ଉଦକ ଶାନ୍ତି (ପୁଣ୍ୟାହ ଵାଚନଂ)
1.0 କଲଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପନ ପ୍ରୟୋଗ ମନ୍ତ୍ରାଃ
ବ୍ରହ୍ମ॑ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଵିସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ ।
ସ ବୁ॒ଧ୍ନିୟା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ୟୋନି॒-ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ।
ନାକେ॑ ସୁପ॒ର୍ଣ ମୁପ॒ୟ-ତ୍ପତ॑ନ୍ତଗ୍ମ୍ ହୃ॒ଦା ଵେନ॑ନ୍ତୋ ଅ॒ଭ୍ୟଚ॑କ୍ଷ-ତତ୍ଵା ।
ହିର॑ଣ୍ୟପକ୍ଷଂ॒-ଵଁରୁ॑ଣସ୍ୟ ଦୂ॒ତଂ-ୟଁ॒ମସ୍ୟ॒ ୟୋନୌ॑ ଶକୁ॒ନ-ମ୍ଭୁ॑ର॒ଣ୍ୟୁମ୍ ।
ଆପ୍ୟା॑ୟସ୍ଵ॒ ସମେ॑ତୁ ତେ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑-ସ୍ସୋମ॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ୟମ୍ । ଭଵା॒ ଵାଜ॑ସ୍ୟ ସଙ୍ଗ॒ଥେ ।
ୟୋ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଅ॒ଗ୍ନୌ ୟୋ ଅ॒ଫ୍ସୁ ୟ ଓଷ॑ଧୀଷୁ॒ ୟୋ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵିଶ୍ଵା॒
ଭୁଵ॑ନା-ଽଽଵି॒ଵେଶ॒ ତସ୍ମୈ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାୟ॒ ନମୋ॑ ଅସ୍ତୁ । 1 (ଅପ ଉପସ୍ପୃଶ୍ୟ)
ଇ॒ଦଂ-ଵିଁଷ୍ଣୁ॒ ର୍ଵିଚ॑କ୍ରମେ ତ୍ରେ॒ଧା ନିଦ॑ଧେ ପ॒ଦମ୍ । ସମୂ॑ଢମସ୍ୟ ପାଗ୍ମ୍ ସୁ॒ରେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵା॑ ଅଵୀଵୃଧନ୍-ଥ୍ସମୁ॒ଦ୍ରଵ୍ୟ॑ଚସ॒-ଙ୍ଗିରଃ॑ ।
ର॒ଥୀତ॑ମଗ୍ମ୍ ରଥୀ॒ନାଂ-ଵାଁଜା॑ନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସତ୍ପ॑ତି॒-ମ୍ପତି᳚ମ୍ ।
ଆପୋ॒ ଵା ଇ॒ଦଂଗ୍ମ୍ ସର୍ଵଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନ୍ୟାପଃ॑ ପ୍ରା॒ଣା ଵା ଆପଃ॑ ପ॒ଶଵ॒ ଆପୋ-ଽନ୍ନ॒ମାପୋ-ଽମୃ॑ତ॒ମାପ॑-ସ୍ସ॒ମ୍ରାଡାପୋ॑ ଵି॒ରାଡାପ॑-ସ୍ସ୍ଵ॒ରାଡାପ॒-ଶ୍ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ଶ୍ୟାପୋ॒ ଜ୍ୟୋତୀ॒ଗ୍॒ଷ୍ୟାପୋ॒ ୟଜୂ॒ଗ୍॒ଷ୍ୟାପ॑-ସ୍ସ॒ତ୍ୟମାପ॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତା॒ ଆପୋ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒ରାପ॒ ଓମ୍ । 2
ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଵା ଆପଃ॑ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମେ॒ଵାରଭ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି ।
ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି ।
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଆପଃ॑ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାରଭ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି ।
ଵଜ୍ରୋ॒ ଵା ଆପଃ॑ । ଵଜ୍ର॑ମେ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟେଭ୍ୟଃ ପ୍ର॒ହୃତ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି ।
ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି ।
ଆପୋ॒ ଵୈ ର॑କ୍ଷୋ॒ଘ୍ନୀଃ । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି ।
ଆପୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ଧାମ॑ । ଦେ॒ଵାନା॑ମେ॒ଵ ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ଧାମ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି ।
ଆପୋ॒ ଵୈ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାରଭ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଣୀୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି ।
ଅ॒ପଃ ପ୍ରଣ॑ୟତି ।
ଆପୋ॒ ଵୈ ଶା॒ନ୍ତାଃ । ଶା॒ନ୍ତାଭି॑ରେ॒ଵାସ୍ୟ॒ ଶୁଚଗ୍ମ୍॑ ଶମୟତି । ଦେ॒ଵୋ ଵଃ॑
ସଵି॒ତୋ-ତ୍ପୁ॑ନା॒ତ୍ଵ-ଚ୍ଛି॑ଦ୍ରେଣ ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ॒ ଵସୋ॒ସ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॑ ॥ 3
1.1 ଵେଦାରମ୍ଭେ ସର୍ଵସାଧାରଣ୍ୟେନ ଜପ୍ୟାଃ ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଓ-ମ୍ଭୂଃ ତଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁ-ର୍ଵରେ᳚ଣ୍ୟମ୍ । ଓ-ମ୍ଭୁଵଃ॑ ଭର୍ଗୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ଧୀମହି । ଓଗ୍ମ୍ ସୁଵଃ॑ ଧିୟୋ॒ ୟୋନଃ॑ ପ୍ରଚୋ॒ଦୟା᳚ତ୍ ।
ଓ-ମ୍ଭୂଃ ତଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁ-ର୍ଵରେ᳚ଣ୍ୟମ୍ । ଭର୍ଗୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ଧୀମହି । ଓ-ମ୍ଭୁଵଃ ଧିୟୋ॒ ୟୋନଃ॑ ପ୍ରଚୋ॒ଦୟା᳚ତ୍ ।
ଓଗ୍ମ୍ ସୁଵଃ॑ ତଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁ-ର୍ଵରେ᳚ଣ୍ୟଂ॒ ଭର୍ଗୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ଧୀମହି । ଧିୟୋ॒ ୟୋନଃ॑ ପ୍ରଚୋ॒ଦୟା᳚ତ୍ । ଓଂ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ।
1.2 ଵେଦାଦୟଃ
ଅ॒ଗ୍ନିମୀ᳚ଳେ ପୁ॒ରୋହି॑ତଂ-ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑
ଦେ॒ଵମୃ॒ତ୍ଵିଜ᳚ମ୍ । ହୋତା᳚ରଂ ରତ୍ନ॒ ଧାତ॑ମମ୍ ।
ଇ॒ଷେ ତ୍ଵୋ॒ର୍ଜେତ୍ଵା॑ ଵା॒ୟଵ॑ସ୍ସ୍ଥୋ ପା॒ୟଵ॑ସ୍ଥ ଦେ॒ଵୋ ଵ॑ସ୍ସଵି॒ତା ପ୍ରାର୍ପ॑ୟତୁ॒ ଶ୍ରେଷ୍ଠ॑ତମାୟ॒ କର୍ମ॑ଣେ ।
ଅଗ୍ନ॒ ଆୟା॑ହି ଵୀ॒ତୟେ॑ ଗୃଣା॒ନୋ ହ॒ଵ୍ୟଦା॑ତୟେ । ନିହୋତା॑ ସଥ୍ସି ବ॒ର୍॒ହିଷି॑ ।
ଶନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵୀର॒ଭିଷ୍ଟ॑ୟ॒ ଆପୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ ପୀ॒ତୟେ᳚ । ଶଂ-ୟୋଁର॒ଭିସ୍ର॑ଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ 1 (1) ॥
1.3 ରକ୍ଷୋଘ୍ନଂ
କୃ॒ଣୁ॒ଷ୍ଵ ପାଜଃ॒ ପ୍ରସି॑ତି॒ନ୍ନ ପୃ॒ଥ୍ଵୀଂ-ୟାଁ॒ହି ରାଜେ॒ ଵାମ॑ଵା॒ଗ୍ମ୍॒ ଇଭେ॑ନ । ତୃ॒ଷ୍ଵୀମନୁ॒ ପ୍ରସି॑ତିଂ-ଦ୍ରୂଣା॒ନୋ-ଽସ୍ତା॑-ଽସି॒ ଵିଦ୍ଧ୍ୟ॑ ର॒କ୍ଷସ॒ ସ୍ତପି॑ଷ୍ଠୈଃ । ତଵ॑ ଭ୍ର॒ମାସ॑ ଆଶୁ॒ୟା ପ॑ତଂ॒ ତ୍ୟନୁ॑ସ୍ପୃଶ-ଧୃଷ॒ତା ଶୋଶୁ॑ଚାନଃ । ତପୂଗ୍॑ଷ୍ୟଗ୍ନେ ଜୁ॒ହ୍ଵା॑ ପତଂ॒-ଗାନସ॑ନ୍ଦିତୋ॒ ଵିସୃ॑ଜ॒ ଵିଷ୍ଵ॑ ଗୁ॒ଲ୍କାଃ । ପ୍ରତି॒ସ୍ପଶୋ॒ ଵିସୃ॑ଜ॒-ତୂର୍ଣି॑ତମୋ॒ ଭଵା॑ ପା॒ୟୁର୍ଵି॒ଶୋ ଅ॒ସ୍ୟା ଅଦ॑ବ୍ଧଃ ॥ 2 ॥
ୟୋନୋ॑ ଦୂ॒ରେ ଅ॒ଘଶଗ୍ମ୍॑ସୋ॒ୟୋ ଅନ୍ତ୍ୟଗ୍ନେ॒ ମାକି॑ଷ୍ଟେ॒ ଵ୍ୟଥି॒ରା ଦ॑ଧର୍ଷୀତ୍ । ଉଦ॑ଗ୍ନେ ତିଷ୍ଠ॒ ପ୍ରତ୍ୟା ତ॑ନୁଷ୍ଵ॒ନ୍ୟ॑ମିତ୍ରାଗ୍ମ୍॑ ଓଷତା-ତ୍ତିଗ୍ମହେତେ । ୟୋ ନୋ॒ ଅରା॑ତିଗ୍ମ୍ ସମିଧାନ ଚ॒କ୍ରେ ନୀ॒ଚା ତନ୍ଧ॑କ୍ଷ୍ୟତ॒ ସନ୍ନ ଶୁଷ୍କ᳚ମ୍ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵୋ ଭ॑ଵ॒ ପ୍ରତି॑ ଵି॒ଧ୍ୟା-ଧ୍ୟ॒ସ୍ମଦା॒ ଵିଷ୍କୃ॑ଣୁଷ୍ଵ॒ ଦୈଵ୍ୟା᳚ନ୍ୟଗ୍ନେ । ଅଵ॑ସ୍ଥି॒ରା ତ॑ନୁହି ୟାତୁ॒ ଜୂନା᳚-ଞ୍ଜା॒ମିମଜା॑ମିଂ॒ ପ୍ରମୃ॑ଣୀହି॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ ॥ 3 ॥
ସତେ॑ ଜାନାତି ସୁମ॒ତିଂ-ୟଁ॑ ଵିଷ୍ଠ॒ୟ ଈଵ॑ତେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ ଗା॒ତୁମୈର॑ତ୍ । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ୟସ୍ମୈ ସୁ॒ଦିନା॑ନି ରା॒ୟୋ ଦ୍ୟୁ॒ମ୍ନାନ୍ୟ॒ର୍ୟୋ ଵିଦୁରୋ॑ ଅ॒ଭିଦ୍ୟୌ᳚ତ୍ । ସେଦ॑ଗ୍ନେ ଅସ୍ତୁ ସୁ॒ଭଗ॑ ସ୍ସୁ॒ଦାନୁ॒-ର୍ୟସ୍ତ୍ଵା॒ ନିତ୍ୟେ॑ନ ହ॒ଵିଷା॒ ୟ ଉ॒କ୍ଥୈଃ । ପିପ୍ରୀ॑ଷତି॒ ସ୍ଵ ଆୟୁ॑ଷି ଦୁରୋ॒ଣେ ଵିଶ୍ଵେଦ॑ସ୍ମୈ ସୁ॒ଦିନା॒-ସା-ଽସ॑ଦି॒ଷ୍ଟିଃ । ଅର୍ଚା॑ମିତେ ସୁମ॒ତି-ଙ୍ଘୋଷ୍ୟ॒ର୍ଵାଖ୍-ସନ୍ତେ॑ ଵା॒ ଵାତା॑ ଜରତା ମି॒ୟଙ୍ଗୀଃ ॥ 4 ॥
ସ୍ଵଶ୍ଵା᳚ସ୍ତ୍ଵା ସୁ॒ରଥା॑ ମର୍ଜୟେ-ମା॒ସ୍ମେ କ୍ଷ॒ତ୍ରାଣି॑ ଧାରୟେ॒ର-ନୁ॒ଦ୍ୟୂନ୍ । ଇ॒ହ ତ୍ଵା॒ ଭୂର୍ୟା ଚ॑ରେ॒ଦୁପ॒ତ୍ମ-ନ୍ଦୋଷା॑ଵସ୍ତ-ର୍ଦୀଦି॒ଵାଗ୍ମ୍ ସ॒ମନୁ॒ଦ୍ୟୂନ୍ । କ୍ରୀଡ॑ନ୍ତସ୍ତ୍ଵା ସୁ॒ମନ॑ସ ସ୍ସପେମା॒ଭି ଦ୍ୟୁ॒ମ୍ନା ତ॑ସ୍ଥି॒ଵାଗ୍ମ୍ସୋ॒ ଜନା॑ନାମ୍ ।
ୟସ୍ତ୍ଵା॒ ସ୍ଵଶ୍ଵ॑ସ୍ସୁହିର॒ଣ୍ୟୋ ଅ॑ଗ୍ନ ଉପ॒ୟାତି॒ ଵସୁ॑ମତା॒ ରଥେ॑ନ । ତସ୍ୟ॑ ତ୍ରା॒ତା ଭ॑ଵସି॒ ତସ୍ୟ॒ ସଖା॒ ୟସ୍ତ॑ ଆତି॒ଥ୍ୟ ମା॑ନୁ॒ଷଗ୍ ଜୁଜୋ॑ଷତ୍ ॥ 5 ॥
ମ॒ହୋରୁ॑ଜାମି ବ॒ନ୍ଧୁତା॒ ଵଚୋ॑ ଭି॒ସ୍ତନ୍ମା॑ ପି॒ତୁର୍ଗୋତ॑ମା॒ଦ ନ୍ଵି॑ୟାୟ । ତ୍ଵନ୍ନୋ॑ ଅ॒ସ୍ୟ ଵଚ॑ସ-ଶ୍ଚିକିଦ୍ଧି॒ ହୋତ॑ର୍ୟଵିଷ୍ଠ ସୁକ୍ରତୋ॒ ଦମୂ॑ନାଃ । ଅସ୍ଵ॑ପ୍ନ ଜସ୍ତ॒ରଣ॑ୟ ସ୍ସୁ॒ଶେଵା॒ ଅତ॑ନ୍ଦ୍ରାସୋ-ଽଵୃ॒କା ଅଶ୍ର॑ମିଷ୍ଠାଃ । ତେ ପା॒ୟଵ॑-ସ୍ସ॒ଧ୍ରିୟ॑ଞ୍ଚୋ ନି॒ଷଦ୍ୟାଗ୍ନେ॒ ତଵ॑ ନଃ ପାନ୍ତ୍ଵମୂର । ୟେ ପା॒ୟଵୋ॑ ମାମତେ॒ୟ-ନ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତୋ ଅ॒ନ୍ଧ-ନ୍ଦୁ॑ରି॒ତାଦ ର॑କ୍ଷନ୍ନ୍ ।
ର॒ରକ୍ଷ॒ ତାନ୍-ଥ୍ସୁ॒କୃତୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦା॒ ଦିଫ୍ସ॑ନ୍ତ॒ ଇଦ୍ରି॒ପଵୋ॒ ନାହ॑ ଦେଭୁଃ ॥ 6 ॥
ତ୍ଵୟା॑ ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସ॑ଧ॒ନ୍ୟ॑-ସ୍ତ୍ଵୋତା॒ ସ୍ତଵ॒ ପ୍ରଣୀ᳚ତ୍ୟ ଶ୍ୟାମ॒ ଵାଜାନ୍॑ । ଉ॒ଭାଶଗ୍ମ୍ ସା॑ ସୂଦୟ ସତ୍ୟତା ତେ-ଽନୁଷ୍ଠୁ॒ୟା କୃ॑ଣୁହ୍ୟ-ହ୍ରୟାଣ ।
ଅ॒ୟା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ସ॒ମିଧା॑ ଵିଧେମ॒ ପ୍ରତି॒ସ୍ତୋମଗ୍ମ୍॑ ଶ॒ସ୍ୟମା॑ନ-ଙ୍ଗୃଭାୟ । ଦହା॒ଶସୋ॑ ର॒କ୍ଷସଃ॑ ପା॒ହ୍ୟ॑ସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ରୁ॒ହୋ ନି॒ଦୋ ମି॑ତ୍ରମହୋ ଅଵ॒ଦ୍ୟାତ୍ । ର॒କ୍ଷୋ॒ହଣଂ॑ ଁଵା॒ଜିନ॒ମାଜି॑ ଘର୍ମି ମି॒ତ୍ର-ମ୍ପ୍ରଥି॑ଷ୍ଠ॒ ମୁପ॑ୟାମି॒ ଶର୍ମ॑ । ଶିଶା॑ନୋ ଅ॒ଗ୍ନିଃ କ୍ରତୁ॑ଭି॒ ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧ॒-ସ୍ସନୋ॒ ଦିଵା॒ ସ ରି॒ଷଃ
ପା॑ତୁ॒ ନକ୍ତ᳚ମ୍ ॥ 7 ॥
ଵିଜ୍ୟୋତି॑ଷା ବୃହ॒ତା ଭା᳚ତ୍ୟ॒ଗ୍ନି ରା॒ଵି-ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ନି କୃଣୁତେ ମହି॒ତ୍ଵା । ପ୍ରାଦେ॑ଵୀର୍ମା॒ୟା ସ୍ସ॑ହତେ ଦୁ॒ରେଵା॒ ଶ୍ଶିଶୀ॑ତେ॒ ଶୃଙ୍ଗେ॒ ରକ୍ଷ॑ସେ ଵି॒ନିକ୍ଷେ᳚ ।
ଉ॒ତସ୍ଵା॒ନାସୋ॑ ଦି॒ଵିଷ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ଗ୍ନେ ସ୍ତି॒ଗ୍ମାୟୁ॑ଧା॒ ରକ୍ଷ॑ସେ॒ ହନ୍ତ॒ ଵା ଉ॑ ।
ମଦେ॑ ଚିଦସ୍ୟ॒ ପ୍ରରୁ॑ଜନ୍ତି॒ ଭାମା॒ ନଵ॑ରନ୍ତେ ପରି॒ବାଧୋ॒ ଅଦେ॑ଵୀଃ ॥ 8 (2) ॥
1.4 ଇନ୍ଦ୍ର ସୂକ୍ତଂ
ଇନ୍ଦ୍ରଂ॑ ଁଵୋ ଵି॒ଶ୍ଵତ॒ସ୍ପରି॒ ହଵା॑ମହେ॒ ଜନେ᳚ଭ୍ୟଃ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑ମସ୍ତୁ॒ କେଵ॑ଲଃ । ଇନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ନରୋ॑ ନେ॒ମଧି॑ତା ହଵନ୍ତେ॒ ୟତ୍ପାର୍ୟା॑ ୟୁ॒ନଜ॑ତେ॒ ଧିୟ॒ସ୍ତାଃ । ଶୂରୋ॒ ନୃଷା॑ତା॒ ଶଵ॑ସଶ୍ଚକା॒ ନ ଆ ଗୋମ॑ତି ଵ୍ର॒ଜେ ଭ॑ଜା॒ ତ୍ଵନ୍ନଃ॑ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟାଣି॑ ଶତକ୍ରତୋ॒ ୟା ତେ॒ ଜନେ॑ଷୁ ପ॒ଞ୍ଚସୁ॑ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ତାନି॑ ତ॒ ଆ ଵୃ॑ଣେ । ଅନୁ॑ତେ ଦାୟି ମ॒ହ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟାୟ॑ ସ॒ତ୍ରାତେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମନୁ॑ ଵୃତ୍ର॒ହତ୍ୟେ᳚ ॥ 9 ॥
ଅନୁ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ରମନୁ॒ ସହୋ॑ ୟଜ॒ତ୍ରେନ୍ଦ୍ର॑ ଦେ॒ଵେଭି॒ରନୁ॑ ତେ ନୃ॒ଷହ୍ୟେ᳚ । ଆୟସ୍ମି᳚ନ୍-ଥ୍ସ॒ପ୍ତଵା॑ସ॒ଵା ସ୍ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତି ସ୍ଵା॒ରୁହୋ॑ ୟଥା ।
ଋଷି॑ର୍ହ ଦୀର୍ଘ॒ ଶ୍ରୁତ୍ତ॑ମ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ ଘ॒ର୍ମୋ ଅତି॑ଥିଃ । ଆ॒ମାସୁ॑ ପ॒କ୍ଵମୈର॑ୟ॒ ଆ ସୂର୍ୟଗ୍ମ୍॑ ରୋହୟୋ ଦି॒ଵି । ଘ॒ର୍ମନ୍ନ ସାମ॑ନ୍ତପତା ସୁଵୃ॒କ୍ତିଭି॒-ର୍ଜୁଷ୍ଟଂ॒ ଗିର୍ଵ॑ଣ ସେ॒ଗିରଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ମି-ଦ୍ଗା॒ଥିନୋ॑ ବୃ॒ହଦିନ୍ଦ୍ର॑ ମ॒ର୍କେଭି॑ ର॒ର୍କିଣଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒ ଁଵାଣୀ॑ରନୂଷତ ॥ 10 ॥
ଗାୟ॑ନ୍ତିତ୍ଵା ଗାୟ॒ତ୍ରିଣୋର୍ଚଂ॑ ତ୍ୟ॒ର୍କ ମ॒ର୍କିଣଃ॑ । ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॑ସ୍ତ୍ଵା ଶତକ୍ରତ॒-ଵୁଦ୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶମି॑ଵ ୟେ ମିରେ । ଅ॒ଗ୍ମ୍॒ହୋ॒ମୁଚେ॒ ପ୍ରଭ॑ରେମା ମନୀ॒ଷା ମୋ॑ଷିଷ୍ଠ॒-ଦାଵ୍ନେ॑ ସୁମ॒ତି-ଙ୍ଗୃ॑ଣା॒ନାଃ ।
ଇ॒ଦମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ପ୍ରତି॑ ହ॒ଵ୍ୟ-ଙ୍ଗୃ॑ଭାୟ ସ॒ତ୍ୟାସ୍ସ॑ନ୍ତୁ॒ ୟଜ॑ମାନସ୍ୟ॒ କାମାଃ᳚ । ଵି॒ଵେଷ॒ୟନ୍ମା॑ ଧି॒ଷଣା॑ ଜ॒ଜାନ॒ ସ୍ତଵୈ॑ ପୁ॒ରା ପାର୍ୟା॒ଦିନ୍ଦ୍ର॒ ମହ୍ନଃ॑ । ଅଗ୍ମ୍ହ॑ସୋ॒ ୟତ୍ର॑ ପୀ॒ପର॒ଦ୍ୟଥା॑ ନୋ ନା॒ଵେଵ॒ ୟାନ୍ତ॑ ମୁ॒ଭୟେ॑ ହଵନ୍ତେ ॥ 11 ॥
ପ୍ରସ॒ମ୍ରାଜ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ ମ॑ଧ୍ଵ॒-ରାଣା॑ମଗ୍ମ୍ ହୋ॒ ମୁଚଂ॑ ଁଵୃଷ॒ଭଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞିୟା॑ନାମ୍ ।
ଅ॒ପାନ୍ନ-ପା॑ତମଶ୍ଵିନା॒ ହୟ॑ନ୍ତ ମ॒ସ୍ମିନ୍ନ॑ର ଇନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତ॒ମୋଜଃ॑ । ଵିନ॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ମୃଧୋ॑ ଜହି ନୀ॒ ଚା ୟ॑ଚ୍ଛ ପୃତନ୍ୟ॒ତଃ । ଅ॒ଧ॒ସ୍ପ॒ଦ-ନ୍ତମୀ᳚-ଙ୍କୃଧି॒ ୟୋ ଅ॒ସ୍ମାଗ୍ମ୍ ଅ॑ଭି॒ଦାସ॑ତି ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑କ୍ଷ॒ତ୍ରମ॒ଭି ଵା॒ମମୋଜୋ ଽଜା॑ୟଥା ଵୃଷଭ ଚର.ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଅପା॑ନୁଦୋ॒ ଜନ॑ମମିତ୍ର॒ ୟନ୍ତ॑ ମୁ॒ରୁ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ଅକୃଣୋରୁ ଲୋ॒କମ୍ ।
ମୃ॒ଗୋ ନ ଭୀ॒ମଃ କୁ॑ଚ॒ରୋ ଗି॑ରି॒ଷ୍ଠାଃ ପ॑ରା॒ଵତ॒ ଆଜ॑ଗାମା॒-ପର॑ସ୍ୟାଃ ॥ 12 ॥
ସୃ॒କଗ୍ମ୍ ସ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶାୟ॑ ପ॒ଵିମି॑ନ୍ଦ୍ର ତି॒ଗ୍ମଂ-ଵିଁଶତ୍ରୂ᳚-ନ୍ତାଡି॒ ଵିମୃଧୋ॑ ନୁଦସ୍ଵ ।
ଵିଶତ୍ରୂ॒ନ୍॒. ଵିମୃଧୋ॑ନୁଦ॒ ଵିଵୃ॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ହନୂ॑ ରୁଜ । ଵିମ॒ନ୍ୟୁମି॑ନ୍ଦ୍ର ଭାମି॒ତୋ॑ ଽମିତ୍ର॑ସ୍ୟାଭି॒ ଦାସ॑ତଃ ।
ତ୍ରା॒ତାର॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ ମଵି॒ତାର॒ ମିନ୍ଦ୍ର॒ଗ୍ମ୍॒ ହଵେ॑ ହଵେ ସୁ॒ହଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶୂର॒ମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ ।
ହୁ॒ଵେ ନୁ ଶ॒କ୍ର-ମ୍ପୁ॑ରୁହୂ॒ତ ମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॑ ମ॒ଘଵା॑ ଧା॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ 13 ॥
ମା ତେ॑ ଅ॒ସ୍ୟାଗ୍ମ୍ ସ॑ହସାଵ॒-ନ୍ପରି॑ଷ୍ଟା ଵ॒ଘାୟ॑ ଭୂମ ହରିଵଃ ପରା॒ଦୈ ।
ତ୍ରାୟ॑ସ୍ଵନୋ ଽଵୃ॒କେଭି॒-ର୍ଵରୂ॑ଥୈ॒ ସ୍ତଵ॑ ପ୍ରି॒ୟାସ॑ ସ୍ସୂ॒ରିଷୁ॑ ସ୍ୟାମ । ଅନ॑ଵସ୍ତେ॒ ରଥ॒ମଶ୍ଵା॑ୟ ତକ୍ଷ॒ନ୍-ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵଜ୍ରଂ॑ ପୁରୁହୂତ ଦ୍ୟୁ॒ମନ୍ତ᳚ମ୍ ।
ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଂ॑ ମ॒ହୟ॑ନ୍ତୋ ଅ॒ର୍କୈରଵ॑ର୍ଧୟ॒-ନ୍ନହ॑ୟେ॒ ହନ୍ତ॒ ଵା ଉ॑ ।
ଵୃଷ୍ଣେ॒ ୟତ୍ତେ॒ ଵୃଷ॑ଣୋ ଅ॒ର୍କମର୍ଚା॒ ନିନ୍ଦ୍ର॒ ଗ୍ରାଵା॑ଣୋ॒ ଅଦି॑ତି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ ।
ଅ॒ନ॒ଶ୍ଵାସୋ॒ ୟେ ପ॒ଵୟୋ॑-ଽର॒ଥା ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଷିତା ଅ॒ଭ୍ୟଵ॑ର୍ତ-ନ୍ତ॒ଦସ୍ୟୂନ୍॑ ॥ 14 (3) ॥
(ତୈ. ଅର. 6.1.9; ତୈ. ସଂ. 1.4.41.1; ତୈ. ସଂ. 1.4.42.1)
ୟତ॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଭୟା॑ମହେ॒ ତତୋ॑ ନୋ॒ ଅଭ॑ୟ-ଙ୍କୃଧି ।
ମଘ॑ଵନ୍ ଚ୍ଛ॒ଗ୍ଧି ତଵ॒ ତନ୍ନ॑ ଊ॒ତୟେ॒ ଵିଦ୍ଵିଷୋ॒ ଵିମୃଧୋ॑ ଜହି । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଵି॒ଶସ୍ପତି॑-ର୍ଵୃତ୍ର॒ହା ଵିମୃଧୋ॑ ଵ॒ଶୀ । ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ ନ ସ୍ସ୍ଵସ୍ତି॒ଦା ଅ॑ଭୟ-ଙ୍କ॒ରଃ ॥ 15ଅ ॥
ମ॒ହାଗ୍ମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଵଜ୍ର॑ ବାହୁ ଷ୍ଷୋଡ॒ଶୀ ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛତୁ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॑ ମ॒ଘଵା॑ କରୋତୁ॒ ହନ୍ତୁ॑ ପା॒ପ୍ମାନଂ॒ ୟୋ᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ । ସ॒ଜୋଷା॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ସଗ॑ଣୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭି॒ ସ୍ସୋମଂ॑ ପିବ ଵୃତ୍ରହନ୍ ଚ୍ଛୂର ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଜ॒ହି ଶତ୍ରୂ॒ଗ୍ମ୍॒ ରପ॒ମୃଧୋ॑-ନୁଦ॒ସ୍ଵାଥା ଭ॑ୟ-ଙ୍କୃଣୁହି ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ନଃ ॥ 15ବ୍ (4) ॥
1.5 ୟେ ଦେଵାଃ
ୟେ ଦେ॒ଵାଃ ପୁ॑ର॒ସ୍ସଦୋ॒-ଽଗ୍ନି ନେ᳚ତ୍ରା,
ଦକ୍ଷିଣ॒ସଦୋ॑ ୟ॒ମନେ᳚ତ୍ରା,
ପଶ୍ଚା॒ଥ୍ସଦ॑ ସ୍ସଵି॒ତୃ ନେ᳚ତ୍ରା,
ଉତ୍ତର॒ସଦୋ॒ ଵରୁ॑ଣନେତ୍ରା,
ଉପରି॒ଷଦୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ ନେତ୍ରା,
ରକ୍ଷୋ॒ହଣ॒ସ୍ତେ ନଃ॑ ପାନ୍ତୁ॒ ତେ ନୋ॑-ଽଵନ୍ତୁ॒ ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା॒
-ଽଗ୍ନୟେ॑ ରକ୍ଷୋ॒ଘ୍ନେ ସ୍ଵାହା॑,
ୟ॒ମାୟ॑ ସଵି॒ତ୍ରେ ,
ଵରୁ॑ଣାୟ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ୟେ॒
ଦୁଵ॑ସ୍ଵତେ ରକ୍ଷୋ॒ଘ୍ନେ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 16 (5) ॥
1.6 ୟେ ଦେଵାଃ (ଅନୁଷଙ୍ଗଂ)
ୟେ ଦେ॒ଵାଃ ପୁ॑ର॒ସ୍ସଦୋ॒-ଽଗ୍ନି ନେ᳚ତ୍ରା ରକ୍ଷୋ॒ହଣ॒ସ୍ତେନଃ॑ ପାନ୍ତୁ॒ ତେ ନୋ॑-ଽଵନ୍ତୁ॒
ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ୟେ ଦେ॒ଵା ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ସଦୋ॑ ୟ॒ମ ନେ᳚ତ୍ରା ରକ୍ଷୋ॒ହଣ॒ସ୍ତେନଃ॑ ପାନ୍ତୁ॒ ତେ ନୋ॑-ଽଵନ୍ତୁ॒
ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ୟେ ଦେ॒ଵାଃ ପ॑ଶ୍ଚା॒ଥ୍ସଦ॑ ସ୍ସଵି॒ତୃ ନେ᳚ତ୍ରା ରକ୍ଷୋ॒ହଣ॒ସ୍ତେନଃ॑ ପାନ୍ତୁ॒ ତେ ନୋ॑-ଽଵନ୍ତୁ॒ ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ୟେ ଦେ॒ଵା ଉ॑ତ୍ତର॒ସଦୋ॒ ଵରୁ॑ଣନେତ୍ରା ରକ୍ଷୋ॒ହଣ॒ସ୍ତେନଃ॑ ପାନ୍ତୁ॒ ତେ ନୋ॑-ଽଵନ୍ତୁ॒
ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ୟେ ଦେ॒ଵା ଉ॑ପରି॒ଷଦୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ ନେତ୍ରା ରକ୍ଷୋ॒ହଣ॒ସ୍ତେନଃ॑ ପାନ୍ତୁ॒ ତେ ନୋ॑-ଽଵନ୍ତୁ॒ ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଅଗ୍ନୟେ॑ ରକ୍ଷୋ॒ଘ୍ନେ ସ୍ଵାହା᳚ । ୟ॒ମାୟ॑ ରକ୍ଷୋ॒ଘ୍ନେ ସ୍ଵାହା᳚ । ସଵି॒ତ୍ରେ ର॑କ୍ଷୋ॒ଘ୍ନେ ସ୍ଵାହା᳚ । ଵରୁ॑ଣାୟ ରକ୍ଷୋ॒ଘ୍ନେ ସ୍ଵାହା᳚ । ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ୟେ॒ ଦୁଵ॑ସ୍ଵତେ ରକ୍ଷୋ॒ଘ୍ନେ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 16ଆ (5ଆ) ॥
1.7 ଆୟୁଷ୍କାମେଷ୍ଟି ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅ॒ଗ୍ନିରାୟୁ॑ଷ୍ମା॒ନ୍ଥ୍ସ ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଭି॒-ରାୟୁ॑ଷ୍ମା॒-ନ୍ତେନ॒ତ୍ଵା-ଽଽୟୁ॒ଷା-ଽଽୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ-ଙ୍କରୋମି॒,
ସୋମ॒ ଆୟୁ॑ଷ୍ମା॒ନ୍ଥ୍ସ ଓଷ॑ଧୀଭିର୍,
ୟ॒ଜ୍ଞ ଆୟୁ॑ଷ୍ମା॒ନ୍ଥ୍ସ ଦକ୍ଷି॑ଣାଭି॒ର୍,
ବ୍ରହ୍ମାୟୁ॑ଷ୍ମ॒ତ୍ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୈ-ରାୟୁ॑ଷ୍ମଦ୍,
ଦେ॒ଵା ଆୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ॒ସ୍ତେ॑ ଽମୃତେ॒ନା ୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ॒ସ୍ତେନ॒ତ୍ଵା
-ଽଽୟୁ॒ଷା-ଽଽୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ-ଙ୍କରୋମି ॥ 17 (6) ॥
1.8 ଆୟୁଷ୍କାମେଷ୍ଟି ମନ୍ତ୍ରାଃ (ଅନୁଷଙ୍ଗଂ)
ଅ॒ଗ୍ନିରାୟୁ॑ଷ୍ମା॒ନ୍ଥ୍ସ ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଭି॒ ରାୟୁ॑ଷ୍ମା॒-ନ୍ତେନ॒ତ୍ଵା ଽଽୟୁ॒ଷା-ଽଽୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ-ଙ୍କରୋମି । ସୋମ॒ ଆୟୁ॑ଷ୍ମା॒ନ୍ଥ୍ସ ଓଷ॑ଧୀଭି॒ରାୟୁ॑ଷ୍ମା॒-ନ୍ତେନ॒ତ୍ଵା
-ଽଽୟୁ॒ଷା-ଽଽୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ-ଙ୍କରୋମି । ୟ॒ଜ୍ଞ ଆୟୁ॑ଷ୍ମା॒ନ୍ଥ୍ସ ଦକ୍ଷି॑ଣାଭି॒ରାୟୁ॑ଷ୍ମା॒-ନ୍ତେନ॒ତ୍ଵା
-ଽଽୟୁ॒ଷା-ଽଽୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ-ଙ୍କରୋମି ।
ବ୍ରହ୍ମାୟୁ॑ଷ୍ମ॒ତ୍ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୈ-ରାୟୁ॑ଷ୍ମ॒-ତ୍ତେନ॒ତ୍ଵା ଽଽୟୁ॒ଷା-ଽଽୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତଂ
କରୋମି । ଦେ॒ଵା ଆୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ॒ସ୍ତେ॑ ଽମୃତେ॒-ନାୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ॒ସ୍ତେନ॒ତ୍ଵା
-ଽଽୟୁ॒ଷା-ଽଽୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତ-ଙ୍କରୋମି ॥ 17ଆ(6ଆ) ॥
1.9 ଅଗ୍ମ୍ହୋମୁଚ ମନ୍ତ୍ରାଃ
ୟା ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ୟତ॒ଵ୍ୟା॑ ତ॒ନୂସ୍ତୟେ॒ ମମଗ୍ମ୍ହ॑ସୋ ମୁଞ୍ଚତଂ॒ ,
ଁୟା ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ସହ॒ସ୍ୟା॑, ରକ୍ଷ॒ସ୍ୟା॑, ତେଜ॒ସ୍ୟା॑,
ତ॒ନୂସ୍ତୟେ॒ ମମଗ୍ମ୍ହ॑ସୋ ମୁଞ୍ଚତଂ॒,
ଁୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ଵ॒ଗ୍ନୌ ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ ମେ॒ତେନା ଵ॑ୟଜେ॒,
ୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ଦ୍ଵି॒ପାଥ୍ସୁ॑ ପ॒ଶୁଷୁ॒, ଚତୁ॑ଷ୍ପାଥ୍ସୁ,
ଗୋ॒ଷ୍ଠେ, ଗୃ॒ହେ-, ଷ୍ଵ॒ଫ୍ସୋଷ॑ଧୀଷୁ॒, ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଷୁ॒,
ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ ମେ॒ତେନା ଵ॑ୟଜେ ॥ 18 (7) ॥
1.10 ଅଗ୍ମ୍ହୋମୁଚ ମନ୍ତ୍ରାଃ (ଅନୁଷଙ୍ଗଂ)
ୟା ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ୟତ॒ଵ୍ୟା॑ ତ॒ନୂସ୍ତୟେ॒ ମମଗ୍ମ୍ହ॑ସୋ ମୁଞ୍ଚତମ୍ ।
ୟା ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ସହ॒ସ୍ୟା॑ ତ॒ନୂସ୍ତୟେ॒ ମମଗ୍ମ୍ହ॑ସୋ ମୁଞ୍ଚତମ୍ ।
ୟା ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ରକ୍ଷ॒ସ୍ୟା॑ ତ॒ନୂସ୍ତୟେ॒ ମମଗ୍ମ୍ହ॑ସୋ ମୁଞ୍ଚତମ୍ । ୟା ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ତେଜ॒ସ୍ୟା॑ ତ॒ନୂସ୍ତୟେ॒ ମମଗ୍ମ୍ହ॑ସୋ ମୁଞ୍ଚତମ୍ ।
ୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ଵ॒ଗ୍ନୌ ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ମେ॒ ତେନା ଵ॑ୟଜେ ।
ୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ଦ୍ଵି॒ପାଥ୍ସୁ॑ ପ॒ଶୁଷୁ॒ ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ମେ॒ ତେନା ଵ॑ୟଜେ ।
ୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପାଥ୍ସୁ ପ॒ଶୁଷୁ॒ (ଚତୁ॑ଷ୍ପାଥ୍ସୁ॒)ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ମେ॒ ତେନା ଵ॑ୟଜେ । ୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ଗୋ॒ଷ୍ଠେ ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ମେ॒ ତେନା ଵ॑ୟଜେ ।
ୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା ଗୃ॒ହେଷୁ॒ ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ମେ॒ ତେନା ଵ॑ୟଜେ ।
ୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା॒-ଽଫ୍ସୁ ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ମେ॒ ତେନା ଵ॑ୟଜେ ।
ୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁ॒ଣୌଷ॑ଧୀଷୁ॒ ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ମେ॒ ତେନା ଵ॑ୟଜେ ।
ୟୋ ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରା ଵରୁଣା॒ ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଷୁ॒ ସ୍ରାମ॒ସ୍ତଂ-ଵାଁ॑ମେ॒ ତେନା ଵ॑ୟଜେ ॥ (18ଆ) (7ଆ)
1.11 ଶାସ୍ତୃ ସୂକ୍ତଂ (ଆପ୍ୟଂ)
ଅଗ୍ନେ॑ ୟଶସ୍ଵି॒ନ୍॒. ୟଶ॑ସେ॒ ମମ॑ର୍ପ॒ୟେନ୍ଦ୍ରା॑ଵତୀ॒ ମପ॑ଚିତୀ ମି॒ହାଵ॑ହ । ଅ॒ୟ-ମ୍ମୂ॒ର୍ଧା ପ॑ରମେ॒ଷ୍ଠୀ ସୁ॒ଵର୍ଚା᳚-ସ୍ସମା॒ନାନା॑ ମୁତ୍ତ॒ମ ଶ୍ଲୋ॑କୋ ଅସ୍ତୁ । ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତ॒ ଉପ॑ସେଦୁ॒ରଗ୍ରେ॒ ତପୋ॑ ଦୀ॒କ୍ଷା ମୃଷ॑ୟ ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଵିଦଃ॑ । ତତଃ॑, କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ବଲ॒ମୋଜ॑ଶ୍ଚ ଜା॒ତ-ନ୍ତଦ॒ସ୍ମୈ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଭିସନ୍ନ॑-ମନ୍ତୁ । ଧା॒ତା ଵି॑ଧା॒ତା ପ॑ର॒ମୋତ ସ॒ନ୍ଦୃ-କ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପରମେ॒ଷ୍ଠୀ ଵି॒ରାଜା᳚ । ସ୍ତୋମା॒-ଶ୍ଚନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି ନି॒ଵିଦୋ॑ମ ଆହୁରେ॒ତସ୍ମୈ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॒ଭି-ସନ୍ନ॑ମାମ । ଅ॒ଭ୍ୟାଵ॑ର୍ତଦ୍ଧ୍ଵ॒-ମୁପ॒ମେତ॑ ସା॒କମ॒ୟଗ୍ମ୍ ଶା॒ସ୍ତା-ଽଧି॑ପତିର୍ଵୋ ଅସ୍ତୁ । ଅ॒ସ୍ୟ ଵି॒ଜ୍ଞାନ॒ମନୁ॒ସଗ୍ମ୍-ର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵମି॒ମ-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାଦନୁ॑ ଜୀଵାଥ॒ ସର୍ଵେ᳚ ॥ 19 (8) ॥
1.12 ରାଷ୍ଟ୍ରଭୃତଂ
ଋ॒ତା॒ଷା-ଡୃ॒ତଧା॑ମା॒-ଽଗ୍ନି-ର୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ତ-ସ୍ୟୌଷ॑ଧୟୋ-ଽଫ୍ସ॒ରସ॒
ଊର୍ଜୋ॒ ନାମ॒ ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒
ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା॑ ,
ସଗ୍ମ୍ହି॒ତୋ ଵି॒ଶ୍ଵସା॑ମା॒ ସୂର୍ୟୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵ-ସ୍ତସ୍ୟ॒ ମରୀ॑ଚୟୋ-ଽଫ୍ସ॒ରସ॑ ଆ॒ୟୁଵ॑ ,
ସ୍ସୁଷୁ॒ମ୍ନ ସ୍ସୂର୍ୟ॑ ରଶ୍ମି-ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵ-ସ୍ତସ୍ୟ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣ୍ୟ-
ଫ୍ସ॒ରସୋ॑ ବେ॒କୁର॑ୟୋ,
ଭୁ॒ଜ୍ୟୁସ୍ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୋ ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵ-ସ୍ତସ୍ୟ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା ଅଫ୍ସ॒ରସ॑ ସ୍ତ॒ଵାଃ,
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ମନୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ତସ୍ୟ॑-ର୍ଖ୍ସା॒ମାନ୍ୟ॑-ଫ୍ସ॒ରସୋ॒ ଵହ୍ନ॑ୟ,
ଇଷି॒ରୋ ଵି॒ଶ୍ଵ ଵ୍ୟ॑ଚା॒ ଵାତୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵ-ସ୍ତସ୍ୟାପୋ᳚ ଽଫ୍ସ॒ରସୋ॑ ମୁ॒ଦା,
ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ପତେ॒ ୟସ୍ୟ॑ତ ଉ॒ପରି॑ ଗୃ॒ହା ଇ॒ହ ଚ॑ ।
ସ ନୋ॑ ରା॒ସ୍ଵାଜ୍ୟା॑ନିଗ୍ମ୍ ରା॒ୟସ୍ପୋଷଗ୍ମ୍॑ ସୁ॒ଵୀର୍ୟଗ୍ମ୍॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୀଣାଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିମ୍ ।
ପ॒ର॒ମେ॒ଷ୍ଠ୍ୟଧି॑ପତି-ର୍ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ର୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵ-ସ୍ତସ୍ୟ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ମଫ୍ସ॒ରସୋ॒ ଭୁଵ॑,
ସ୍ସୁକ୍ଷି॒ଥି- ସ୍ସୁଭୂ॑ତି-ର୍ଭଦ୍ର॒କୃ-ଥ୍ସୁଵ॑ର୍ଵା-ନ୍ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵ-ସ୍ତସ୍ୟ॑
ଵି॒ଦ୍ୟୁତୋ᳚ ଽଫ୍ସ॒ରସୋ॒ ରୁଚୋ॑,
ଦୂ॒ରେ ହେ॑ତିର-ମୃଡ॒ୟୋ ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ର୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵ-ସ୍ତସ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ଫ୍ସ॒ରସୋ॑ ଭୀ॒ରୁଵଃ॒,
ଚାରୁଃ॑ କୃପଣ କା॒ଶୀ କାମୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵ-ସ୍ତସ୍ୟା॒ଧୟୋ᳚ ଽଫ୍ସ॒ରସ॑ ଶ୍ଶା॒ଚୟ॑ନ୍ତୀ॒ର୍,
ନାମ॒ ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା॒
ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା॒,
ସ ନୋ॑ ଭୁଵନସ୍ୟ ପତେ॒ ୟସ୍ୟ॑ତ ଉ॒ପରି॑ ଗୃ॒ହା ଇ॒ହ ଚ॑ । ଉ॒ରୁ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ॒-ଽସ୍ମୈ କ୍ଷ॒ତ୍ରାୟ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛ ॥ 20 (9) ॥
1.13 ରାଷ୍ଟ୍ରଭୃତଂ (ଅନୁଷଙ୍ଗଂ)
ଋ॒ତା॒ଷା-ଡୃ॒ତଧା॑ମା॒-ଽଗ୍ନି-ର୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ-ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒
ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟୌଷ॑ଧୟୋ-ଽଫ୍ସ॒ରସ॒ ଊର୍ଜୋ॒ ନାମ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ସଗ୍ମ୍ହି॒ତୋ ଵି॒ଶ୍ଵସା॑ମା॒ ସୂର୍ୟୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒
ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟ॒ ମରୀ॑ଚୟୋ-ଽଫ୍ସ॒ରସ॑ ଆ॒ୟୁଵୋ॒ ନାମ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ସୁଷୁ॒ମ୍ନସ୍ସୂର୍ୟ॑-ରଶ୍ମିଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒
ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣ୍ୟ ଽଫ୍ସ॒ରସୋ॑ ବେ॒କୁର॑ୟୋ॒ ନାମ॒ ତା
ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ଭୁ॒ଜ୍ୟୁସ୍ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୋ ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒ ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା ଅଫ୍ସ॒ରସ॑ ସ୍ତ॒ଵା ନାମ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ମନୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒
ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟ॑ର୍-ଖ୍ସା॒ମାନ୍ୟ॑-ଽଫ୍ସ॒ରସୋ॒ ଵହ୍ନ॑ୟୋ॒ ନାମ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ଇଷି॒ରୋ ଵି॒ଶ୍ଵଵ୍ୟ॑ଚା॒ ଵାତୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒
ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟାପୋ᳚-ଽଫ୍ସ॒ରସୋ॑ ମୁ॒ଦା ନାମ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑
କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ପତେ॒ ୟସ୍ୟ॑ତ ଉ॒ପରି॑ ଗୃ॒ହା ଇ॒ହ ଚ॑ ।
ସ ନୋ॑ ରା॒ସ୍ଵାଜ୍ୟା॑ନିଗ୍ମ୍ ରା॒ୟସ୍ପୋଷଗ୍ମ୍॑ ସୁ॒ଵୀର୍ୟଗ୍ମ୍॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୀଣାଗ୍॑
ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ପ॒ର॒ମେ॒ଷ୍ଠ୍ୟଧି॑ପତି-ର୍ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ର୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒
ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ମଫ୍ସ॒ରସୋ॒ ଭୁଵୋ॒ ନାମ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ସୁକ୍ଷି॒ଥି-ସ୍ସୁଭୂ॑ତି-ର୍ଭଦ୍ର॒କୃ-ଥ୍ସୁଵ॑ର୍ଵା-ନ୍ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ
ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒ ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟ ॑ଵି॒ଧ୍ୟୁତୋ᳚-ଽଫ୍ସ॒ରସୋ॒ ରୁଚୋ॒ ନାମ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ଦୂ॒ରେ ହେ॑ତିର ମୃଡ॒ୟୋ ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ର୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒
ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ଫ୍ସ॒ରସୋ॑ ଭୀ॒ରୁଵୋ॒ ନାମ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ଚାରୁଃ॑ କୃପଣ କା॒ଶୀ କାମୋ॑ ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵସ୍ସ ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା॑ତୁ॒
ତସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତସ୍ୟା॒ଧୟୋ᳚ ଽଫ୍ସ॒ରସ॑ ଶ୍ଶୋ॒ଚୟ॑ନ୍ତି॒-ର୍ନାମ॒ ତା ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ତାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ସ ନୋ॑ ଭୁଵନସ୍ୟପତେ॒ ୟସ୍ୟ॑ତ ଉ॒ପରି॑ ଗୃ॒ହା ଇ॒ହ ଚ॑ ।ଉ॒ରୁ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ॒-ଽସ୍ମୈ କ୍ଷ॒ତ୍ରାୟ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ (20ଆ) (9ଆ)
1.14 ସର୍ପ ସୂକ୍ତଂ
ନମୋ॑ ଅସ୍ତୁ ସ॒ର୍ପେଭ୍ୟୋ॒ ୟେ କେ ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ମନୁ॑ । ୟେ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ୟେ ଦି॒ଵି ତେଭ୍ୟ॑ ସ୍ସ॒ର୍ପେଭ୍ୟୋ॒ ନମଃ॑ । ୟେ॑-ଽଦୋ ରୋ॑ଚ॒ନେ ଦି॒ଵୋ ୟେ ଵା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ର॒ଶ୍ମିଷୁ॑ । ୟେଷା॑ମ॒ଫ୍ସୁ ସଦଃ॑ କୃ॒ତ-ନ୍ତେଭ୍ୟ॑ ସ୍ସ॒ର୍ପେଭ୍ୟୋ॒ ନମଃ॑ । ୟା ଇଷ॑ଵୋ ୟାତୁ॒ ଧାନା॑ନାଂ॒ ଁୟେ ଵା॒ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॒ଗ୍ମ୍॒ ରନୁ॑ । ୟେ ଵା॑-ଽଵ॒ଟେଷୁ॒ ଶେର॑ତେ॒ ତେଭ୍ୟ॑ ସ୍ସ॒ର୍ପେଭ୍ୟୋ॒ ନମଃ॑ ॥ 21 (10) ॥
1.15 ପଞ୍ଚଚୋଡାଃ
ଅ॒ୟ-ମ୍ପୁ॒ରୋ ହରି॑କେଶ॒ ସ୍ସୂର୍ୟ॑ରଶ୍ମି॒-ସ୍ତସ୍ୟ॑ ରଥଗୃ॒ଥ୍ସଶ୍ଚ॒ ରଥୌ॑ଜାଶ୍ଚ ସେନାନି
ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟୌ॑ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥ॒ଲା ଚ॑ କୃତସ୍ଥ॒ଲା ଚା᳚ଫ୍ସ॒ରସୌ॑ ୟାତୁ॒ ଧାନା॑ ହେ॒ତୀ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ପ୍ରହେ॑ତି ,
ର॒ୟ-ନ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ଵି॒ଶ୍ଵ କ॑ର୍ମା॒ ତସ୍ୟ॑ ରଥ ସ୍ଵ॒ନଶ୍ଚ॒ ରଥେ॑-ଚିତ୍ରଶ୍ଚ ସେନାନି
ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟୌ॑ ମେନ॒କା ଚ॑ ସହଜ॒ନ୍ୟା ଚା᳚-ଽଫ୍ସ॒ରସୌ॑ ଦଂ॒ଷ୍ଣଵଃ॑ ପ॒ଶଵୋ॑ ହେ॒ତିଃ ପୌରୁ॑ଷେୟୋ ଵ॒ଧଃ ପ୍ରହେ॑ତି,
ର॒ୟ-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଵି॒ଶ୍ଵ-ଵ୍ୟ॑ଚା॒ ସ୍ତସ୍ୟ॒ ରଥ॑ ପ୍ରୋତ॒ଶ୍ଚା-ସ॑ମରଥଶ୍ଚ ସେନାନି
ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟୌ᳚ ପ୍ର॒ମ୍ଲୋଚ॑ନ୍ତୀ ଚା ନୁ॒ମ୍ଲୋଚ॑ନ୍ତୀ-ଚା-ଽଫ୍ସ॒ରସୌ॑ ସ॒ର୍ପା ହେ॒ତି-ର୍
ଵ୍ୟା॒ଘ୍ରାଃ ପ୍ରହେ॑ତି,
ର॒ୟ ମୁ॑ତ୍ତ॒ରା-ଥ୍ସଂ॒ୟଁଦ୍ଵ॑ସୁ॒ସ୍ତସ୍ୟ॑ ସେନ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସୁ॒ଷେଣ॑ଶ୍ଚ ସେନାନି ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟୌ॑
ଵି॒ଶ୍ଵାଚୀ॑ଚ ଘୃ॒ତାଚୀ॑ ଚା-ଫ୍ସ॒ରସା॒ ଵାପୋ॑ ହେ॒ତି-ର୍ଵାତଃ॒ ପ୍ରହେ॑ତି ,
ର॒ୟ-ମୁ॒ପର୍ୟ॒-ର୍ଵାଗ୍ଵ॑-ସୁ॒ସ୍ତସ୍ୟ॒ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ॒-ଶ୍ଚାରି॑ଷ୍ଟ-ନେମିଶ୍ଚ ସେନାନି ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟା॑
ଵୁ॒ର୍ଵଶୀ॑ ଚ ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତିଶ୍ଚା-ଫ୍ସ॒ରସୌ॑ ଵି॒ଦ୍ୟୁଦ୍ଧେ॒ତି-ର॑ଵ॒ସ୍ପୂର୍ଜ॒-ନ୍ପ୍ରହେ॑ତି॒ ,
ସ୍ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟନ୍ତୁ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒
ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥ 22 (11) ॥
1.16 ପଞ୍ଚଚୋଡାଃ (ଅନୁଷଙ୍ଗଂ)
ଅ॒ୟ-ମ୍ପୁ॒ରୋ ହରି॑କେଶ॒ ସ୍ସୂର୍ୟ॑ରଶ୍ମି॒-ସ୍ତସ୍ୟ॑ ରଥଗୃ॒ଥ୍ସଶ୍ଚ॒ ରଥୌ॑ଜାଶ୍ଚ ସେନାନି ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟୌ॑ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥ॒ଲା ଚ॑ କୃତସ୍ଥ॒ଲା ଚା᳚ଫ୍ସ॒ରସୌ॑ ୟାତୁ॒ଧାନା॑ ହେ॒ତୀ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ପ୍ରହେ॑ତି॒ସ୍ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟନ୍ତୁ॒ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥
ଅ॒ୟ-ନ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ତସ୍ୟ॑ ରଥସ୍ଵ॒ନଶ୍ଚ॒ ରଥେ॑ ଚିତ୍ରଶ୍ଚ ସେନାନି
ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟୌ॑ ମେନ॒କା ଚ॑ ସହଜ॒ନ୍ୟା ଚା᳚ଫ୍ସ॒ରସୌ॑ ଦଂ॒ଷ୍ଣଵଃ॑ ପ॒ଶଵୋ॑
ହେ॒ତିଃ ପୌରୁ॑ଷେୟୋ ଵ॒ଧଃ ପ୍ରହେ॑ତି॒ସ୍ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟନ୍ତୁ॒ ତେ
ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥
ଅ॒ୟ-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଵି॒ଶ୍ଵ ଵ୍ୟ॑ଚା॒-ସ୍ତସ୍ୟ॒ ରଥ॑ପ୍ରୋତ॒ଶ୍ଚା-ସ॑ମରଥଶ୍ଚ ସେନାନି ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟୌ᳚ ପ୍ର॒ମ୍ଲୋଚ॑ନ୍ତୀଚା ନୁ॒ମ୍ଲୋଚ॑ନ୍ତୀ-ଚାଫ୍ସ॒ରସୌ॑ ସ॒ର୍ପା ହେ॒ତି-ର୍ଵ୍ୟା॒ଘ୍ରାଃ ପ୍ରହେ॑ତି॒ସ୍ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟନ୍ତୁ॒ ତେୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥
ଅ॒ୟ-ମୁ॑ତ୍ତ॒ରା-ଥ୍ସଂ॒ୟଁଦ୍ଵ॑ସୁ॒ସ୍ତସ୍ୟ॑ ସେନ॒ଜିଚ୍ଚ॑ ସୁ॒ଷେଣ॑ଶ୍ଚ ସେନାନି
ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟୌ॑ ଵି॒ଶ୍ଵାଚୀ॑ଚ ଘୃ॒ତାଚୀ॑ଚା-ଫ୍ସ॒ରସା॒ ଵାପୋ॑ ହେ॒ତି-ର୍ଵାତଃ॒
ପ୍ରହ॑ତି॒ସ୍ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟନ୍ତୁ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒
ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥
ଅ॒ୟମୁ॒ପର୍ୟ॒-ର୍ଵାଗ୍ଵ॑ସୁ॒ସ୍ତସ୍ୟ॒ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ॒-ଶ୍ଚାରି॑ଷ୍ଟ-ନେମିଶ୍ଚ ସେନାନି
ଗ୍ରାମ॒ଣ୍ୟା॑ ଵୁ॒ର୍ଵଶୀ॑ ଚ ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତି-ଶ୍ଚାଫ୍ସ॒ରସୌ॑ ଵି॒ଦ୍ୟୁଦ୍ଧେ॒ତିର॑-
ଵ॒ସ୍ପୂର୍ଜ॒-ନ୍ପ୍ରହେ॑ତି॒ସ୍ତେଭ୍ୟୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟନ୍ତୁ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒
ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥ 22ଆ(11ଆ) ॥
1.17 ଅପ୍ରତିରଥଃ
ଆ॒ଶୁ-ଶ୍ଶିଶା॑ନୋ ଵୃଷ॒ଭୋ ନ ୟୁ॒ଧ୍ମୋ ଘ॑ନାଘ॒ନଃ, କ୍ଷୋଭ॑ଣ-ଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ସ॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନୋ-ଽନିମି॒ଷ ଏ॑କ ଵୀ॒ରଶ୍ଶ॒ତଗ୍ମ୍
ସେନା॑ ଅଜୟଥ୍ସା॒କମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ସ॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନେନା ନିମି॒ଷେଣ॑ ଜି॒ଷ୍ଣୁନା॑ ୟୁତ୍କା॒ରେଣ॑ ଦୁଶ୍ଚ୍ୟଵ॒ନେନ॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣୁନା᳚ । ତଦିନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଜୟତ॒ ତ-ଥ୍ସ॑ହଧ୍ଵଂ॒ ଁୟୁଧୋ॑ ନର॒ ଇଷୁ॑ ହସ୍ତେନ॒ ଵୃଷ୍ଣା᳚ । ସ ଇଷୁ॑ହସ୍ତୈ॒-ସ୍ସ ନି॑ଷ॒ଙ୍ଗିଭି॑ର୍ଵ॒ଶୀ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ର॑ଷ୍ଟା॒ ସ ୟୁଧ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଗ॒ଣେନ॑ । ସ॒ଗ୍ମ୍॒ସୃ॒ଷ୍ଟ॒ଜି-ଥ୍ସୋ॑ମ॒ପା ବା॑ହୁ ଶ॒ର୍ଧ୍ୟୂ᳚ର୍ଧ୍ଵ ଧ॑ନ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ହିତାଭି॒ରସ୍ତା᳚ । ବୃହ॑ସ୍ପତେ॒ ପରି॑ଦୀୟା॒ ରଥେ॑ନ ରକ୍ଷୋ॒ହା ଽମିତ୍ରାଗ୍ମ୍॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ ॥ 23 ॥
ପ୍ର॒ଭ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସେନାଃ᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣୋ ୟୁ॒ଧା ଜୟ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମାକ॑-ମେଧ୍ୟଵି॒ତା ରଥା॑ନାମ୍ । ଗୋ॒ତ୍ର॒ଭିଦଂ॑ ଗୋ॒ଵିଦଂ॒ ଁଵଜ୍ର॑ବାହୁଂ॒ ଜୟ॑ନ୍ତ॒ମଜ୍ମ॑ ପ୍ରମୃ॒ଣନ୍ତ॒-ମୋଜ॑ସା । ଇ॒ମଗ୍ମ୍ ସ॑ଜାତା॒ ଅନୁ॑ଵୀର-ୟଧ୍ଵ॒ ମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ମ୍॑ ସଖା॒ୟୋ-ଽନୁ॒ ସଗ୍ମ୍ ର॑ଭଧ୍ଵମ୍ । ବ॒ଲ॒ଵି॒ଜ୍ଞା॒ୟ-ସ୍ସ୍ଥଵି॑ରଃ॒ ପ୍ରଵୀ॑ର॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାନ୍. ଵା॒ଜୀ ସହ॑ମାନ ଉ॒ଗ୍ରଃ । ଅ॒ଭିଵୀ॑ରୋ ଅ॒ଭିସ॑ତ୍ଵା ସହୋ॒ଜା ଜୈତ୍ର॑ମିନ୍ଦ୍ର॒ ରଥ॒ମାତି॑ଷ୍ଠ ଗୋ॒ଵିତ୍ ॥ 24 ॥
ଅ॒ଭିଗୋ॒ତ୍ରାଣି॒ ସହ॑ସା॒ ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ୟୋ ଵୀ॒ରଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ୟୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଦୁ॒ଶ୍ଚ୍ୟ॒ଵ॒ନଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡ॑ ୟୁ॒ଧ୍ୟୋ᳚-ସ୍ମାକ॒ଗ୍ମ୍॒ ସେନା॑ ଅଵତୁ॒ ପ୍ରୟୁ॒ଥ୍ସୁ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସାଂ-ନେ॒ତା ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ଦକ୍ଷି॑ଣା ୟ॒ଜ୍ଞଃ ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ସୋମଃ॑ । ଦେ॒ଵ॒ସେ॒ନାନା॑-ମଭିଭଞ୍ଜତୀ॒ନା-ଞ୍ଜୟ॑ନ୍ତୀନା-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ୟ॒ନ୍ତ୍ଵଗ୍ରେ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ॒ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ॒ ରାଜ୍ଞ॑ ଆଦି॒ତ୍ୟାନା᳚-ମ୍ମ॒ରୁତା॒ଗ୍ମ୍॒ ଶର୍ଧ॑ ଉ॒ଗ୍ରମ୍ । ମ॒ହାମ॑ନସା-ମ୍ଭୁଵନଚ୍ୟ॒ଵାନାଂ॒ ଘୋଷୋ॑ ଦେ॒ଵାନାଂ॒ ଜୟ॑ତା॒ ମୁଦ॑ସ୍ଥାତ୍ । ଅ॒ସ୍ମାକ॒-ମିନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସମୃ॑ତେଷୁ ଧ୍ଵ॒ଜେଷ୍ଵ॒ସ୍ମାକଂ॒ ଁୟା ଇଷ॑ଵ॒ସ୍ତା ଜ॑ୟନ୍ତୁ ॥ 25 ॥
ଅ॒ସ୍ମାକଂ॑ ଁଵୀ॒ରା ଉତ୍ତ॑ରେ ଭଵନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମାନୁ॑ ଦେଵା ଅଵତା॒ ହଵେ॑ଷୁ । ଉଦ୍ଧ॑ର୍ଷୟ ମଘଵ॒-ନ୍ନାୟୁ॑ଧା॒-ନ୍ନ୍ୟୁଥ୍ସତ୍ଵ॑ନା-ମ୍ମାମ॒କାନାଂ॒ ମହାଗ୍ମ୍॑ସି । ଉଦ୍ଵୃ॑ତ୍ରହନ୍-ଵା॒ଜିନାଂ॒ ଁଵାଜି॑ନା॒ନ୍ୟୁଦ୍ରଥା॑ନାଂ॒ ଜୟ॑ତାମେତୁ॒ ଘୋଷଃ॑ । ଉପ॒ପ୍ରେତ॒ ଜୟ॑ତା ନରସ୍ସ୍ଥି॒ରା ଵ॑ସ୍ସନ୍ତୁ ବା॒ହଵଃ॑ ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛ ତ୍ଵନା-ଧୃ॒ଷ୍ୟା ୟଥାସ॑ଥ । ଅଵ॑ସୃଷ୍ଟା॒ ପରା॑ପତ॒ ଶର॑ଵ୍ୟେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ସଗ୍ମ୍ଶିତା ॥ 26 ॥
ଗଚ୍ଛା॒ମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ରଵି॑ଶ॒ ମୈଷାଂ॒ କଞ୍ଚ॒ନୋଚ୍ଛି॑ଷଃ । ମର୍ମା॑ଣି ତେ॒ ଵର୍ମ॑ଭିଶ୍ଛାଦୟାମି॒ ସୋମ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ରାଜା॒ ଽମୃତେ॑ନା॒ଭି-ଵ॑ସ୍ତାମ୍ । ଉ॒ରୋର୍ଵରୀ॑ୟୋ॒ ଵରି॑ଵସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ଜୟ॑ନ୍ତଂ॒ ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ । ୟତ୍ର॑ ବା॒ଣା-ସ୍ସ॒ମ୍ପତ॑ନ୍ତି କୁମା॒ରା ଵି॑ଶି॒ଖା ଇ॑ଵ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ନ॒ସ୍ତତ୍ର॑ ଵୃତ୍ର॒ହା ଵି॑ଶ୍ଵା॒ହା ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛତୁ ॥ 27 (12) ॥
1.18 ଚମକ-ନ୍ତୃତୀୟ ଅନୁଵାକଃ
ଶ-ଞ୍ଚ॑ ମେ॒ ମୟ॑ଶ୍ଚ ମେ ପ୍ରି॒ୟ-ଞ୍ଚ॑ ମେ-ଽନୁକା॒ମଶ୍ଚ॑ ମେ॒
କାମ॑ଶ୍ଚ ମେ ସୌମନ॒ସଶ୍ଚ॑ ମେ ଭ॒ଦ୍ର-ଞ୍ଚ॑ ମେ॒ ଶ୍ରେୟ॑ଶ୍ଚ ମେ॒
ଵସ୍ୟ॑ଶ୍ଚ ମେ॒ ୟଶ॑ଶ୍ଚ ମେ॒ ଭଗ॑ଶ୍ଚ ମେ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ-ଞ୍ଚ ମେ
ୟ॒ନ୍ତା ଚ॑ ମେ ଧ॒ର୍ତା ଚ॑ ମେ॒ କ୍ଷେମ॑ଶ୍ଚ ମେ॒ ଧୃତି॑ଶ୍ଚ ମେ॒
ଵିଶ୍ଵଂ॑ ଚ ମେ॒ ମହ॑ଶ୍ଚ ମେ (28)
ସଂ॒ଵିଁଚ୍ଚ॑ ମେ॒ ଜ୍ଞାତ୍ର॑-ଞ୍ଚ ମେ॒
ସୂଶ୍ଚ॑ ମେ ପ୍ର॒ସୂଶ୍ଚ॑ ମେ॒ ସୀର॑-ଞ୍ଚ ମେ ଲ॒ୟଶ୍ଚ॑ ମ
ଋ॒ତ-ଞ୍ଚ॑ ମେ॒-ଽମୃତଂ॑ ଚ ମେ ଽୟ॒କ୍ଷ୍ମ-ଞ୍ଚ॒ ମେ-ଽନା॑ମୟଚ୍ଚ ମେ
ଜୀ॒ଵାତୁ॑ଶ୍ଚ ମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ॒ତ୍ଵ-ଞ୍ଚ॑ ମେ-ଽନମି॒ତ୍ର-ଞ୍ଚ॒ ମେ-ଽଭ॑ୟ-ଞ୍ଚ ମେ
ସୁ॒ଗ-ଞ୍ଚ॑ ମେ॒ ଶୟ॑ନ-ଞ୍ଚ ମେ ସୂ॒ଷା ଚ॑ ମେ ସୁ॒ଦିନ॑-ଞ୍ଚ ମେ ॥ 29 (13) ॥
1.19 ଵିହଵ୍ୟମ୍
ମମା᳚ଗ୍ନେ॒ ଵର୍ଚୋ॑ ଵିହ॒ଵେଷ୍ଵ॑ସ୍ତୁ ଵ॒ୟ-ନ୍ତ୍ଵେନ୍ଧା॑ନା ସ୍ତ॒ନୁଵ॑-ମ୍ପୁଷେମ ।
ମହ୍ୟ॑-ନ୍ନମନ୍ତା-ମ୍ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ର॒ ସ୍ତ୍ଵୟା-ଽଦ୍ଧ୍ୟ॑କ୍ଷେଣ॒ ପୃତ॑ନା ଜୟେମ ।
ମମ॑ ଦେ॒ଵା ଵି॑ହ॒ଵେ ସ॑ନ୍ତୁ॒ ସର୍ଵ॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଵନ୍ତୋ ମ॒ରୁତୋ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॑ର॒ଗ୍ନିଃ ।
ମମା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ ମୁ॒ରୁ ଗୋ॒ପମ॑ସ୍ତୁ॒ ମହ୍ୟଂ॒ ଁଵାତଃ॑ ପଵତା॒-ଙ୍କାମେ॑ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ ।
ମୟି॑ ଦେ॒ଵା ଦ୍ରଵି॑ଣ॒ ମାୟ॑ଜନ୍ତା॒-ମ୍ମୟ୍ୟା॒ ଶୀର॑ସ୍ତୁ॒ ମୟି॑ ଦେ॒ଵହୂ॑ତିଃ ॥ 30 ॥
ଦୈଵ୍ୟା॒ ହୋତା॑ରା ଵନିଷନ୍ତ॒ ପୂର୍ଵେ ଽରି॑ଷ୍ଟା-ସ୍ସ୍ୟାମ ତ॒ନୁଵା॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ । ମହ୍ୟଂ॑ ଁୟଜନ୍ତୁ॒ ମମ॒ ୟାନି॑ ହ॒ଵ୍ୟା-ଽଽକୂ॑ତି ସ୍ସ॒ତ୍ୟା ମନ॑ସୋ ମେ ଅସ୍ତୁ ।
ଏନୋ॒ ମାନିଗା᳚-ଙ୍କତ॒ମଚ୍ଚ॒ ନାହଂ-ଵିଁଶ୍ଵେ॑ ଦେଵାସୋ॒ ଅଧି॑ଵୋଚ ତା ମେ ।
ଦେଵୀ᳚ଷ୍ଷଡୁ-ର୍ଵୀରୁ॒ରୁଣଃ॑ କୃଣୋତ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵାସ ଇ॒ହ ଵୀ॑ରୟଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ।
ମାହା᳚ସ୍ମହି ପ୍ର॒ଜୟା॒ ମା ତ॒ନୂଭି॒-ର୍ମାର॑ଧାମ ଦ୍ଵିଷ॒ତେ ସୋ॑ମରାଜନ୍ନ୍ ।
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ମ॒ନ୍ୟୁ-ମ୍ପ୍ର॑ତିନୁ॒ଦ-ନ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦଦ॑ବ୍ଧୋ ଗୋ॒ପାଃ ପରି॑ପାହି ନ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 31 ॥
ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚୋ॑ ୟନ୍ତୁ ନି॒ଗୁତଃ॒ ପୁନ॒ସ୍ତେ॑ ଽମୈଷା᳚-ଞ୍ଚି॒ତ୍ତ-ମ୍ପ୍ର॒ବୁଧା॒ ଵିନେ॑ଶତ୍ ।
ଧା॒ତା ଧା॑ତୃ॒ଣା-ମ୍ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ॒ ୟସ୍ପତି॑-ର୍ଦେ॒ଵଗ୍ମ୍ ସ॑ଵି॒ତାର॑ମଭି ମାତି॒ଷାହ᳚ମ୍ ।
ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞ ମ॒ଶ୍ଵିନୋ॒ଭା ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦେ॒ଵାଃ ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ୟଜ॑ମାନ-ନ୍ନ୍ୟ॒ର୍ଥାତ୍ ।
ଉ॒ରୁ॒ଵ୍ୟଚା॑ ନୋ ମହି॒ଷ ଶ୍ଶର୍ମ॑ୟଗ୍ମ୍ ସଦ॒ସ୍ମିନ୍. ହଵେ॑ ପୁରୁହୂ॒ତଃ ପୁ॑ରୁ॒କ୍ଷୁ ।
ସ ନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାୟୈ॑ ହର୍ୟଶ୍ଵ ମୃଡ॒ୟେନ୍ଦ୍ର॒ ମା ନୋ॑ ରୀରିଷୋ॒ ମା ପରା॑ଦାଃ ॥ 32 ॥
ୟେ ନ॑ ସ୍ସ॒ପତ୍ନା॒ ଅପ॒ତେ ଭ॑ଵନ୍ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରା॒-ଗ୍ନିଭ୍ୟା॒ ମଵ॑ ବାଧାମହେ॒ ତାନ୍ ।
ଵସ॑ଵୋ ରୁ॒ଦ୍ରା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟା ଉ॑ପରି॒ ସ୍ପୃଶଂ॑ ମୋ॒ଗ୍ରଂ-ଚେତ୍ତା॑ରମଧି ରା॒ଜମ॑କ୍ରନ୍ନ୍ ।
ଅ॒ର୍ଵାଞ୍ଚ॒ ମିନ୍ଦ୍ର॑ ମ॒ମୁତୋ॑ ହଵାମହେ॒ ୟୋ ଗୋ॒ଜି-ଦ୍ଧ॑ନ॒-ଜିଦ॑ଶ୍ଵ॒-ଜିଦ୍ୟଃ ।
ଇ॒ମନ୍ନୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁ॑ହ॒ଵେ ଜୁ॑ଷସ୍ଵା॒ସ୍ୟ କୁ॑ର୍ମୋ ହରିଵୋ ମେ॒ଦିନଂ॑ ତ୍ଵା ॥ 33 (14) ॥
1.20 ମୃଗାରଃ
ଅ॒ଗ୍ନେ-ର୍ମ॑ନ୍ଵେ ପ୍ରଥ॒ମସ୍ୟ॒ ପ୍ରଚେ॑ତସୋ॒ୟ-ମ୍ପାଞ୍ଚ॑ଜନ୍ୟ-ମ୍ବ॒ହଵ॑ ସ୍ସମି॒ନ୍ଧତେ᳚ ।
ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟାଂ-ଵିଁ॒ଶି ପ୍ର॑ଵିଵିଶି॒ଵାଗ୍ମ୍ ସ॑ମୀମହେ॒ ସ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ହ॑ସଃ ।
ୟସ୍ୟେ॒ଦ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣ-ନ୍ନି॑ମି॒ଷ-ଦ୍ୟଦେଜ॑ତି॒ ୟସ୍ୟ॑ ଜା॒ତ-ଞ୍ଜନ॑ମାନ-ଞ୍ଚ॒ କେଵ॑ଲମ୍ ।
ସ୍ତୌମ୍ୟ॒ଗ୍ନି-ନ୍ନା॑ଥି॒ତୋ ଜୋ॑ହଵୀମି॒ ସ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ହ॑ସଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ ମନ୍ୟେ ପ୍ରଥ॒ମସ୍ୟ॒ ପ୍ରଚେ॑ତସୋ ଵୃତ୍ର॒ଘ୍ନ-ସ୍ସ୍ତୋମା॒ ଉପ॒ମା ମୁ॒ପାଗୁଃ॑ ।
ୟୋ ଦା॒ଶୁଷ॑-ସ୍ସୁ॒କୃତୋ॒ ହଵ॒ମୁପ॒ ଗନ୍ତା॒ ସ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ହ॑ସଃ ॥ 34 ॥
ୟ ସ୍ସଂ॑ଗ୍ରା॒ମ-ନ୍ନୟ॑ତି॒ ସଂଵଁ॒ଶୀ ୟୁ॒ଧେ ୟଃ ପୁ॒ଷ୍ଟାନି॑ ସଗ୍ମ୍ସୃ॒ଜତି॑ ତ୍ର॒ୟାଣି॑ । ସ୍ତୌମୀନ୍ଦ୍ର॑-ନ୍ନାଥି॒ତୋ ଜୋ॑ହଵୀମି॒ ସ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ହ॑ସଃ । ମ॒ନ୍ଵେଵାଂ᳚ ମିତ୍ରାଵରୁଣା॒ ତସ୍ୟ॑ ଵିତ୍ତ॒ଗ୍ମ୍॒ ସତ୍ୟୌ॑ଜସା ଦୃଗ୍ମ୍ହଣା॒ ୟ-ନ୍ନୁ॒ଦେଥେ᳚ । ୟା ରାଜା॑ନଗ୍ମ୍ ସ॒ରଥଂ॑ ଁୟା॒ଥ ଉ॑ଗ୍ରା॒ ତା ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚତ॒ ମାଗ॑ସଃ ।
ୟୋ ଵା॒ଗ୍ମ୍॒ ରଥ॑ ଋ॒ଜୁର॑ଶ୍ମି-ସ୍ସ॒ତ୍ୟଧ॑ର୍ମା॒ ମିଥୁ॒-ଶ୍ଚର॑ନ୍ତ-ମୁପ॒ୟାତି॑ ଦୂ॒ଷୟନ୍ନ୍॑ ॥ 35 ॥
ସ୍ତୌମି॑ ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣା ନାଥି॒ତୋ ଜୋ॑ହଵୀମି॒ ତୌ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚତ॒ ମାଗ॑ସଃ । ଵା॒ୟୋ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତୁ-ର୍ଵି॒ଦଥା॑ନି ମନ୍ମହେ॒ ୟାଵା᳚ତ୍ମ॒ନ୍-ଵଦ୍ବି॑ଭୃ॒ତୋ ୟୌ
ଚ॒ ରକ୍ଷ॑ତଃ । ୟୌ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ପରି॒ଭୂ ବ॑ଭୂ॒ଵତୁ॒ସ୍ତୌ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚତ॒ ମାଗ॑ସଃ ।
ଉପ॒ଶ୍ରେଷ୍ଠା॑ନ ଆ॒ଶିଷୋ॑ ଦେ॒ଵୟୋ॒ର୍ଧର୍ମେ॑ ଅସ୍ଥିରନ୍ନ୍ । ସ୍ତୌମି॑ ଵା॒ୟୁଗ୍ମ୍ ସ॑ଵି॒ତାର॑-ନ୍ନାଥି॒ତୋ ଜୋ॑ହଵୀମି॒ ତୌ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚତ॒ ମାଗ॑ସଃ ।
ର॒ଥୀତ॑ମୌ ରଥୀ॒ନା ମ॑ହ୍ଵ ଊ॒ତୟେ॒ ଶୁଭ॒ଙ୍ଗମି॑ଷ୍ଠୌ ସୁ॒ୟମେ॑-ଭି॒ରଶ୍ଵୈଃ᳚ ॥ 36 ॥
ୟୟୋ᳚ର୍ଵା-ନ୍ଦେଵୌ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ-ନି॑ଶିତ॒ ମୋଜ॒ସ୍ତୌ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚତ॒ ମାଗ॑ସଃ । ୟଦୟା॑ତଂ-ଵଁହ॒ତୁଗ୍ମ୍ ସୂ॒ର୍ୟାୟା᳚-ସ୍ତ୍ରିଚ॒କ୍ରେଣ॑ ସ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଦ॑ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନୌ । ସ୍ତୌମି॑ ଦେ॒ଵା ଵ॒ଶ୍ଵିନୌ॑ ନାଥି॒ତୋ ଜୋ॑ହଵୀମି॒ ତୌ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚତ॒ ମାଗ॑ସଃ ।
ମ॒ରୁତାଂ᳚ ମନ୍ଵେ॒ ଅଧି॑ନୋ ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ॒ ପ୍ରେମାଂ-ଵାଁଚଂ॒ ଁଵିଶ୍ଵା॑ମଵନ୍ତୁ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ।
ଆ॒ଶୂନ୍. ହୁ॑ଵେ ସୁ॒ୟମା॑ନୂ॒ତୟେ॒ ତେ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ନ୍ତ୍ଵେନ॑ସଃ । ତି॒ଗ୍ମମାୟୁ॑ଧଂ-ଵୀଁଡି॒ତଗ୍ମ୍ ସହ॑ସ୍ଵଦ ଦି॒ଵ୍ୟଗ୍ମ୍ ଶର୍ଧଃ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ଜି॒ଷ୍ଣୁ ॥ 37 ॥
ସ୍ତୌମି॑ ଦେ॒ଵା-ନ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ନାଥି॒ତୋ ଜୋ॑ହଵୀମି॒ ତେ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ନ୍ତ୍ଵେନ॑ସଃ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ମନ୍ଵେ॒ ଅଧି॑ ନୋ ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ॒ ପ୍ରେମାଂ-ଵାଁଚଂ॒ ଁଵିଶ୍ଵା॑ମଵନ୍ତୁ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଆ॒ଶୂନ୍. ହୁ॑ଵେ ସୁ॒ୟମା॑ନୂ॒ତୟେ॒ ତେ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ନ୍ତ୍ଵେନ॑ସଃ । ୟଦି॒ଦ-ମ୍ମା॑-ଽଭି॒ଶୋଚ॑ତି॒ ପୌରୁ॑ଷେୟେଣ॒ ଦୈଵ୍ୟେ॑ନ । ସ୍ତୌମି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵା-ନ୍ନା॑ଥି॒ତୋ ଜୋ॑ହଵୀମି॒ ତେ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ନ୍ତ୍ଵେନ॑ସଃ ।
ଅନୁ॑ନୋ॒-ଽଦ୍ୟାନୁ॑ମତି॒ରନ୍ଵିଦ॑ନୁ ମତେ॒ ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରୋ ନ॑ ଊ॒ତ୍ୟା ପୃ॒ଷ୍ଟୋ ଦି॒ଵି ॥ 38 ॥
ଅନୁ॑ନୋ॒-ଽଧ୍ୟାନୁ॑ମତି-ର୍ୟ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ମନ୍ୟତାମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ ହଵ୍ୟ॒ ଵାହ॑ନୋ॒ ଭଵ॑ତା-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॒ ମୟଃ॑ । ଅନ୍ଵିଦ॑ନୁମତେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମନ୍ୟା॑ସୈ॒ ଶଞ୍ଚ॑ ନଃ କୃଧି । କ୍ରତ୍ଵେ॒ ଦକ୍ଷା॑ୟ ନୋ ହିନୁ॒ ପ୍ରଣ॒ ଆୟୂଗ୍ମ୍॑ଷି ତାରିଷଃ ॥ 38ଅ ॥
ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରୋ ନ॑ ଊ॒ତ୍ୟା ଽଽପ୍ରୟା॑ତୁ ପରା॒ଵତଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିରୁ॒କ୍ଥେନ॒ ଵାହ॑ସା ।
ପୃ॒ଷ୍ଟୋ ଦି॒ଵି ପୃ॒ଷ୍ଟୋ ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟା-ମ୍ପୃ॒ଷ୍ଟୋ ଵିଶ୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧୀ॒ରା-ଵି॑ଵେଶ ।
ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ର ସ୍ସହ॑ସା ପୃ॒ଷ୍ଟୋ ଅ॒ଗ୍ନିସ୍ସନୋ॒ ଦିଵା॒ ସରି॒ଷଃ ପା॑ତୁ॒ ନକ୍ତ᳚ମ୍ ॥ 38ବ୍ ॥
ୟେ ଅପ୍ର॑ଥେତା॒ ମମି॑ତେଭି॒ ରୋଜୋ॑ଭି॒ ର୍ୟେ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠେ ଅଭ॑ଵତାଂ॒-ଵଁସୂ॑ନାମ୍ । ସ୍ତୌମି॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନା॑ଥି॒ତୋ ଜୋ॑ହଵୀମି॒ ତେ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚତ॒ମଗ୍ମ୍ ହ॑ସଃ ।
ଉର୍ଵୀ॑ ରୋଦସୀ॒ ଵରି॑ଵଃ କୃଣୋତ॒-ଙ୍କ୍ଷେତ୍ର॑ସ୍ୟ ପତ୍ନୀ॒ ଅଧି॑ନୋ ବ୍ରୂୟାତମ୍ । ସ୍ତୌମି॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନା॑ଥି॒ତୋ ଜୋ॑ହଵୀମି॒ ତେ ନୋ॑ ମୁଞ୍ଚତ॒ମଗ୍ମ୍ ହ॑ସଃ ।
ୟତ୍ତେ॑ ଵ॒ୟ-ମ୍ପୁ॑ରୁଷ॒ତ୍ରାୟ॑ ଵି॒ଷ୍ଠା ଵି॑ଦ୍ଵାଗ୍ମ୍ ସଶ୍ଚ କୃ॒ମା କଚ୍ଚ॒ ନାଗଃ॑ ॥ 39 ॥
କୃ॒ଧୀ ସ୍ଵ॑ସ୍ମାଗ୍ମ୍ ଅଦି॑ତେ॒ରନା॑ଗା॒ ଵ୍ୟେନାଗ୍ମ୍॑ସି ଶିଶ୍ରଥୋ॒ ଵିଷ୍ଵ॑ଗଗ୍ନେ । ୟଥା॑ ହ॒ ତ-ଦ୍ଵ॑ସଵୋ ଗୌ॒ର୍ୟଂ॑ ଚି-ତ୍ପ॒ଦିଷି॒ତା ମମୁ॑ଞ୍ଚତା ୟଜତ୍ରାଃ ।
ଏ॒ଵା ତ୍ଵମ॒ସ୍ମ-ତ୍ପ୍ରମୁ॑ଞ୍ଚା॒ ଵ୍ୟଗ୍ମ୍ହଃ॒ ପ୍ରାତା᳚ର୍ୟଗ୍ନେ ପ୍ରତ॒ରାନ୍ନ॒ ଆୟୁଃ॑ ॥ 40 (15) ॥
1.21 ସର୍ପାହୁତୀ ମନ୍ତ୍ରାଃ
ସ॒ମୀଚୀ॒ ନାମା॑ସି॒ ପ୍ରାଚୀ॒ ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ॒ ଽଗ୍ନିରଧି॑ପତି ରସି॒ତୋ ର॑କ୍ଷି॒ତା ୟଶ୍ଚାଧି॑ପତି॒-ର୍ୟଶ୍ଚ॑ ଗୋ॒ପ୍ତା ତାଭ୍ୟାଂ॒ ନମ॒ସ୍ତୌନୋ॑ ମୃଡୟତାଂ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵାଁ॒-ଞ୍ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମ୍ୟୋ-,
-ଜ॒ସ୍ଵିନୀ॒ ନାମା॑ସି ଦକ୍ଷି॒ଣା ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ-ଽଧି॑ପତିଃ॒ ପୃଦା॑କୁଃ॒ ,
ପ୍ରାଚୀ॒ ନାମା॑ସି ପ୍ର॒ତୀଚୀ॒ ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ॒ ସୋମୋ-ଽଧି॑ପତି ସ୍ସ୍ଵ॒ଜୋ॑ ,
-ଽଵ॒ସ୍ଥାଵା॒ ନାମା॒-ସ୍ୟୁଦୀ॑ଚୀ॒ ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ॒ ଵରୁ॒ଣୋ-ଽଧି॑ପତି-ସ୍ତି॒ରଶ୍ଚ॑ ରାଜି॒,
-ରଧି॑ପତ୍ନୀ॒ ନାମା॑ସି ବୃହ॒ତୀ ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ରଧି॑ପତି ଶ୍ଶ୍ଵି॒ତ୍ରୋ,
ଵ॒ଶିନୀ॒ ନାମା॑ସୀ॒ ୟ-ନ୍ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ ୟ॒ମୋ-ଽଧି॑ପତିଃ କ॒ଲ୍ମାଷ॑ ଗ୍ରୀଵୋ,
ରକ୍ଷି॒ତା ୟଶ୍ଚାଧି॑ପତି॒-ର୍ୟଶ୍ଚ॑ ଗୋ॒ପ୍ତା ତାଭ୍ୟାଂ॒ ନମ॒ସ୍ତୌ ନୋ॑ ମୃଡୟତାଂ॒
ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵାଁ॒-ଞ୍ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥ 41 (16) ॥
1.22 ସର୍ପାହୁତୀ ମନ୍ତ୍ରାଃ (ଅନୁଷଙ୍ଗଂ)
ସ॒ମୀଚୀ॒ ନାମା॑ସି॒ ପ୍ରାଚୀ॒ ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ॒ ଽଗ୍ନିରଧି॑ପତି ରସି॒ତୋ ର॑କ୍ଷି॒ତା-ୟଶ୍ଚାଧି॑ପତି॒-ର୍ୟଶ୍ଚ॑ ଗୋ॒ପ୍ତା
ତାଭ୍ୟାଂ॒ ନମ॒ସ୍ତୌ ନୋ॑ ମୃଡୟତାଂ॒
ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵାଂଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ।
ଓ॒ଜ॒ସ୍ଵିନୀ॒ ନାମା॑ସି ଦକ୍ଷି॒ଣା ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ-ଽଧି॑ପତିଃ॒ ପୃଦା॑କୂ ରକ୍ଷି॒ତା ୟଶ୍ଚାଧି॑ପତି॒-ର୍ୟଶ୍ଚ॑ ଗୋ॒ପ୍ତା ତାଭ୍ୟାଂ॒ ନମ॒ସ୍ତୌ ନୋ॑ ମୃଡୟତାଂ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵାଂଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ।
ପ୍ରାଚୀ॒ ନାମା॑ସି ପ୍ର॒ତୀଚୀ॒ ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ॒ ସୋମୋ-ଽଧି॑ପତି ସ୍ସ୍ଵ॒ଜୋ ର॑କ୍ଷି॒ତା ୟଶ୍ଚାଧି॑ପତି॒-ର୍ୟଶ୍ଚ॑ ଗୋ॒ପ୍ତା ତାଭ୍ୟାଂ॒ ନମ॒ସ୍ତୌ ନୋ॑ ମୃଡୟତାଂ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵାଁ॒-ଞ୍ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ।
ଅ॒ଵ॒ସ୍ଥାଵା॒ ନାମା॒-ସ୍ୟୁଦୀ॑ଚୀ॒ ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ॒ ଵରୁ॒ଣୋ-ଽଧି॑ପତି-ସ୍ତି॒ରଶ୍ଚ॑ ରାଜୀ ରକ୍ଷି॒ତା ୟଶ୍ଚାଧି॑ପତି॒-ର୍ୟଶ୍ଚ॑ ଗୋ॒ପ୍ତା ତାଭ୍ୟାଂ॒ ନମ॒ସ୍ତୌ ନୋ॑ ମୃଡୟତାଂ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵାଁ॒-ଞ୍ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ।
ଅଧି॑ପତ୍ନୀ॒ ନାମା॑ସି ବୃହ॒ତୀ ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ରଧି॑ପତି-ଶ୍ଶ୍ଵି॒ତ୍ରୋ ର॑କ୍ଷି॒ତା ୟଶ୍ଚାଧି॑ପତି॒-ର୍ୟଶ୍ଚ॑ ଗୋ॒ପ୍ତା ତାଭ୍ୟାଂ॒ ନମ॒ସ୍ତୌ ନୋ॑ ମୃଡୟତାଂ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵାଁ॒-ଞ୍ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ।
ଵ॒ଶିନୀ॒ ନାମା॑ସୀ॒ୟ-ନ୍ଦିକ୍ତସ୍ୟା᳚ସ୍ତେ ୟ॒ମୋ-ଽଧି॑ପତିଃ କ॒ଲ୍ମାଷ॑ ଗ୍ରୀଵୋ ରକ୍ଷି॒ତା ୟଶ୍ଚାଧି॑ପତି॒-ର୍ୟଶ୍ଚ॑ ଗୋ॒ପ୍ତା ତାଭ୍ୟାଂ॒ ନମ॒ସ୍ତୌ ନୋ॑ ମୃଡୟତାଂ॒
ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵାଂଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥ 41ଆ (16ଆ) ॥
1.23 ଗନ୍ଧର୍ଵାହୁତୀଃ
ହେ॒ତୟୋ॒ ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵଃ ଁପୁ॒ରୋ ଗୃ॒ହା ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵ॒ ଇଷ॑ଵ ସ୍ସଲି॒ଲୋ,
ନି॑ଲି॒ପା-ନ୍ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵୋଁ ଦକ୍ଷି॒ଣା ଗୃ॒ହାଃ ପି॒ତରୋ॑ ଵ॒ ଇଷ॑ଵ॒ ସ୍ସଗ॑ରୋ,
ଵ॒ଜ୍ରିଣୋ॒ ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵଃ ଁପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଗୃ॒ହା ସ୍ସ୍ଵପ୍ନୋ॑ ଵ॒ ଇଷ॑ଵୋ॒ ଗହ୍ଵ॑ରୋ,
-ଽଵ॒ସ୍ଥାଵା॑ନୋ॒ ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵଁ ଉତ୍ତ॒ରା-ଦ୍ଗୃ॒ହା ଆପୋ॑ ଵ॒ ଇଷ॑ଵ ସ୍ସମୁ॒ଦ୍ରୋ-,
-ଽଧି॑ପତୟୋ॒ ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵଁ ଉ॒ପରି॑ ଗୃ॒ହା ଵ॒ର୍॒ଷଂ-ଵଁ॒ ଇଷ॒ଵୋ-ଽଵ॑ସ୍ଵାନ୍,
କ୍ର॒ଵ୍ୟା ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ପାର୍ଥି॑ଵା॒-ସ୍ତେଷାଂ᳚-ଵଁ ଇ॒ହ ଗୃ॒ହା ଅନ୍ନଂ॑ ଁଵ॒ ଇଷ॑ଵୋ ନିମି॒ଷୋ,
ଵା॑ତ ନା॒ମ-ନ୍ତେଭ୍ୟୋ॑ ଵୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟତ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒
ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥ 42 (17) ॥
1.24 ଗନ୍ଧର୍ଵାହୁତୀଃ (ଅନୁଷଙ୍ଗଂ)
ହେ॒ତୟୋ॒ ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵଃ ଁପୁ॒ରୋ ଗୃ॒ହା ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵ॒ ଇଷ॑ଵ-ସ୍ସଲି॒ଲୋ ଵା॑ତ ନା॒ମ-ନ୍ତେଭ୍ୟୋ॑ ଵୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟତ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ।
ନି॒ଲି॒ପା-ନ୍ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵୋଁ ଦକ୍ଷି॒ଣା ଗୃ॒ହାଃ ପି॒ତରୋ॑ ଵ॒ ଇଷ॑ଵ॒-ସ୍ସଗ॑ରୋ ଵାତ ନା॒ମ-ନ୍ତେଭ୍ୟୋ॑ ଵୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟତ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ।
ଵ॒ଜ୍ରିଣୋ॒ ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵଃ ଁପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଗୃ॒ହା ସ୍ସ୍ଵପ୍ନୋ॑ ଵ॒ ଇଷ॑ଵୋ॒ ଗହ୍ଵ॑ରୋ ଵାତ ନା॒ମ-ନ୍ତେଭ୍ୟୋ॑ ଵୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟତ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ।
ଅ॒ଵ॒ସ୍ଥା ଵା॑ ନୋ॒ ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵଁ ଉତ୍ତ॒ରା-ଦ୍ଗୃ॒ହା ଆପୋ॑ ଵ॒ ଇଷ॑ଵସ୍ସମୁ॒ଦ୍ରୋ ଵା॑ତ ନା॒ମ-ନ୍ତେଭ୍ୟୋ॑ ଵୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟତ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧା॒ମି ।
ଅଧି॑ପତୟୋ॒ ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ତେଷାଂ᳚-ଵଁ ଉ॒ପରି॑ ଗୃ॒ହା ଵ॒ର୍॒ଷଂ-ଵଁ॒ ଇଷ॒ଵୋ-ଽଵ॑ସ୍ଵାନ୍ ଵାତ ନା॒ମ-ନ୍ତେଭ୍ୟୋ॑ ଵୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟତ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ।
କ୍ର॒ଵ୍ୟା ନାମ॑ସ୍ଥ॒ ପାର୍ଥି॑ଵା॒-ସ୍ତେଷାଂ᳚-ଵଁ ଇ॒ହ ଗୃ॒ହା ଅନ୍ନଂ॑ ଁଵ॒ ଇଷ॑ଵୋ ନିମି॒ଷୋ ଵା॑ତ ନା॒ମ-ନ୍ତେଭ୍ୟୋ॑ ଵୋ॒ ନମ॒ସ୍ତେ ନୋ॑ ମୃଡୟତ॒ ତେ ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ନୋ॒ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଂ-ଵୋଁ॒ ଜମ୍ଭେ॑ ଦଧାମି ॥ 42ଆ (17ଆ) ॥
1.25 ଅଜ୍ୟାନି ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଶ॒ତାୟୁ॑ଧାୟ ଶ॒ତଵୀ᳚ର୍ୟାୟ ଶ॒ତୋତ॑ୟେ ଽଭିମାତି॒ଷାହେ᳚ । ଶ॒ତଂ-ୟୋଁ ନ॑ ଶ୍ଶ॒ରଦୋ॒ ଅଜୀ॑ତା॒-ନିନ୍ଦ୍ରୋ॑ ନେଷ॒ଦତି॑ ଦୁରି॒ତାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ।
ୟେ ଚ॒ତ୍ଵାରଃ॑ ପ॒ଥୟୋ॑ ଦେଵ॒ୟାନା॑ ଅନ୍ତ॒ରା ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଵି॒ୟନ୍ତି॑ । ତେଷାଂ॒-ୟୋଁ ଅଜ୍ୟା॑ନି॒- ମଜୀ॑ତି-ମା॒ଵହା॒ତ୍ତସ୍ମୈ॑ ନୋ ଦେଵାଃ॒ ପରି॑ଦତ୍ତେ॒ହ ସର୍ଵେ᳚ । ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମୋ ହେ॑ମ॒ନ୍ତ ଉ॒ତ ନୋ॑ ଵସ॒ନ୍ତ ଶ୍ଶ॒ର-ଦ୍ଵ॒ର୍॒ଷା ସ୍ସୁ॑ଵି॒ତନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ।
ତେଷା॑-ମୃତୂ॒ନାଗ୍ମ୍ ଶ॒ତଶା॑ରଦାନା-ନ୍ନିଵା॒ତ ଏ॑ଷା॒ମଭ॑ୟେ ସ୍ୟାମ । ଇ॒ଦୁ॒ଵ॒ଥ୍ସ॒ରାୟ॑ ପରିଵଥ୍ସ॒ରାୟ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରାୟ॑ କୃଣୁତା ବୃ॒ହନ୍ନମଃ॑ । ତେଷାଂ᳚ ଁଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॑ମ॒ତୌ ୟ॒ଜ୍ଞିୟା॑ନା॒-ଞ୍ଜ୍ୟୋଗଜୀ॑ତା॒ ଅହ॑ତା ସ୍ସ୍ୟାମ ।
ଭ॒ଦ୍ରାନ୍ନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେୟ॒ ସ୍ସମ॑ନୈଷ୍ଟ ଦେଵା॒ ସ୍ତ୍ଵୟା॑-ଽଵ॒ସେନ॒ ସମ॑ଶୀ ମହିତ୍ଵା ।
ସନୋ॑ମୟୋ॒ ଭୂଃ ପି॑ତୋ॒ ଆଵି॑ଶସ୍ଵ॒ ଶନ୍ତୋ॒କାୟ॑ ତ॒ନୁଵେ᳚ ସ୍ୟୋ॒ନଃ ॥ 43 (18) ॥
ଭୂ॒ତ-ମ୍ଭଵ୍ୟଂ॑ ଭଵି॒ଷ୍ୟ-ଦ୍ଵଷ॒-ଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା॒ ,
ନମ॒ ଋ-ଖ୍ସାମ॒-ୟଜୁ॒-ର୍ଵଷ॒-ଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା॒ ,
ନମୋ॑ ଗାୟ॒ତ୍ରୀ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁପ୍ ଜଗ॑ତୀ॒ ଵଷ॒-ଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା॒ ,
ନମଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ॒ ଦ୍ୟୌ-ର୍ଵଷ॒-ଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା॒ ,
ନମୋ॒ ଽଗ୍ନିର୍ଵା॒ୟୁ-ସ୍ସୂର୍ୟୋ॒ ଵଷ॒-ଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା॒ ,
ନମଃ॑ ପ୍ରା॒ଣୋ-ଵ୍ୟା॒ନୋ॑-ଽପା॒ନୋ ଵଷ॒-ଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା॒ ,
ନମୋ-ଽନ୍ନଂ॑ କୃ॒ଷି-ର୍ଵୃଷ୍ଟି॒-ର୍ଵଷ॒-ଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା॒ ,
ନମଃ॑ ପି॒ତା ପୁ॒ତ୍ରଃ ପୌତ୍ରୋ॒ ଵଷ॒-ଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା॒ ,
ନମୋ॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒ ର୍ଵଷ॒-ଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା॒ ନମଃ॑ ॥ 44 (19) ॥
1.26 ଅଥର୍ଵଶୀର୍ଷଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 1.5.8.1-1.5.8.3)
ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦଧୀ॒ଚୋ ଅ॒ସ୍ତଭିଃ॑ । ଵୃ॒ତ୍ରାଣ୍ୟ ପ୍ର॑ତିଷ୍କୁତଃ । ଜ॒ଘାନ॑ ନଵ॒ତୀର୍ନଵ॑ । ଇ॒ଚ୍ଛନ୍ନ-ଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ୟଚ୍ଛିରଃ॑ । ପର୍ଵ॑ତେ॒ଷ୍ଵପ॑ଶ୍ରିତମ୍ । ତଦ୍ଵି॑ଦଚ୍ଛର୍ୟ॒ଣାଵ॑ତି ।
ଅଦ୍ରାହ॒ ଗୋରମ॑ନ୍ଵତ । ନାମ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॑ର-ପୀ॒ଚ୍ୟ᳚ମ୍ । ଇ॒ତ୍ଥା ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସୋ ଗୃ॒ହେ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॒ମି-ଦ୍ଗା॒ଥିନୋ॑ ବୃ॒ହତ୍ ॥ 45 ॥
ଇନ୍ଦ୍ର॑ ମ॒ର୍କେଭି॑ ର॒ର୍କିଣଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒ ଁଵାଣୀ॑ରନୂଷତ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଇଦ୍ଧର୍ୟୋ॒ ସ୍ସଚା᳚ ।
ସ-ମ୍ମି॑ଶ୍ଲ॒ ଆଵ॑ଚୋ॒ ୟୁଜା᳚ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵ॒ଜ୍ରୀ ହି॑ର॒ଣ୍ୟୟଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦୀ॒ର୍ଘାୟ॒ ଚକ୍ଷ॑ସେ । ଆସୂର୍ୟଗ୍ମ୍॑ ରୋହୟ-ଦ୍ଦି॒ଵି । ଵି ଗୋଭି॒ରଦ୍ରି॑ମୈରୟତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଵାଜେ॑ଷୁ ନୋ ଅଵ । ସ॒ହସ୍ର॑ ପ୍ରଧନେଷୁ ଚ ॥ 46 ॥
ଉ॒ଗ୍ର ଉ॒ଗ୍ରାଭି॑-ରୂ॒ତିଭିଃ॑ । ତମିନ୍ଦ୍ରଂ॑ ଁଵା ଜୟାମସି । ମ॒ହେ ଵୃ॒ତ୍ରାୟ॒ ହନ୍ତ॑ଵେ । ସ ଵୃଷା॑ ଵୃଷ॒ଭୋ-ଭୁ॑ଵତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ସ୍ସଦା ମ॑ନେ କୃ॒ତଃ । ଓଜି॑ଷ୍ଠ॒ ସ୍ସବଲେ॑ ହି॒ତଃ । ଦ୍ୟୁ॒ମ୍ନୀ ଶ୍ଲୋ॒କୀ ସ ସୌ॒ମ୍ୟଃ॑ । ଗି॒ରା ଵଜ୍ରୋ॒ ନ ସମ୍ଭୃ॑ତଃ । ସବ॑ଲୋ॒ ଅନ॑ପଚ୍ୟୁତଃ । ଵ॒ଵ॒କ୍ଷୁ ରୁ॒ଗ୍ରୋ ଅସ୍ତୃ॑ତଃ ॥ 47 (20) ॥
1.27 ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରସଃ
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.4.2.1-2.4.2.4)
ଚକ୍ଷୁ॑ଷୋ ହେତେ॒ ମନ॑ସୋ ହେତେ । ଵାଚୋ॑ ହେତେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ହେତେ । ୟୋମା॑-ଽଘା॒ୟୁ-ର॑ଭି॒ଦାସ॑ତି । ତମ॑ଗ୍ନେ ମେ॒ନ୍ୟା-ଽମେ॒ନି-ଙ୍କୃ॑ଣୁ । ୟୋମା॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା॒ ୟୋ ମନ॑ସା । ୟୋ ଵା॒ଚା ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା-ଽଘା॒ୟୁ-ର॑ଭି॒ଦାସ॑ତି । ତୟା᳚-ଽଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମେ॒ନ୍ୟା । ଅ॒ମୁମ॑ ମେ॒ନି-ଙ୍କୃ॑ଣୁ । ୟ-ତ୍କିଞ୍ଚା॒ସୌ ମନ॑ସା॒ ୟଚ୍ଚ॑ ଵା॒ଚା । ୟ॒ଜ୍ଞୈ-ର୍ଜୁ॒ହୋତି॒ ୟଜୁ॑ଷା ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ ॥ 48 ॥
ତ-ନ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ର୍ନିର୍-ଋ॑ତ୍ୟା ସଂଵିଁଦା॒ନଃ । ପୁ॒ରା ଦି॒ଷ୍ଟା ଦାହୁ॑ତୀ ରସ୍ୟହନ୍ତୁ ।
ୟା॒ତୁ॒ ଧାନା॒ ନିର୍-ଋ॑ତି॒ ରାଦୁ॒ରକ୍ଷଃ॑ । ତେ ଅ॑ସ୍ୟଘ୍ନଂ॒ ତ୍ଵନୃ॑ତେନ ସ॒ତ୍ୟମ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ଷିତା॒ ଆଜ୍ୟ॑ମସ୍ୟ ମଥ୍ନନ୍ତୁ । ମାତ-ଥ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧି॒ ୟଦ॒ସୌ କ॒ରୋତି॑ ।
ହନ୍ମି॑ତେ॒-ଽହ-ଙ୍କୃ॒ତଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଃ । ୟୋ ମେ॑ ଘୋ॒ରମଚୀ॑ କୃତଃ ।
ଅପା᳚ଞ୍ଚୌ ତ ଉ॒ଭୌ ବା॒ହୂ । ଅପ॑ନହ୍ୟାମ୍ୟା॒ସ୍ୟ᳚ମ୍ ॥ 49 ॥
ଅପ॑ନହ୍ୟାମିତେ ବା॒ହୂ । ଅପ॑ ନହ୍ୟାମ୍ୟା॒ସ୍ୟ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେ-ର୍ଦେ॒ଵସ୍ୟ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା । ସର୍ଵଂ॑ ତେ ଽଵଧିଷ୍-ଙ୍କୃ॒ତମ୍ । ପୁ॒ରା-ଽମୁଷ୍ୟ॑ ଵଷ-ଟ୍କା॒ରାତ୍ । ୟ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ନସ୍କୃଧି । ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ-ମ॒ସ୍ମାକଂ॑ ଭୂୟାତ୍ । ମା-ଽସ୍ମା-ନ୍ପ୍ରାପ॒ନ୍ନରା॑ତୟଃ । ଅନ୍ତି॑ଦୂ॒ରେ ସ॒ତୋ ଅ॑ଗ୍ନେ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟସ୍ୟା ଭି॒ଦାସ॑ତଃ । ଵ॒ଷ॒-ଟ୍କା॒ରେଣ॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣ । କୃ॒ତ୍ୟାଗ୍ମ୍ ହ॑ନ୍ମି କୃ॒ତାମ॒ହମ୍ । ୟୋ ମା॒ ନକ୍ତଂ॒ ଦିଵା॑ ସା॒ୟମ୍ । ପ୍ରା॒ତ-ଶ୍ଚାହ୍ନୋ॑ ନି॒ପୀୟ॑ତି । ଅ॒ଦ୍ୟା-ତମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଵଜ୍ରେ॑ଣ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟ-ମ୍ପାଦୟାମସି ॥ 50 (21) ॥
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.5.1.1-2.5.1.3)
ପ୍ରା॒ଣୋ ର॑କ୍ଷତି॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମେଜ॑ତ୍ । ଇର୍ୟୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ବ॑ହୁ॒ଧା ବ॒ହୂନି॑ । ସ ଇ-ଥ୍ସର୍ଵଂ॒ ଁଵ୍ୟା॑ନଶେ । ୟୋ ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଵି॒ଭୂର॒ନ୍ତଃ ।
ଆଵୃ॑ଦୂ॒ଦା-ତ୍କ୍ଷେତ୍ରିୟ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ଗ-ଦ୍ଵୃଷା᳚ । ତମି-ତ୍ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ମନ॒ସୋପ॑ ଶିକ୍ଷତ ।
ଅଗ୍ରଂ॑ ଦେ॒ଵାନା॑-ମି॒ଦମ॑ତ୍ତୁ ନୋ ହ॒ଵିଃ । ମନ॑ସ॒ଶ୍ଚି-ତ୍ତେ॒ଦମ୍ । ଭୂ॒ତ-ମ୍ଭଵ୍ୟଂ॑ ଚ ଗୁପ୍ୟତେ । ତଦ୍ଧି ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑-ଗ୍ରି॒ୟମ୍ ॥ 51 ॥
ଆନ॑ ଏତୁ ପୁରଶ୍ଚ॒ରମ୍ । ସ॒ହ ଦେ॒ଵୈ-ରି॒ମଗ୍ମ୍ ହଵ᳚ମ୍ । ମନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେୟ॑ସି ଶ୍ରେୟସି । କର୍ମ॑ନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞପ॑ତିଂ॒ ଦଧ॑ତ୍ । ଜୁ॒ଷତାଂ᳚ ମେ॒ ଵାଗି॒ଦଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଃ । ଵି॒ରା-ଡ୍ଦେ॒ଵୀ ପୁ॒ରୋହି॑ତା । ହ॒ଵ୍ୟ॒ଵାଡନ॑-ପାୟିନୀ । ୟୟା॑ ରୂ॒ପାଣି॑ ବହୁ॒ଧା ଵଦ॑ନ୍ତି । ପେଶାଗ୍ମ୍॑ସି ଦେ॒ଵାଃ ପ॑ର॒ମେ ଜ॒ନିତ୍ରେ᳚ । ସା ନୋ॑ ଵି॒ରାଡନ॑ପ ସ୍ଫୁରନ୍ତୀ ॥ 52 ॥
ଵାଗ୍ଦେ॒ଵୀ ଜୁ॑ଷତା ମି॒ଦଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଃ । ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ଦେ॒ଵାନାଂ॒ ଜ୍ୟୋତି॑ର॒ମୃତେ॒ ନ୍ୟ॑କ୍ତମ୍ ।
ଅ॒ସ୍ୟ ଵି॒ଜ୍ଞାନା॑ୟ ବହୁ॒ଧା ନିଧୀ॑ୟତେ । ତସ୍ୟ॑ ସୁ॒ମ୍ନ-ମ॑ଶୀମହି । ମା ନୋ॑ ହାସୀ-ଦ୍ଵିଚକ୍ଷ॒ଣମ୍ । ଆୟୁ॒ରିନ୍ନଃ॒ ପ୍ରତୀ᳚ର୍ୟତାମ୍ । ଅନ॑ନ୍ଧା॒-ଶ୍ଚକ୍ଷୁ॑ଷା ଵ॒ୟମ୍ । ଜୀ॒ଵା ଜ୍ୟୋତି॑-ରଶୀମହି । ସୁଵ॒-ର୍ଜ୍ୟୋତି॑-ରୁ॒ତାମୃତଂ᳚ । ଶ୍ରୋତ୍ରେ॑ଣ ଭ॒ଦ୍ର ମୁ॒ତ-ଶୃ॑ଣ୍ଵନ୍ତି ସ॒ତ୍ୟମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରେ॑ଣ॒ ଵାଚଂ॑ ବହୁ॒ଧୋଦ୍ୟମା॑ନାମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରେ॑ଣ॒ ମୋଦ॑ଶ୍ଚ॒ ମହ॑ଶ୍ଚ ଶ୍ରୂୟତେ ।
ଶ୍ରୋତ୍ରେ॑ଣ॒ ସର୍ଵା॒ ଦିଶ॒ ଆଶୃ॑ଣୋମି । ୟେନ॒ ପ୍ରାଚ୍ୟା॑ ଉ॒ତ ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା । ପ॒ତୀଚ୍ୟୈ॑ ଦି॒ଶ-ଶ୍ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତ୍ୟୁ॑ତ୍ତ॒ରାତ୍ । ତଦିଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରଂ॑ ବହୁ॒ଧୋଦ୍ୟମା॑ନମ୍ ।
ଅ॒ରାନ୍ନ ନେ॒ମିଃ ପରି॒ସର୍ଵଂ॑ ବଭୂଵ ॥ 53 (22) ॥
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.7.7.1-2.7.7.7)
ସି॒ଗ୍ମ୍॒ହେ ଵ୍ୟା॒ଘ୍ର ଉ॒ତ ୟା ପୃଦା॑କୌ । ତ୍ଵିଷି॑-ର॒ଗ୍ନୌ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣେ ସୂର୍ୟେ॒ୟା ।
ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒ ଁୟା ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ଭଗା॑ ଜ॒ଜାନ॑ । ସା ନ॒ ଆଗ॒ନ୍ ଵର୍ଚ॑ସା ସଂଵିଁଦା॒ନା । ୟା ରା॑ଜ॒ନ୍ୟେ॑ ଦୁନ୍ଦୁ॒-ଭାଵାୟ॑ତାୟାମ୍ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ କ୍ରନ୍ଦ୍ୟେ॒ ପୁରୁ॑ଷସ୍ୟ ମା॒ୟୌ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒ ଁୟା ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ଭଗା॑ ଜ॒ଜାନ॑ । ସା ନ॒ ଆଗ॒ନ୍ ଵର୍ଚ॑ସା ସଂଵିଁଦା॒ନା । ୟା ହ॒ସ୍ତିନି॑ ଦ୍ଵୀ॒ପିନି॒ ୟା ହିର॑ଣ୍ୟେ । ତ୍ଵିଷି॒-ରଶ୍ଵେ॑ଷୁ॒ ପୁରୁ॑ଷେଷୁ॒ ଗୋଷୁ॑ ॥ 54 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒ ଁୟା ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ଭଗା॑ ଜ॒ଜାନ॑ । ସା ନ॒ ଆଗ॒ନ୍ ଵର୍ଚ॑ସା ସଂଵିଁଦା॒ନା । ରଥେ॑ ଅ॒କ୍ଷେଷୁ॑ ଵୃଷ॒ଭସ୍ୟ॒ ଵାଜେ᳚ । ଵାତେ॑ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟେ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ॒ ଶୁଷ୍ମେ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ॒ ଁୟା ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ଭଗା॑ ଜ॒ଜାନ॑ । ସା ନ॒ ଆଗ॒ନ୍ ଵର୍ଚ॑ସା ସଂଵିଁଦା॒ନା । ରାଡ॑ସି ଵି॒ରାଡ॑ସି । ସ॒ମ୍ରାଡ॑ସି ସ୍ଵ॒ରାଡ॑ସି । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ତ୍ଵା॒ ତେଜ॑ସ୍ଵତେ॒ ତେଜ॑ସ୍ଵନ୍ତଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରୀଣାମି । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ତ୍ଵୌଜ॑ସ୍ଵତ॒ ଓଜ॑ସ୍ଵନ୍ତଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରୀଣାମି ॥ 55 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ତ୍ଵା॒ ପୟ॑ସ୍ଵତେ॒ ପୟ॑ସ୍ଵନ୍ତଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରୀଣାମି । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ତ୍ଵା-ଽଽୟୁ॑ଷ୍ମତ॒ ଆୟୁ॑ଷ୍ମନ୍ତଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରୀଣାମି । ତେଜୋ॑-ଽସି । ତତ୍ତେ॒ ପ୍ରୟ॑ଚ୍ଛାମି । ତେଜ॑ସ୍ଵଦସ୍ତୁ ମେ॒ ମୁଖ᳚ମ୍ । ତେଜ॑ସ୍ଵ॒ଚ୍ଛିରୋ॑ ଅସ୍ତୁ ମେ । ତେଜ॑ସ୍ଵାନ୍. ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ପ୍ର॒ତ୍ୟମ୍ । ତେଜ॑ସା॒ ସ-ମ୍ପି॑ପୃଗ୍ଧିମା । ଓଜୋ॑-ଽସି । ତତ୍ତେ॒ ପ୍ରୟ॑ଚ୍ଛାମି ॥ 56 ॥
ଓଜ॑ସ୍ଵଦସ୍ତୁ ମେ॒ ମୁଖ᳚ମ୍ । ଓଜ॑ସ୍ଵ॒ଚ୍ଛିରୋ॑ ଅସ୍ତୁ ମେ । ଓଜ॑ସ୍ଵାନ୍. ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ପ୍ର॒ତ୍ୟମ୍ । ଓଜ॑ସା॒ ସମ୍ପି॑ପୃଗ୍ଧି ମା । ପୟୋ॑-ଽସି । ତତ୍ତେ॒ ପ୍ରୟ॑ଚ୍ଛାମି । ପୟ॑ସ୍ଵଦସ୍ତୁ ମେ॒ ମୁଖ᳚ମ୍ । ପୟ॑ସ୍ଵ॒ଚ୍ଛିରୋ॑ ଅସ୍ତୁ ମେ । ପୟ॑ସ୍ଵାନ୍. ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ପ୍ର॒ତ୍ୟମ୍ । ପୟ॑ସା॒ ସମ୍ପି॑ପୃଗ୍ଧି ମା ॥ 57 ॥
ଆୟୁ॑ରସି । ତତ୍ତେ॒ ପ୍ରୟ॑ଚ୍ଛାମି । ଆୟୁ॑ଷ୍ମଦସ୍ତୁ ମେ॒ ମୁଖ᳚ମ୍ । ଆୟୁ॑ଷ୍ମ॒ଚ୍ଛିରୋ॑ ଅସ୍ତୁ ମେ । ଆୟୁ॑ଷ୍ମାନ୍. ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ପ୍ର॒ତ୍ୟମ୍ । ଆୟୁ॑ଷା॒ ସମ୍ପି॑ପୃଗ୍ଧି ମା । ଇ॒ମ ମ॑ଗ୍ନ॒ ଆୟୁ॑ଷେ॒ ଵର୍ଚ॑ସେ କୃଧି । ପ୍ରି॒ୟଗ୍ମ୍ ରେତୋ॑ ଵରୁଣ ସୋମ ରାଜନ୍ନ୍ । ମା॒ ତେ ଵା᳚ସ୍ମା ଅଦିତେ॒ ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା॒ ଜର॑ଦଷ୍ଟି॒-ର୍ୟଥା-ଽସ॑ତ୍ ॥ 58 ॥
ଆୟୁ॑ରସି ଵି॒ଶ୍ଵାୟୁ॑ରସି । ସ॒ର୍ଵାୟୁ॑ରସି॒ ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ରସି । ୟତୋ॒ ଵାତୋ॒ ମନୋ॑ଜଵାଃ । ୟତଃ॒, କ୍ଷର॑ନ୍ତି॒ ସିନ୍ଧ॑ଵଃ । ତାସାଂ᳚ ତ୍ଵା॒ ସର୍ଵା॑ସାଗ୍ମ୍ ରୁ॒ଚା । ଅ॒ଭିଷି॑ଞ୍ଚାମି॒ ଵର୍ଚ॑ସା । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ର ଇ॑ଵାସି ଗ॒ହ୍ମନା᳚ । ସୋମ॑ ଇଵା॒ସ୍ୟଦା᳚ଭ୍ୟଃ । ଅ॒ଗ୍ନିରି॑ଵ ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ପ୍ର॒ତ୍ୟମ୍ । ସୂର୍ୟ॑ ଇଵ॒ ଜ୍ୟୋତି॑ଷା ଵି॒ଭୂଃ ॥ 59 ॥
ଅ॒ପାଂ-ୟୋଁ ଦ୍ରଵ॑ଣେ॒ ରସଃ॑ । ତମ॒ହମ॒ସ୍ମା ଆ॑ମୁଷ୍ୟାୟ॒ଣାୟ॑ । ତେଜ॑ସେ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସାୟ॑ ଗୃହ୍ଣାମି । ଅ॒ପାଂ-ୟଁ ଊ॒ର୍ମୌ ରସଃ॑ । ତମ॒ହମ॒ସ୍ମା ଆ॑ମୁଷ୍ୟାୟ॒ଣାୟ॑ । ଓଜ॑ସେ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ୟ ଗୃହ୍ଣାମି । ଅ॒ପାଂ-ୟୋଁ ମ॑ଦ୍ଧ୍ୟ॒ତୋ ରସଃ॑ । ତମ॒ହମ॒ସ୍ମା ଆ॑ମୁଷ୍ୟାୟ॒ଣାୟ॑ । ପୁଷ୍ଟୈ᳚ ପ୍ର॒ଜନ॑ନାୟ ଗୃହ୍ଣାମି । ଅ॒ପାଂ-ୟୋଁ ୟ॒ଜ୍ଞିୟୋ॒ ରସଃ॑ । ତମ॒ହମ॒ସ୍ମା ଆ॑ମୁଷ୍ୟାୟ॒ଣାୟ॑ । ଆୟୁ॑ଷେ ଦୀର୍ଘାୟୁ॒ତ୍ଵାୟ॑ ଗୃହ୍ଣାମି ॥ 60 (23) ॥
1.28 ଅନ୍ନ ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.8.1-2.8.8.4)
ଅ॒ହମ॑ସ୍ମି ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ୟ॑ । ପୂର୍ଵଂ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ନାଭିଃ॑ ।
ୟୋ ମା॒ ଦଦା॑ତି॒ ସ ଇ ଦେ॒ଵ ମା ଵାଃ᳚ । ଅ॒ହମନ୍ନ॒ ମନ୍ନ॑ ମ॒ଦନ୍ତ॑ମଦ୍ମି । ପୂର୍ଵ॑-ମ॒ଗ୍ନେରପି॑ ଦହ॒ତ୍ୟନ୍ନଂ᳚ । ୟ॒ତ୍ତୌ ହା॑ସାତେ ଅହମୁତ୍ତ॒ରେଷୁ॑ । ଵ୍ୟାତ୍ତ॑ମସ୍ୟ ପ॒ଶଵ॑-ସ୍ସୁ॒ଜମ୍ଭ᳚ମ୍ । ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତି॒ ଧୀରାଃ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତି॒ ପାକାଃ᳚ ।
ଜହା᳚ମ୍ୟ॒ନ୍ୟ-ନ୍ନ ଜ॑ହାମ୍ୟ॒ନ୍ୟମ୍ । ଅ॒ହମନ୍ନଂ॒ ଁଵଶ॒ମିଚ୍ଚ॑ରାମି ॥ 61 ॥
ସ॒ମା॒ନମର୍ଥଂ॒ ପର୍ୟେ॑ମି ଭୁ॒ଞ୍ଜତ୍ । କୋ ମା ମନ୍ନଂ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟୋ॑ ଦୟେତ ।
ପରା॑କେ॒ ଅନ୍ନଂ॒ ନିହି॑ତଂ-ଲୋଁ॒କ ଏ॒ତତ୍ । ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈଃ ପି॒ତୃଭି॑-ର୍ଗୁ॒ପ୍ତମନ୍ନ᳚ମ୍ ।
ୟଦ॒ଦ୍ୟତେ॑ ଲୁ॒ପ୍ୟତେ॒ ୟ-ତ୍ପ॑ରୋ॒ପ୍ୟତେ᳚ । ଶ॒ତ॒-ତ॒ମୀସା ତ॒ନୂର୍ମେ॑ ବଭୂଵ ।
ମ॒ହାନ୍ତୌ॑ ଚ॒ରୂ ସ॑କୃ-ଦ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧେନ॑ ପପ୍ରୌ । ଦିଵ॑ଞ୍ଚ॒ ପୃଶ୍ଞି॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଚ॑ ସା॒କମ୍ ।
ତଥ୍ସଂ॒-ପିବ॑ନ୍ତୋ॒ ନମି॑ନନ୍ତି ଵେ॒ଧସଃ॑ । ନୈତଦ୍ଭୂୟୋ॒ ଭଵ॑ତି॒ ନୋ କନୀ॑ୟଃ ॥ 62 ॥
ଅନ୍ନଂ॑ ପ୍ରା॒ଣମନ୍ନ॑ ମପା॒ନ-ମା॑ହୁଃ । ଅନ୍ନଂ॑ ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ନ୍ତମୁ॑ ଜୀ॒ଵାତୁ॑ ମାହୁଃ ।
ଅନ୍ନଂ॑ ବ୍ର॒ହ୍ମାଣୋ॑ ଜ॒ରସଂ॑ ଁଵଦନ୍ତି । ଅନ୍ନ॑ମାହୁଃ ପ୍ର॒ଜନ॑ନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ ।
ମୋଘ॒-ମନ୍ନଂ॑ ଁଵିନ୍ଦତେ॒ ଅପ୍ର॑ଚେତାଃ । ସ॒ତ୍ୟ-ମ୍ବ୍ର॑ଵୀମି ଵ॒ଧ ଇଥ୍ସ ତସ୍ୟ॑ ।
ନାର୍ୟ॒ମଣଂ॒ ପୁଷ୍ୟ॑ତି॒ ନୋ ସଖା॑ୟମ୍ । କେଵ॑ଲାଘୋ ଭଵତି କେଵଲା॒ଦୀ ।
ଅ॒ହ-ମ୍ମେ॒ଘ ସ୍ସ୍ତ॒ନୟ॒ନ୍ ଵର୍ଷ॑ନ୍ନସ୍ମି । ମାମ॑ଦନ୍ତ୍ୟ॒-ହମ॑ଦ୍ମ୍ୟ॒ନ୍ୟାନ୍ ॥ ଅ॒ହଗ୍ମ୍ ସଦ॒ମୃତୋ॑ ଭଵାମି । ମଦା॑ଦି॒ତ୍ୟା ଅଧି॒ ସର୍ଵେ॑ ତପନ୍ତି ॥ 63 ॥
1.29 ଵା-ଖ୍ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.8.4)
ଦେ॒ଵୀଂ-ଵାଁଚ॑ମ ଜନୟନ୍ତ॒ ୟ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦ॑ନ୍ତି ॥ 64 ॥
ଦେ॒ଵୀଂ-ଵାଁଚ॑ମଜନୟନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । ତାଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ସା ନୋ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରେଷ॒ ମୂର୍ଜଂ॒ ଦୁହା॑ନା । ଧେ॒ନୁର୍ଵାଗ॒ସ୍ମା-ନୁପ॒ସୁଷ୍ଟୁ॒ତୈତୁ॑ ॥ 64ଅ ॥
ୟ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦ॑ନ୍ତ୍ୟ ଵିଚେତ॒ନାନି॑ । ରାଷ୍ଟ୍ରୀ॑ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନିଷ॒ସାଦ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରା । ଚତ॑ସ୍ର॒ ଊର୍ଜଂ॑ ଦୁଦୁହେ॒ ପୟାଗ୍ମ୍॑ସି । କ୍ଵ॑ସ୍ଵି ଦସ୍ୟାଃ ପର॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଗାମ ॥ 64ବ୍ ॥
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.8.4-2.8.8.5)
ଅ॒ନ॒ନ୍ତା-ମନ୍ତା॒ଦଧି॒ ନିର୍ମି॑ତା-ମ୍ମ॒ହୀମ୍ । ୟସ୍ୟାଂ᳚ ଦେ॒ଵା ଅ॑ଦଧୁ॒-ର୍ଭୋଜ॑ନାନି । ଏକା᳚କ୍ଷରା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦା॒ଗ୍ମ୍॒ ଷଟ୍ପ॑ଦାଞ୍ଚ । ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଵାଚ॑-ଙ୍ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟାଃ᳚ । ଵା॒ଚୀମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନା॒-ନ୍ୟର୍ପି॑ତା । ସା ନୋ॒ ହଵଂ॑ ଜୁଷତା॒-ମିନ୍ଦ୍ର॑ ପତ୍ନୀ ।
ଵାଗ॒କ୍ଷରଂ॑ ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ୟ॑ । ଵେଦା॑ନା-ମ୍ମା॒ତା-ଽମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ନାଭିଃ॑ ॥ 65 ॥
ସା ନୋ॑ ଜୁଷା॒ଣୋପ॑ ୟ॒ଜ୍ଞ ମାଗା᳚ତ୍ । ଅଵ॑ନ୍ତୀ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॑ ମେ ଅସ୍ତୁ । ୟା ମୃଷ॑ୟୋ ମନ୍ତ୍ର॒ କୃତୋ॑ ମନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଅ॒ନ୍ଵୈଚ୍ଛ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତପ॑ସା॒ ଶ୍ରମେ॑ଣ । ତା-ନ୍ଦେ॒ଵୀଂ-ଵାଁଚଗ୍ମ୍॑ ହ॒ଵିଷା॑ ୟଜାମହେ । ସା ନୋ॑ ଦଧାତୁ ସୁକୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କେ ।
ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଵା-କ୍ପରି॑ମିତା ପ॒ଦାନି॑ । ତାନି॑ ଵିଦୁ-ର୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣା ୟେ ମ॑ନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଗୁହା॒ ତ୍ରୀଣି॒ ନିହି॑ତା॒ ନେଙ୍ଗ॑ୟନ୍ତି । ତୁ॒ରୀୟଂ॑ ଁଵା॒ଚୋ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ ଵଦନ୍ତି ॥ 66 ॥
1.30 ଶ୍ରଦ୍ଧା ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.8.5-2.8.8.8)
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧୟା॒-ଽଗ୍ନି ସ୍ସମି॑ଧ୍ୟତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧୟା॑ ଵିନ୍ଦତେ ହ॒ଵିଃ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ଭଗ॑ସ୍ୟ ମୂ॒ର୍ଧନି॑ । ଵଚ॒ସା ଵେ॑ଦୟାମସି । ପ୍ରି॒ୟଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦଦ॑ତଃ । ପ୍ରି॒ୟଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦିଦା॑ସତଃ । ପ୍ରି॒ୟ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ୟଜ୍ଵ॑ସୁ । ଇ॒ଦ-ମ୍ମ॑ ଉଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି । ୟଥା॑ ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରେଷୁ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ମୁ॒ଗ୍ରେଷୁ॑ ଚକ୍ରି॒ରେ ॥ 67 ॥
ଏ॒ଵ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ୟଜ୍ଵ॑ସୁ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମୁଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ନ୍ଦେ॑ଵା॒ ୟଜ॑ମାନାଃ । ଵା॒ୟୁ-ଗୋ॑ପା॒ ଉପା॑ସତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍ମ୍ ହୃ॑ଦ॒ୟ୍ୟ॑ୟା-ଽଽକୂ᳚ତ୍ୟା । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧୟା॑ ହୂୟତେ ହ॒ଵିଃ ।
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ପ୍ରା॒ତର୍-ହ॑ଵାମହେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ୟନ୍ଦି॑ନଂ॒ ପରି॑ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍ମ୍ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ନି॒ମ୍ରୁଚି॑ । ଶ୍ରଦ୍ଧେ॒ ଶ୍ରଦ୍ଧା॑ପୟେ॒ ହମା᳚ ॥ 68 ॥
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଦେ॒ଵାନ-ଧି॑ଵସ୍ତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଵିଶ୍ଵ॑ ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ଙ୍କାମ॑ସ୍ୟ ମା॒ତର᳚ମ୍ । ହ॒ଵିଷା॑ ଵର୍ଧୟାମସି ॥ 69ଅ ॥
1.31 ବ୍ରହ୍ମ ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.8.10-2.8.8.11)
ବ୍ରହ୍ମ॑ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଵିସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ ।
ସ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନିୟା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଷ୍ଠାଃ । ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ୟୋନି॒-ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ॥ ପି॒ତା-ଵି॒ରାଜା॑ ମୃଷ॒ଭୋ-ର॑ୟୀ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ॒ ଆଵି॑ଵେଶ ॥ 69ବ୍ ॥
ତମ॒ର୍କୈର॒ଭ୍ୟ॑ର୍ଚ୍ଚନ୍ତି ଵ॒ଥ୍ସମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତଃ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଦେ॒ଵାନ॑ଜନୟତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଃ, କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ନିର୍ମି॑ତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣ ଆ॒ତ୍ମନା᳚ ॥ ଅ॒ନ୍ତର॑ସ୍ମି-ନ୍ନି॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଅ॒ନ୍ତ ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମୈ॒ଵ ଭୂ॒ତାନା॒-ଞ୍ଜ୍ୟେଷ୍ଠ᳚ମ୍ । ତେନ॒ କୋ॑-ଽର୍ହତି॒ ସ୍ପର୍ଧି॑ତୁମ୍ ॥ 70 ॥
ବ୍ରହ୍ମଂ॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ତ୍ରୟ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ମ୍ଶତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑-ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଜାପ॒ତୀ । ବ୍ରହ୍ମ॑ନଃଅ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ନା॒ଵୀ ଵା॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॒ମାହି॑ତା ॥ ଚତ॑ସ୍ର॒ ଆଶାଃ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତ୍ଵ॒-ଗ୍ନୟଃ॑ । ଇ॒ମନ୍ନୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞନ୍ନ॑ୟତୁ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ।
ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିନ୍ଵ॑ନ୍ନ॒ ଜରଗ୍ମ୍॑ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ସ॒ମି-ଦ୍ଭ॑ଵ॒ତ୍ୟାହୁ॑ତୀନାମ୍ ॥ 71 ॥
1.32 ଗୋ ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.8.11)
ଆଗାଵୋ॑ ଅଗ୍ମନ୍ନୁ॒ତ ଭ॒ଦ୍ର-ମ॑କ୍ରନ୍ନ୍ । ସୀଦ॑ନ୍ତୁ ଗୋ॒ଷ୍ଠେ-ର॒ଣୟ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମେ ॥ ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀଃ ପୁରୁ॒ ରୂପା॑ ଇ॒ହ ସ୍ୟୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ପୂ॒ର୍ଵୀ ରୁ॒ଷସୋ॒ ଦୁହା॑ନାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ୟଜ୍ଵ॑ନେ ପୃଣ॒ତେ ଚ॑ ଶିକ୍ଷତି । ଉପେଦ୍ଦ॑ଦାତି॒ ନ ସ୍ଵ-ମ୍ମୁ॑ଷାୟତି । ଭୂୟୋ॑ ଭୂୟୋ ର॒ୟିମିଦ॑ସ୍ୟ ଵ॒ର୍ଧୟନ୍ନ୍॑ । ଅଭି॑ନ୍ନେ ଖି॒ଲ୍ଲେ ନିଦ॑ଧାତି ଦେଵ॒ୟୁମ୍ ।
ନ ତା ନ॑ଶନ୍ତି॒ ନ ତା ଅର୍ଵା᳚ ॥ 72 ॥
ନ ତା ନ॑ଶନ୍ତି॒ ନଦ॑ଭାତି॒ ତସ୍କ॑ରଃ । ନୈନା॑ ଅମି॒ତ୍ରୋ ଵ୍ୟଥି॒ରା ଦ॑ଧର୍ଷତି ।
ଦେ॒ଵାଗ୍ଶ୍ଚ॒ ୟାଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ॒ ଦଦା॑ତି ଚ । ଜ୍ୟୋଗିତ୍ତାଭି॑ ସ୍ସଚତେ॒ ଗୋପ॑ତି ସ୍ସ॒ହ ॥ 72ଅ ॥
ନ ତା ଅର୍ଵା॑ ରେ॒ଣୁ କ॑କାଟୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ନ ସଗ୍ଗ୍॑ ସ୍କୃତ॒ତ୍ର-ମୁପ॑ୟନ୍ତି॒ ତା ଅ॒ଭି ।
ଉ॒ରୁ॒ଗା॒ୟମ॑ଭୟ॒-ନ୍ତସ୍ୟ॒ ତା ଅନୁ॑ । ଗାଵୋ॒ ମର୍ତ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଵିଚ॑ରନ୍ତି॒ ୟଜ୍ଵ॑ନଃ ॥ 72ବ୍ ॥
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.8.12)
ଗାଵୋ॒ ଭଗୋ॒ ଗାଵ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ ଅଚ୍ଛାତ୍ । ଗାଵ॒ ସ୍ସୋମ॑ସ୍ୟ ପ୍ରଥ॒ମସ୍ୟ॑ ଭ॒କ୍ଷଃ ।
ଇ॒ମା ୟା ଗାଵ॒-ସ୍ସଜ॑ନାସ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଇ॒ଚ୍ଛାମୀ-ଦ୍ଧୃ॒ଦା ମନ॑ସା-ଚି॒ଦିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ ।
ୟୂ॒ୟ-ଙ୍ଗା॑ଵୋ ମେଦୟଥା କୃ॒ଶଞ୍ଚି॑ତ୍ । ଅ॒ଶ୍ଲୀ॒ଲ-ଞ୍ଚି॑-ତ୍କୃଣୁଥା ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କମ୍ ॥ 73 ॥
ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍ଗୃ॒ହ-ଙ୍କୃ॑ଣୁଥ ଭଦ୍ର ଵାଚଃ । ବୃ॒ହଦ୍ଵୋ॒ ଵୟ॑ ଉଚ୍ୟତେ ସ॒ଭାସୁ॑ । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀ ସ୍ସୂ॒ୟଵ॑ସଗ୍ମ୍-ରି॒ଶନ୍ତୀଃ᳚ । ଶୁ॒ଦ୍ଧା ଅ॒ପ ସ୍ସୁ॑ପ୍ରପା॒ଣେ ପିବ॑ନ୍ତୀଃ ।
ମାଵ॑ ସ୍ତେ॒ନ ଈ॑ଶତ॒ ମାଘଶଗ୍ମ୍॑ସଃ । ପରି॑ଵୋ ହେ॒ତୀ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॑ ଵୃଞ୍ଜ୍ୟାତ୍ । ଉପେ॒ଦ-ମୁ॑ପ॒-ପର୍ଚ॑ନମ୍ । ଆ॒ସୁ ଗୋଷୂପ॑ ପୃଚ୍ୟତାମ୍ । ଉପ॑ର୍ଷ॒ଭସ୍ୟ॒ ରେତ॑ସି । ଉପେ᳚ନ୍ଦ୍ର॒ ତଵ॑ ଵୀ॒ର୍ୟେ᳚ ॥ 74 (24) ॥
1.33 ସୂର୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ରମସା ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.9.1)
ତା ସୂ᳚ର୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॑ ଵିଶ୍ଵ॒-ଭୃତ୍ତ॑ମା ମ॒ହତ୍ । ତେଜୋ॒ ଵସୁ॑ମଦ୍ରାଜତୋ ଦି॒ଵି । ସାମା᳚ତ୍ମାନା ଚରତ ସ୍ସାମ-ଚା॒ରିଣା᳚ । ୟୟୋ᳚ର୍ଵ୍ର॒ତ-ନ୍ନମ॒ମେ ଜାତୁ॑ ଦେ॒ଵୟୋଃ᳚ । ଉ॒ଭାଵନ୍ତୌ॒ ପରି॑ୟାତ॒ ଅର୍ମ୍ୟା᳚ । ଦି॒ଵୋ ନ ର॒ଶ୍ମୀଗ୍ ସ୍ତ॑ନୁ॒ତୋ-ଵ୍ୟ॑ର୍ଣ॒ଵେ । ଉ॒ଭା ଭୁ॑ଵ॒ନ୍ତୀ ଭୁଵ॑ନା କ॒ଵିକ୍ର॑ତୂ । ସୂର୍ୟା॒ ନ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ଚ॑ରତୋ ହ॒ତାମ॑ତୀ । ପତୀ᳚ଦ୍ୟୁ॒ମ-ଦ୍ଵି॑ଶ୍ଵ॒-ଵିଦା॑ ଉ॒ଭା ଦି॒ଵଃ । ସୂର୍ୟା॑ ଉ॒ଭା ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସା ଵିଚକ୍ଷ॒ଣା ॥ 75 ॥
ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରା ଵରିଵୋ॒ ଭା ଵରେ᳚ଣ୍ୟା । ତା ନୋ॑-ଽଵତ-ମ୍ମତି॒ମନ୍ତା॒ ମହି॑ଵ୍ରତା । ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଵପ॑ରୀ ପ୍ର॒ତର॑ଣା ତର॒ନ୍ତା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଵିଦା॑ ଦୃ॒ଶୟେ॒ ଭୂରି॑ ରଶ୍ମୀ । ସୂର୍ୟା॒ ହି ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ଵସୁ॑ତ୍ଵେ॒ଷ-ଦ॑ର୍ଶତା । ମ॒ନ॒ସ୍ଵିନୋ॒ ଽଭାନୁ॑ଚର॒ତୋନୁ॒-ସନ୍ଦିଵ᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ୟ ଶ୍ରଵୋ॑ ନ॒ଦ୍ୟ॑ ସ୍ସ॒ପ୍ତ ବି॑ଭ୍ରତି । ଦ୍ୟାଵା॒ କ୍ଷାମା॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଦ॑ର୍ଶ॒ତଂ-ଵଁପୁଃ॑ । ଅ॒ସ୍ମେ ସୂ᳚ର୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॑-ଽଭି॒ଚକ୍ଷେ᳚ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧେକ-ମି॑ନ୍ଦ୍ର ଚରତୋ ଵିଚର୍ତୁ॒ରମ୍ ॥ 76 ॥
ପୂ॒ର୍ଵା॒ପ॒ର-ଞ୍ଚ॑ରତୋ ମା॒ୟ ୟୈ॒ତୌ । ଶିଶୂ॒ କ୍ରୀଡ॑ନ୍ତୌ॒ ପରି॑ୟାତୋ ଅଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ୟ॒ନ୍ୟୋ ଭୁଵ॑ନା ଽଭି॒ଚଷ୍ଟେ᳚ । ଋ॒ତୂନ॒ନ୍ୟୋ ଵି॒ଦଧ॑ଜ୍ଜାୟତେ॒ ପୁନଃ॑ । ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣା॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟଃ ପାଵ॒କା ୟାସା॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା᳚ । ୟାସାଂ᳚ ଦେ॒ଵା ଶ୍ଶି॒ଵେନ॑ ମା॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା ପଶ୍ୟତ । ଆପୋ॑ ଭ॒ଦ୍ରା ଆଦିତ୍ପ॑ଶ୍ୟାମି ॥ 77 ॥
ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣା॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟଃ ପାଵ॒କା ୟାସୁ॑ ଜା॒ତଃ କ॒ଶ୍ୟପୋ॒ ୟାସ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ୟାଁ ଗର୍ଭଂ॑ ଦଧି॒ରେ ଵିରୂ॑ପା॒ସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥
ୟାସା॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ୟାତି॒ ମଧ୍ୟେ॑ ସତ୍ୟାନୃ॒ତେ ଅ॑ଵ॒ପଶ୍ୟଂ॒ ଜନା॑ନାମ୍ ।
ମ॒ଧୁ॒ଶ୍ଚୁତ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟୋ॒ ୟାଃ ପା॑ଵ॒କାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥ 77ଅ ॥
ୟାସାଂ᳚ ଦେ॒ଵା ଦି॒ଵି କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ ଭ॒କ୍ଷୟ୍ୟା ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ବହୁ॒ଧା ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ୟାଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ମ୍ପୟ॑ସୋ॒ନ୍ଦନ୍ତି॑ ଶୁ॒କ୍ରାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥
ଶି॒ଵେନ॑ ମା॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା ପଶ୍ୟତାପ ଶ୍ଶି॒ଵୟା॑ ତ॒ନୁଵୋପ॑ ସ୍ପୃଶତ॒ ତ୍ଵଚ॑-ମ୍ମେ ।
ସର୍ଵାଗ୍ମ୍॑ ଅ॒ଗ୍ନୀଗ୍ମ୍ ର॑ଫ୍ସୁ॒ଷଦୋ॑ ହୁଵେ ଵୋ॒ ମୟି॒ ଵର୍ଚୋ॒ ବଲ॒ମୋଜୋ॒ ନିଧ॑ତ୍ତ ॥ 77ବ୍ ॥
ଆପୋ॑ ଭ॒ଦ୍ରା ଘୃ॒ତମିଦାପ॑ ଆସୁର॒ଗ୍ନୀ-ଷୋମୌ॑ ବିଭ୍ର॒ତ୍ୟାପ॒ ଇତ୍ତାଃ । ତୀ॒ଵ୍ରୋ ରସୋ॑ ମଧୁ॒ପୃଚା॑-ମରଙ୍ଗ॒ମ ଆ ମା᳚ ପ୍ରା॒ଣେନ॑ ସ॒ହ ଵର୍ଚ॑ସା ଗନ୍ନ୍ ।
ଆଦିତ୍ପ॑ଶ୍ୟା ମ୍ୟୁ॒ତଵା॑ ଶୃଣୋ॒ମ୍ୟାମା॒ ଘୋଷୋ॑ ଗଚ୍ଛତି॒ ଵାନ୍ନ॑ ଆସାମ୍ । ମନ୍ୟେ॑ ଭେଜା॒ନୋ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ତର୍ହି॒ ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣା॒ ଅତୃ॑ପଂ-ୟଁ॒ଦା ଵଃ॑ ॥ 77ଚ୍ ॥
1.34 ନାସଦାସୀୟ ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.9.3-2.8.9.7)
ନାସ॑ଦାସୀ॒ନ୍ନୋ ସଦା॑ସୀତ୍ତ॒ଦାନୀ᳚ମ୍ । ନାସୀ॒ଦ୍ରଜୋ॒ ନୋ ଵ୍ୟୋ॑ମା-ପ॒ରୋୟତ୍ । କିମା ଵ॑ରୀଵଃ॒ କୁହ॒କସ୍ୟ॒ ଶର୍ମନ୍ନ୍॑ । ଅଭଂଃ॒ କିମା॑ସୀ॒-ଦ୍ଗହ॑ନ-ଙ୍ଗଭୀ॒ରମ୍ ॥ 78 ॥
ନ ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ର॒ମୃତ॒-ନ୍ତର୍ହି॒ ନ । ରାତ୍ରି॑ୟା॒ ଅହ୍ନ॑ ଆସୀ-ତ୍ପ୍ରକେ॒ତଃ । ଆନୀ॑ଦ ଵା॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ଧୟା॒ ତଦେକ᳚ମ୍ । ତସ୍ମା᳚ଦ୍ଧା॒ନ୍ୟ-ନ୍ନ ପ॒ରଃ କିଞ୍ଚ॒ନାସ॑ ।
ତମ॑ ଆସୀ॒-ତ୍ତମ॑ସା ଗୂ॒ଢମଗ୍ରେ᳚ ପ୍ରକେ॒ତମ୍ । ସ॒ଲି॒ଲଗ୍ମ୍ ସର୍ଵ॑ ମା ଇ॒ଦମ୍ । ତୁ॒ଚ୍ଛେ ନା॒ଭ୍ଵପି॑ହିତଂ॒ ଁୟଦାସୀ᳚ତ୍ । ତମ॑ସ॒ସ୍ ତନ୍ମ॑ହି॒ନା ଜା॑ୟ॒ତୈକ᳚ମ୍ ।
କାମ॒ସ୍ତଦଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ । ମନ॑ସୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ୟଁଦାସୀ᳚ତ୍ ॥ 79 ॥
ସ॒ ତୋ ବନ୍ଧୁ॒ମସ॑ତି॒ ନିର॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ହୃ॒ଦି-ପ୍ର॒ତୀଷ୍ୟା॑ କ॒ଵୟୋ॑ ମନୀ॒ଷା ।
ତି॒ର॒ଶ୍ଚୀନୋ॒ ଵିତ॑ତୋ ର॒ଶ୍ମି-ରେ॑ଷାମ୍ । ଅ॒ଧସ୍ଵି॑ଦା॒ସୀ(3) ଦୁ॒ପରି॑ସ୍ଵିଦାସୀ(3)ତ୍ ।
ରେ॒ତୋ॒ଧା ଆ॑ସ-ନ୍ମହି॒ମାନ॑ ଆସନ୍ନ୍ । ସ୍ଵ॒ଧା ଅ॒ଵସ୍ତା॒-ତ୍ପ୍ରୟ॑ତିଃ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ ।
କୋ ଅ॒ଦ୍ଧା ଵେ॑ଦ॒କ ଇ॒ହ ପ୍ରଵୋ॑ଚତ୍ । କୁତ॒ ଆଜା॑ତା॒ କୁତ॑ ଇ॒ୟଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟିଃ ।
ଅ॒ର୍ଵାଗ୍ ଦେ॒ଵା ଅ॒ସ୍ୟ ଵି॒ସର୍ଜ॑ନାୟ । ଅଥା॒ କୋ ଵେ॑ଦ॒ ୟତ॑ ଆ ବ॒ଭୂଵ॑ ॥ 80 ॥
ଇ॒ୟଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟି॒-ର୍ୟତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ । ୟଦି॑ ଵା ଦ॒ଧେ ୟଦି॑ ଵା॒ ନ ।
ୟୋ ଅ॒ସ୍ୟାଦ୍ଧ୍ୟ॑କ୍ଷଃ ପର॒ମେ ଵ୍ୟୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସୋ ଅ॒ଙ୍ଗଵେ॑ଦ॒ ୟଦି॑ ଵା॒ ନ ଵେଦ॑ ।
କିଗ୍ଗ୍ସ୍ଵି॒ଦ୍ଵନଂ॒ କ ଉ॒ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ । ୟତୋ॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ ।
ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା ପୃ॒ଚ୍ଛତେଦୁ॒ତତ୍ । ୟଦ॒ଦ୍ଧ୍ୟତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରୟନ୍ନ୍॑ । ବ୍ରହ୍ମ॒ଵନଂ॒ ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ । ୟତୋ॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ ॥ ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା॒ ଵିବ୍ର॑ଵୀମି ଵଃ । ବ୍ରହ୍ମା॒ଦ୍ଧ୍ୟତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରୟନ୍ନ୍॑ ॥ 81 ॥
1.35 ଭାଗ୍ୟ ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 2.8.9.7-2.8.9.9)
ପ୍ରା॒ତର॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା॒ତରିନ୍ଦ୍ରଗ୍ମ୍॑ ହଵାମହେ । ପ୍ରା॒ତ-ର୍ମି॒ତ୍ରା ଵରୁ॑ଣା ପ୍ରା॒ତର॒ଶ୍ଵିନା᳚ ।
ପ୍ରା॒ତ-ର୍ଭଗଂ॑ ପୂ॒ଷଣଂ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ । ପ୍ରା॒ତସ୍ସୋମ॑ ମୁ॒ତ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍ମ୍ ହୁ॑ଵେମ ॥ ପ୍ର॒ତ॒ର୍ଜିତଂ॒ ଭଗ॑ମୁ॒ଗ୍ରଗ୍ମ୍ ହୁ॑ଵେମ । ଵ॒ୟ-ମ୍ପୁ॒ତ୍ରମଦି॑ତେ॒ର୍ୟୋ ଵି॑ଧ॒ର୍ତା । ଆ॒ଧ୍ରଶ୍ଚି॒ଦ୍ୟ-ମ୍ମନ୍ୟ॑ମାନ-ସ୍ତୁ॒ରଶ୍ଚି॑ତ୍ । ରାଜା॑ ଚି॒ଦ୍ୟ-ମ୍ଭଗଂ॑ ଭ॒କ୍ଷୀତ୍ୟାହ॑ ॥ 82 ॥
ଭଗ॒ପ୍ରଣେ॑ତ॒-ର୍ଭଗ॒ସତ୍ୟ॑ରାଧଃ । ଭଗେ॒ମା-ନ୍ଧିୟ॒ମୁଦ॑ଵ॒ ଦଦ॑ନ୍ନଃ । ଭଗ॒ପ୍ରଣୋ॑ ଜନୟ॒ ଗୋଭି॒ରଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଭଗ॒ ପ୍ରନୃଭି॑-ର୍ନୃ॒ଵନ୍ତ॑ସ୍ସ୍ୟାମ ॥ ଉ॒ତେଦାନୀଂ॒ ଭଗ॑ଵନ୍ତସ୍ସ୍ୟାମ । ଉ॒ତ ପ୍ରପି॒ତ୍ଵ ଉ॒ତ ମଦ୍ଧ୍ୟେ॒ ଅହ୍ନା᳚ମ୍ । ଉ॒ତୋଦି॑ତା ମଘଵ॒ନ୍-ଥ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । ଵ॒ୟ-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍ମ୍॑ ସୁମ॒ତୌ ସ୍ୟା॑ମ ॥ ଭଗ॑ ଏ॒ଵ ଭଗ॑ଵାଗ୍ମ୍ ଅସ୍ତୁ ଦେଵାଃ । ତେନ॑ ଵ॒ୟ-ମ୍ଭଗ॑ଵନ୍ତ ସ୍ସ୍ୟାମ ॥ 83 ॥
ତନ୍ତ୍ଵା॑ ଭଗ॒ ସର୍ଵ॒ ଇଜ୍ଜୋ॑ହଵୀମି । ସନୋ॑ ଭଗ ପୁର ଏ॒ତା ଭ॑ଵେ॒ହ ॥ ସମ॑ଧ୍ଵ॒ରା-ୟୋ॒ଷସୋ॑-ଽନମନ୍ତ । ଦ॒ଧି॒କ୍ରାଵେ॑ଵ॒ ଶୁଚ॑ୟେ ପ॒ଦାୟ॑ । ଅ॒ର୍ଵା॒ଚୀ॒ନଂ-ଵଁ॑ସୁ॒ଵିଦଂ॒ ଭଗ॑ନ୍ନଃ । ରଥ॑ମି॒ଵାଶ୍ଵା॑ ଵା॒ଜିନ॒ ଆଵ॑ହନ୍ତୁ ॥ ଅଶ୍ଵା॑ଵତୀ॒-ର୍ଗୋମ॑ତୀ-ର୍ନ ଉ॒ଷାସଃ॑ । ଵୀ॒ରଵ॑ତୀ॒-ସ୍ସଦ॑ମୁଚ୍ଛନ୍ତୁ ଭ॒ଦ୍ରାଃ । ଘୃ॒ତ-ନ୍ଦୁହା॑ନା ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॒ ପ୍ରପୀ॑ନାଃ । ୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ନଃ ॥ 84 (25) ॥
1.36 ନକ୍ଷତ୍ର ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ବ୍ରା. 3.1.1.1-3.1.3.3)
1ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - କୃତ୍ତିକା ଦେଵତା - ଅଗ୍ନିଃ
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ନଃ॑ ପାତୁ॒ କୃତ୍ତି॑କାଃ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ନ୍ଦେ॒ଵମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟମ୍ । ଇ॒ଦମା॑ସାଂଵିଁଚକ୍ଷ॒ଣମ୍ । ହ॒ଵିରା॒ସନ୍ ଜୁ॑ହୋତନ । ୟସ୍ୟ॒ ଭାନ୍ତି॑ ର॒ଶ୍ମୟୋ॒ ୟସ୍ୟ॑ କେ॒ତଵଃ॑ । ୟସ୍ୟେ॒ମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ସର୍ଵା᳚ । ସ କୃତ୍ତି॑କା ଭିର॒ଭି-ସଂ॒ଵଁସା॑ନଃ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ସୁ॑ଵି॒ତେ ଦ॑ଧାତୁ ॥ 1 ॥
2. ନକ୍ଷତ୍ରଂ - ରୋହିଣୀ ଦେଵତା - ପ୍ରଜାପତିଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ ରୋହି॒ଣୀ ଵେ॑ତୁ॒ ପତ୍ନୀ᳚ । ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପା ବୃହ॒ତୀ ଚି॒ତ୍ରଭା॑ନୁଃ ॥ 85 ॥
ସା ନୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ସୁଵି॒ତେ ଦ॑ଧାତୁ । ୟଥା॒ ଜୀଵେ॑ମ ଶ॒ରଦ॒ସ୍ସଵୀ॑ରାଃ । ରୋ॒ହି॒ଣୀ ଦେ॒ଵ୍ୟୁଦ॑ଗା-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଵିଶ୍ଵା॑ ରୂ॒ପାଣି॑ ପ୍ରତି॒ମୋଦ॑ମାନା । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଷା॑ ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତୀ । ପ୍ରି॒ୟା ଦେ॒ଵାନା॒-ମୁପ॑ୟାତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ ॥ 2 ॥
3ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ମୃଗଶୀର୍ଷଃ ଦେଵତା - ସୋମଃ
ସୋମୋ॒ ରାଜା॑ ମୃଗଶୀ॒ର॒.ଷେଣ॒ ଆଗନ୍ନ୍॑ । ଶି॒ଵ-ନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମ୍ପ୍ରି॒ୟମ॑ସ୍ୟ॒ ଧାମ॑ । ଆ॒ପ୍ୟାୟ॑ମାନୋ ବହୁ॒ଧା ଜନେ॑ଷୁ । ରେତଃ॑ ପ୍ର॒ଜାଂ-ୟଁଜ॑ମାନେ ଦଧାତୁ ॥ 86 ॥
ୟତ୍ତେ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମ୍ମୃଗଶୀ॒ର୍॒ଷମସ୍ତି॑ । ପ୍ରି॒ୟଗ୍ମ୍ ରା॑ଜ-ନ୍ପ୍ରି॒ୟତ॑ମ-ମ୍ପ୍ରି॒ୟାଣା᳚ମ୍ । ତସ୍ମୈ॑ ତେ ସୋମ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ । ଶନ୍ନ॑ ଏଧି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଶଞ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ 3 ॥
4. ନକ୍ଷତ୍ରଂ - ଆର୍ଦ୍ରା ଦେଵତା - ରୁଦ୍ରଃ
ଆ॒ର୍ଦ୍ରୟା॑ ରୁ॒ଦ୍ରଃ ପ୍ରଥ॑ମା ନ ଏତି । ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ॑ ଦେ॒ଵାନାଂ॒ ପତି॑ରଘ୍ନି॒ୟାନା᳚ମ୍ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରମସ୍ୟ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ । ମା ନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାଗ୍ମ୍ ରୀ॑ରିଷ॒-ନ୍ମୋତ ଵୀ॒ରାନ୍ । ହେ॒ତୀ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ପରି॑ଣୋ ଵୃଣକ୍ତୁ । ଆ॒ର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ଞ୍ଜୁଷତାଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ ॥ 87 ॥
ପ୍ର॒ମୁ॒ଞ୍ଚମା॑ନୌ ଦୁରି॒ତାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ଅପା॒ଘଶଗ୍ମ୍॑ ସନ୍ନୁ-ଦତା॒ମରା॑ତିମ୍ ॥ 4 ॥
5ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ପୁନର୍ଵସୁ ଦେଵତା - ଅଦିତିଃ
ପୁନ॑ର୍ନୋ ଦେ॒ଵ୍ୟଦି॑ତି-ସ୍ସ୍ପୃଣୋତୁ । ପୁନ॑ର୍ଵସୂ ନଃ॒ ପୁନ॒ରେତାଂ᳚-ୟଁ॒ଜ୍ଞମ୍ । ପୁନ॑ର୍ନୋ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଭିୟ॑ନ୍ତୁ॒ ସର୍ଵେ᳚ । ପୁନଃ॑ ପୁନର୍ଵୋ ହ॒ଵିଷା॑ ୟଜାମଃ । ଏ॒ଵା ନ ଦେ॒ଵ୍ୟଦି॑ତିରନ॒ର୍ଵା । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ଭ॒ର୍ତ୍ରୀ ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା । ପୁନ॑ର୍ଵସୂ ହ॒ଵିଷା॑ ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତୀ । ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମପ୍ୟେ॑ତୁ॒ ପାଥଃ॑ ॥ 5 (88) ॥
6ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ପୁଷ୍ୟଃ ଦେଵତା - ବୃହସ୍ପତିଃ
ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଞ୍ଜାୟ॑ମାନଃ । ତି॒ଷ୍ୟ॑-ନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରମ॒ଭି ସମ୍ବ॑ଭୂଵ । ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ॑ ଦେ॒ଵାନାଂ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ଜି॒ଷ୍ଣୁଃ । ଦି॒ଶୋ ନୁ॒ ସର୍ଵା॒ ଅଭ॑ୟନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ । ତି॒ଷ୍ୟଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦୁ॒ତ ମ॑ଧ୍ୟ॒ତୋ ନଃ॑ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ନଃ॒ ପରି॑ପାତୁ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ବାଧେ॑ ତା॒-ନ୍ଦ୍ଵେଷୋ॒ ଅଭ॑ୟ-ଙ୍କୃଣୁତାମ୍ । ସୁ॒ଵୀର୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ପତ॑ୟସ୍ୟାମ ॥ 6 ॥
7. ନକ୍ଷତ୍ରଂ -ଆଶ୍ରେଷଂ ଦେଵତା - ସର୍ପାଃ
ଇ॒ଦଗ୍ମ୍ ସ॒ର୍ପେଭ୍ୟୋ॑ ହ॒ଵିର॑ସ୍ତୁ॒ ଜୁଷ୍ଟ᳚ମ୍ । ଆ॒ଶ୍ରେ॒ଷା ୟେଷା॑ ମନୁ॒ୟନ୍ତି॒ ଚେତଃ॑ ॥ 89 ॥
ୟେ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମ୍ପୃଥି॒ଵୀଂ-କ୍ଷି॒ୟନ୍ତି॑ । ତେନ॑ ସ୍ସ॒ର୍ପାସୋ॒ ହଵ॒ମାଗ॑ମିଷ୍ଠାଃ । ୟେ ରୋ॑ଚ॒ନେ ସୂର୍ୟ॒ସ୍ୟାପି॑ ସ॒ର୍ପାଃ । ୟେ ଦିଵଂ॑ ଦେ॒ଵୀ-ମନୁ॑ସ॒ଞ୍ଚର॑ନ୍ତି । ୟେଷା॑ମାଶ୍ରେ॒ଷା ଅ॑ନୁ॒ୟନ୍ତି॒ କାମ᳚ମ୍ । ତେଭ୍ୟ॑-ସ୍ସ॒ର୍ପେଭ୍ୟୋ॒ ମଧୁ॑-ମଜ୍ଜୁହୋମି ॥ 7 ॥
8ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ମଘା ଦେଵତା - ପିତରଃ
ଉପ॑ହୂତାଃ ପି॒ତରୋ॒ ୟେ ମ॒ଘାସୁ॑ । ମନୋ॑ଜଵସ-ସ୍ସୁ॒କୃତ॑-ସ୍ସୁକୃ॒ତ୍ୟାଃ । ତେ ନୋ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେ॒ ହଵ॒ମାଗ॑ମିଷ୍ଠାଃ । ସ୍ଵ॒ଧାଭି॑-ର୍ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରୟ॑ତ-ଞ୍ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ 90 ॥
ୟେ ଅ॑ଗ୍ନିଦ॒ଗ୍ଧା ୟେ-ଽନ॑ଗ୍ନି-ଦଗ୍ଧାଃ । ୟେ॑-ଽମୁଁଲୋ॒କ-ମ୍ପି॒ତରଃ॑ କ୍ଷି॒ୟନ୍ତି॑ । ୟାଗ୍ଶ୍ଚ॑ ଵି॒ଦ୍ମୟାଗ୍ମ୍ ଉ॑ ଚ॒ ନ ପ୍ର॑ଵି॒ଦ୍ମ । ମ॒ଘାସୁ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ସୁକୃ॑ତ-ଞ୍ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ 8 ॥
9ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ପୂର୍ଵଫଲ୍ଗୁ॑ନୀ ଦେଵତା - ଅର୍ୟମା
ଗଵାଂ॒ ପତିଃ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀ-ନାମସି॒ ତ୍ଵମ୍ । ତଦ॑ର୍ୟମନ୍ ଵରୁଣ ମିତ୍ର॒ ଚାରୁ॑ । ତନ୍ତ୍ଵା॑ ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସ॑ନି॒ତାରଗ୍ମ୍॑ ସନୀ॒ନାମ୍ । ଜୀ॒ଵା ଜୀଵ॑ନ୍ତ॒ମୁପ॒ ସଂଵିଁ॑ଶେମ । ୟେନେ॒ମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ସଞ୍ଜି॑ତା । ୟସ୍ୟ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॑ନୁସଂ॒ୟଁନ୍ତି॒ ଚେତଃ॑ ॥ 91 ॥
ଅ॒ର୍ୟ॒ମା ରାଜା॒-ଽଜର॒ସ୍ତୁ ଵି॑ଷ୍ମାନ୍ । ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀନା-ମୃଷ॒ଭୋ ରୋ॑ରଵୀତି ॥ 9 ॥
10ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଉତ୍ତର ଫ॑ଲ୍ଗୁନୀ ଦେଵତା - ଭଗଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ॑ ଦେ॒ଵାନାଂ᳚ ଭଗଵୋ ଭଗାସି । ତତ୍ତ୍ଵା॑ ଵିଦୁଃ॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀ॒-ସ୍ତସ୍ୟ॑ ଵିତ୍ତାତ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟଂ॑-କ୍ଷ॒ତ୍ରମ॒ଜରଗ୍ମ୍॑ ସୁ॒ଵୀର୍ୟ᳚ମ୍ । ଗୋମ॒ଦଶ୍ଵ॑-ଵ॒ଦୁପ॒ସନ୍ନୁ॑-ଦେ॒ହ । ଭଗୋ॑ହ ଦା॒ତା ଭଗ॒ ଇତ୍ପ୍ର॑ଦା॒ତା । ଭଗୋ॑ ଦେ॒ଵୀଃ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀ॒-ରାଵି॑ଵେଶ । ଭଗ॒ସ୍ୟେତ୍ତ-ମ୍ପ୍ର॑ସ॒ଵ-ଙ୍ଗ॑ମେମ । ୟତ୍ର॑ ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସ॑ଧ॒ମାଦଂ॑ ମଦେମ । ॥ 10/ 92 ॥
11ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ହସ୍ତଃ ଦେଵତା - ସଵିତ
ଆୟା॑ତୁ ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତୋ ପ॑ୟାତୁ । ହି॒ର॒ଣ୍ୟୟେ॑ନ ସୁ॒ଵୃତା॒ ରଥେ॑ନ । ଵହ॒ନ୍॒. ହସ୍ତଗ୍ମ୍॑ ସୁ॒ଭଗଂ॑ ଁଵିଦ୍ମ॒ନାପ॑ସମ୍ । ପ୍ର॒ୟଚ୍ଛ॑ନ୍ତଂ॒ ପପୁ॑ରିଂ॒ ପୁଣ୍ୟ॒ମଚ୍ଛ॑ । ହସ୍ତଃ॒ ପ୍ରୟ॑ଚ୍ଛ ତ୍ଵ॒ମୃତଂ॒ ଁଵସୀ॑ୟଃ । ଦକ୍ଷି॑ଣେନ॒ ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣୀମ ଏନତ୍ ।
ଦା॒ତାର॑-ମ॒ଦ୍ୟ ସ॑ଵି॒ତା ଵି॑ଦେୟ । ୟୋ ନୋ॒ ହସ୍ତା॑ୟ ପ୍ରସୁ॒ଵାତି॑ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ ॥ 11 ॥
12. ନକ୍ଷତ୍ରଂ - ଚିତ୍ରା ଦେଵତା - ତ୍ଵଷ୍ଟା
ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମ॒ଭ୍ୟେ॑ତି ଚି॒ତ୍ରାମ୍ । ସୁ॒ଭଗ୍ମ୍ ସ॑ସଂୟୁଁଵ॒ତିଗ୍ମ୍ ରୋଚ॑ମାନାମ୍ ॥ 93 ॥
ନି॒ଵେ॒ଶୟ॑ନ୍ନ॒-ମୃତା॒-ନ୍ମର୍ତ୍ୟାଗ୍॑ଶ୍ଚ । ରୂ॒ପାଣି॑ ପି॒ଗ୍ମ୍॒ଶ-ନ୍ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ତନ୍ନ॒ସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ତଦୁ॑ ଚି॒ତ୍ରା ଵିଚ॑ଷ୍ଟାମ୍ । ତନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମ୍ଭୂରି॒ଦା ଅ॑ସ୍ତୁ॒ ମହ୍ୟ᳚ମ୍ । ତନ୍ନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାଂ-ଵୀଁ॒ରଵ॑ତୀଗ୍ମ୍ ସନୋତୁ । ଗୋଭି॑ର୍ନୋ॒ ଅଶ୍ଵୈ॒-ସ୍ସମ॑ନକ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ ॥ 12 ॥
13ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ସ୍ଵାତୀ ଦେଵତା - ଵାୟୁଃ
ଵା॒ୟୁ-ର୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମ॒ଭ୍ୟେ॑ତି॒ ନିଷ୍ଟ୍ୟା᳚ମ୍ । ତି॒ଗ୍ମଶୃଂ॑ଗୋ ଵୃଷ॒ଭୋ ରୋରୁ॑ଵାଣଃ । ସ॒ମୀ॒ରୟ॒-ନ୍ଭୁଵ॑ନା ମାତ॒ରିଶ୍ଵା᳚ । ଅପ॒ ଦ୍ଵେଷାଗ୍ମ୍॑ସି ନୁଦତା॒ମରା॑ତୀଃ ॥ 94 ॥
ତନ୍ନୋ॑ ଵା॒ୟସ୍ତଦୁ॒ ନିଷ୍ଟ୍ୟା॑ ଶୃଣୋତୁ । ତନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମ୍ଭୂରି॒ଦା ଅ॑ସ୍ତୁ॒ ମହ୍ୟ᳚ମ୍ । ତନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵାସୋ॒ ଅନୁ॑ ଜାନନ୍ତୁ॒ କାମ᳚ମ୍ । ୟଥା॒ ତରେ॑ମ ଦୁରି॒ତାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ 13 ॥
14ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଵିଶାଖା ଦେଵତା - ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀଃ
ଦୂ॒ର-ମ॒ସ୍ମଚ୍ଛତ୍ର॑ଵୋ ୟନ୍ତୁ ଭୀ॒ତାଃ । ତଦି॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ କୃ॑ଣୁତାଂ॒ ତ-ଦ୍ଵିଶା॑ଖେ । ତନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅନୁ॑ମଦନ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ । ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦଭ॑ୟନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣା॒-ମଧି॑ପତ୍ନୀ॒ ଵିଶା॑ଖେ । ଶ୍ରେଷ୍ଠା॑-ଵିନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ଗୋ॒ପୌ ॥ 95 ॥
ଵିଷୂ॑ଚ॒-ଶ୍ଶତ୍ରୂ॑ନପ॒ବାଧ॑ମାନୌ । ଅପ॒କ୍ଷୁଧ॑-ନ୍ନୁଦତା॒ମରା॑ତିମ୍ । ॥ 14 ॥
15. ପୌର୍ଣମାସି
ପୂ॒ର୍ଣା ପ॒ଶ୍ଚାଦୁ॒ତ ପୂ॒ର୍ଣା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଉନ୍ମ॑ଧ୍ୟ॒ତଃ ପୌ᳚ର୍ଣମା॒ସୀ ଜି॑ଗାୟ । ତସ୍ୟାଂ᳚ ଦେ॒ଵା ଅଧି॑ ସଂ॒ଵଁସ॑ନ୍ତଃ । ଉ॒ତ୍ତ॒ମେ ନାକ॑ ଇ॒ହ ମା॑ଦୟନ୍ତାମ୍ । ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ସୁ॒ଵର୍ଚା॑ ୟୁଵ॒ତି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ପୌ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସ୍ୟୁଦ॑ଗା॒-ଚ୍ଛୋଭ॑ମାନା । ଆ॒ପ୍ୟା॒ୟ-ୟ॑ନ୍ତୀ ଦୁରି॒ତାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ଉ॒ରୁ-ନ୍ଦୁହାଂ॒ ୟଁଜ॑ମାନାୟ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ ॥ 15/96 (26) ॥
16ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଅନୂରାଧା ଦେଵତା - ମିତ୍ରଃ
ଋ॒ଦ୍ଧ୍ୟାସ୍ମ॑ ହ॒ଵ୍ୟୈ-ର୍ନମ॑ସୋପ॒ସଦ୍ୟ॑ । ମି॒ତ୍ର-ନ୍ଦେ॒ଵ-ମ୍ମି॑ତ୍ର॒ଧେୟ॑ନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ । ଅ॒ନୂ॒ରା॒ଧାନ୍. ହ॒ଵିଷା॑ ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତଃ । ଶ॒ତ-ଞ୍ଜୀ॑ଵେମ ଶ॒ରଦ॒ସ୍ସଵୀ॑ରାଃ । ଚି॒ତ୍ରଂ-ନକ୍ଷ॑ତ୍ର॒-ମୁଦ॑ଗା-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଅ॒ନୂ॒ରା॒ଧାସ॒ ଇତି॒ ୟ-ଦ୍ଵଦ॑ନ୍ତି । ତନ୍ମି॒ତ୍ର ଏ॑ତି ପ॒ଥିଭି॑-ର୍ଦେଵ॒ୟାନୈଃ᳚ । ହି॒ର॒ଣ୍ୟୟୈ॒-ର୍ଵିତ॑ତୈ-ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ॥ 16 ॥
17ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦେଵତା - ଇନ୍ଦ୍ରଃ
ଇନ୍ଦ୍ରୋ᳚ ଜ୍ୟେ॒ଷ୍ଠା ମନୁ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରମେତି । ୟସ୍ମି॑ନ୍ ଵୃ॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁ॑ତ୍ର॒ ତୂର୍ୟେ॑ ତ॒ତାର॑ ॥ 97 ॥
ତସ୍ମି॑ନ୍ ଵ॒ୟ-ମ॒ମୃତଂ॒ ଦୁହା॑ନାଃ । କ୍ଷୁଧ॑ନ୍ତରେମ॒ ଦୁରି॑ତିଂ॒ ଦୁରି॑ଷ୍ଟିମ୍ । ପୁ॒ର॒ନ୍ଦ॒ରାୟ॑ ଵୃଷ॒ଭାୟ॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣଵେ᳚ । ଅଷା॑ଢାୟ॒ ସହ॑ମାନାୟ ମୀ॒ଢୁଷେ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ଜ୍ୟେ॒ଷ୍ଠା ମଧୁ॑ମ॒ଦ୍ଦୁହା॑ନା । ଉ॒ରୁ-ଙ୍କୃ॑ଣୋତୁ॒ ୟଜ॑ମାନାୟ ଲୋ॒କମ୍ ॥ 17 ॥
18ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ମୂଲଂ ଦେଵତା - ପ୍ରଜାପତିଃ
ମୂଲଂ॑ ପ୍ର॒ଜାଂ-ଵୀଁ॒ରଵ॑ତୀଂ-ଵିଁଦେୟ । ପରା᳚ଚ୍ୟେତୁ॒ ନିର୍-ଋ॑ତିଃ ପରା॒ଚା । ଗୋଭି॒-ର୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମ୍ପ॒ଶୁଭି॒-ସ୍ସମ॑କ୍ତମ୍ । ଅହ॑-ର୍ଭୂୟା॒-ଦ୍ୟଜ॑ମାନାୟ॒ ମହ୍ୟ᳚ମ୍ ॥ 98 ॥
ଅହ॑ର୍ନୋ ଅ॒ଦ୍ୟ ସୁ॑ଵି॒ତେ ଦ॑ଧାତୁ । ମୂଲଂ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ର॒ମିତି॒ ୟ-ଦ୍ଵଦ॑ନ୍ତି । ପରା॑ଚୀଂ-ଵାଁ॒ଚା ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନୁଦାମି । ଶି॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାୟୈ॑ ଶି॒ଵମ॑ସ୍ତୁ॒ ମହ୍ୟ᳚ମ୍ ॥ 18 ॥
19ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ପୂର୍ଵାଷାଢା ଦେଵତା - ଆପଃ
ୟା ଦି॒ଵ୍ୟା ଆପଃ॒ ପୟ॑ସା ସମ୍ବଭୂ॒ଵୁଃ । ୟା ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ ଉ॒ତ ପାର୍ଥି॑ଵୀ॒ର୍ୟାଃ ।
ୟାସା॑ମଷା॒ଢା ଅ॑ନୁ॒ୟନ୍ତି॒ କାମ᳚ମ୍ । ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ । ୟାଶ୍ଚ॒ କୂପ୍ୟା॒ ୟାଶ୍ଚ॑ ନା॒ଦ୍ୟା᳚-ସ୍ସମୁ॒ଦ୍ରିୟାଃ᳚ । ୟାଶ୍ଚ॑ ଵୈଶ॒ନ୍ତୀରୁ॒ତ ପ୍ରା॑ସ॒ଚୀର୍ୟାଃ ॥ 99 ॥
ୟାସା॑ମଷା॒ଢା ମଧୁ॑ ଭ॒କ୍ଷୟ॑ନ୍ତି । ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥ 19 ॥
20ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଉତ୍ତରାଷାଢା ଦେଵତା - ଵିଶ୍ଵେଦେଵଃ
ତନ୍ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॒ ଉପ॑ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ । ତଦ॑ଷା॒ଢା ଅ॒ଭି ସଂୟଁ॑ନ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ । ତନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମ୍ପ୍ରଥତା-ମ୍ପ॒ଶୁଭ୍ୟଃ॑ । କୃ॒ଷି-ର୍ଵୃ॒ଷ୍ଟି-ର୍ୟଜ॑ମାନାୟ କଲ୍ପତାମ୍ । ଶୁ॒ଭ୍ରାଃ କ॒ନ୍ୟା॑ ୟୁଵ॒ତୟ॑-ସ୍ସୁ॒ପେଶ॑ସଃ । କ॒ର୍ମ॒କୃତ॑-ସ୍ସୁ॒କୃତୋ॑ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଵତୀଃ । ଵିଶ୍ଵା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାନ୍. ହ॒ଵିଷା॑ ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତୀଃ । ଅ॒ଷା॒ଢାଃ କାମ॒ ମୁପ॑ୟାନ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ ॥ 20/100 ॥
21ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଅଭିଜିଦ ଦେଵତା - ବ୍ରହ୍ମା
ୟସ୍ମି॒-ନ୍ବ୍ରହ୍ମା॒-ଽଭ୍ୟଜ॑ୟ॒-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମେ॒ତତ୍ । ଅ॒ମୁଞ୍ଚ॑ ଲୋ॒କ ମି॒ଦମୂ॑ଚ॒ ସର୍ଵଂ᳚। ତନ୍ନୋ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମଭି॒ଜି-ଦ୍ଵି॒ଜିତ୍ୟ॑ । ଶ୍ରିୟ॑-ନ୍ଦଧା॒ତ୍ଵହୃ॑ଣୀୟମାନମ୍ । ଉ॒ଭୌ ଲୋ॒କୌ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ସଞ୍ଜି॑ତେ॒ମୌ । ତନ୍ନୋ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ର-ମଭି॒ଜି-ଦ୍
ଵିଚ॑ଷ୍ଟାମ୍ । ତସ୍ମି॑ନ୍ ଵ॒ୟ-ମ୍ପୃତ॑ନା॒ ସ୍ସଞ୍ଜ॑ୟେମ । ତନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵାସୋ॒ ଅନୁ॑ଜାନନ୍ତୁ॒ କାମ᳚ମ୍ ॥ 21 ॥
22ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଶ୍ରଵଣଂ ଦେଵତା - ଵିଷ୍ଣୁଃ
ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ ଶ୍ରୋ॒ଣା-ମ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ ଗୋ॒ପାମ୍ । ପୁଣ୍ୟା॑ମସ୍ୟା॒ ଉପ॑ଶୃଣୋମି॒ ଵାଚ᳚ମ୍ ॥ 101 ॥
ମ॒ହୀ-ନ୍ଦେ॒ଵୀଂ-ଵିଁଷ୍ଣୁ॑ପତ୍ନୀ ମଜୂ॒ର୍ୟାମ୍ । ପ୍ର॒ତୀଚୀ॑ ମେନାଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଷା॑ ୟଜାମଃ । ତ୍ରେ॒ଧା ଵିଷ୍ଣୁ॑-ରୁରୁଗା॒ୟୋ ଵିଚ॑କ୍ରମେ । ମ॒ହୀ-ନ୍ଦିଵଂ॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୋ॒ଣୈତି॒ ଶ୍ରଵ॑-ଇ॒ଚ୍ଛମା॑ନା । ପୁଣ୍ୟ॒ଗ୍ଗ୍॒ ଶ୍ଲୋକଂ॒ ଁୟଜ॑ମାନାୟ କୃଣ୍ଵ॒ତୀ ॥ 22 ॥
23ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଶ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦେଵତା - ଵସଵଃ
ଅ॒ଷ୍ଟୌ ଦେ॒ଵା ଵସ॑ଵସ୍ସୋ॒ମ୍ୟାସଃ॑ । ଚତ॑ସ୍ରୋ ଦେ॒ଵୀ ର॒ଜରା॒-ଶ୍ଶ୍ରଵି॑ଷ୍ଠାଃ । ତେ ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପା᳚ନ୍ତୁ॒ ରଜ॑ସଃ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୀଣ॑-ମ॒ମୃତଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ॥ 102 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନଃ॑ ପାନ୍ତୁ॒ ଵସ॑ଵଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତୋ॑-ଽଭିୟ॑ନ୍ତୁ॒ ଶ୍ରଵି॑ଷ୍ଠାଃ । ପୁଣ୍ୟ॒ନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରମ॒ଭି ସଂଵିଁ॑ଶାମ । ମା ନୋ॒ ଅରା॑ତି-ର॒ଘଶ॒ଗ୍ମ୍॒ ସାଗନ୍ନ୍॑ ॥ 23 ॥
24ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଶତଭିଷକ୍ ଦେଵତା - ଵରୁଣଃ
କ୍ଷ॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ରାଜା॒ ଵରୁ॑ଣୋ-ଽଧିରା॒ଜଃ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣାଗ୍ମ୍ ଶ॒ତଭି॑ଷ॒ଗ୍ ଵସି॑ଷ୍ଠଃ । ତୌ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟଃ॑ କୃଣୁତୋ ଦୀ॒ର୍ଘମାୟୁଃ॑ । ଶ॒ତଗ୍ମ୍ ସ॒ହସ୍ରା॑ ଭେଷ॒ଜାନି॑ ଧତ୍ତଃ । ୟ॒ଜ୍ଞନ୍ନୋ॒ ରାଜା॒ ଵରୁ॑ଣ॒ ଉପ॑ୟାତୁ । ତନ୍ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଅ॒ଭିସଂୟଁ॑ନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 103 ॥
ତନ୍ନୋ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରଗ୍ମ୍ ଶ॒ତଭି॑ଷଗ୍ ଜୁଷା॒ଣମ୍ । ଦୀ॒ର୍ଘମାୟୁଃ॒ ପ୍ରତି॑ର-ଦ୍ଭେଷ॒ଜାନି॑ ॥ 24 ॥
25ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ପୂର୍ଵପ୍ରୋଷ୍ଠପଦା ଦେଵତା - ଅଜୟେକପାଦଃ
ଅ॒ଜ ଏକ॑ପା॒-ଦୁଦ॑ଗା-ତ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ ପ୍ରତି॒ ମୋଦ॑ମାନଃ । ତସ୍ୟ॑ ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵଂ-ୟଁ॑ନ୍ତି॒ ସର୍ଵେ᳚ । ପ୍ରୋ॒ଷ୍ଠ॒ପ॒ଦାସୋ॑ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ ଗୋ॒ପାଃ । ଵି॒ଭ୍ରାଜ॑ମାନ-ସ୍ସମିଧା॒ନ ଉ॒ଗ୍ରଃ । ଆ-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମରୁହ॒ଦ-ଗ॒ନ୍ଦ୍ୟାମ୍ । ତଗ୍ମ୍ ସୂର୍ୟ॑-ନ୍ଦେ॒ଵ-ମ॒ଜମେକ॑ପାଦମ୍ । ପ୍ରୋ॒ଷ୍ଠ॒ପ॒ଦାସୋ॒ ଅନୁ॑ୟନ୍ତି॒ ସର୍ଵେ᳚ ॥ 25 / 104 ॥
26ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଉତ୍ତରପ୍ରୋଷ୍ଠପଦା ଦେଵତା - ଅହିର୍ବୁଦ୍ଧ୍ନିୟଃ
ଅହି॑ ର୍ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନିୟଃ॒ ପ୍ରଥ॑ମାନ ଏତି । ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॑ମୁ॒ତ ମାନୁ॑ଷାଣାମ୍ । ତ-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣା-ସ୍ସୋ॑ମ॒ପା-ସ୍ସୋ॒ମ୍ୟାସଃ॑ । ପ୍ରୋ॒ଷ୍ଠ॒ପ॒ଦାସୋ॑ ଅ॒ଭିର॑କ୍ଷନ୍ତି॒ ସର୍ଵେ᳚ । ଚ॒ତ୍ଵାର॒ ଏକ॑ମ॒ଭି କର୍ମ॑ ଦେ॒ଵାଃ । ପ୍ରୋ॒ଷ୍ଠ॒ପ॒ଦାସ॒ ଇତି॒ ୟାନ୍. ଵଦ॑ନ୍ତି । ତେ ବୁ॒ଦ୍ଧନିୟଂ॑ ପରି॒ଷଦ୍ୟଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ତୁ॒ଵନ୍ତଃ॑ । ଅହିଗ୍ମ୍॑ ରକ୍ଷନ୍ତି॒ ନମ॑ସୋପ॒ସଦ୍ୟ॑ ॥ 26 ॥
27ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ରେଵତୀ ଦେଵତା - ପୂଷା
ପୂ॒ଷା ରେ॒ଵତ୍ୟନ୍ଵେ॑ତି॒ ପନ୍ଥା᳚ମ୍ । ପୁ॒ଷ୍ଟି॒ପତୀ॑ ପଶୁ॒ପା ଵାଜ॑ବସ୍ତ୍ୟୌ ॥ 105 ॥
ଇ॒ମାନି॑ ହ॒ଵ୍ୟା ପ୍ରୟ॑ତା ଜୁଷା॒ଣା । ସୁ॒ଗୈର୍ନୋ॒ ୟାନୈ॒ରୁପ॑ୟାତାଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞମ୍ । କ୍ଷୁ॒ଦ୍ରା-ନ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ର॑କ୍ଷତୁ ରେ॒ଵତୀ॑ ନଃ । ଗାଵୋ॑ ନୋ॒ ଅଶ୍ଵା॒ଗ୍ମ୍॒ ଅନ୍ଵେ॑ତୁ ପୂ॒ଷା । ଅନ୍ନ॒ଗ୍ମ୍॒ ରକ୍ଷ॑ନ୍ତୌ ବହୁ॒ଧା ଵିରୂ॑ପମ୍ । ଵାଜଗ୍ମ୍॑ ସନୁତାଂ॒ ଁୟଜ॑ମାନାୟ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ ॥ 27 ॥
28 ନକ୍ଷତ୍ରଂ - ଅଶ୍ଵିନୀ ଦେଵତା - ଅଶ୍ଵିନୀ ଦେଵ
ତଦ॒ଶ୍ଵିନା॑-ଵଶ୍ଵ॒ୟୁଜୋପ॑ୟାତାମ୍ । ଶୁଭ॒ଙ୍ଗମି॑ଷ୍ଠୌ ସୁ॒ୟମେ॑ଭି॒ରଶ୍ଵୈଃ᳚ । ସ୍ଵନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଷା॒ ୟଜ॑ନ୍ତୌ । ମଧ୍ଵା॒ ସମ୍ପୃ॑କ୍ତୌ॒ ୟଜୁ॑ଷା॒ ସମ॑କ୍ତୌ ॥ 106 ॥
ୟୌ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ଭି॒ଷଜୌ॑ ହଵ୍ୟଵା॒ହୌ । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ଦୂ॒ତା-ଵ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ ଗୋ॒ପୌ । ତୌ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରଂ-ଜୁଜୁଷା॒ଣୋ-ପ॑ୟାତାମ୍ । ନମୋ॒-ଽଶ୍ଵିଭ୍ୟାଂ᳚ କୃଣୁମୋ-ଽଶ୍ଵ॒ୟୁଗ୍ଭ୍ୟା᳚ମ୍ ॥ 28 ॥
29ଂଅକ୍ଷତ୍ରଂ - ଅପଭରଣୀ ଦେଵତା - ୟମଃ
ଅପ॑ ପା॒ପ୍ମାନଂ॒ ଭର॑ଣୀ-ର୍ଭରନ୍ତୁ । ତ-ଦ୍ୟ॒ମୋ ରାଜା॒ ଭଗ॑ଵା॒ନ୍॒. ଵିଚ॑ଷ୍ଟାମ୍ । ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ରାଜା॑ ମହ॒ତୋ ମ॒ହାନ୍. ହି । ସୁ॒ଗନ୍ନଃ॒ ପନ୍ଥା॒ମଭ॑ୟ-ଙ୍କୃଣୋତୁ । ୟସ୍ମି॒-ନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେ ୟ॒ମ ଏତି॒ ରାଜା᳚ । ୟସ୍ମି॑ନ୍ନେନ-ମ॒ଭ୍ୟଷିଂ॑ଚନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । ତଦ॑ସ୍ୟ ଚି॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିଷା॑ ୟଜାମ । ଅପ॑ ପା॒ପ୍ମାନଂ॒ ଭର॑ଣୀ-ର୍ଭରନ୍ତୁ ॥ 29 ॥
30-ଽମାଵାସି
ନି॒ଵେଶ॑ନୀ॒ ୟତ୍ତେ॑ ଦେ॒ଵା ଅଦ॑ଧୁଃ ।
ନି॒ଵେଶ॑ନୀ ସ॒ଙ୍ଗମ॑ନୀ॒ ଵସୂ॑ନାଂ॒ ଁଵିଶ୍ଵା॑ ରୂ॒ପାଣି॒ ଵସୂ᳚ନ୍ୟା-ଵେ॒ଶୟ॑ନ୍ତୀ । ସ॒ହ॒ସ୍ର॒ପୋ॒ଷଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଭଗା॒ ରରା॑ଣା॒ ସା ନ॒ ଆଗ॒ନ୍ ଵର୍ଚ॑ସା ସଂଵିଁଦା॒ନା ।
ୟତ୍ତେ॑ ଦେ॒ଵା ଅଦ॑ଧୁ-ର୍ଭାଗ॒ଧେୟ॒-ମମା॑ଵାସ୍ୟେ
ସଂ॒ଵଁସ॑ନ୍ତୋ ମହି॒ତ୍ଵା । ସା ନୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ପି॑ପୃହି ଵିଶ୍ଵଵାରେ ର॒ୟିନ୍ନୋ॑ ଧେହି ସୁଭଗେ ସୁ॒ଵୀରଂ᳚ ॥ 30/107 (27) ॥
31.ଚନ୍ଦ୍ରମା
ନଵୋ॑ ନଵୋ ଭଵତି॒ ଜାୟ॑ମାନୋ॒ ୟମା॑ଦି॒ତ୍ୟା ଅ॒ଗ୍ମ୍॒ଶୁମା᳚-ପ୍ୟା॒ୟୟ॑ନ୍ତି ।
ନଵୋ॑ ନଵୋ ଭଵତି॒ ଜାୟ॑ମା॒ନୋ-ଽହ୍ନା᳚-ଙ୍କେ॒ତୁ-ରୁ॒ଷସା॑ ମେ॒ତ୍ୟଗ୍ରେ᳚ ।
ଭା॒ଗ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ଵିଦ॑ଧାତ୍ୟା॒ୟ-ନ୍ପ୍ରଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା᳚ସ୍ତିରତି ଦୀ॒ର୍ଘମାୟୁଃ॑ ।
ୟମା॑ଦି॒ତ୍ୟା ଅ॒ଗ୍ମ୍॒ଶୁମା᳚ପ୍ୟା॒ୟୟ॑ନ୍ତି॒ ୟମକ୍ଷି॑ତ॒-ମକ୍ଷି॑ତୟଃ॒ ପିବ॑ନ୍ତି ।
ତେନ॑ ନୋ॒ ରାଜା॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ ରାପ୍ୟା॑ୟୟନ୍ତୁ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ଗୋ॒ପାଃ ।
32. ଅହୋ ରାତ୍ରୀ
ୟେ ଵିରୂ॑ପେ॒ ସମ॑ନସା ସଂ॒ଵ୍ୟଁୟ॑ନ୍ତୀ । ସ॒ମା॒ନ-ନ୍ତନ୍ତୁଂ॑ ପରିତା-ତ॒ନାତେ᳚ ।
ଵି॒ଭୂ ପ୍ର॒ଭୂ ଅ॑ନୁ॒ଭୂ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ହୁଵେ । ତେ ନୋ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେ॒ ହଵ॒ମାଗ॑ମେତମ୍ ।
ଵ॒ୟ-ନ୍ଦେ॒ଵୀ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ସଂଵିଁଦା॒ନାଃ । ସୁ॒ରତ୍ନା॑ସୋ ଦେ॒ଵଵୀ॑ତିଂ॒ ଦଧା॑ନାଃ ॥ 108 ॥
ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ହ॒ଵିଷା॑ ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତଃ । ଅତି॑ ପା॒ପ୍ମାନ॒-ମତି॑ମୁକ୍ତ୍ୟା ଗମେମ ॥
33. ଉଷା
ପ୍ରତ୍ୟୁ॑ଵ ଦୃଶ୍ୟାୟ॒ତୀ । ଵ୍ୟୁ॒ଚ୍ଛନ୍ତୀ॑ ଦୁହି॒ତା ଦି॒ଵଃ । ଅ॒ପୋ ମ॒ହୀ ଵୃ॑ଣୁତେ॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା । ତମୋ॒ ଜ୍ୟୋତି॑ଷ୍-କୃଣୋତି ସୂ॒ନରୀ᳚ ।
ଉଦୁ॒ ସ୍ତ୍ରିୟା᳚ସ୍ସଚତେ॒ ସୂର୍ୟଃ॑ । ସ ଚା॑ ଉ॒ଦ୍ୟନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ର ମର୍ଚି॒ମତ୍ ।
ତଵେ ଦୁ॑ଷୋ॒ ଵ୍ୟୁଷି॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ଚ । ସମ୍ଭ॒କ୍ତେନ॑ ଗମେମହି ॥ 109 ॥
34. ନକ୍ଷତ୍ରଃ
ତନ୍ନୋ॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ର ମର୍ଚି॒ମତ୍ । ଭା॒ନୁ॒ମତ୍ତେଜ॑ ଉ॒ଚ୍ଛର॑ତ୍ । ଉପ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମି॒ହାଗ॑ମତ୍ । ପ୍ରନକ୍ଷ॑ତ୍ରାୟ ଦେ॒ଵାୟ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରା॒ୟେନ୍ଦୁଗ୍ମ୍॑ ହଵାମହେ । ସ ନ॑ ସ୍ସଵି॒ତା ସୁ॑ଵ-ଥ୍ସ॒ନିମ୍ । ପୁ॒ଷ୍ଟି॒ଦାଂ-ଵୀଁ॒ରଵ॑ତ୍ତମମ୍ ॥
35. ସୂର୍ୟଃ
ଉଦୁ॒ତ୍ୟ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରମ୍ ॥
ଉଦୁ॒ତ୍ୟ-ଞ୍ଜା॒ତଵେ॑ଦସ-ନ୍ଦେ॒ଵଂ-ଵଁ॑ହନ୍ତି କେ॒ତଵଃ॑ । ଦୃ॒ଶେ ଵିଶ୍ଵା॑ୟ॒ ସୂର୍ୟ᳚ମ୍ ।
ଚି॒ତ୍ର-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒ ମୁଦ॑ଗା॒ଦନୀ॑କଂ॒ ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟା॒ଗ୍ନେଃ ॥ 110 ॥
ଆ-ଽପ୍ରା॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃ॒ଥିଵୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ ସୂର୍ୟ॑ ଆ॒ତ୍ମା ଜଗ॑ତସ୍ତ॒ସ୍ଥୁଷ॑ଶ୍ଚ ॥
36. ଅଦିତିଃ
ଅଦି॑ତିର୍ନ ଉରୁଷ୍ୟତୁ ମ॒ହୀମୂ॒ଷୁ ମା॒ତର᳚ମ୍ ॥
ଅଦି॑ତିର୍ନ ଉରୁଷ୍ୟ॒-ତ୍ଵଦି॑ତି॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛତୁ । ଅଦି॑ତିଃ ପା॒ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ହ॑ସଃ ॥
ମ॒ହୀମୂ॒ଷୁ ମା॒ତରଗ୍ମ୍॑ ସୁଵ୍ର॒ତାନା॑-ମୃ॒ତସ୍ୟ॒ ପତ୍ନୀ॒ ମଵ॑ସେ ହୁଵେମ ।
ତୁ॒ଵି॒କ୍ଷ॒ତ୍ରା-ମ॒ଜର॑ନ୍ତୀ ମୁରୂ॒ଚୀଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଶର୍ମା॑ଣ॒-ମଦି॑ତିଗ୍ମ୍ ସୁ॒ପ୍ରଣୀ॑ତିମ୍ ।
37. ଵିଷ୍ଣୁଃ
ଇ॒ଦଂ-ଵିଁଷ୍ଣୁ॒ ପ୍ରତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ ॥
ଇ॒ଦଂ-ଵିଁଷ୍ଣୁ॒-ର୍ଵିଚ॑କ୍ରମେ ତ୍ରେ॒ଧା ନିଦ॑ଧେ ପ॒ଦମ୍ । ସମୂ॑ଢମସ୍ୟ ପାଗ୍ମ୍ ସୁ॒ରେ ॥
ପ୍ରତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁ॑ ସ୍ତଵତେ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ୟ । ମୃ॒ଗୋ ନ ଭୀ॒ମଃ କୁ॑ଚ॒ରୋ ଗି॑ରି॒ଷ୍ଠାଃ । ୟସ୍ୟୋ॒ରୁଷୁ॑ ତ୍ରି॒ଷୁ ଵି॒କ୍ରମ॑ଣେଷୁ । ଅଧି॑କ୍ଷି॒ୟନ୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ 111 ॥
38. ଅଗ୍ନିଃ
ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ମୂ॒ର୍ଧା ଭୁଵଃ॑ ॥
ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ମୂ॒ର୍ଧା ଦି॒ଵଃ କ॒କୁତ୍ପତିଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଅ॒ୟମ୍ । ଅ॒ପାଗ୍ମ୍ ରେତାଗ୍ମ୍॑ସି ଜିନ୍ଵତି ॥ ଭୁଵୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ରଜ॑ସଶ୍ଚ ନେ॒ତା ୟତ୍ରା॑ ନି॒ୟୁଦ୍ଭି॒-ସ୍ସଚ॑ସେ
ଶି॒ଵାଭିଃ॑ । ଦି॒ଵି ମୂ॒ର୍ଧାନଂ॑ ଦଧିଷେ ସୁଵ॒ର୍॒ଷା-ଞ୍ଜି॒ହ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ ଚକୃଷେ ହଵ୍ୟ॒ଵାହ᳚ମ୍ ।
39. ଅନୁମତ
ଅନୁ॑ନୋ॒-ଽଦ୍ୟାନୁ॑ମତି॒-ରନ୍ଵିଦ॑ନୁମତେ॒ ତ୍ଵମ୍ ॥
ଅନୁ॑ନୋ॒-ଽଦ୍ୟାନୁ॑ମତି ର୍ୟ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ମନ୍ୟତାମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ ହଵ୍ୟ॒ଵାହ॑ନୋ॒ ଭଵ॑ତା-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॒ ମୟଃ॑ ।
ଅନ୍ଵିଦ॑ନୁମତେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମନ୍ୟା॑ସୈ॒ ଶଞ୍ଚ॑ ନଃ କୃଧି । କ୍ରତ୍ଵେ॒ ଦକ୍ଷା॑ୟ ନୋ ହିନୁ॒ ପ୍ରଣ॒ ଆୟୂଗ୍ମ୍॑ଷି ତାରିଷଃ ।
40. ହଵ୍ୟଵାହଃ (ଅଗ୍ନିଃ)
ହ॒ଵ୍ୟ॒ଵାହ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟମ୍ ॥
ହ॒ଵ୍ୟ॒ଵାହ॑ମଭି-ମାତି॒ଷାହ᳚ମ୍ । ର॒କ୍ଷୋ॒ହଣଂ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ଜି॒ଷ୍ଣୁମ୍ ।
ଜ୍ୟୋତି॑ଷ୍ମନ୍ତଂ॒ ଦୀଦ୍ୟ॑ତଂ॒ ପୁର॑ନ୍ଧିମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒ କୃତ॒ମା ହୁ॑ଵେମ ।
ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ ମଗ୍ନେ ଅ॒ଭିତ-ତ୍ପୃ॑ଣାହି । ଵିଶ୍ଵା॑ ଦେଵ॒ ପୃତ॑ନା ଅ॒ଭିଷ୍ୟ ।
ଉ॒ରୁନ୍ନଃ॒ ପନ୍ଥା᳚-ମ୍ପ୍ରଦି॒ଶନ୍ ଵିଭା॑ହି । ଜ୍ୟୋତି॑ଷ୍ମଦ୍ଧେହ୍ୟ॒ ଜର॑ନ୍ନ॒ ଆୟୁଃ॑ ॥ 112/28 ॥
1.37 ନକ୍ଷତ୍ର ଉପହୋମ ମନ୍ତ୍ରାଃ
(ତୈ. ବ୍ରା. 3.1.4.1-3.1.5.15)
1. କୃତ୍ତିକା
ଅ॒ଗ୍ନୟେ॒ ସ୍ଵାହା॒ କୃତ୍ତି॑କାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଅ॒ବାଂୟୈଁ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଦୁ॒ଲାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ନି॒ତ॒ତ୍ନ୍ୟୈ ସ୍ଵାହା॒ ଽଭ୍ରୟ॑ନ୍ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ମେ॒ଘୟ॑ନ୍ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଵ॒ର୍॒ଷୟ॑ନ୍ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଚୁ॒ପୁ॒ଣୀକା॑ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
2. ରୋହିଣୀ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ରୋହି॒ଣ୍ୟୈ ସ୍ଵାହା᳚ । ରୋଚ॑ମାନାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 3ଂଋଗଶୀ.ର୍ଷଃ ॥
ସୋମା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ ମୃଗଶୀ॒ର୍॒ଷାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଇ॒ନ୍ଵ॒କାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହୌଷ॑ଧୀଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ରା॒ଜ୍ୟାୟ॒ ସ୍ଵାହା॒-ଽଭିଜି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 113 ॥
4. ଆର୍ଦ୍ରା
ରୁ॒ଦ୍ରାୟ॒ ସ୍ଵାହା॒-ଽଽର୍ଦ୍ରାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ପିନ୍ଵ॑ମାନାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା॑ ପ॒ଶୁଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
5. ପୁନର୍ଵସୁ
ଅଦି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା॒ ପୁନ॑ର୍ଵସୁଭ୍ୟାମ୍ । ସ୍ଵାହା ଭୂ᳚ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
6.ପୁଷ୍ୟଃ
ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ୟେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ତି॒ଷ୍ୟା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
7. ଆଶ୍ରେଷ
ସ॒ର୍ପେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ଽଽଶ୍ରେ॒ଷାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଦ॒ନ୍ଦ॒ଶୂକେ᳚ଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
8. ମଘା
ପି॒ତୃଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା॑ ମ॒ଘାଭ୍ୟଃ॑ । ସ୍ଵାହା॑ ଽନ॒ଘାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା॑ ଽଗ॒ଦାଭ୍ୟଃ॑ । ସ୍ଵାହା॑ରୁନ୍ଧ॒ତୀଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 114 ॥
9.ପୂର୍ଵ ଫ॑ଲ୍ଗୁନୀ
ଅ॒ର୍ୟ॒ମ୍ଣେ ସ୍ଵାହା॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ପ॒ଶୁଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
10. ଉତ୍ତର ଫ॑ଲ୍ଗୁନୀ
ଭଗା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଫଲ୍ଗୁ॑ନୀଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ୟା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
11. ହସ୍ତଃ
ସ॒ଵି॒ତ୍ରେ ସ୍ଵାହା॒ ହସ୍ତା॑ୟ । ସ୍ଵାହା॑ ଦଦ॒ତେ ସ୍ଵାହା॑ ପୃଣ॒ତେ । ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ର॒ୟଚ୍ଛ॑ତେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ରତିଗୃଭ୍ଣ॒ତେ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
12. ଚିତ୍ରା
ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଚି॒ତ୍ରାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଚୈତ୍ରା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ର॒ଜାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
13. ସ୍ଵାତି
ଵା॒ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ନିଷ୍ଟ୍ୟା॑ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । କା॒ମ॒ଚାରା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଽଭିଜି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
14. ଵିଶାଖା
ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନିଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵିଶା॑ଖାଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ୟା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଽଭିଜି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
15. ପୌର୍ଣମାସି
ପୌ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସ୍ୟୈ ସ୍ଵାହା॒ କାମା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା ଗ॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 115 (29) ॥
16. ଅନୂରାଧା
ମି॒ତ୍ରାୟ॒ ସ୍ଵାହା॑-ଽନୂରା॒ଧେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ମି॒ତ୍ର॒ଧେୟା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॒-ଽଭିଜି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
17. ଜ୍ୟେଷ୍ଠା
ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଜ୍ୟେ॒ଷ୍ଠାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ୍ୟା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॒-ଽଭିଜି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
18. ମୂଲଂ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ମୂଲା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ପ୍ର॒ଜାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
19. ପୂର୍ଵାଷାଢା
ଅ॒ଦ୍ଭ୍ୟ ସ୍ସ୍ଵାହା॑ ଽଷା॒ଢାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରାୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ କାମା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଅ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
20. ଉତ୍ତରାଷାଢା
ଵିଶ୍ଵେ᳚ଭ୍ୟୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା॑ ଽଷା॒ଢାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଅ॒ନ॒ପ॒ଜ॒ୟ୍ୟାୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଜିତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 116 ॥
21. ଅଭିଜିତ୍
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଽଭି॒ଜିତେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଲୋ॒କାୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଽଭିଜି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
22. ଶ୍ରଵଣଂ
ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଶ୍ରୋ॒ଣାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଶ୍ଲୋକା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଶ୍ରୁ॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
23. ଶ୍ରଵିଷ୍ଠା
ଵସୁ॑ଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା॒ ଶ୍ରଵି॑ଷ୍ଠାଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ଅଗ୍ରା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ପରୀ᳚ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
24. ଶତଭିଷକ୍
ଵରୁ॑ଣାୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଶ॒ତଭି॑ଷଜେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଭେ॒ଷ॒ଜେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା ᳚ ॥
25. ପୂର୍ଵ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦା
ଅ॒ଜାୟୈକ॑ପଦେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ରୋଷ୍ଠପ॒ଦେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 117 ॥
ତେଜ॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
26. ଉତ୍ତର ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦା
ଅହ॑ୟେ ବୁ॒ଧ୍ନିୟା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ରୋଷ୍ଠପ॒ଦେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ପ॒ତି॒ଷ୍ଠାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
27. ରେଵତି
ପୂ॒ଷ୍ଣେ ସ୍ଵାହା॑ ରେ॒ଵତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ପ॒ଶୁଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
28. ଅଶ୍ଵିନୀ
ଅ॒ଶ୍ଵିଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଽଶ୍ଵ॒ୟୁଗ୍ଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା ᳚। ଶ୍ରୋତ୍ରା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଶ୍ରୁତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
29. ଅପଭରଣି
ୟ॒ମାୟ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଽପ॒ଭର॑ଣୀଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ରା॒ଜ୍ୟାୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଽଭିଜି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
30. ଅମାଵାସି
ଅ॒ମ॒ଵା॒ସ୍ୟା॑ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା॒ କାମା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା ଽଽଗ॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 118 (30) ॥
31. ଚନ୍ଦ୍ରମା
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ରତୀ॒ଦୃଶ୍ୟା॑ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚-ଽର୍ଧମା॒ସେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ମାସେ᳚ଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହ॒ର୍ତୁଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ସ॒ଵ॒ନ୍ଥ୍ସ॒ରାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
32. ଅହୋ ରାତ୍ରୀ
ଅହ୍ନେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ରାତ୍ରି॑ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଅତି॑ମୁକ୍ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
33. ଉଷା
ଉ॒ଷସେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଵ୍ୟୂ॒ଷୁଷ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଵ୍ୟୁ॒ଚ୍ଛନ୍ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଵ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
34. ନକ୍ଷତ୍ରଃ
ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାୟ॒ ସ୍ଵାହୋ॑ଦେଷ୍ୟତେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 119 ॥
ଉ॒ଦ୍ୟ॒ତେ ସ୍ଵାହୋ-ଦି॑ତାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ହର॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଭର॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଭ୍ରାଜ॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ତେଜ॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ତପ॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
35. ସୂର୍ୟଃ
ସୂର୍ୟା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହା॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେଭ୍ୟ॒ ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ପ॒ତି॒ଷ୍ଠାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
36. ଅଦିତିଃ
ଅଦି॑ତ୍ୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥
37. ଵିଷ୍ଣୁଃ
ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ୟ॒ଜ୍ଞାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାୟୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 120 ॥
ଦ॒ଧି॒କ୍ରାଵ୍ଣ୍ଣୋ॑ ଅକାରିଷଂ
ଦ॒ଧି॒କ୍ରାଵ୍ଣ୍ଣୋ॑ ଅକାରିଷମ୍ । ଜି॒ଷ୍ଣୋ ରଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ଵା॒ଜିନଃ॑ । ସୁ॒ର॒ଭି ନୋ॒ ମୁଖା॑ କର॒ତ୍ । ପ୍ରଣ॒ ଆୟୂଗ୍ମ୍॑ଷି ତାରିଷତ୍ । ଆପୋ॒ହିଷ୍ଠା ମ॑ୟୋ॒ଭୁଵ॒ସ୍ତା ନ॑ ଊ॒ର୍ଜେ ଦ॑ଧାତନ । ମ॒ହେ ରଣା॑ୟ॒ ଚକ୍ଷ॑ସେ ।
ୟୋ ଵ॑ଶ୍ଶି॒ଵତ॑ମୋ॒ ରସ॒ସ୍ତସ୍ୟ॑ ଭାଜୟତେ॒ ହ ନଃ॑ । ଉ॒ଶ॒ତୀରି॑ଵ ମା॒ତରଃ॑ । ତସ୍ମା॒ ଅର॑ଙ୍ଗମାମ ଵୋ॒ ୟସ୍ୟ॒ କ୍ଷୟା॑ୟ॒ ଜିନ୍ଵ॑ଥ । ଆପୋ॑ ଜ॒ନୟ॑ଥା ଚ ନଃ ॥ 121 (32) ॥
1.38 ଵରୁଣ ସୂକ୍ତଂ
(ତୈ. ସଂ. 1.5.11.3)
ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ପାଶ॑ମ॒ସ୍ମ-ଦଵା॑ଧ॒ମଂ-ଵିଁମ॑ଧ୍ୟ॒ମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଥାୟ ।
ଅଥା ॑ଵ॒ୟମା॑ଦିତ୍ୟ ଵ୍ର॒ତେ ତଵାନା॑ଗସୋ॒ ଅଦି॑ତୟେ ସ୍ୟାମ ॥ (ତୈ. ସଂ. 1.2.8.1 )
ଅସ୍ତ॑ଭ୍ନା॒ଦ୍ଧ୍ୟା-ମୃ॑ଷ॒ଭୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମମି॑ମୀତ-ଵରି॒ମାଣ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା
ଆ-ଽସୀ॑ଦ॒ଦ୍ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ସ॒ମ୍ରା-ଡ୍ଵିଶ୍ଵେତ୍ତାନି॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ ଵ୍ର॒ତାନି॑ ॥ (ତୈ. ସଂ. 3.4.11.6)
ୟତ୍କିଞ୍ଚେ॒ଦଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ଦୈଵ୍ୟେ॒ ଜନେ॑-ଽଭିଦ୍ରୋ॒ହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା᳚-ଶ୍ଚରା॑ମସି ।
ଅଚି॑ତ୍ତୀ॒-ୟତ୍ତଵ॒-ଧର୍ମା॑ ୟୁୟୋପି॒ମ-ମାନ॒ସ୍ତସ୍ମା॒ ଦେନ॑ସୋ ଦେଵ ରୀରିଷଃ ॥ (ତୈ. ସଂ. 3.4.11.6)
କି॒ତ॒ଵାସୋ॒ ୟଦ୍ରି॑ରି॒ପୁର୍ନ ଦୀ॒ଵି ୟଦ୍ଵା॑ ଘା ସ॒ତ୍ୟ-ମୁ॒ତୟନ୍ନ ଵି॒ଦ୍ମ ।
ସର୍ଵା॒ତାଵିଷ୍ୟ॑ ଶିଥି॒ରେଵ॑ ଦେ॒ଵାଥା॑ତେ-ସ୍ୟାମ ଵରୁଣ ପ୍ରି॒ୟାସଃ॑ ॥ (ତୈ. ସଂ. 1.5.11.3)
ଅଵ॑ତେ॒ହେଡୋ॑ ଵରୁଣ॒ ନମୋ॑ଭି॒ରଵ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେ-ଭି॑ରୀମହେ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ ।
କ୍ଷୟ॑ନ୍ନ॒ ସ୍ମଭ୍ୟ॑ ମସୁର-ପ୍ରଚେତୋ॒ ରାଜ॒ନ୍ନେନାଗ୍ମ୍॑ସି ଶିଶ୍ରଥଃ କୃ॒ତାନି॑ ॥ (ତୈ. ସଂ. 2.1.11.6)
ତତ୍ଵା॑ୟାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନ॒ ସ୍ତଦାଶା᳚ସ୍ତେ॒ ୟଜ॑ମାନୋ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ଅହେ॑ଡମାନୋ ଵରୁଣେ॒ହ ବୋ॒ଦ୍ଧ୍ୟୁରୁ॑ଶଗ୍ମ୍ ସ॒ ମା ନ॒ ଆୟୁଃ॒ ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ ॥ 122 (33) ॥
1.39 ପଵମାନ ସୂକ୍ତଂ
ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣା॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟଃ ପାଵ॒କା ୟାସୁ॑ଜା॒ତଃ କ॒ଶ୍ୟପୋ॒ ୟାସ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ।
ଅ॒ଗ୍ନିଂୟାଁ ଗର୍ଭଂ॑ଦଧି॒ରେ ଵିରୂ॑ପା॒ସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥ ୟାସା॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ୟାତି॒ ମଧ୍ୟେ॑ ସତ୍ୟାନୃ॒ତେ ଅ॑ଵ॒ପଶ୍ୟ॒ନ୍ ଜନା॑ନାମ୍ ।
ମ॒ଧୁ॒ଶ୍ଚୁତ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟୋ॒ୟାଃ ପା॑ଵ॒କାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥ ୟାସାଂ᳚ ଦେ॒ଵାଦି॒ଵି କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ ଭ॒କ୍ଷଂୟାଁ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ବହୁ॒ଧା ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ୟାଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ମ୍ପୟ॑ସୋ॒ନ୍ଦନ୍ତି॑ ଶୁ॒କ୍ରାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥ ଶି॒ଵେନ॑ ମା॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା ପଶ୍ୟତାପ ଶ୍ଶି॒ଵୟା॑ ତ॒ନୁଵୋ-ପ॑ସ୍ପୃଶତ॒ ତ୍ଵଚ॑ମେମ୍ ।
ସର୍ଵାଗ୍ମ୍॑ ଅ॒ଗ୍ନୀଗ୍ମ୍ ର॑ଫ୍ସୁ॒ଷଦୋ॑ ହୁଵେ ଵୋ॒ ମୟି॒ ଵର୍ଚୋ॒ ବଲ॒ମୋଜୋ॒ ନିଧ॑ତ୍ତ ॥ 123 (34) ॥
(ତୈ. ବ୍ରା. 1.4.8.1)
ପଵ॑ମାନ॒-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଜନଃ॑ । ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ॒ ଵିଚ॑ର୍ଷଣିଃ । ୟଃ ପୋତା॒ ସ ପୁ॑ନାତୁ ମା । ପୁ॒ନନ୍ତୁ॑ ମା ଦେଵଜ॒ନାଃ । ପୁ॒ନନ୍ତୁ॒ ମନ॑
ଵୋଧି॒ୟା । ପୁ॒ନନ୍ତୁ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ ଆ॒ୟଵଃ॑ । ଜାତ॑ଵେଦଃ ପ॒ଵିତ୍ର॑ଵତ୍ । ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ ପୁନାହି ମା । ଶୁ॒କ୍ରେଣ॑ ଦେଵ॒ ଦୀଦ୍ୟ॑ତ୍ । ଅଗ୍ନେ॒ କ୍ରତ୍ଵା॒-କ୍ରତୂ॒ଗ୍ମ୍॒ ରନୁ॑ ॥ 124 ॥
ୟତ୍ତେ॑ ପ॒ଵିତ୍ର॑-ମ॒ର୍ଚିଷି॑ । ଅଗ୍ନେ॒ ଵିତ॑ତ-ମନ୍ତ॒ରା । ବ୍ରହ୍ମ॒ ତେନ॑ ପୁନୀମହେ । ଉ॒ଭାଭ୍ୟାଂ᳚ ଦେଵ ସଵିତଃ । ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ ସ॒ଵେନ॑ ଚ । ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ପୁନୀମହେ ।
ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵୀ ପୁ॑ନ॒ତୀ ଦେ॒ଵ୍ୟାଗା᳚ତ୍ । ୟସ୍ୟୈ॑ ବ॒ହ୍ଵୀ-ସ୍ତ॒ନୁଵୋ॑ ଵୀ॒ତପୃ॑ଷ୍ଠାଃ । ତୟା॒ ମଦ॑ନ୍ତ-ସ୍ସଧ॒ମାଦ୍ୟେ॑ଷୁ । ଵ॒ୟଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟା॑ମ॒ ପତ॑ୟୋରୟୀ॒ଣାମ୍ ॥ 125 ॥
ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରୋ ର॒ଶ୍ମିଭି॑ର୍ମା ପୁନାତୁ । ଵାତଃ॑ ପ୍ରା॒ଣେନେ॑ ଷି॒ରୋ ମ॑ୟୋ॒ ଭୂଃ ।
ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ପୟ॑ସା॒ ପୟୋ॑ଭିଃ । ଋ॒ତାଵ॑ରୀ ୟ॒ଜ୍ଞିୟେ॑ ମା ପୁନୀତାମ୍ । ବୃ॒ହଦ୍ଭି॑-ସ୍ସଵି ତ॒ସ୍ତୃଭିଃ॑ । ଵର୍ଷି॑ଷ୍ଠୈ--ର୍ଦେଵ॒ମନ୍ମ॑ଭିଃ । ଅଗ୍ନେ॒ ଦକ୍ଷୈଃ᳚ ପୁନାହିମା । ୟେନ॑ ଦେ॒ଵା ଅପୁ॑ନତ । ୟେ ନାପୋ॑ ଦି॒ଵ୍ୟଙ୍କଶଃ॑ । ତେନ॑ ଦି॒ଵ୍ୟେନ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ॥ 126 ॥
ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ପୁନୀମହେ । ୟଃ ପା॑ଵମା॒ନୀ-ର॒ଦ୍ଧୟେତି॑ । ଋଷି॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତ॒ଗ୍ମ୍॒ ରସ᳚ମ୍ । ସର୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ପୂ॒ତମ॑ଶ୍ନାତି । ସ୍ଵ॒ଦି॒ତ-ମ୍ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵ॑ନା । ପା॒ଵ॒ମା॒ନୀ॒ର୍ୟୋ ଅ॒ଦ୍ଧୟେତି॑ ।
ଋଷି॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତ॒ଗ୍ମ୍॒ ରସ᳚ମ୍ । ତସ୍ମୈ॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ ଦୁହେ । କ୍ଷୀ॒ରଗ୍ମ୍ ସ॒ର୍ପି ର୍ମଧୂ॑ଦ॒କମ୍ । ପା॒ଵ॒ମା॒ନୀ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ୟୟ॑ନୀଃ ॥ 127 ॥
ସୁ॒ଦୁଘା॒ହି ପୟ॑ସ୍ଵତୀଃ । ଋଷି॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତୋ॒ ରସଃ॑ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣେଷ୍ଵ॒-ମୃତଗ୍ମ୍॑ ହି॒ତମ୍ । ପା॒ଵ॒ମା॒ନୀ-ର୍ଦି॑ଶନ୍ତୁ ନଃ । ଇ॒ମଂ ଂଲୋଁ॒କମଥୋ॑ ଅ॒ମୁମ୍ । କାମା॒ନ୍-ଥ୍ସମ॑ର୍ଧ୍ୟନ୍ତୁ ନଃ । ଦେ॒ଵୀର୍ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସ॒ମା ଭୃ॑ତାଃ । ପା॒ଵ॒ମା॒ନୀ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ୟୟ॑ନୀଃ । ସୁ॒ଦୁଘା॒ହି ଘୃ॑ତ॒ଶ୍ଚୁତଃ॑ । ଋଷି॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତୋ॒ ରସଃ॑ ॥ 128 ॥
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣେଷ୍ଵ॒-ମୃତଗ୍ମ୍॑ ହି॒ତମ୍ । ୟେନ॑ ଦେ॒ଵାଃ ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ । ଆ॒ତ୍ମାନଂ॑ ପୁ॒ନତେ॒ ସଦା᳚ । ତେନ॑ ସ॒ହସ୍ର॑ ଧାରେଣ । ପା॒ଵ॒ମା॒ନ୍ୟଃ ପୁ॑ନନ୍ତୁ ମା । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟ-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ର᳚ମ୍ । ଶ॒ତୋଦ୍ୟା॑ମଗ୍ମ୍ ହିର॒ଣ୍ମୟ᳚ମ୍ । ତେନ॑ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଦୋ॑ ଵ॒ୟମ୍ । ପୂ॒ତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ପୁନୀମହେ । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ସ୍ସୁନୀ॒ତୀ ସ॒ହ ମା॑ ପୁନାତୁ । ସୋମ॑-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ୟା ଵରୁ॑ଣ-ସ୍ସ॒ମୀଚ୍ୟା᳚ । ୟ॒ମୋ ରାଜା᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣାଭିଃ॑ ପୁନାତୁମା । ଜା॒ତଵେ॑ଦା ମୋ॒ର୍ଜୟ॑ନ୍ତ୍ୟା ପୁନାତୁ । ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ ॥ 129 ॥
(ତୈ. ବ୍ରା. 3.5.11.1)
ତଚ୍ଛଂ॒ଁୟୋରା ଵୃ॑ଣୀମହେ । ଗା॒ତୁଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞାୟ॑ । ଗା॒ତୁଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞପ॑ତୟେ । ଦୈଵୀ᳚ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ର॑ସ୍ତୁନଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ର୍ମାନୁ॑ଷେଭ୍ୟଃ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵ-ଞ୍ଜି॑ଗାତୁ ଭେଷ॒ଜମ୍ । ଶନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ଦ୍ଵି॒ପଦେ᳚ । ଶଞ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ 130 (36) ॥
ଓଂ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥
1.40 ଆୟୁଷ୍ୟ ସୂକ୍ତଂ
ୟୋ ବ୍ରହ୍ମାବ୍ରହ୍ମଣ ଉଜ୍ଜଭାର ପ୍ରାଣେଶ୍ଵରଃ (ୟୋ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଣ ଉଜ୍ଜହାର ପ୍ରାଣୈ-ଶ୍ଶିରଃ) କୃତ୍ତିଵାସାଃ ପିନାକୀ ।
ଈଶାନୋ ଦେଵସ୍ସନ ଆୟୁର୍ଦଧାତୁ ତସ୍ମୈ ଜୁହୋମି ହଵିଷା ଘୃତେନ ॥ 1 ॥
ଵିଭ୍ରାଜମାନ-ସ୍ସରିରସ୍ୟ ମଦ୍ଧ୍ୟାଦ୍ ରୋଚମାନୋ ଘର୍ମରୁଚିର୍ୟ ଆଗାତ୍ ।
ସ ମୃତ୍ୟୁପାଶା-ନପନୁଦ୍ୟ ଘୋରା-ନିହାୟୁଷେଣୋ ଘୃତମତ୍ତୁ ଦେଵଃ ॥ 2 ॥
ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟୋତିର୍ ବ୍ରହ୍ମପତ୍ନୀଷୁ ଗର୍ଭଂ-ୟଁମାଦଧା-ତ୍ପୁରୁରୂପ-ଞ୍ଜୟନ୍ତମ୍ ।
ସୁଵର୍ଣରମ୍ଭ-ଗ୍ରହ-ମର୍କମର୍ଚ୍ୟ-ନ୍ତମାୟୁଷେ ଵର୍ଧୟାମୋ ଘୃତେନ ॥ 3 ॥
ଶ୍ରିୟଂ-ଲଁକ୍ଷ୍ମୀ-ମୌପଲାଂ ଅମ୍ବିଙ୍କା-ଙ୍ଗାଂ ଷଷ୍ଟୀଞ୍ଚ ୟାମିନ୍ଦ୍ରସେନେତ୍ୟୁଦାହୁଃ ।
ତାଂ-ଵିଁଦ୍ୟା-ମ୍ବ୍ରହ୍ମୟୋନିଗ୍ମ୍ ସରୂପା-ମିହାୟୁଷେ ତର୍ପୟାମୋ ଘୃତେନ ॥ 4 ॥
ଦାକ୍ଷାୟଣ୍ୟ-ସ୍ସର୍ଵୟୋନ୍ୟ ସ୍ସୁୟୋନ୍ୟ-ସ୍ସହସ୍ରଶୋ ଵିଶ୍ଵ ରୂପା ଵିରୂପାଃ ।
ସସୂନଵ-ସ୍ସପତୟ-ସ୍ସୟୂଥ୍ୟା ଆୟୁଷେଣୋ ଘୃତମିଦ-ଞ୍ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ 5 ॥
ଦିଵ୍ୟା ଗଣା ବହୁରୂପାଃ ପୁରାଣା ଆୟୁଶ୍ଛିଦୋ ନଃ ପ୍ରମଥ୍ନନ୍ତୁ ଵୀରାନ୍ ।
ତେଭ୍ୟୋ ଜୁହୋମି ବହୁଧା ଘୃତେନ ମା ନଃ ପ୍ରଜାଗ୍ମ୍ ରୀରିଷୋ ମୋତ ଵୀରାନ୍ ॥ 6 ॥
ଏକଃ ପୁରସ୍ତାତ୍ ୟ ଇଦ-ମ୍ବଭୂଵ ୟତୋ ବଭୂଵ ଭୁଵନସ୍ୟ ଗୋପାଃ ।
ୟମପ୍ୟେତି ଭୁଵନଗ୍ମ୍ ସାମ୍ପରାୟେ ସ ନୋ ହଵିର୍ ଘୃତ-ମିହାୟୁଷେ'ତ୍ତୁ ଦେଵଃ ॥ 7 ॥
ଵସୂ-ନ୍ରୁଦ୍ରାନା-ଦିତ୍ୟା-ନ୍ମରୁତୋ'ଥ ସାଦ୍ଧ୍ୟାନ୍ ଋଭୂନ୍ ୟକ୍ଷା-ନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵାଗ୍ମ୍ଶ୍ଚ ପିତୃଗ୍ମ୍ଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାନ୍ ।
ଭୃଗୂନ୍-ଥ୍ସର୍ପାଗ୍ମ୍ଶ୍ଚା-ଙ୍ଗିଗରସୋ'ଥ ସର୍ଵା-ନ୍ଘୃତଗ୍ମ୍ ହୁତ୍ଵା ସ୍ଵାୟୁଷ୍ୟା ମହୟାମ ଶଶ୍ଵତ୍ ॥ 8 ॥
ଵିଷ୍ଣୋ॒ ତ୍ଵନ୍ନୋ॒ ଅନ୍ତ॑ମ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ୟଚ୍ଛ ସହନ୍ତ୍ୟ ।
ପ୍ରତେ॒ ଧାରା॑ ମଧୁ॒ଶ୍ଚୁତ॒ ଉଥ୍ସ॑ନ୍ଦୁହ୍ରତେ॒ ଅକ୍ଷି॑ତମ୍ ॥ (ତୈ. ସଂ. 3.1.10) ॥
ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣେ ନମୋ ଅସ୍ତ୍ଵଗ୍ନୟେ ନମହ୍ ପୃଥିଵ୍ୟୈ ନମହ୍ ଓଷଧୀଭ୍ୟଃ ।
ନମୋ ଵାଚେ ନମୋ ଵାଚସ୍ପତ॑ୟେ ନମୋ ଵିଷ୍ଣଵେ ବୃହତେ କରୋମି ॥ (ତୈ. ଅର. 2.1.2) ॥
(ଏଵ-ନ୍ତ୍ରିଃ)
ୟଦକ୍ଷରପଦଭ୍ରଷ୍ଟ-ମ୍ମାତ୍ରାହୀନ-ନ୍ତୁ ୟଦ୍ଭଵେତ୍ ।
ତତ୍ସର୍ଵ-ଙ୍କ୍ଷମ୍ୟତା-ନ୍ଦେଵ ନାରାୟଣ ନମୋ'ସ୍ତୁତେ ॥
ଵିସର୍ଗ ବିନ୍ଦୁ ମାତ୍ରାଣି ପଦପାଦାକ୍ଷରାଣି ଚ ।
ନ୍ୟୂନାତିରିକ୍ତଂ-ୟଁତ୍କିଞ୍ଚିଦଭିଗୀର୍ଭିରୁଦୀର୍ୟତେ ॥
ଆ॒ଭିର୍ ଗୀ॒ର୍ଭିର୍ ୟଦତୋ॑ନ ଊ॒ନମାପ୍ୟା॑ୟୟ ହରିଵୋ॒ ଵର୍ଧ॑ମାନଃ ।
ୟ॒ଦା ସ୍ତୋ॒ତୃଭ୍ୟୋ॒ ମହି॑ ଗୋ॒ତ୍ରା ରୁ॒ଜାସି॑ ଭୂୟିଷ୍ଠ॒ଭାଜୋ॒ ଅଧ॑ତେ ଶ୍ୟାମ ।
ବ୍ରହ୍ମ॒ ପ୍ରାଵା॑ଦିଷ୍ମ॒ ତନ୍ନୋ॒ ମାହା॑ସୀତ୍ ।
ଓଂ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥ (ତୈ. ଅର. 4.4.2)
ହରିଃ ଓମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାର୍ପଣମସ୍ତୁ ॥
ଓ-ନ୍ତତ୍ସତ୍ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣମସ୍ତୁ ॥
ଇତ୍ୟୁଦକଶାନ୍ତିମନ୍ତ୍ରାଃ ॥
