View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

Sri Hayagriva Sahasra Nama Stotram

॥ śrīḥ ॥
śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ chaturbhujaṃ
prasannavadanaṃ dhyāyētsarvavighnōpaśāntayē ।
yasya dviradavakrādyāḥ pāriṣadyāḥ paraśśataṃ
vighnaṃ nighnanti satataṃ viṣvaksēnaṃ tamāśrayē . ।

śrīkāśyapaḥ ।
tāta mē śrīhayagrīvanāmnāṃ sāhasramuttamam ।
adhyētuṃ jāyatē kāṅkṣā tatprasīda mayi prabhō ॥ 1 ॥
itipṛṣṭastatōvācha brahmā lōka pitāmahaḥ ।
śrēyasāmapi cha śrēyaḥ kāśyapēha viśāmpatē ॥ 2 ॥
amatyā vihitaṃ pāpaṃ mūlatō hi vinaśyati ।
rahasyānāṃ rahasyaṃ cha pāvanānāṃ cha pāvanam ॥ 3 ॥
prāyaśchittē kṛtē tasya kartāna nirayī bhavēt ।
kāmatastu kṛtē pāpē prāyaśchittaśatēna cha ॥ 4 ॥
tanna naśyati tatkartā vyavahāryastu jāyatē ।
ēvaṃ durapanōdānāṃ buddhipūrvamahāṃhasām ॥ 5 ॥
āvarjanakarāṇāmapyantē niṣkṛtirīritā ।
praṇamya mānavatayā mantraratnānukīrtanam ॥ 6 ॥
haṃsanāmasahasrasyapaṭhanaṃ śirasānvaham ।
praṇamya bhagavadbhaktapādōdaka niṣēvaṇam ॥ 7 ॥
tadētatttritayaṃ sarvapāpasaṅghātanāśanam ।
itīdaṃ paramaṃ guhyaṃ haṃsō hayaśirāhariḥ ॥ 8 ॥
vēdōpadēśasamayē māṃ nibōdhyōpadiṣṭavāna ।
anēna mantraratnēna mahāśvaśirasō harēḥ ॥ 9 ॥
sahasranāmabhistulyā niṣkṛtirnētarāṃhasām ।
ananyabhagavadbhaktapādōdakaniṣēvaṇam ॥ 10 ॥
ētaddvayōpadēśāṅgamādau svīkāryamiṣyatē ।
ityuktvā'nantagaruḍaviṣvaksēnapadōdakam ॥ 11 ॥
ādau māṃ prāśayannantē pariśōṣyēkṛtāṃhasi ।
ātmanō nāmasāhasraṃ sarṣichChandō'dhidaivatam ॥ 12 ॥
sanyāsamudrikābhēdaṃ mahyaṃ sāṅgamupādiśat ।
yathāvattadidaṃ vatsa dadyāṃ tē śṛṇu tattvataḥ ॥ 13 ॥
yatprāpyātyantikī vṛttyā nivṛttyā mōkṣamēṣyati ।
hayāsyanāmasāhasrastōtrarājasya vaibhavam ॥ 14 ॥
ṛṣiśśrīmān hayagrīvō vidyāmūrtissvayaṃ hariḥ ।
dēvatā cha sa ēvāsya Chandōnuṣṭubiti śrutam ॥ 15 ॥
haṃsō haṃsō'hamityētē bījaṃ śaktistukīlakam ।
haṃsīṃ haṃsō'hamityētē prājñapyā manavastrayaḥ ॥ 16 ॥
ēkaikasya daśāvṛttiritisaṅkhyāvidhīyatē ।
praṇavatrayamantraṃ syātkavachaṃ śrīśśriyō bhavēt ॥ 17 ॥
śrīvibhūṣaṇa ityētaddhṛdayaṃ parikīrtitam ।
parōrajāḥ paraṃ brahmētyapi yōnirudāhṛtā ॥ 18 ॥
vidyāmūrtiriti dhyānaṃ viśvātmēti cha gadyatē ।
viśvamaṅgalanāmnō'sya viniyōgō yathāruchi ॥ 19 ॥
bhrūnētrāśrōtranāsāhanvōṣṭhatālūradē kramāt ।
ṣōḍaśasvaravinyāsō dakṣiṇārambhamiṣyatē ॥ 20 ॥
jihvātalē'pi tanmūlē svarāvantyau cha vinyasēt ।
tadā tāludvayanyāsasakhāyōstu parityajēt ॥ 21 ॥
ayaṃ hi vidyākāmānāmādyastvanya phalaiṣiṇām ।
dōḥpatsakthyaṅgulīśīrṣē vargānkachaṭatānnyasēt ॥ 22 ॥
pārśvayōstu vaphau pṛṣṭōdarayōstu babhau nyasēt ।
makāraṃ hṛdayē nyasya jīvē vā pañchaviṃśakē ॥ 23 ॥
nābhipāyūdarē guhyē yaralavānvinikṣipēt ।
śaṣau kuṇḍalayōśśīrṣaṃ hārē cha kaṭisūtrakē ॥ 24 ॥
sahau hṛdabjē hardē cha lamāpādaśikhē nyasēt ।
kṣañcha śīrṣādi pādāntaṃ mātṛkānyāsa ēṣa tu ॥ 25 ॥

asya śrīhayagrīvasahasranāma stōtramahāmantrasya śrīhayagrīva ṛṣiḥ ।
anuṣṭup Chandaḥ . śrīhayagrīva paramātmā dēvatā . haṃsa iti bījam ।
haṃsōhamiti śaktiḥ . haṃsāṃ haṃsīmiti kīlakam . ōṃ ōṃ ōmityastram ।
śrīḥ śriyaḥ iti kavacham . śrīvibhūṣaṇa iti hṛdayam ।
parōrajāḥ paraṃ brahmēti yōniḥ . vidyāmūrtirviśvātmā iti dhyānam ।

haṃsāmaṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ . haṃsīṃ tarjanībhyāṃ namaḥ ।
haṃsūṃ madhyamābhyāṃ namaḥ . haṃsōṃ anāmikābhyāṃ namaḥ ।
haṃsauṃ kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ . haṃsaḥ karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ ।
ēvaṃ hṛdayādinyāsaḥ . ।

haṃsāṃ jñānāya hṛdayāya namaḥ . haṃsīṃ aiśvaryāya śirasē svāhā ।
haṃsūṃ śaktayai śikhāyai vaṣaṭ . haṃsōṃ balāya kavachāya hum ।
haṃsauṃ tējasē nētrābhyāṃ vauṣaṭ ।
haṃsaḥ vīryāyāstrāya phaṭ ōmiti digbandhaḥ . ।

atha mātṛkānyāsaḥ ।
ōṃ aṃ āṃ bhruvōḥ . iṃ īṃ nētrayōḥ . uṃ ūṃ śrōtrayōḥ . ṛṃ ṝṃ nāsikayōḥ ।
lṛṃ lṝṃ kapōlayōḥ . ēṃ aiṃ ōṣṭhayōḥ . ōṃ ōṃ dantapaṅktyōḥ ।
aṃ jihvātalē . aḥ jihvāmūlē ।
kavargaṃ dakṣiṇē bāhūmūlē kūrparē maṇibandhē karatalē hastāgrē ।
chavargaṃ vāmē bāhūmūlē kūrparē maṇibandhē karatalē hastāgrē ।
ṭavargaṃ dakṣiṇē pādamūlē jānuni pādapārṣṇau pādatalē pādāgrē ।
tavargaṃ vāmē pādamūlē jānuni pādapārṣṇau pādatalē pādāgrē ।
paphau pārśvayōḥ . babhau pṛṣṭhōdarayōḥ . maṃ hṛdi ।
yaṃ raṃ laṃ vaṃ nābhau pāyau udarē guhyē . śaṣau hastayōḥ ।
sahau śīrṣē kaṭyām . lakṣau hṛdabjē hārdē uti mātṛkānyāsaḥ . ।

atha dhyānam . ।
vidyāmūrtimakhaṇḍachandravalayaśvētāravindasthitaṃ
hṛdyābhaṃ sphaṭikādrinirmalatanuṃ vidyōtamānaṃśriyā ।
vāmāṅkasthitavallabhāṃ prati sadāvyākhyāntamāmnāyavā-
garthānādimapūruṣaṃ hayamukhaṃ dhyāyāmi haṃsātmakam ॥ 1 ॥
viśvātmā viśadaprabhāpratilasadvāgdēvatāmaṇḍalō
dēvō dakṣiṇapāṇiyugmavilasadbōdhāṅkachakrāyudhaḥ ।
vāmōdagrakarē daraṃ taditarēṇāśliṣya dōṣṇā ramāṃ
hastāgrē dhṛtapustakassa dayatāṃ haṃsō hiraṇyachChadaḥ ॥ 2 ॥

atha sahasranāmastōtraprārambhaḥ ।
ōṃ - śrīṃ haṃsō hamai mōṃ klīṃ śrīśśriyaśśrīvibhūṣaṇaḥ ।
parōrajāḥ paraṃ brahma bhūrbhuvassuvarādimaḥ ॥ 1 ॥
bhāsvānbhagaścha bhagavānsvastisvāhā namassvadhā ।
śrauṣaḍvauṣaḍhalaṃ huṃ phaṭ huṃ hrīṃ krōṃ hlauṃ yathā tathā ॥ 2 ॥
karkagrīvaḥ kalānāthaḥ kāmadaḥ karuṇākaraḥ ।
kamalādhyuṣitōtsaṅgaḥ kṣayē kālīvaśānugaḥ ॥ 3 ॥
niṣachChōpaniṣachchātha nīchairuchchaissamaṃ saha ।
śaśvadyugapadahvāya śanairēkō bahudhruvaḥ ॥ 4 ॥
bhūtabhṛdbhūridassākṣī bhūtādiḥ puṇyakīrtanaḥ ।
bhūmā bhūmiradhōnnaddhaḥ puruhūtaḥ puruṣṭutaḥ ॥ 5 ॥
praphullapuṇḍarīkākṣaḥ paramēṣṭhī prabhāvanaḥ ।
prabhurbhagaḥsatāṃ bandhurbhayadhvaṃsī bhavāpanaḥ ॥ 6 ॥
udyannuruśayāhuṃ kṛdurugāya urukramaḥ ।
udārastriyugastryātmā nidānaṃ nalayō hariḥ ॥ 7 ॥
hiraṇyagarbhō hēmāṅgō hiraṇyaśmaśrurīśitā ।
hiraṇyakēśō himahā hēmavāsā hitaiṣaṇaḥ ॥ 8 ॥
ādityamaṇḍalāntasthō mōdamānassamūhanaḥ ।
sarvātmā jagadādhārassannidhissāravānsvabhūḥ ॥ 9 ॥
gōpatirgōhitō gōmī kēśavaḥ kinnarēśvaraḥ ।
māyī māyāvikṛtikṛnmahēśānō mahāmahāḥ ॥ 10 ॥
mamā mimī mumū mṛmṝṃ mlumlūṃ mēmaiṃ tathaiva cha ।
mōmauṃ bindurvisargaścha hrasvōdīrghaḥ plutassvaraḥ ॥ 11 ॥
udāttaśchānudāttaścha svaritaḥ prachayastathā ।
kaṃ khaṃ gaṃ ghaṃ ṃaṃ cha chaṃ Chaṃ jaṃ jhaṃ ñaṃ ṭaṃ ṭhamēva cha ॥ 12 ॥
ḍaṃ ḍhaṃ ṇaṃ taṃ thaṃ cha daṃ cha dhaṃ naṃ paṃ phaṃ bamēva cha
bhaṃ maṃ yaṃ raṃ laṃ cha vaṃ cha śaṃ ṣaṃ saṃ haṃ lamēva cha ॥ 13 ॥
kṣaṃ yamōṃ vyañjanō jihvāmūlīyō'rdhavisargavān ।
upadhmānīya iti cha saṃyuktākṣara ēva cha ॥ 14 ॥
padaṃ kriyā kārakaścha nipātō gatiravyayaḥ ।
sannidhiryōgyatā'kāṅkṣā parasparasamanvayaḥ ॥ 15 ॥
vākyaṃ padyaṃ sampradāyō bhāvaśśabdārthalālitaḥ ।
vyañjanā lakṣaṇā śaktiḥ pākō rītiralaṅkṛtiḥ ॥ 16 ॥
śayyā phrauḍhadhvanistadvatkāvyaṃ sargaḥ kriyā ruchiḥ ।
nānārūpaprabandhaścha yaśaḥ puṇyaṃ mahaddhanam ॥ 17 ॥
vyavahāraparijñānaṃ śivētaraparikṣayaḥ ।
sadaḥ paramanirvāṇaṃ priyapathyōpadēśakaḥ ॥ 18 ॥
saṃskāraḥ pratibhā śikṣā grahaṇaṃ dhāraṇaṃ śramaḥ ।
āsutāsvādimā chitraṃ vistāraśchitrasaṃvidhiḥ ॥ 19 ॥
purāṇamitihāsaścha smṛtisūtraṃ cha saṃhitā ।
āchāra ātmanā tuṣṭirāchāryājñānatikramaḥ ॥ 20 ॥
śrīmānśrīgīḥśriyaḥ kāntaśśrīnidhiśśrīnikētanaḥ ।
śrēyānhayānanaśrīdaśśrīmayaśśritavatsalaḥ ॥ 21 ॥
haṃsaśśuchiṣadādityō vasuśchandrō'ntarikṣasat ।
hōtā cha vēdiṣadyōniratithirdrōṇasaddhaviḥ ॥ 22 ॥
nṛṣanmṛtyuścha varasadamṛtaṃ chartasadvṛṣaḥ ।
vyōmasadvividhaskōṭaśabdārthavyaṅgyavaibhavaḥ ॥ 23 ॥
abjā rasasvādutamō gōjā gēyō manōharaḥ ।
ṛtajāssakalaṃ bhadramadrijāsthairyamuttamam ॥ 24 ॥
ṛtaṃ samajñātvanṛtaṃ bṛhatsūkṣmavaśānugaḥ ।
satyaṃ jñānamanantaṃ yattatsadbrahmamayō'chyutaḥ ॥ 25 ॥
agrēbhavannagō nityaḥ paramaḥ puruṣōttamaḥ ।
yōganidrāparassvāmī nidhyānavaranirvṛnaḥ ॥ 26 ॥
rasō rasyō rasayitā rasavān rasikapriyaḥ ।
ānandō nandayansarvānānandī hayakandharaḥ ॥ 27 ॥
kālaḥ kālyaścha kālātmā kālābhyutthitajāgaraḥ ।
kalāsāchivyakṛtkāntākathitavyādhikāryakaḥ ॥ 28 ॥
dṛnnyañchanōdañchanōdyallayasargō laghukriyaḥ ।
vidyāsahāyō vāgīśō mātṛkāmaṇḍalīkutaḥ ॥ 29 ॥
hiraṇyaṃ haṃsamithunamīśānaśśaktimān jayī ।
grahamēthī guṇī śrībhūnīlālīlaikalālasa ॥ 30 ॥
aṅkēnōdūhya vāgdēvīmāchāryakamupāśrayaḥ ।
vēdavēdāntaśāstrārthatattvavyākhyānatatparaḥ ॥ 31 ॥
lhauṃ hlaṃ haṃ haṃ hayō haṃ sūṃ haṃsāṃ haṃsīṃ hasūṃ hasaum ।
hasūṃ haṃ hariṇō hārī harikēśō harēḍitaḥ ॥ 32 ॥
sanātanō nirbījassannavyaktō hṛdayēśayaḥ ।
akṣaraḥ kṣarajīvēśaḥ kṣamī kṣayakarō'chyutaḥ ॥ 33 ॥
kartākārayitā'kāryaṃ kāraṇaṃ prakṛtiḥ kṛtiḥ ।
kṣayakṣayamanāmārthō viṣṇurjiṣṇurjaganmayaḥ ॥ 34 ॥
saṅkuchanvikachansthāṇunirvikārō nirāmayaḥ ।
śuddhō buddhaḥ prabuddhaścha snigdhō mugdhassamuddhataḥ ॥ 35 ॥
saṅkalpadō bahubhavatsarvātmā sarvanāmabhṛt ।
sahasraśīrṣassarvajñassahasrākṣassahasrapāt ॥ 36 ॥
vyaktōvirāṭsvarāṭsamrāḍviṣvagrūpavapurvidhuḥ ।
māyāvī paramānandō mānyō māyātigō mahān ॥ 37 ॥
vaṭapatraśayō bālō lalannāmnāyasūchakaḥ ।
mukhanyastakaragrastapādāgrapaṭalaḥ prabhuḥ ॥ 38 ॥
naidrīhāsāśvasambhūtajñājñasātvikatāmasaḥ ।
mahārṇavāmbuparyaṅkaḥ padmanābhaḥ parātparaḥ ॥ 39 ॥
brahmabhūrbrahmabhayahṛddharirōmupadēśakṛt ।
madhukaiṭabhanirmātā mattabrahmamadāpahaḥ ॥ 40 ॥
vēdhōvilāsavāgānirdayāsārō mṛṣārthadaḥ ।
nārāyaṇāstranirmātāmadhukaiṭabhamardanaḥ ॥ 41 ॥
vēdakartā vēdabhartā vēdahartā vidāṃvaraḥ ।
puṅkhānupuṅkhahēṣāḍhyaḥ pūrṇaṣāḍguṇyavigrahaḥ ॥ 42 ॥
lālāmṛtakaṇavyājavāntanirdōṣavarṇakaḥ ।
ullōlasvānadhīrōdyaduchchairhalahaladhvaniḥ ॥ 43 ॥
karṇādārabhya kalkyātmā kaviḥ kṣīrārṇavōpamaḥ ।
śaṅkha chakragadī khaḍgī śārṅgī nirbhayamudrakaḥ ॥ 44 ॥
chinmudrāchihnitō hastatalavinyastapustakaḥ ।
vidyānāmnīṃ śriyaṃ śiṣyāṃ vēdayannijavaibhavam ॥ 45 ॥
aṣṭārṇyamyō'ṣṭabhujōvyaṣṭisṛṣṭikaraḥ pitā ।
aṣṭaiśvaryapradōhṛṣyadaṣṭamūrtipitṛstutaḥ ॥ 46 ॥
anītavēdapuruṣō vidhivēdōpadēśakṛt ।
vēdavēdāṅgavēdāntapurāṇasmṛtimūrtimān ॥ 47 ॥
sarvakarmasamārādhyassarvavēdamayō vibhuḥ ।
sarvārthatattvavyākhyātā chatuṣṣaṣṭikalādhipaḥ ॥ 48 ॥
śubhayuksumukhaśśuddhassurūpassugatassudhīḥ ।
suvratissaṃhṛtiśśūrassutapāḥ suṣṭutissuhṛt ॥ 49 ॥
sundarassubhagassaumyassukhadassuhṛdāṃ priyaḥ ।
sucharitrassukhataraśśuddhasatvapradāyakaḥ ॥ 50 ॥
rajastamōharō vīrōviśvarakṣādhurandharaḥ ।
naranārāyaṇākṛtyā guruśiṣyatvamāsthitaḥ ॥ 51 ॥
parāvarātmā prabalaḥ pāvanaḥ pāpanāśanaḥ ।
dayāghanaḥ kṣamāsārō vātsalyaikavibhūṣaṇaḥ ॥ 52 ॥
ādikūrmō jagadbhartā mahāpōtrī mahīdharaḥ ।
stadbhitsvāmī hariryakṣō hiraṇyaripuraichChikaḥ ॥ 53 ॥
prahlādapālakassarvabhayahartā priyaṃvadaḥ ।
śrīmukhālōkanasraṃsatkrauñchakaḥ kuhakāñchanaḥ ॥ 54 ॥
Chatrī kamaṇḍaludharō vāmanō vadatāṃ varaḥ ।
piśunātmā śanōdṛṣṭilōpanō balimardanaḥ ॥ 55 ॥
uruktamō baliśirōnyastāṅghrirbalimardanaḥ ।
jāmadagnyaḥ paraśubhṛtkṛttakṣattrakulōttamaḥ ॥ 56 ॥
rāmō'bhirāmaśśāntātmā harakōdaṇḍakhaṇḍanaḥ ।
śaraṇāgatasantrātā sarvāyōdhyakamuktidaḥ ॥ 57 ॥
saṅkarṣaṇōmadōdagrō balavānmusalāyudhaḥ ।
kṛṣṇāklēśaharaḥ kṛṣṇō mahāvyasanaśāntidaḥ ॥ 58 ॥
aṅgāritōttarāgarbhaprāṇadaḥ pārthasārathiḥ ।
gītāchāryō dharābhārahārī ṣaṭpuramardanaḥ ॥ 59 ॥
kalkī viṣṇuyaśassūnuḥ kalikāluṣyanāśanaḥ ।
sādhuduṣkṛtparitrāṇavināśavihitōdayaḥ ॥ 60 ॥
vaikuṇṭhē paramē tiṣṭhan sukumārayuvākṛtiḥ ।
viśvōdayasthitidhvaṃsasaṅkalpēna svayaṃ prabhuḥ ॥ 61 ॥
madanānāṃ cha madanō maṇikōṭīramānitaḥ ।
mandāramālikāpīḍō maṇikuṇḍalamaṇḍitaḥ ॥ 62 ॥
susnigdhanīlakuṭilakuntalaḥ kōmalākṛtiḥ ।
sulalāṭasstutilakassubhrūkassukapōlakaḥ ॥ 63 ॥
siddhāsadasadālōkasudhāsyandīradachChadaḥ ।
tārakākōrakākāravinirmitaradachChadaḥ ॥ 64 ॥
sudhāvartiparisphūrtiśōbhamānaradachChadaḥ ।
viṣṭabdhōvipulagrīvōnibhṛtōchchaiśśravasthitiḥ ॥ 65 ॥
samāvṛttāvadātōrumuktāprālambabhūṣaṇaḥ ।
ratnāṅgadī vajraniṣkī nīlaratnāṅkakaṅkaṇaḥ ॥ 66 ॥
harinmaṇigaṇābaddhaśṛṅkhalākaṅkaṇōrmikaḥ ।
sitōpavītasaṃśliṣyatpadmākṣamaṇimālikaḥ ॥ 67 ॥
śrīchūrṇavaddvādaśōrdhvapuṇḍrarēkhāpariṣkṛtaḥ ।
paṭṭatantugrathanavatpavitranaraśōbhitaḥ ॥ 68 ॥
pīnavakṣāmahāskandhō vipulōrukaṭītaṭaḥ ।
kaustubhī vanamālī cha kāntyāchandrāyutōpamaḥ ॥ 69 ॥
mandāramālikāmōdī mañjuvāgamalachChaviḥ ।
divyagandhō divyarasō divyatējā divaspatiḥ ॥ 70 ॥
vāchālō vākpatirvaktā vyākhyātā vādināṃ priyaḥ ।
bhaktahṛnmadhurō vādijihvābhadrānanasthitiḥ ॥ 71 ॥
smṛtisannihitassnigdhassiddhidasiddhisannutaḥ ।
mūlakandōmukundōglaussvayambhūśambhuraindavaḥ ॥ 72 ॥
iṣṭō manuryamaḥ kālakālyaḥ kambukalānidhiḥ ।
kalyaḥ kāmayitā bhīmaḥ kātaryaharaṇaḥ kṛtiḥ ॥ 73 ॥
sampriyaḥ pakkaṇastarkacharchānirdhāraṇādayaḥ ।
vyatirēkō vivēkaścha pravēkaḥ prakramaḥ kramaḥ ॥ 74 ॥
pramāṇa pratibhūḥ prājñaḥ prajñāpatthyāchadhāraṇaḥ ।
vidhirvidhātā vyavadhirudbhavaḥ prabhavasthitiḥ ॥ 75 ॥
viṣayassaṃśayaḥ pūrvaḥ pakṣaḥ kakṣyōpapādakaḥ ।
rāddhāntō vihitō nyāyaphalaniṣpattirudbhavaḥ ॥ 76 ॥
nānārūpāṇi tantrāṇi vyavahāryō vyavasthitiḥ ।
sarvasādhāraṇō dēvassādhvasādhuhitē rataḥ ॥ 77 ॥
sandhā sanātanō dharmō dharmairarchyā mahātmabhiḥ ।
Chandōmayastridhāmātmā svachChandaśChāndasēḍitaḥ ॥ 78 ॥
yajñō yajñātmakō yaṣṭā yajñāṅgō'paghanōhaviḥ ।
samidājyaṃ purōḍāśaśśālā sthālī sruvassruchā ॥ 79 ॥
prāgvaṃśō dēvayajanaḥ paridhiścha paristaraḥ ।
vēdirviharaṇaṃ trētā paśuḥ pāśaścha saṃskṛtiḥ ॥ 80 ॥
vidhirmantrō'rthavādaścha dravyamaṅgaṃ cha daivatam ।
stōtraṃ śastraṃ sāma gītirudgīthassarvasādhanam ॥ 81 ॥
yājyā purōnukāvyā cha sāmidhēnī samūhanam ।
prayōktāraḥ prayōgaścha prapañchaḥ prāśubhā śramaḥ ॥ 82 ॥
śraddhā pradhvaṃsanā tuṣṭiḥ puṣṭiḥ puṇyaṃ pratirbhavaḥ ।
sadassadasyasampātaḥ praśnaḥ prativachasthitiḥ ॥ 83 ॥
prāyaśchittaṃ pariṣkārō dhṛtirnirvahaṇaṃ phalam ।
niyōgō bhāvanā bhāvyaṃ hiraṇyaṃ dakṣiṇā nutiḥ ॥ 84 ॥
āśīrabhyupapattiścha tṛptissvaṃ śarma kēvalama ।
puṇyakṣayaḥ punaḥ pātabhayaṃ śikṣāśugardanaḥ ॥ 85 ॥
kārpaṇyaṃ yātanāṃ chintā nirvēdaścha vihastatā ।
dēhabhṛtkarmasampātaḥ kiñchitkarmānukūlakaḥ ॥ 86 ॥
ahētukatayā prēma sāmmukhyaṃ chāpyanugrahaḥ ।
śuchiśśrīmatkulajanō nētā sattvābhimānavān ॥ 87 ॥
antarāyaharaḥ pitrōraduṣṭāhāradāyakaḥ ।
śuddhāhārānurūpāṅgapariṇāmavidhāyakaḥ ॥ 88 ॥
srāvapātādivipadāṃ parihartā parāyaṇaḥ ।
śiraḥpāṇyādisandhātā kṣēmakṛtprāṇadaḥ prabhu ॥ 89 ॥
anirghṛṇaśchāviṣamaśśaktitritayadāyakaḥ ।
svēchChāprasaṅgasampattivyājaharṣaviśēṣavān ॥ 90 ॥
saṃvitsandhāyakassarvajanmaklēśasmṛtipradaḥ ।
vivakēśōkavairāgyabhavabhītividhāyakaḥ ॥ 91 ॥
garbhasyāpyanukūlādināsāntādhyavasāyadaḥ ।
śubhavaijananōpētasadanēhōjanipradaḥ ॥ 92 ॥
uttamāyuḥpradō brahmaniṣṭhānugrahakārakaḥ ।
svadāsajananistīrṇatadvaṃśajaparamparaḥ ॥ 93 ॥
śrīvaiṣṇavōtpādakṛtasvastikāvanimaṇḍalaḥ ।
adharvaṇōktaikaśatamṛtyudūrakriyāparaḥ ॥ 94 ॥
dayādyaṣṭaguṇādhātā tattatsaṃskṛtisādhakaḥ ।
mēdhāvidhātā śraddhākṛt sausthyadō jāmitāharaḥ ॥ 95 ॥
vighnanudvijayī dhātā dēśakālānukūlyakṛt ।
vinētā satpathānētā dōṣahṛchChubhadassakhā ॥ 96 ॥
hrīdō bhīdō ruchikarō viśvō viśvahitē rataḥ ।
pramādahṛtprāptakārī pradyumnō balavattaraḥ ॥ 97 ॥
sāṅgavēdasamāyōktā sarvaśāstrārthavittidaḥ ।
brahmacharyāntarāyaghnaḥ priyakṛddhitakṛtparaḥ ॥ 98 ॥
chittaśuddhipradaśChinnākṣachāpalyaḥ kṣamāvahaḥ ।
indriyārthāratichChēttā vidyaikavyasanāvahaḥ ॥ 99 ॥
ātmānukūlyaruchikṛdakhilārtivināśakaḥ ।
titīrṣuhṛttvarāvēdī gurusadbhaktitējasaḥ ॥ 100 ॥
gurusambandhaghaṭakō guruviśvāsavardhanaḥ ।
gurūpāsanasandhātā guruprēmapravardhanaḥ ॥ 101 ॥
āchāryābhimatairyōktā pañchasaṃskṛtibhāvanaḥ ।
gurūktavṛttinaiśchalyasandhātā'vahitasthitiḥ ॥ 102 ॥
āpannākhilarakṣārthamāchāryakamupāśritaḥ ।
śāstrapāṇipradānēna bhavamagnānsamuddharan ॥ 103 ॥
pāñchakālikadharmēṣu naiśchalyaṃ pratipādayan ।
svadāsārādhanādyarthaśuddhadravyapradāyakaḥ ॥ 104 ॥
nyāsavidyāvinirvōḍhā nyastātmabhararakṣakaḥ ।
svakaiṅkaryaikaruchidassvadāsyaprēmavardhanaḥ ॥ 105 ॥
āchāryārthākhiladravyasambhṛtyarpaṇarōchakaḥ ।
āchāryasya svasachChiṣyōjjīvanaikaruchipradaḥ ॥ 106 ॥
āgatyayōjayanāsahitaikakṛtijāgaraḥ ।
brahmavidyāsamāsvādasuhitaḥ kṛtisaṃskṛtiḥ ॥ 107 ॥
satkārē viṣadhīdātā taruṇyāṃ śavabuddhidaḥ ।
sabhāmpratyāyayanvyālīṃ sarvatra samabuddhidaḥ ॥ 108 ॥
sambhāvitāśēṣadōṣahṛtpunarnyāsarōchakaḥ ।
mahāviśvāsasandhātā sthairyadātā madāpahaḥ ॥ 109 ॥
nādavyākhyāsvasiddhāntarakṣāhētusvamantradaḥ ।
svamantrajapasaṃsiddhijaṅghālakavitōdayaḥ ॥ 110 ॥
aduṣṭaguṇavatkāvyabandhavyāmugdhachētanaḥ ।
vyaṅgyapradhānarasavadgadyapadyādinirmitiḥ ॥ 111 ॥
svabhaktastutisantuṣṭō bhūyōbhaktipradāyakaḥ ।
sātvikatyāgasampannasatkarmakṛdatipriyaḥ ॥ 112 ॥
nirantarānusmaraṇanijadāsaivādāsyakṛt ।
niṣkāmavatsalō naichyabhāvanēṣu vinirviśan ॥ 113 ॥
sarvabhūtabhavadbhāvaṃ sampaśyatsusadāsthitaḥ ।
karaṇatrayasārūpyakalyāṇapatisādaraḥ ॥ 114 ॥
kadā kadēti kaiṅkaryakāmināṃ śēṣitāmbhajana ।
paravyūhādinirdōṣaśubhāśrayaparigrahaḥ ॥ 115 ॥
chandramaṇḍalamadhyasya śvētāmbhōruhaviṣṭaraḥ ।
jyōtsnāyamānāṅgaruchinirdhūtāntarbahistamāḥ ॥ 116 ॥
bhāvyō bhāvayitā bhadraṃ pārijātavanālayaḥ ।
kṣīrābdhimadhyamadvīpapālakaḥ prapitāmahaḥ ॥ 117 ॥
nirantaranamōvākaśuddhayājihadāśrayaḥ ।
muktidaśvētamṛdrūpaśvētadvīpavibhāvanaḥ ॥ 118 ॥
garuḍāhāritaśvētamṛtpūtayadubhūdharaḥ ।
bhadrāśvavarṣanilayō bhayahārī śubhāśrayaḥ ॥ 119 ॥
bhadraśrīvatsahārāḍhyaḥ pañcharātrapravartakaḥ ।
bhaktātmabhāvabhavanō hārdō'ṅguṣṭhapramāṇavān ॥ 120 ॥
svadāsasatkṛtākṛtyē tanmitrāriṣu yōjayan ।
prāṇānutkrāmayannūrīkṛtaprārabdhalōpanaḥ ॥ 121 ॥
ladhvyaiva śikṣayāpāpamaśēṣamapi nirṇudan ।
tristhūṇakṣōbhatō bhūtasūkṣmyaissūkṣmavapussṛjan ॥ 122 ॥
niraṅkuśakṛpāpūrō nityakalyāṇakārakaḥ ।
mūrdhanyanāḍyā svāndāsānbrahmarandhrādudañchayan ॥ 123 ॥
upāsanaparānsarvān prārabdhamanubhāvayan ।
sarvaprārabdhadēhāntē'pyantimasmaraṇaṃ diśan ॥ 124 ॥
prapēyuṣāṃ bhējuṣāṃ cha yamadṛṣṭimabhāvayan ।
divyadēhapradassūryaṃ dvārayanmōkṣamēyuṣām ॥ 125 ॥
ātivāhikasatkārānadhvanyāpādya mānayan ।
sārvānkratubhujaśśaśvatprābhṛtāni pradāpayan ॥ 126 ॥
durantamāyākāntāraṃ drutaṃ yōgēn laṅghayan ।
sphāyatsudarśavividhavīthyantēnādhvanā nayan ॥ 127 ॥
sīmāntasindhuvirajāṃ yōgēnōttārayanvaśī ।
amānavasya dēvasya karaṃ śirasi dhārayan ॥ 128 ॥
anādivāsanāṃ dhūnvan vaikuṇṭhāptyā salōkayan ।
ahēyamaṅgalōdāratanudānātsarūpayana ॥ 129 ॥
sūrijuṣṭaṃ sukhaikāntaṃ paramaṃ padamāpayan ।
arāraṇyāmṛtāmbhōdhī darśayan śramanāśanaḥ ॥ 130 ॥
divyōdyānasarōvāpīsarinmaṇinagānnayana ।
airammadāmṛtasarōgamayansūpabṛṃhaṇaḥ ॥ 131 ॥
aśvatthaṃ sōmasavanaṃ prāpayanviṣṭaraśravāḥ ।
divyāpsarassamānītabrahmālaṅkāradāyakaḥ ॥ 132 ॥
divyavāsō'ñjanakṣaumamālyaissvānbahumānayan ।
svīyāmayōdhyāṃ nagarīṃ sādaraṃ sampravēśayan ॥ 133 ॥
dāsāndivyarasālōkagandhāṃsalaśarīrayan ।
svadāsānsūrivargēṇa sasnēhaṃ bahumānayan ॥ 134 ॥
sūrisēvōditānandanaichyānsvānatiśāyayan ।
vāchayansvāṃ namōvīpsāṃ kurvanprahvānkṛtāñjalīn ॥ 135 ॥
prākāragōpurārāmaprāsādēbhyaḥ praṇāmayan ।
indraprajāpatidvārapālasammānamāpayan ॥ 136 ॥
mālikāñchanmahārājavīthīmadhyaṃ nivāsayan ।
śrīvaikuṇṭhapurandhrībhirnānāsatkārakārakaḥ ॥ 137 ॥
divyaṃ vimānaṃ gamayan brahmakāntyābhipūrayan ।
mahānandātmakaśrīmanmaṇimaṇḍapamāpayan ॥ 138 ॥
hṛṣyatkumudachaṇḍādyairviṣvaksēnāntikaṃ nayan ।
sēnēśachōditāsthānanāyakō hētināyakaḥ ॥ 139 ॥
prāpayandivyamāsthānaṃ vainatēyaṃ praṇāmayan ।
śrīmatsundarasūrīndradivyapaṅktiṃ praṇāmayan ॥ 140 ॥
bhāsvarāsanaparyaṅkaprāpaṇēna kṛtārthayan ।
paryaṅkavidyāsaṃsiddhasarvavaibhavasaṅgataḥ ॥ 141 ॥
svātmānamēva śrīkāntaṃ sādaraṃ bhūri darśayan ।
śēṣataikaratiṃ śēṣaṃ śayyātmānaṃ praṇāmayan ॥ 142 ॥
anantākṣidvisāhasrasādarālōkapātrayan ।
akumārayuvākāraṃ śrīkāntaṃ sampraṇāmayan ॥ 143 ॥
ataṭānandatō hētō rañchayankilikiñchitam ।
dāsānatyutthitamuhuḥkṛtisṛṣṭiprasannahṛt ॥ 144 ॥
śrīyāṃ prāpasvayaṃ tātaṃ jīvaṃ putraṃ praharṣayan ।
majjayan svamukhāmbhōdhau svakāṃ kīrtiruchiṃ diśan ॥ 145 ॥
dayārdragaṅgāvalanākṛtahlādaiḥ kṛtārthayan ।
paryaṅkārōhaṇaprahvaṃ samaṃ lakṣmyōpapādayan ॥ 146 ॥
kastvamityanuyuñjānō dāsō'smītyuktivismitaḥ ।
apṛthaktvaprakārō'smi vāchāsvāśritavadbhavan ॥ 147 ॥
viduṣāṃ tatkratunayāddhayāsyavapuṣābhavan ।
vāsudēvātmanā bhūyō bhavanvaikuṇṭhanāyakaḥ ॥ 148 ॥
yathā tathaiva svaṃ rūpaṃ jaganmōhanamūrtimān ।
dvimūrtī bahumūrtīścha ātmanaścha prakāśayan ॥ 149 ॥
yugapatsakalaṃ sākṣātsvataḥ kartuṃ samarthayan ।
kavīnāmādiśannityaṃ muktānāmādimaḥ kaviḥ ॥ 150 ॥
ṣaḍarṇamanuniṣṭhānāṃ śvētadvīpasthitiṃ diśan ।
dvādaśākṣaraniṣṭhānāṃ lōkaṃ sāntānikaṃ diśan ॥ 151 ॥
aṣṭākṣaraikaniṣṭhānāṃ kāryaṃ vaikuṇṭhamarpayan ।
śaraṇāgatiniṣṭhānāṃ sākṣādvaikuṇṭhamarpayan ॥ 152 ॥
svamantrarājaniṣṭhānāṃ svasmārdātēśayaṃ diśan ।
śriyā gāḍhōpagūḍhātmā bhūtadhātrīruchiṃ diśan ॥ 153 ॥
nīlāvibhūtivyāmugdhō mahāśvētāśvamastakaḥ ।
tryakṣastripurasaṃhārī rudrasskandō vināyakaḥ ॥ 154 ॥
ajō viriñchō druhiṇō vyāptamūrtiramūrtikaḥ ।
asaṅgō'nanyadhīsaṅgavihaṅgōvairibhaṅgadaḥ ॥ 155 ॥
svāmī svaṃ svēna santupyan śakrassarvādhikasyadaḥ ।
svayañjyōtissvayaṃvaidyaśśūraśśūrakulōdbhavaḥ ॥ 156 ॥
vāsavō vasuraṇyōgnirvāsudēvassuhṛdvasuḥ ।
bhūtō bhāvī bhavanbhavyō viṣṇusthānassanātanaḥ ॥ 157 ॥
nityānubhāvō nēdīyāndavīyāndurvibhāvanaḥ ।
sanatkumārassandhātā sugandhissukhadarśanaḥ ॥ 158 ॥
tīrthaṃ titikṣustīrthāṅghristīrthasvāduśubhaśśuchiḥ ।
tīrthavaddīdhitistigmatējāstīvramanāmayaḥ ॥ 159 ॥
īśādyupaniṣadvēdyaḥ pañchōpaniṣadātmakaḥ ।
īḍantaḥsthō'pi dūrasthaḥ kalyāṇatamarūpavān ॥ 160 ॥
prāṇānāṃ prāṇanaḥ pūrṇajñānairapi sudurgrahaḥ ।
nāchikētōpāsanārchyastrimātrapraṇavōditaḥ ॥ 161 ॥
bhūtayōniścha sarvajñō'kṣarō'kṣaraparātparaḥ ।
akārādipadajñēyavyūhatārārthapūruṣaḥ ॥ 162 ॥
manōmayāmṛtō nandamayō dahararūpadṛt ।
nyāsavidyāvēdyarūpaḥ ādityāntarhiraṇmayaḥ ॥ 163 ॥
idandra ātmōdgīthādi pratīkō pāsanānvayī ।
madhuvidyōpāsanīyō gāyatrīdhyānagōcharaḥ ॥ 164 ॥
divyakaukṣēyasajjyōtiḥ śāṇḍilyōpāstivīkṣitaḥ ।
saṃvargavidyāvēdyātmā tat ṣōḍaśakalaṃ param ॥ 165 ॥
upakōsalavidyēkṣyaḥ pañchāgnyātmaśarīrakaḥ ।
vaiśvānaraḥ sadakhēbhūmā cha jagatkarmā'dipūruṣaḥ ॥ 166 ॥
mūrtāmūrtabrahma sarvaprēṣṭhō'nyapriyatākaraḥ ।
sarvāntaraśchāparōkṣaśchāntaryāmyamṛtō'naghaḥ ॥ 167 ॥
aharnāmādityarūpaśchāhannāmākṣisaṃśritaḥ ।
saturyagāyatryarthaścha yathōpāstyāpyasadvapuḥ ॥ 168 ॥
chandrādisāyujyapūrvamōkṣadanyāsagōcharaḥ ।
nyāsanāśyānabhyupētaprārabdhāṃśō mahādayaḥ ॥ 169 ॥
avatārarahasyādijñāniprārabdhanāśanaḥ ।
svēna svārthaṃ parēṇāpi kṛtē nyāsē phalapradaḥ ॥ 170 ॥
asāhasō'napāyaśrīssahāyassa śriyai vasan ।
śrīmānnārāyaṇō vāsudēvō'vyādviṣṇuruttamaḥ ॥ 171 ॥

॥ ōm ॥
itīdaṃ paramaṃ guhyaṃ sarvapāpapraṇāśanam ।
vāgīśanāmasāhasraṃ vatsa tē'bhihitaṃ mayā ॥ 1 ॥
ya idaṃ śṛṇuyādbhaktyā śrāvayēdvā svayaṃ paṭhat ।
nāsau prāpnōti duritamihāmutra cha kiñchana ॥ 2 ॥
tadidaṃ prajapan svāmī vidyādhīśō hayānanaḥ ।
kṣatriyaśchēnmahārudrō vikramākrāntasarvabhūḥ ॥ 3 ॥
mahōdārō mahākīrtirmahitō vijayī bhavēt ।
ūrujaśchēduruyaśōdhanadhānyasamṛddhimān ॥ 4 ॥
aśēṣabhōgasambhūtō dhanādhipasamō bhavēt ।
śṛṇuyādēva vṛṣalassvayaṃ viprātsupūjitāt ॥ 5 ॥
mahimānamavāpnōti mahitaiśvaryabhājanam ।
śrīmatō hayaśīrṣasya nāmnāṃ sāhasramuttamam ॥ 6 ॥
śṛṇvanpaṭhannapi narassarvānkāmānavāpnuyāt ।
dharmārthakāmasantānabhāgyārōgyōttamāyuṣām ॥ 7 ॥
prāpaṇē paramō hētuḥ stavarājō'yamadbhutaḥ ।
hayagrīvē parā bhaktimudvahan ya imaṃ paṭhēt ॥ 8 ॥
trisandhyaṃ niyataśśuddhassō'pavargāya kalpatē ।
triḥ paṭhannāmasāhasraṃ pratyahaṃ vāgadhīśituḥ ॥ 9 ॥
mahatīṃ kīrtimāpnōti nissīmāṃ prēyasīṃ priyām ।
vīryaṃ balaṃ patitvaṃ cha mēdhāśraddhāvalōnnatīḥ ॥ 10 ॥
sārasvatasamṛddhiṃ cha bhavyānbhōgyānnatānsutān ।
abhirūpāṃ vadhūṃ sādhvīṃ suhṛdaścha hitaiṣiṇaḥ ॥ 11 ॥
brahmavidyāpravachanaiḥ kālakṣēpaṃ cha santatam ।
hayagrīvapadāmbhōja salilasyānukūlataḥ ॥ 12 ॥
labhēta nirmalaṃ śāntō haṃsōpāsanatatparaḥ ।
śrīmatparamahaṃsasya chittōllāsanasadvidhau ॥ 13 ॥
idaṃ tu nāmnāṃ sāhasramiṣṭasādhanamuttamam ।
pāpī pāpādvimuktassyādrōgī rōgādvimuchyatē ॥ 14 ॥
baddhō bandhādvimuchyēta bhītē bhītirvimuchyatē ।
muktō daridrō dāridryādbhavētpūrṇamanōrathaḥ ॥ 15 ॥
āpanna āpadā muktō bhavatyēva na saṃśayaḥ ।
haṃsārchanaparō nityaṃ haṃsārchanaparāyaṇaḥ ॥ 16 ॥
nirdhūtakalmaṣō nityaṃ brahmasāyujyamāpnuyāt ।
yē bhaktyā paramē haṃsē śriyā mithunitāṅgitē ॥ 17 ॥
janmavyādhijarānāśabhayabhājō na tē janāḥ ।
āchāryāttadidaṃ stōtramadhigatya paṭhēnnaraḥ ॥ 18 ॥
tasyēdaṃ kalpatē siddhyai nānyathā vatsa kāśyapa ।
āchāryaṃ lakṣaṇairyuktamanyaṃ vā'tmaviduttamam ॥ 19 ॥
vṛtvāchāryaṃ sadā bhaktyā siddhyai tadidamaśnuyāt ।
sa yāti paramāṃ vidyāṃ śakunibrahmaharṣaṇīm ॥ 20 ॥
hayāsyanāmasāhasrastutiraṃhōvināśinī ।
paramō haṃsa ēvādau praṇavaṃ brahmaṇē diśat ॥ 21 ॥
upādiśattatō vēdān śrīmāna hayaśirō hariḥ ।
tēnāsau stavarājō hi haṃsākhyahayagōcharaḥ ॥ 22 ॥
vidyāsāmrājyasampattimōkṣaikaphalasādhanam ।
sarvavitsvātmabhāvēna paramaṃ padamāpnuyāt ॥ 23 ॥
na tatra saṃśayaḥ kaśchinnipuṇaṃ paripaśyati ।
tathāpi svātmani prēmasindhusandhukṣaṇakṣamaḥ. ॥ 24 ॥
itīdaṃ nāmasāhasraṃ saṅgṛhītaṃ tathōttaram ।
ēvaṃ saṅgṛhya dēvēna hayagrīvēṇa pālanam ॥ 25 ॥
stōtraratnamidaṃ dattaṃ mahyaṃ tat kathitaṃ tava ।
haṃsanāmasahasrasya vaibhavaṃ paramādbhutam ॥ 26 ॥
vaktuṃ yathāvatkaśśaktō varṣakōṭiśatairapi ।
hayāsyaḥ paramō haṃsō harirnārāyaṇō'vyayaḥ ॥ 27 ॥
kāraṇaṃ śaraṇaṃ mṛtyuramṛtaṃ chākhilātmanām ।
satyaṃ satyaṃ punassatyaṃ dhyēyō nārāyaṇō hariḥ ॥ 28 ॥
samānamadhikaṃ vēdānna daivaṃ kēśavātparam ।
tattvaṃ vijñātukāmānāṃ pramāṇaissarvatōmukhaiḥ ॥ 29 ॥
tattvaṃ sa paramō haṃsa ēka ēva janārdanaḥ ।
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ mahāpātakanāśanam ॥ 30 ॥
na chāśuśrūṣavē vāchyaṃ nābhaktāya kadāchana ।
nāpyanyadēvatāyāpi na vāchyaṃ nāstikāya cha ॥ 31 ॥
adhītyaitadgurumukhādanvahaṃ yaḥ paṭhēnnaraḥ ।
tadvaṃśyā api sarvē syussampatsārasvatōnnatāḥ ॥ 32 ॥
iti hayavadanānanāravindānmadhulaharīva nirargalā galantī ।
jagati daśaśatītadīyanāmnāṃ jayati jaḍānapi gīrṣu yōjayantī ॥ 33 ॥

॥ iti śrīhayagrīvasahasranāmastōtraṃ sampūrṇam ॥




Browse Related Categories: