 89 ॥
అనిర్ఘృణశ్చావిషమశ్శక్తిత్రితయదాయకః ।
స్వేచ్ఛాప్రసంగసంపత్తివ్యాజహర్షవిశేషవాన్ ॥ 90 ॥
సంవిత్సంధాయకస్సర్వజన్మక్లేశస్మృతిప్రదః ।
వివకేశోకవైరాగ్యభవభీతివిధాయకః ॥ 91 ॥
గర్భస్యాప్యనుకూలాదినాసాంతాధ్యవసాయదః ।
శుభవైజననోపేతసదనేహోజనిప్రదః ॥ 92 ॥
ఉత్తమాయుఃప్రదో బ్రహ్మనిష్ఠానుగ్రహకారకః ।
స్వదాసజననిస్తీర్ణతద్వంశజపరంపరః ॥ 93 ॥
శ్రీవైష్ణవోత్పాదకృతస్వస్తికావనిమండలః ।
అధర్వణోక్తైకశతమృత్యుదూరక్రియాపరః ॥ 94 ॥
దయాద్యష్టగుణాధాతా తత్తత్సంస్కృతిసాధకః ।
మేధావిధాతా శ్రద్ధాకృత్ సౌస్థ్యదో జామితాహరః ॥ 95 ॥
విఘ్ననుద్విజయీ ధాతా దేశకాలానుకూల్యకృత్ ।
వినేతా సత్పథానేతా దోషహృచ్ఛుభదస్సఖా ॥ 96 ॥
హ్రీదో భీదో రుచికరో విశ్వో విశ్వహితే రతః ।
ప్రమాదహృత్ప్రాప్తకారీ ప్రద్యుమ్నో బలవత్తరః ॥ 97 ॥
సాంగవేదసమాయోక్తా సర్వశాస్త్రార్థవిత్తిదః ।
బ్రహ్మచర్యాంతరాయఘ్నః ప్రియకృద్ధితకృత్పరః ॥ 98 ॥
చిత్తశుద్ధిప్రదశ్ఛిన్నాక్షచాపల్యః క్షమావహః ।
ఇంద్రియార్థారతిచ్ఛేత్తా విద్యైకవ్యసనావహః ॥ 99 ॥
ఆత్మానుకూల్యరుచికృదఖిలార్తివినాశకః ।
తితీర్షుహృత్త్వరావేదీ గురుసద్భక్తితేజసః ॥ 100 ॥
గురుసంబంధఘటకో గురువిశ్వాసవర్ధనః ।
గురూపాసనసంధాతా గురుప్రేమప్రవర్ధనః ॥ 101 ॥
ఆచార్యాభిమతైర్యోక్తా పంచసంస్కృతిభావనః ।
గురూక్తవృత్తినైశ్చల్యసంధాతాఽవహితస్థితిః ॥ 102 ॥
ఆపన్నాఖిలరక్షార్థమాచార్యకముపాశ్రితః ।
శాస్త్రపాణిప్రదానేన భవమగ్నాన్సముద్ధరన్ ॥ 103 ॥
పాంచకాలికధర్మేషు నైశ్చల్యం ప్రతిపాదయన్ ।
స్వదాసారాధనాద్యర్థశుద్ధద్రవ్యప్రదాయకః ॥ 104 ॥
న్యాసవిద్యావినిర్వోఢా న్యస్తాత్మభరరక్షకః ।
స్వకైంకర్యైకరుచిదస్స్వదాస్యప్రేమవర్ధనః ॥ 105 ॥
ఆచార్యార్థాఖిలద్రవ్యసంభృత్యర్పణరోచకః ।
ఆచార్యస్య స్వసచ్ఛిష్యోజ్జీవనైకరుచిప్రదః ॥ 106 ॥
ఆగత్యయోజయనాసహితైకకృతిజాగరః ।
బ్రహ్మవిద్యాసమాస్వాదసుహితః కృతిసంస్కృతిః ॥ 107 ॥
సత్కారే విషధీదాతా తరుణ్యాం శవబుద్ధిదః ।
సభాంప్రత్యాయయన్వ్యాలీం సర్వత్ర సమబుద్ధిదః ॥ 108 ॥
సంభావితాశేషదోషహృత్పునర్న్యాసరోచకః ।
మహావిశ్వాససంధాతా స్థైర్యదాతా మదాపహః ॥ 109 ॥
నాదవ్యాఖ్యాస్వసిద్ధాంతరక్షాహేతుస్వమంత్రదః ।
స్వమంత్రజపసంసిద్ధిజంఘాలకవితోదయః ॥ 110 ॥
అదుష్టగుణవత్కావ్యబంధవ్యాముగ్ధచేతనః ।
వ్యంగ్యప్రధానరసవద్గద్యపద్యాదినిర్మితిః ॥ 111 ॥
స్వభక్తస్తుతిసంతుష్టో భూయోభక్తిప్రదాయకః ।
సాత్వికత్యాగసంపన్నసత్కర్మకృదతిప్రియః ॥ 112 ॥
నిరంతరానుస్మరణనిజదాసైవాదాస్యకృత్ ।
నిష్కామవత్సలో నైచ్యభావనేషు వినిర్విశన్ ॥ 113 ॥
సర్వభూతభవద్భావం సంపశ్యత్సుసదాస్థితః ।
కరణత్రయసారూప్యకల్యాణపతిసాదరః ॥ 114 ॥
కదా కదేతి కైంకర్యకామినాం శేషితాంభజన ।
పరవ్యూహాదినిర్దోషశుభాశ్రయపరిగ్రహః ॥ 115 ॥
చంద్రమండలమధ్యస్య శ్వేతాంభోరుహవిష్టరః ।
జ్యోత్స్నాయమానాంగరుచినిర్ధూతాంతర్బహిస్తమాః ॥ 116 ॥
భావ్యో భావయితా భద్రం పారిజాతవనాలయః ।
క్షీరాబ్ధిమధ్యమద్వీపపాలకః ప్రపితామహః ॥ 117 ॥
నిరంతరనమోవాకశుద్ధయాజిహదాశ్రయః ।
ముక్తిదశ్వేతమృద్రూపశ్వేతద్వీపవిభావనః ॥ 118 ॥
గరుడాహారితశ్వేతమృత్పూతయదుభూధరః ।
భద్రాశ్వవర్షనిలయో భయహారీ శుభాశ్రయః ॥ 119 ॥
భద్రశ్రీవత్సహారాఢ్యః పంచరాత్రప్రవర్తకః ।
భక్తాత్మభావభవనో హార్దోఽంగుష్ఠప్రమాణవాన్ ॥ 120 ॥
స్వదాససత్కృతాకృత్యే తన్మిత్రారిషు యోజయన్ ।
ప్రాణానుత్క్రామయన్నూరీకృతప్రారబ్ధలోపనః ॥ 121 ॥
లధ్వ్యైవ శిక్షయాపాపమశేషమపి నిర్ణుదన్ ।
త్రిస్థూణక్షోభతో భూతసూక్ష్మ్యైస్సూక్ష్మవపుస్సృజన్ ॥ 122 ॥
నిరంకుశకృపాపూరో నిత్యకల్యాణకారకః ।
మూర్ధన్యనాడ్యా స్వాందాసాన్బ్రహ్మరంధ్రాదుదంచయన్ ॥ 123 ॥
ఉపాసనపరాన్సర్వాన్ ప్రారబ్ధమనుభావయన్ ।
సర్వప్రారబ్ధదేహాంతేఽప్యంతిమస్మరణం దిశన్ ॥ 124 ॥
ప్రపేయుషాం భేజుషాం చ యమదృష్టిమభావయన్ ।
దివ్యదేహప్రదస్సూర్యం ద్వారయన్మోక్షమేయుషామ్ ॥ 125 ॥
ఆతివాహికసత్కారానధ్వన్యాపాద్య మానయన్ ।
సార్వాన్క్రతుభుజశ్శశ్వత్ప్రాభృతాని ప్రదాపయన్ ॥ 126 ॥
దురంతమాయాకాంతారం ద్రుతం యోగేన్ లంఘయన్ ।
స్ఫాయత్సుదర్శవివిధవీథ్యంతేనాధ్వనా నయన్ ॥ 127 ॥
సీమాంతసింధువిరజాం యోగేనోత్తారయన్వశీ ।
అమానవస్య దేవస్య కరం శిరసి ధారయన్ ॥ 128 ॥
అనాదివాసనాం ధూన్వన్ వైకుంఠాప్త్యా సలోకయన్ ।
అహేయమంగలోదారతనుదానాత్సరూపయన ॥ 129 ॥
సూరిజుష్టం సుఖైకాంతం పరమం పదమాపయన్ ।
అరారణ్యామృతాంభోధీ దర్శయన్ శ్రమనాశనః ॥ 130 ॥
దివ్యోద్యానసరోవాపీసరిన్మణినగాన్నయన ।
ఐరమ్మదామృతసరోగమయన్సూపబృంహణః ॥ 131 ॥
అశ్వత్థం సోమసవనం ప్రాపయన్విష్టరశ్రవాః ।
దివ్యాప్సరస్సమానీతబ్రహ్మాలంకారదాయకః ॥ 132 ॥
దివ్యవాసోఽంజనక్షౌమమాల్యైస్స్వాన్బహుమానయన్ ।
స్వీయామయోధ్యాం నగరీం సాదరం సంప్రవేశయన్ ॥ 133 ॥
దాసాందివ్యరసాలోకగంధాంసలశరీరయన్ ।
స్వదాసాన్సూరివర్గేణ సస్నేహం బహుమానయన్ ॥ 134 ॥
సూరిసేవోదితానందనైచ్యాన్స్వానతిశాయయన్ ।
వాచయన్స్వాం నమోవీప్సాం కుర్వన్ప్రహ్వాన్కృతాంజలీన్ ॥ 135 ॥
ప్రాకారగోపురారామప్రాసాదేభ్యః ప్రణామయన్ ।
ఇంద్రప్రజాపతిద్వారపాలసమ్మానమాపయన్ ॥ 136 ॥
మాలికాంచన్మహారాజవీథీమధ్యం నివాసయన్ ।
శ్రీవైకుంఠపురంధ్రీభిర్నానాసత్కారకారకః ॥ 137 ॥
దివ్యం విమానం గమయన్ బ్రహ్మకాంత్యాభిపూరయన్ ।
మహానందాత్మకశ్రీమన్మణిమండపమాపయన్ ॥ 138 ॥
హృష్యత్కుముదచండాద్యైర్విష్వక్సేనాంతికం నయన్ ।
సేనేశచోదితాస్థాననాయకో హేతినాయకః ॥ 139 ॥
ప్రాపయందివ్యమాస్థానం వైనతేయం ప్రణామయన్ ।
శ్రీమత్సుందరసూరీంద్రదివ్యపంక్తిం ప్రణామయన్ ॥ 140 ॥
భాస్వరాసనపర్యంకప్రాపణేన కృతార్థయన్ ।
పర్యంకవిద్యాసంసిద్ధసర్వవైభవసంగతః ॥ 141 ॥
స్వాత్మానమేవ శ్రీకాంతం సాదరం భూరి దర్శయన్ ।
శేషతైకరతిం శేషం శయ్యాత్మానం ప్రణామయన్ ॥ 142 ॥
అనంతాక్షిద్విసాహస్రసాదరాలోకపాత్రయన్ ।
అకుమారయువాకారం శ్రీకాంతం సంప్రణామయన్ ॥ 143 ॥
అతటానందతో హేతో రంచయన్కిలికించితమ్ ।
దాసానత్యుత్థితముహుఃకృతిసృష్టిప్రసన్నహృత్ ॥ 144 ॥
శ్రీయాం ప్రాపస్వయం తాతం జీవం పుత్రం ప్రహర్షయన్ ।
మజ్జయన్ స్వముఖాంభోధౌ స్వకాం కీర్తిరుచిం దిశన్ ॥ 145 ॥
దయార్ద్రగంగావలనాకృతహ్లాదైః కృతార్థయన్ ।
పర్యంకారోహణప్రహ్వం సమం లక్ష్మ్యోపపాదయన్ ॥ 146 ॥
కస్త్వమిత్యనుయుంజానో దాసోఽస్మీత్యుక్తివిస్మితః ।
అపృథక్త్వప్రకారోఽస్మి వాచాస్వాశ్రితవద్భవన్ ॥ 147 ॥
విదుషాం తత్క్రతునయాద్ధయాస్యవపుషాభవన్ ।
వాసుదేవాత్మనా భూయో భవన్వైకుంఠనాయకః ॥ 148 ॥
యథా తథైవ స్వం రూపం జగన్మోహనమూర్తిమాన్ ।
ద్విమూర్తీ బహుమూర్తీశ్చ ఆత్మనశ్చ ప్రకాశయన్ ॥ 149 ॥
యుగపత్సకలం సాక్షాత్స్వతః కర్తుం సమర్థయన్ ।
కవీనామాదిశన్నిత్యం ముక్తానామాదిమః కవిః ॥ 150 ॥
షడర్ణమనునిష్ఠానాం శ్వేతద్వీపస్థితిం దిశన్ ।
ద్వాదశాక్షరనిష్ఠానాం లోకం సాంతానికం దిశన్ ॥ 151 ॥
అష్టాక్షరైకనిష్ఠానాం కార్యం వైకుంఠమర్పయన్ ।
శరణాగతినిష్ఠానాం సాక్షాద్వైకుంఠమర్పయన్ ॥ 152 ॥
స్వమంత్రరాజనిష్ఠానాం స్వస్మార్దాతేశయం దిశన్ ।
శ్రియా గాఢోపగూఢాత్మా భూతధాత్రీరుచిం దిశన్ ॥ 153 ॥
నీలావిభూతివ్యాముగ్ధో మహాశ్వేతాశ్వమస్తకః ।
త్ర్యక్షస్త్రిపురసంహారీ రుద్రస్స్కందో వినాయకః ॥ 154 ॥
అజో విరించో ద్రుహిణో వ్యాప్తమూర్తిరమూర్తికః ।
అసంగోఽనన్యధీసంగవిహంగోవైరిభంగదః ॥ 155 ॥
స్వామీ స్వం స్వేన సంతుప్యన్ శక్రస్సర్వాధికస్యదః ।
స్వయంజ్యోతిస్స్వయంవైద్యశ్శూరశ్శూరకులోద్భవః ॥ 156 ॥
వాసవో వసురణ్యోగ్నిర్వాసుదేవస్సుహృద్వసుః ।
భూతో భావీ భవన్భవ్యో విష్ణుస్థానస్సనాతనః ॥ 157 ॥
నిత్యానుభావో నేదీయాందవీయాందుర్విభావనః ।
సనత్కుమారస్సంధాతా సుగంధిస్సుఖదర్శనః ॥ 158 ॥
తీర్థం తితిక్షుస్తీర్థాంఘ్రిస్తీర్థస్వాదుశుభశ్శుచిః ।
తీర్థవద్దీధితిస్తిగ్మతేజాస్తీవ్రమనామయః ॥ 159 ॥
ఈశాద్యుపనిషద్వేద్యః పంచోపనిషదాత్మకః ।
ఈడంతఃస్థోఽపి దూరస్థః కల్యాణతమరూపవాన్ ॥ 160 ॥
ప్రాణానాం ప్రాణనః పూర్ణజ్ఞానైరపి సుదుర్గ్రహః ।
నాచికేతోపాసనార్చ్యస్త్రిమాత్రప్రణవోదితః ॥ 161 ॥
భూతయోనిశ్చ సర్వజ్ఞోఽక్షరోఽక్షరపరాత్పరః ।
అకారాదిపదజ్ఞేయవ్యూహతారార్థపూరుషః ॥ 162 ॥
మనోమయామృతో నందమయో దహరరూపదృత్ ।
న్యాసవిద్యావేద్యరూపః ఆదిత్యాంతర్హిరణ్మయః ॥ 163 ॥
ఇదంద్ర ఆత్మోద్గీథాది ప్రతీకో పాసనాన్వయీ ।
మధువిద్యోపాసనీయో గాయత్రీధ్యానగోచరః ॥ 164 ॥
దివ్యకౌక్షేయసజ్జ్యోతిః శాండిల్యోపాస్తివీక్షితః ।
సంవర్గవిద్యావేద్యాత్మా తత్ షోడశకలం పరమ్ ॥ 165 ॥
ఉపకోసలవిద్యేక్ష్యః పంచాగ్న్యాత్మశరీరకః ।
వైశ్వానరః సదఖేభూమా చ జగత్కర్మాఽదిపూరుషః ॥ 166 ॥
మూర్తామూర్తబ్రహ్మ సర్వప్రేష్ఠోఽన్యప్రియతాకరః ।
సర్వాంతరశ్చాపరోక్షశ్చాంతర్యామ్యమృతోఽనఘః ॥ 167 ॥
అహర్నామాదిత్యరూపశ్చాహన్నామాక్షిసంశ్రితః ।
సతుర్యగాయత్ర్యర్థశ్చ యథోపాస్త్యాప్యసద్వపుః ॥ 168 ॥
చంద్రాదిసాయుజ్యపూర్వమోక్షదన్యాసగోచరః ।
న్యాసనాశ్యానభ్యుపేతప్రారబ్ధాంశో మహాదయః ॥ 169 ॥
అవతారరహస్యాదిజ్ఞానిప్రారబ్ధనాశనః ।
స్వేన స్వార్థం పరేణాపి కృతే న్యాసే ఫలప్రదః ॥ 170 ॥
అసాహసోఽనపాయశ్రీస్సహాయస్స శ్రియై వసన్ ।
శ్రీమాన్నారాయణో వాసుదేవోఽవ్యాద్విష్ణురుత్తమః ॥ 171 ॥

॥ ఓమ్ ॥
ఇతీదం పరమం గుహ్యం సర్వపాపప్రణాశనమ్ ।
వాగీశనామసాహస్రం వత్స తేఽభిహితం మయా ॥ 1 ॥
య ఇదం శృణుయాద్భక్త్యా శ్రావయేద్వా స్వయం పఠత్ ।
నాసౌ ప్రాప్నోతి దురితమిహాముత్ర చ కించన ॥ 2 ॥
తదిదం ప్రజపన్ స్వామీ విద్యాధీశో హయాననః ।
క్షత్రియశ్చేన్మహారుద్రో విక్రమాక్రాంతసర్వభూః ॥ 3 ॥
మహోదారో మహాకీర్తిర్మహితో విజయీ భవేత్ ।
ఊరుజశ్చేదురుయశోధనధాన్యసమృద్ధిమాన్ ॥ 4 ॥
అశేషభోగసంభూతో ధనాధిపసమో భవేత్ ।
శృణుయాదేవ వృషలస్స్వయం విప్రాత్సుపూజితాత్ ॥ 5 ॥
మహిమానమవాప్నోతి మహితైశ్వర్యభాజనమ్ ।
శ్రీమతో హయశీర్షస్య నామ్నాం సాహస్రముత్తమమ్ ॥ 6 ॥
శృణ్వన్పఠన్నపి నరస్సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్ ।
ధర్మార్థకామసంతానభాగ్యారోగ్యోత్తమాయుషామ్ ॥ 7 ॥
ప్రాపణే పరమో హేతుః స్తవరాజోఽయమద్భుతః ।
హయగ్రీవే పరా భక్తిముద్వహన్ య ఇమం పఠేత్ ॥ 8 ॥
త్రిసంధ్యం నియతశ్శుద్ధస్సోఽపవర్గాయ కల్పతే ।
త్రిః పఠన్నామసాహస్రం ప్రత్యహం వాగధీశితుః ॥ 9 ॥
మహతీం కీర్తిమాప్నోతి నిస్సీమాం ప్రేయసీం ప్రియామ్ ।
వీర్యం బలం పతిత్వం చ మేధాశ్రద్ధావలోన్నతీః ॥ 10 ॥
సారస్వతసమృద్ధిం చ భవ్యాన్భోగ్యాన్నతాన్సుతాన్ ।
అభిరూపాం వధూం సాధ్వీం సుహృదశ్చ హితైషిణః ॥ 11 ॥
బ్రహ్మవిద్యాప్రవచనైః కాలక్షేపం చ సంతతమ్ ।
హయగ్రీవపదాంభోజ సలిలస్యానుకూలతః ॥ 12 ॥
లభేత నిర్మలం శాంతో హంసోపాసనతత్పరః ।
శ్రీమత్పరమహంసస్య చిత్తోల్లాసనసద్విధౌ ॥ 13 ॥
ఇదం తు నామ్నాం సాహస్రమిష్టసాధనముత్తమమ్ ।
పాపీ పాపాద్విముక్తస్స్యాద్రోగీ రోగాద్విముచ్యతే ॥ 14 ॥
బద్ధో బంధాద్విముచ్యేత భీతే భీతిర్విముచ్యతే ।
ముక్తో దరిద్రో దారిద్ర్యాద్భవేత్పూర్ణమనోరథః ॥ 15 ॥
ఆపన్న ఆపదా ముక్తో భవత్యేవ న సంశయః ।
హంసార్చనపరో నిత్యం హంసార్చనపరాయణః ॥ 16 ॥
నిర్ధూతకల్మషో నిత్యం బ్రహ్మసాయుజ్యమాప్నుయాత్ ।
యే భక్త్యా పరమే హంసే శ్రియా మిథునితాంగితే ॥ 17 ॥
జన్మవ్యాధిజరానాశభయభాజో న తే జనాః ।
ఆచార్యాత్తదిదం స్తోత్రమధిగత్య పఠేన్నరః ॥ 18 ॥
తస్యేదం కల్పతే సిద్ధ్యై నాన్యథా వత్స కాశ్యప ।
ఆచార్యం లక్షణైర్యుక్తమన్యం వాఽత్మవిదుత్తమమ్ ॥ 19 ॥
వృత్వాచార్యం సదా భక్త్యా సిద్ధ్యై తదిదమశ్నుయాత్ ।
స యాతి పరమాం విద్యాం శకునిబ్రహ్మహర్షణీమ్ ॥ 20 ॥
హయాస్యనామసాహస్రస్తుతిరంహోవినాశినీ ।
పరమో హంస ఏవాదౌ ప్రణవం బ్రహ్మణే దిశత్ ॥ 21 ॥
ఉపాదిశత్తతో వేదాన్ శ్రీమాన హయశిరో హరిః ।
తేనాసౌ స్తవరాజో హి హంసాఖ్యహయగోచరః ॥ 22 ॥
విద్యాసామ్రాజ్యసంపత్తిమోక్షైకఫలసాధనమ్ ।
సర్వవిత్స్వాత్మభావేన పరమం పదమాప్నుయాత్ ॥ 23 ॥
న తత్ర సంశయః కశ్చిన్నిపుణం పరిపశ్యతి ।
తథాపి స్వాత్మని ప్రేమసింధుసంధుక్షణక్షమః. ॥ 24 ॥
ఇతీదం నామసాహస్రం సంగృహీతం తథోత్తరమ్ ।
ఏవం సంగృహ్య దేవేన హయగ్రీవేణ పాలనమ్ ॥ 25 ॥
స్తోత్రరత్నమిదం దత్తం మహ్యం తత్ కథితం తవ ।
హంసనామసహస్రస్య వైభవం పరమాద్భుతమ్ ॥ 26 ॥
వక్తుం యథావత్కశ్శక్తో వర్షకోటిశతైరపి ।
హయాస్యః పరమో హంసో హరిర్నారాయణోఽవ్యయః ॥ 27 ॥
కారణం శరణం మృత్యురమృతం చాఖిలాత్మనామ్ ।
సత్యం సత్యం పునస్సత్యం ధ్యేయో నారాయణో హరిః ॥ 28 ॥
సమానమధికం వేదాన్న దైవం కేశవాత్పరమ్ ।
తత్త్వం విజ్ఞాతుకామానాం ప్రమాణైస్సర్వతోముఖైః ॥ 29 ॥
తత్త్వం స పరమో హంస ఏక ఏవ జనార్దనః ।
ఇదం రహస్యం పరమం మహాపాతకనాశనమ్ ॥ 30 ॥
న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం నాభక్తాయ కదాచన ।
నాప్యన్యదేవతాయాపి న వాచ్యం నాస్తికాయ చ ॥ 31 ॥
అధీత్యైతద్గురుముఖాదన్వహం యః పఠేన్నరః ।
తద్వంశ్యా అపి సర్వే స్యుస్సంపత్సారస్వతోన్నతాః ॥ 32 ॥
ఇతి హయవదనాననారవిందాన్మధులహరీవ నిరర్గలా గలంతీ ।
జగతి దశశతీతదీయనామ్నాం జయతి జడానపి గీర్షు యోజయంతీ ॥ 33 ॥

॥ ఇతి శ్రీహయగ్రీవసహస్రనామస్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥