Taittiriya Upanishad - Shiksha Valli - Telugu

తైత్తిరీయ ఉపనిషద్ - శీక్షా వల్లీ is the first vallI of the Taittiriya Upanishad in the Krishna Yajurveda tradition. It begins with peace invocations and then teaches the discipline needed for Vedic learning: phonetics, pronunciation, teacher-student harmony, contemplation on correspondences, study, teaching, truthfulness, and ethical conduct.

This Vedic chant is not only a technical manual for recitation. Its treatment of శీక్షా shows that sacred knowledge requires the whole person: correct sound, controlled speech, memory, humility, generosity, and reverence toward parents, teachers, guests, and dharma. The famous injunctions సత్యం వద and ధర్మం చర make the vallI a foundational source for daily conduct.

(తై. ఆ. 7-1-1)

Translation (భావార్థ):
This source marker identifies the Taittiriya Aranyaka section from which the recitation is drawn.

ఓం శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥

Translation (భావార్థ):
The recitation begins by bowing to the guru lineage and invoking Hari and Om.

ఓం శం నో॑ మి॒త్రశ్శం-వఀరు॑ణః । శం నో॑ భవత్వర్య॒మా । శం న॒ ఇంద్రో॒ బృహ॒స్పతిః॑ । శం నో॒ విష్ణు॑రురుక్ర॒మః । నమో॒ బ్రహ్మ॑ణే । నమ॑స్తే వాయో । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒ బ్రహ్మా॑సి । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒ బ్రహ్మ॑ వదిష్యామి । ఋ॒తం-వఀ ॑దిష్యామి । స॒త్యం-వఀ ॑దిష్యామి । తన్మామ॑వతు । తద్వ॒క్తార॑మవతు । అవ॑తు॒ మామ్ । అవ॑తు వ॒క్తారం᳚ । ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ॥ 1 ॥
ఇతి ప్రథమోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
The opening identifies Vayu as the directly perceptible Brahman and prays for truth, protection of teacher and student, and peace.

శీక్షాం-వ్యాఀ᳚ఖ్యాస్యా॒మః । వర్ణ॒స్స్వరః । మాత్రా॒ బలమ్ । సామ॑ సంతా॒నః । ఇత్యుక్తశ్శీ᳚క్షాధ్యా॒యః ॥ 1 ॥
ఇతి ద్వితీయోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
This section defines the discipline of phonetics through sound, accent, duration, force, smoothness, and continuity.

స॒హ నౌ॒ యశః । స॒హ నౌ బ్ర॑హ్మవ॒ర్చసమ్ । అథాతస్సగ్ంహితాయా ఉపనిషదం-వ్యాఀ᳚ఖ్యాస్యా॒మః । పంచస్వధిక॑రణే॒షు । అధిలోకమధిజ్యౌతిషమధివిద్యమధిప్రజ॑మధ్యా॒త్మమ్ । తా మహాసగ్ంహితా ఇ॑త్యాచ॒క్షతే । అథా॑ధిలో॒కమ్ । పృథివీ పూ᳚ర్వరూ॒పమ్ । ద్యౌరుత్త॑రరూ॒పమ్ । ఆకా॑శస్సం॒ధిః ॥ 1 ॥
వాయు॑స్సంధా॒నమ్ । ఇత్య॑ధిలో॒కమ్ । అథా॑ధిజ్యౌ॒తిషమ్ । అగ్నిః పూ᳚ర్వరూ॒పమ్ । ఆదిత్య ఉత్త॑రరూ॒పమ్ । ఆ॑పస్సం॒ధిః । వైద్యుత॑స్సంధా॒నమ్ । ఇత్య॑ధిజ్యౌ॒తిషమ్ । అథా॑ధివి॒ద్యమ్ । ఆచార్యః పూ᳚ర్వరూ॒పమ్ ॥ 2 ॥
అంతేవాస్యుత్త॑రరూ॒పమ్ । వి॑ద్యా సం॒ధిః । ప్రవచనగ్ం॑ సంధా॒నమ్ । ఇత్య॑ధివి॒ద్యమ్ । అథాధి॒ప్రజమ్ । మాతా పూ᳚ర్వరూ॒పమ్ । పితోత్త॑రరూ॒పమ్ । ప్ర॑జా సం॒ధిః । ప్రజననగ్ం॑ సంధా॒నమ్ । ఇత్యధి॒ప్రజమ్ ॥ 3 ॥
అథాధ్యా॒త్మమ్ । అధరా హనుః పూ᳚ర్వరూ॒పమ్ । ఉత్తరా హనురుత్త॑రరూ॒పమ్ । వాక్సం॒ధిః । జిహ్వా॑ సంధా॒నమ్ । ఇత్యధ్యా॒త్మమ్ । ఇతీమా మ॑హాస॒గ్ం॒హితాః । య ఏవమేతా మహాసగ్ంహితా వ్యాఖ్యా॑తా వే॒ద । సంధీయతే ప్రజ॑యా ప॒శుభిః । బ్రహ్మవర్చసేనాన్నాద్యేన సువర్గ్యేణ॑ లోకే॒న ॥ 4 ॥
ఇతి తృతీయోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
The teaching on great conjunctions links earth and heaven, fire and sun, teacher and student, mother and father, and speech and jaw as meditations on unity.

యశ్ఛంద॑సామృష॒భో వి॒శ్వరూ॑పః । ఛందో॒భ్యోఽధ్య॒మృతా᳚థ్సం బ॒భూవ॑ । స మేంద్రో॑ మే॒ధయా᳚ స్పృణోతు । అ॒మృత॑స్య దేవ॒ ధార॑ణో భూయాసమ్ । శరీ॑రం మే॒ విచ॑ర్షణమ్ । జి॒హ్వా మే॒ మధు॑మత్తమా । కర్ణా᳚భ్యాం భూరి॒ విశ్రు॑వమ్ । బ్రహ్మ॑ణః కో॒శో॑ఽసి మే॒ధయాఽపి॑హితః । శ్రు॒తం మే॑ గోపాయ । ఆ॒వహం॑తీ వితన్వా॒నా ॥ 1 ॥
కు॒ర్వా॒ణా చీర॑మా॒త్మనః॑ । వాసాగ్ం॑సి॒ మమ॒ గావ॑శ్చ । అ॒న్న॒పా॒నే చ॑ సర్వ॒దా । తతో॑ మే॒ శ్రియ॒మావ॑హ । లో॒మ॒శాం ప॒శుభి॑స్స॒హ స్వాహా᳚ । ఆమా॑ యంతు బ్రహ్మచా॒రిణ॒స్స్వాహా᳚ । విమా॑ఽఽయంతు బ్రహ్మచా॒రిణ॒స్స్వాహా᳚ । ప్రమా॑ఽఽయంతు బ్రహ్మచా॒రిణ॒స్స్వాహా᳚ । దమా॑యంతు బ్రహ్మచా॒రిణ॒స్స్వాహా᳚ । శమా॑యంతు బ్రహ్మచా॒రిణ॒స్స్వాహా᳚ ॥ 2 ॥
యశో॒ జనే॑ఽసాని॒ స్వాహా᳚ । శ్రేయా॒న్వస్య॑సోఽసాని॒ స్వాహా᳚ । తం త్వా॑ భగ॒ ప్రవి॑శాని॒ స్వాహా᳚ । స మా॑ భగ॒ ప్రవి॑శ॒ స్వాహా᳚ । తస్మిన్᳚-థ్స॒హస్ర॑శాఖే । నిభ॑గా॒హం త్వయి॑ మృజే॒ స్వాహా᳚ । యథాఽఽపః॒ ప్రవ॑తా॒ఽఽయంతి॑ । యథా॒ మాసా॑ అహర్జ॒రమ్ । ఏ॒వం మాం బ్ర॑హ్మచా॒రిణః॑ । ధాత॒రాయం॑తు స॒ర్వత॒స్స్వాహా᳚ । ప్ర॒తి॒వే॒శో॑ఽసి॒ ప్రమా॑భాహి॒ ప్రమా॑పద్యస్వ ॥ 3 ॥
ఇతి చతుర్థోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
The Medha prayer asks Indra and the Vedic power of speech to grant intelligence, memory, students, prosperity, and the radiance of sacred learning.

భూర్భువ॒స్సువ॒రితి॒ వా ఏ॒తాస్తి॒స్రో వ్యాహృ॑తయః । తాసా॑ముహస్మై॒ తాం చ॑తు॒ర్థీమ్ । మాహా॑చమస్యః॒ ప్రవే॑దయతే । మహ॒ ఇతి॑ । తద్బ్రహ్మ॑ । స ఆ॒త్మా । అంగా᳚న్య॒న్యా దే॒వతాః᳚ । భూరితి॒ వా అ॒యం-లోఀ॒కః । భువ॒ ఇత్యం॒తరి॑క్షమ్ । సువ॒రిత్య॒సౌ లో॒కః ॥ 1 ॥
మహ॒ ఇత్యా॑ది॒త్యః । ఆ॒ది॒త్యేన॒ వావ సర్వే॑ లో॒కా మహీ॑యంతే । భూరితి॒ వా అ॒గ్నిః । భువ॒ ఇతి॑ వా॒యుః । సువ॒రిత్యా॑ది॒త్యః । మహ॒ ఇతి॑ చం॒ద్రమాః᳚ । చం॒ద్రమ॑సా॒ వావ సర్వా॑ణి॒ జ్యోతీగ్ం॑షి॒ మహీ॑యంతే । భూరితి॒ వా ఋచః॑ । భువ॒ ఇతి॒ సామా॑ని । సువ॒రితి॒ యజూగ్ం॑షి ॥ 2 ॥
మహ॒ ఇతి॒ బ్రహ్మ॑ । బ్రహ్మ॑ణా॒ వావ సర్వే॑ వే॒దా మహీ॑యంతే । భూరితి॒ వై ప్రా॒ణః । భువ॒ ఇత్య॑పా॒నః । సువ॒రితి॑ వ్యా॒నః । మహ॒ ఇత్యన్నం᳚ । అన్నే॑న॒ వావ సర్వే᳚ ప్రా॒ణా మహీ॑యంతే । తా వా ఏ॒తాశ్చత॑స్రశ్చతు॒ర్ధా । చత॑స్రశ్చతస్రో॒ వ్యాహృ॑తయః । తా యో వేద॑ । స వే॑ద॒ బ్రహ్మ॑ । సర్వే᳚ఽస్మై దే॒వా బ॒లిమావ॑హంతి ॥ 3 ॥
ఇతి పంచమోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
The four great utterances are explained cosmically as worlds, deities, Vedas, and vital functions, with the great fourth expanding the vision.

స య ఏ॒షో᳚ఽంతరహృ॑దయ ఆకా॒శః । తస్మి॑న్న॒యం పురు॑షో మనో॒మయః॑ । అమృ॑తో హిర॒ణ్మయః॑ । అంత॑రేణ॒ తాలు॑కే । య ఏ॒షస్తన॑ ఇవావ॒లంబ॑తే । సేం᳚ద్రయో॒నిః । యత్రా॒సౌ కే॑శాం॒తో వి॒వర్త॑తే । వ్య॒పోహ్య॑ శీర్షకపా॒లే । భూరిత్య॒గ్నౌ ప్రతి॑తిష్ఠతి । భువ॒ ఇతి॑ వా॒యౌ ॥ 1 ॥
సువ॒రిత్యా॑ది॒త్యే । మహ॒ ఇతి॒ బ్రహ్మ॑ణి । ఆ॒ప్నోతి॒ స్వారా᳚జ్యమ్ । ఆ॒ప్నోతి॒ మన॑స॒స్పతిం᳚ । వాక్ప॑తి॒శ్చక్షు॑ష్పతిః । శ్రోత్ర॑పతిర్వి॒జ్ఞాన॑పతిః । ఏ॒తత్తతో॑ భవతి । ఆ॒కా॒శశ॑రీరం॒ బ్రహ్మ॑ । స॒త్యాత్మ॑ ప్రా॒ణారా॑మం॒ మన॑ ఆనందమ్ । శాంతి॑సమృద్ధమ॒మృతం᳚ । ఇతి॑ ప్రాచీన యో॒గ్యోపా᳚స్స్వ ॥ 2 ॥
ఇతి షష్ఠోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
The heart-space meditation presents the inner golden person and the ascent through the subtle channel toward sovereignty and Brahman.

పృ॒థి॒వ్యం॑తరి॑క్షం॒ ద్యౌర్దిశో॑ఽవాంతరది॒శాః । అ॒గ్నిర్వా॒యురా॑ది॒త్యశ్చం॒ద్రమా॒ నక్ష॑త్రాణి । ఆప॒ ఓష॑ధయో॒ వన॒స్పత॑య ఆకా॒శ ఆ॒త్మా । ఇత్య॑ధిభూ॒తమ్ । అథాధ్యా॒త్మమ్ । ప్రా॒ణో వ్యా॒నో॑ఽపా॒న ఉ॑దా॒నస్స॑మా॒నః । చక్షు॒శ్శ్రోత్రం॒ మనో॒ వాక్త్వక్ । చర్మ॑మా॒గ్ం॒సగ్గ్ స్నావాస్థి॑ మ॒జ్జా । ఏ॒తద॑ధివి॒ధాయ॒ ఋషి॒రవో॑చత్ । పాంక్తం॒-వాఀ ఇ॒దగ్ం సర్వం᳚ । పాంక్తే॑నై॒వ పాంక్తగ్గ్॑ స్పృణో॒తీతి॑ ॥ 1 ॥
ఇతి సప్తమోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
The teaching arranges the cosmos and the person into fivefold groups, showing that the macrocosm and microcosm mirror one another.

ఓమితి॒ బ్రహ్మ॑ । ఓమితీ॒దగ్ం సర్వం᳚ । ఓమిత్యే॒తద॑నుకృతి హ స్మ॒ వా అ॒ప్యో శ్రా॑వ॒యేత్యాశ్రా॑వయంతి । ఓమితి॒ సామా॑ని గాయంతి । ఓగ్ం శోమితి॑ శ॒స్త్రాణి॑ శగ్ంసంతి । ఓమిత్య॑ధ్వ॒ర్యుః ప్ర॑తిగ॒రం ప్రతి॑గృణాతి । ఓమితి॒ బ్రహ్మా॒ ప్రసౌ॑తి । ఓమిత్య॑గ్నిహో॒త్రమను॑జానాతి । ఓమితి॑ బ్రాహ్మ॒ణః ప్ర॑వ॒క్ష్యన్నా॑హ॒ బ్రహ్మోపా᳚ప్నవా॒నీతి॑ । బ్రహ్మై॒వోపా᳚ప్నోతి ॥ 1 ॥
ఇత్యష్టమోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
The syllable Om is declared to be Brahman and the whole; it sanctifies Vedic recitation, ritual response, teaching, and attainment.

ఋతం చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । సత్యం చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । తపశ్చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । దమశ్చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । శమశ్చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । అగ్నయశ్చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । అగ్నిహోత్రం చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । అతిథయశ్చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । మానుషం చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । ప్రజా చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । ప్రజనశ్చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । ప్రజాతిశ్చ స్వాధ్యాయప్రవ॑చనే॒ చ । సత్యమితి సత్యవచా॑ రాథీ॒తరః । తప ఇతి తపోనిత్యః పౌ॑రుశి॒ష్టిః । స్వాధ్యాయప్రవచనే ఏవేతి నాకో॑ మౌద్గ॒ల్యః ।
తద్ధి తప॑స్తద్ధి॒ తపః ॥ 1 ॥
ఇతి నవమోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
Truth, austerity, self-control, rituals, hospitality, family duty, and especially self-study and teaching are praised as inseparable disciplines.

అ॒హం-వృఀ॒క్షస్య॒ రేరి॑వా । కీ॒ర్తిః పృ॒ష్ఠం గి॒రేరి॑వ । ఊ॒ర్ధ్వప॑విత్రో వా॒జినీ॑వ స్వ॒మృత॑మస్మి । ద్రవి॑ణ॒గ్ం॒ సవ॑ర్చసమ్ । సుమేధా అ॑మృతో॒క్షితః । ఇతి త్రిశంకోర్వేదా॑నువ॒చనమ్ ॥ 1 ॥
ఇతి దశమోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
Trishanku's declaration celebrates the Self as the mover of the tree, glory like a mountain peak, purity, wealth of radiance, intelligence, and immortality.

వేదమనూచ్యాచార్యోఽంతేవాసినమ॑నుశా॒స్తి । సత్యం॒-వఀద । ధర్మం॒ చర । స్వాధ్యాయా᳚న్మా ప్ర॒మదః । ఆచార్యాయ ప్రియం ధనమాహృత్య ప్రజాతంతుం మా వ్య॑వచ్ఛే॒త్సీః । సత్యాన్న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ । ధర్మాన్న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ । కుశలాన్న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ । భూత్యై న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ । స్వాధ్యాయప్రవచనాభ్యాం న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ ॥ 1 ॥
దేవపితృకార్యాభ్యాం న ప్రమ॑దిత॒వ్యమ్ । మాతృ॑దేవో॒ భవ । పితృ॑దేవో॒ భవ । ఆచార్య॑దేవో॒ భవ । అతిథి॑దేవో॒ భవ । యాన్యనవద్యాని॑ కర్మా॒ణి । తాని సేవి॑తవ్యా॒ని । నో ఇ॑తరా॒ణి । యాన్యస్మాకగ్ం సుచ॑రితా॒ని । తాని త్వయో॑పాస్యా॒ని ॥ 2 ॥
నో ఇ॑తరా॒ణి । యే కే చారుమచ్ఛ్రేయాగ్ం॑సో బ్రా॒హ్మణాః । తేషాం త్వయాఽఽసనే న ప్రశ్వ॑సిత॒వ్యమ్ । శ్రద్ధ॑యా దే॒యమ్ । అశ్రద్ధ॑యాఽదే॒యమ్ । శ్రి॑యా దే॒యమ్ । హ్రి॑యా దే॒యమ్ । భి॑యా దే॒యమ్ । సంవిఀ ॑దా దే॒యమ్ । అథ యది తే కర్మవిచికిథ్సా వా వృత్తవిచికి॑థ్సా వా॒ స్యాత్ ॥ 3 ॥
యే తత్ర బ్రాహ్మణా᳚స్సంమ॒ర్శినః । యుక్తా॑ ఆయు॒క్తాః । అలూక్షా॑ ధర్మ॑కామా॒స్స్యుః । యథా తే॑ తత్ర॑ వర్తే॒రన్న్ । తథా తత్ర॑ వర్తే॒థాః । అథాభ్యా᳚ఖ్యా॒తేషు । యే తత్ర బ్రాహ్మణా᳚స్సంమ॒ర్శినః । యుక్తా॑ ఆయు॒క్తాః । అలూక్షా॑ ధర్మకామా॒స్స్యుః । యథా తే॑ తేషు॑ వర్తే॒రన్న్ । తథా తేషు॑ వర్తే॒థాః । ఏష॑ ఆదే॒శః । ఏష ఉ॑పదే॒శః । ఏషా వే॑దోప॒నిషత్ । ఏతద॑నుశా॒సనమ్ । ఏవముపా॑సిత॒వ్యమ్ । ఏవము చైత॑దుపా॒స్యమ్ ॥ 4 ॥
ఇత్యేకాదశఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
The convocation address commands the student to speak truth, practice dharma, honor study, teacher, family continuity, welfare, and generous giving.

శం నో॑ మి॒త్రశ్శం-వఀరు॑ణః । శం నో॑ భవత్వర్య॒మా । శం న॒ ఇంద్రో॒ బృహ॒స్పతిః॑ । శం నో॒ విష్ణు॑రురుక్ర॒మః । నమో॒ బ్రహ్మ॑ణే । నమ॑స్తే వాయో । త్వమే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒ బ్రహ్మా॑సి । త్వామే॒వ ప్ర॒త్యక్షం॒ బ్రహ్మావా॑దిషమ్ । ఋ॒తమ॑వాదిషమ్ । స॒త్యమ॑వాదిషమ్ । తన్మామా॑వీత్ । తద్వ॒క్తార॑మావీత్ । ఆవీ॒న్మామ్ । ఆవీ᳚ద్వ॒క్తారం᳚ । ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ॥ 1 ॥
ఇతి ద్వాదశోఽనువాకః ॥

Translation (భావార్థ):
The closing repeats the peace invocation, now as a fulfilled declaration that truth has been spoken and teacher and student have been protected.

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
॥ శ్రీ కృష్ణార్పణమస్తు ॥

Translation (భావార్థ):
The traditional closing offers the recitation to Hari and Sri Krishna.

Browse Related Categories: