அஷ்டாவக்ர கீ³தா is a 20-chapter dialogue of radical அத்³வைத, alternating between அஷ்டாவக்ர's uncompromising pointers and ஜனக's growing recognition. The teaching keeps returning to one core correction: you are the awareness that knows experience, not the body-mind that is experienced. Because it speaks from the standpoint of freedom, it can feel like it skips steps; yet its aim is simple - to dissolve the habit of identification, so life is lived with responsibility but without inner bondage.
In the previous chapter (Chapter 1), ஜனக asks three practical questions - how ஜ்ஞான, முக்தி, and வைராக்³ய arise - and அஷ்டாவக்ர answers by combining ethical stabilizers with direct inquiry. He warns that attachment to விஷயs (and even to special experiences) keeps the seeker-identity alive, and he points repeatedly to the witness (ஸாக்ஷீ) as the doorway to freedom.
Seen as a whole, Chapter 2 is the "afterglow" chapter: ஜனக repeatedly rests as நிரஞ்ஜன போ³த⁴ beyond ப்ரக்ருதி, and the world is re-read as appearance in awareness rather than a second reality. The paradox "all is mine - or nothing is mine" dissolves egoic ownership, and the rope-snake motif echoes ஆதி³ ஶங்கராசார்ய's analysis of அத்⁴யாஸ: fear is born from misreading what is present.
ஜனக உவாச ॥
அஹோ நிரஞ்ஜன: ஶாந்தோ போ³தோ⁴ஹம் ப்ரக்ருதே: பர: ।
ஏதாவந்தமஹம் காலம் மோஹேனைவ விட³ம்பி³த: ॥ 2-1॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Janaka said: Ah! I am the spotless, peaceful awareness, beyond nature. For so long I was indeed fooled by delusion.
யதா² ப்ரகாஶயாம்யேகோ தே³ஹமேனம் ததா² ஜக³த் ।
அதோ மம ஜக³த்ஸர்வமத²வா ந ச கிஞ்சன ॥ 2-2॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Just as I alone illumine this body, so I illumine the world. Therefore the whole world is mine - or else, nothing is mine at all.
ஸ ஶரீரமஹோ விஶ்வம் பரித்யஜ்ய மயாது⁴னா ।
குதஶ்சித் கௌஶலாத்³ ஏவ பரமாத்மா விலோக்யதே ॥ 2-3॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Having set aside this entire world along with the body, now, somehow - by a subtle skill - the supreme Self is recognized.
யதா² ந தோயதோ பி⁴ன்னாஸ்தரங்கா³: பே²னபு³த்³பு³தா³: ।
ஆத்மனோ ந ததா² பி⁴ன்னம் விஶ்வமாத்மவினிர்க³தம் ॥ 2-4॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Just as waves, foam, and bubbles are not different from water, so this universe, arising from the Self, is not different from the Self.
தந்துமாத்ரோ ப⁴வேத்³ ஏவ படோ யத்³வத்³ விசாரித: ।
ஆத்மதன்மாத்ரமேவேத³ம் தத்³வத்³ விஶ்வம் விசாரிதம் ॥ 2-5॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When cloth is examined, it is found to be nothing but thread. In the same way, when examined, this universe is found to be nothing but the Self.
யதை²வேக்ஷுரஸே க்ல்ருப்தா தேன வ்யாப்தைவ ஶர்கரா ।
ததா² விஶ்வம் மயி க்ல்ருப்தம் மயா வ்யாப்தம் நிரந்தரம் ॥ 2-6॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Just as sugar is formed from sugarcane juice and is pervaded by it, so this universe is formed in me and is continuously pervaded by me.
ஆத்மாஜ்ஞானாஜ்ஜக³த்³பா⁴தி ஆத்மஜ்ஞானான்ன பா⁴ஸதே ।
ரஜ்ஜ்வஜ்ஞானாத³ஹிர்பா⁴தி தஜ்ஜ்ஞானாத்³ பா⁴ஸதே ந ஹி ॥ 2-7॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Because of ignorance of the Self, the world appears. Because of knowledge of the Self, it does not appear as it did. Just as a snake appears when a rope is not known, and does not appear when the rope is known.
ப்ரகாஶோ மே நிஜம் ரூபம் நாதிரிக்தோஸ்ம்யஹம் தத: ।
யதா³ ப்ரகாஶதே விஶ்வம் ததா³ஹம் பா⁴ஸ ஏவ ஹி ॥ 2-8॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Illumination is my own nature; I am not separate from it. Therefore, when the universe appears, it is only I - as illumination - that appears.
அஹோ விகல்பிதம் விஶ்வமஜ்ஞானான்மயி பா⁴ஸதே ।
ரூப்யம் ஶுக்தௌ ப²ணீ ரஜ்ஜௌ வாரி ஸூர்யகரே யதா² ॥ 2-9॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Ah! This universe, imagined due to ignorance, appears in me - like silver in nacre, a snake in a rope, or water seen in the sun's rays.
மத்தோ வினிர்க³தம் விஶ்வம் மய்யேவ லயமேஷ்யதி ।
ம்ருதி³ கும்போ⁴ ஜலே வீசி: கனகே கடகம் யதா² ॥ 2-1௦॥
Translation (பா⁴வார்த²):
From me the universe arises, and into me it dissolves - just as a pot arises in clay, a wave in water, and a bracelet in gold.
அஹோ அஹம் நமோ மஹ்யம் வினாஶோ யஸ்ய நாஸ்தி மே ।
ப்³ரஹ்மாதி³ஸ்தம்ப³பர்யந்தம் ஜக³ன்னாஶோபி திஷ்ட²த: ॥ 2-11॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Ah! Salutations to myself, for whom there is no destruction. Even if the world from Brahma down to a blade of grass perishes, I remain.
அஹோ அஹம் நமோ மஹ்யமேகோஹம் தே³ஹவானபி ।
க்வசின்ன க³ந்தா நாக³ந்தா வ்யாப்ய விஶ்வமவஸ்தி²த: ॥ 2-12॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Ah! Salutations to myself. Though I have a body, I am one and unmoving: I go nowhere and come nowhere, yet I pervade the universe.
அஹோ அஹம் நமோ மஹ்யம் த³க்ஷோ நாஸ்தீஹ மத்ஸம: ।
அஸம்ஸ்ப்ருஶ்ய ஶரீரேண யேன விஶ்வம் சிரம் த்⁴ருதம் ॥ 2-13॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Ah! Salutations to myself. No one here is as capable as I: without touching the body, I have sustained this universe for so long.
அஹோ அஹம் நமோ மஹ்யம் யஸ்ய மே நாஸ்தி கிஞ்சன ।
அத²வா யஸ்ய மே ஸர்வம் யத்³ வாங்மனஸகோ³சரம் ॥ 2-14॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Ah! Salutations to myself. For me there is nothing at all to possess - and yet, for me everything is present, even what speech and mind can point to.
ஜ்ஞானம் ஜ்ஞேயம் ததா² ஜ்ஞாதா த்ரிதயம் நாஸ்தி வாஸ்தவம் ।
அஜ்ஞானாத்³ பா⁴தி யத்ரேத³ம் ஸோஹமஸ்மி நிரஞ்ஜன: ॥ 2-15॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The triad of knower, knowledge, and known is not ultimately real as a separation. It appears only due to ignorance. I am that spotless reality in which it appears.
த்³வைதமூலமஹோ து³:க²ம் நான்யத்தஸ்யாஸ்தி பே⁴ஷஜம் ।
த்³ருஶ்யமேதன் ம்ருஷா ஸர்வமேகோஹம் சித்³ரஸோமல: ॥ 2-16॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Suffering is rooted in duality, and there is no other cure for it. All that is perceived is false as an ultimate separation. I am one - pure consciousness, full of its own quiet bliss.
போ³த⁴மாத்ரோஹமஜ்ஞானாத்³ உபாதி⁴: கல்பிதோ மயா ।
ஏவம் விம்ருஶதோ நித்யம் நிர்விகல்பே ஸ்தி²திர்மம ॥ 2-17॥
Translation (பா⁴வார்த²):
I am nothing but awareness. Due to ignorance I imagined limiting conditions. For one who reflects in this way, there is an abiding in the non-conceptual, always.
ந மே ப³ந்தோ⁴ஸ்தி மோக்ஷோ வா ப்⁴ராந்தி: ஶாந்தா நிராஶ்ரயா ।
அஹோ மயி ஸ்தி²தம் விஶ்வம் வஸ்துதோ ந மயி ஸ்தி²தம் ॥ 2-18॥
Translation (பா⁴வார்த²):
For me there is no bondage or liberation; delusion has ended and has no support. Ah! The universe seems to be in me, yet in truth it is not contained in me.
ஸஶரீரமித³ம் விஶ்வம் ந கிஞ்சிதி³தி நிஶ்சிதம் ।
ஶுத்³த⁴சின்மாத்ர ஆத்மா ச தத்கஸ்மின் கல்பனாது⁴னா ॥ 2-19॥
Translation (பா⁴வார்த²):
It is certain that this entire universe, along with the body, is nothing as a separate reality. The Self is pure consciousness. Then what is there to imagine now, and about what?
ஶரீரம் ஸ்வர்க³னரகௌ ப³ந்த⁴மோக்ஷௌ ப⁴யம் ததா² ।
கல்பனாமாத்ரமேவைதத் கிம் மே கார்யம் சிதா³த்மன: ॥ 2-2௦॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Body, heaven and hell, bondage and liberation, and fear - all this is mere imagination. What duty do I have, as the consciousness-Self?
அஹோ ஜனஸமூஹேபி ந த்³வைதம் பஶ்யதோ மம ।
அரண்யமிவ ஸம்வ்ருத்தம் க்வ ரதிம் கரவாண்யஹம் ॥ 2-21॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Even in a crowd, I see no separation. It has become like a forest. Where shall I place my delight or attachment?
நாஹம் தே³ஹோ ந மே தே³ஹோ ஜீவோ நாஹமஹம் ஹி சித் ।
அயமேவ ஹி மே ப³ந்த⁴ ஆஸீத்³யா ஜீவிதே ஸ்ப்ருஹா ॥ 2-22॥
Translation (பா⁴வார்த²):
I am not the body, the body is not mine; I am not the individual self. I am consciousness. This alone was my bondage: craving for life as a personal continuation.
அஹோ பு⁴வனகல்லோலைர்விசித்ரைர்த்³ராக் ஸமுத்தி²தம் ।
மய்யனந்தமஹாம்போ⁴தௌ⁴ சித்தவாதே ஸமுத்³யதே ॥ 2-23॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Ah! In me, the infinite ocean, when the wind of mind rises, the many-colored waves of the world suddenly arise.
மய்யனந்தமஹாம்போ⁴தௌ⁴ சித்தவாதே ப்ரஶாம்யதி ।
அபா⁴க்³யாஜ்ஜீவவணிஜோ ஜக³த்போதோ வினஶ்வர: ॥ 2-24॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When the wind of mind becomes calm in me, the infinite ocean, the merchant called the individual self and the boat called the world perish - as if by misfortune.
மய்யனந்தமஹாம்போ⁴தா⁴வாஶ்சர்யம் ஜீவவீசய: ।
உத்³யந்தி க்⁴னந்தி கே²லந்தி ப்ரவிஶந்தி ஸ்வபா⁴வத: ॥ 2-25॥
Translation (பா⁴வார்த²):
In me, the infinite ocean, it is a wonder: the waves called individual beings arise, collide, play, and dissolve - all by their own nature.
Browse Related Categories:
