శ్రీ రుద్రం, also called the రుద్ర-ప్రశ్నః, is one of the most revered hymns of the కృష్ణ యజుర్వేద, found in the తైత్తిరీయ సంహిత (4.5). It is a Vedic salutation to రుద్ర - the power that can appear fearsome as the remover of ignorance and obstacles, and compassionate as the healer who restores harmony.
The recitation traditionally has two parts: నమకం (the section centered on repeated నమః - "salutations / surrender") and చమకం (the section centered on చ మే - "and to me"). Read together, they move from humility and appeasement, to praise of రుద్ర in every direction and form, to prayer for wellbeing, inner strength, and a complete, well-ordered life.
కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితా
చతుర్థం-వైఀశ్వదేవం కాండం పంచమః ప్రపాఠకః
ఓం నమో భగవతే॑ రుద్రా॒య ॥
Translation (భావార్థ):
Om. Salutations to the blessed Lord Rudra.
నమ॑స్తే రుద్ర మ॒న్యవ॑ ఉ॒తోత॒ ఇష॑వే॒ నమః॑ ।
నమ॑స్తే అస్తు॒ ధన్వ॑నే బా॒హుభ్యా॑ము॒త తే॒ నమః॑ ॥
Translation (భావార్థ):
O Rudra, salutations to your fierce power and to your arrow; salutations to your bow and to your two arms.
యా త॒ ఇషుః॑ శి॒వత॑మా శి॒వం బ॒భూవ॑ తే॒ ధనుః॑ ।
శి॒వా శ॑ర॒వ్యా॑ యా తవ॒ తయా॑ నో రుద్ర మృడయ ।
Translation (భావార్థ):
May your arrow, bow, and quiver become auspicious and benevolent; with that, O Rudra, be gracious to us.
యా తే॑ రుద్ర శి॒వా త॒నూరఘో॒రాఽపా॑పకాశినీ ।
తయా॑ నస్త॒నువా॒ శంత॑మయా॒ గిరి॑శంతా॒భిచా॑కశీహి ॥
Translation (భావార్థ):
O Rudra, with your peaceful, non-harmful, purifying form, look upon us graciously, O Lord of the mountains.
యామిషుం॑ గిరిశంత॒ హస్తే॒ బిభ॒ర్ష్యస్త॑వే ।
శి॒వాం గి॑రిత్ర॒ తాం కు॑రు॒ మా హిగ్ం॑సీః॒ పురు॑షం॒ జగ॑త్॥
Translation (భావార్థ):
O mountain-roamer, make the arrow in your hand auspicious; do not harm people or the world.
శి॒వేన॒ వచ॑సా త్వా॒ గిరి॒శాచ్ఛా॑ వదామసి ।
యథా॑ నః॒ సర్వ॒మిజ్జగ॑దయ॒క్ష్మగ్ం సు॒మనా॒ అస॑త్ ॥
Translation (భావార్థ):
O Lord of the mountains, we pray to you with auspicious words; may this whole world be free of affliction and may our hearts be well-disposed.
అధ్య॑వోచదధివ॒క్తా ప్ర॑థ॒మో దైవ్యో॑ భి॒షక్ ।
అహీగ్॑శ్చ॒ సర్వాం᳚జం॒భయ॒న్-థ్సర్వా᳚శ్చ యాతుధా॒న్యః॑ ॥
Translation (భావార్థ):
May the foremost divine healer speak on our behalf and subdue all poisons and destructive forces.
అ॒సౌ యస్తా॒మ్రో అ॑రు॒ణ ఉ॒త బ॒భ్రుస్సు॑మం॒గలః॑ ।
యే చే॒మాగ్ం రు॒ద్రా అ॒భితో॑ ది॒క్షు శ్రి॒తాః స॑హస్ర॒శోఽవై॑షా॒గ్ం॒ హేడ॑ ఈమహే ॥
Translation (భావార్థ):
To the auspicious Rudra who appears in many hues, and to the Rudras established in all directions, we offer salutations to soften their fierce intensity.
అ॒సౌ యో॑ఽవ॒సర్ప॑తి॒ నీల॑గ్రీవో॒ విలో॑హితః ।
ఉ॒తైనం॑ గో॒పా అ॑దృశ॒న్నదృ॑శన్నుదహా॒ర్యః॑ ।
Translation (భావార్థ):
That blue-necked, red-hued Rudra who moves about is seen by cowherds and by those who draw water.
ఉ॒తైనం॒-విఀశ్వా॑ భూ॒తాని॒ స దృ॒ష్టో మృ॑డయాతి నః ॥
Translation (భావార్థ):
All beings see him; may he, being perceived everywhere, be gracious to us.
నమో॑ అస్తు॒ నీల॑గ్రీవాయ సహస్రా॒క్షాయ॑ మీ॒ఢుషే᳚ ।
అథో॒ యే అ॑స్య॒ సత్వా॑నో॒ఽహం తేభ్యో॑ఽకర॒న్నమః॑ ॥
Translation (భావార్థ):
Salutations to the blue-necked, thousand-eyed, bountiful Lord - and to all his attendant forms.
ప్రముం॑చ॒ ధన్వ॑న॒స్త్వము॒భయో॒రార్త్ని॑ యో॒ర్జ్యామ్ ।
యాశ్చ॑ తే॒ హస్త॒ ఇష॑వః॒ పరా॒ తా భ॑గవో వప ॥
Translation (భావార్థ):
Loosen your bowstring from both ends, and set aside the arrows in your hand, O Lord.
అ॒వ॒తత్య॒ ధను॒స్త్వగ్ం సహ॑స్రాక్ష॒ శతే॑షుధే ।
ని॒శీర్య॑ శ॒ల్యానాం॒ ముఖా॑ శి॒వో నః॑ సు॒మనా॑ భవ ॥
Translation (భావార్థ):
Unstring the bow, blunt the arrow-points, and be benevolent and kindly disposed toward us.
విజ్యం॒ ధనుః॑ కప॒ర్దినో॒ విశ॑ల్యో॒ బాణ॑వాగ్ం ఉ॒త ।
అనే॑శన్న॒స్యేష॑వ ఆ॒భుర॑స్య నిషం॒గథిః॑ ॥
Translation (భావార్థ):
May the bow of the matted-haired Lord be unstrung, the arrows harmless, and the quiver non-threatening.
యా తే॑ హే॒తిర్మీ॑డుష్టమ॒ హస్తే॑ బ॒భూవ॑ తే॒ ధనుః॑ ।
తయా॒ఽస్మాన్, వి॒శ్వత॒స్త్వమ॑య॒క్ష్మయా॒ పరి॑బ్భుజ ॥
Translation (భావార్థ):
With that weapon-power and bow in your hand, protect us on all sides and keep us free from affliction.
నమ॑స్తే అ॒స్త్వాయు॑ధా॒యానా॑తతాయ ధృ॒ష్ణవే᳚ ।
ఉ॒భాభ్యా॑ము॒త తే॒ నమో॑ బా॒హుభ్యాం॒ తవ॒ ధన్వ॑నే ॥
Translation (భావార్థ):
Salutations to your readied weapon, to your strong arms, and to your bow.
పరి॑ తే॒ ధన్వ॑నో హే॒తిర॒స్మాన్ వృ॑ణక్తు వి॒శ్వతః॑ ।
అథో॒ య ఇ॑షు॒ధిస్తవా॒రే అ॒స్మన్నిధే॑హి॒ తమ్ ॥ 1 ॥
Translation (భావార్థ):
May the missile-power of your bow not strike us but turn away on all sides; place your quiver far away from us. (End of Anuvaka 1.)
సదాశి॒వోమ్ ।
ఓం శాంతిః॒ శాంతిః॒ శాంతిః॑ ।
