(ତୈ. ଅର. 3.12.1 - ତୈ. ଅର. 3.12.7)
ସ॒ହସ୍ର॑ଶୀର୍ଷା॒ ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ॒ହ॒ସ୍ରା॒କ୍ଷଃ ସ॒ହସ୍ର॑ପାତ୍ । ସ ଭୂମିଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵତୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ଵା । ଅତ୍ୟ॑ତିଷ୍ଠ-ଦ୍ଦଶାଂଗୁ॒ଲମ୍ । ପୁରୁ॑ଷ ଏ॒ଵେଦଗ୍ମ୍ ସର୍ଵ᳚ମ୍ । ୟ-ଦ୍ଭୂ॒ତଂ-ୟଁଚ୍ଚ॒ ଭଵ୍ୟ᳚ମ୍ ।
ଉ॒ତାମୃ॑ତ॒ତ୍ଵସ୍ୟେଶା॑ନଃ । ୟଦନ୍ନେ॑ନା-ତି॒ରୋହ॑ତି ।
ଏ॒ତାଵା॑ନସ୍ୟ ମହି॒ମା । ଅତୋ॒ ଜ୍ୟାୟାଗ୍ଗ୍॑ଶ୍ଚ॒ ପୂରୁ॑ଷଃ ॥ 1
ପାଦୋ᳚ଽସ୍ୟ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ତ୍ରି॒ପାଦ॑ସ୍ୟା॒-ମୃତଂ॑ ଦି॒ଵି । ତ୍ରି॒ପାଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵ ଉଦୈ॒ତ୍ ପୁରୁ॑ଷଃ । ପାଦୋ᳚ ଽସ୍ୟେ॒ହାଽଽଭ॑ଵା॒ତ୍ ପୁନଃ॑ ।
ତତୋ॒ ଵିଷ୍ଵଂ॒-ଵ୍ୟଁ॑କ୍ରାମତ୍ । ସା॒ଶ॒ନା॒ନ॒ଶ॒ନେ ଅ॒ଭି ॥ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵି॒ରାଡ॑ଜାୟତ । ଵି॒ରାଜୋ॒ ଅଧି॒ ପୂରୁ॑ଷଃ । ସ ଜା॒ତୋ ଅତ୍ୟ॑ରିଚ୍ୟତ । ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଭୂମି॒ମଥୋ॑ ପୁ॒ରଃ ॥ 2
ୟତ୍ପୁରୁ॑ଷେଣ ହ॒ଵିଷା᳚ । ଦେ॒ଵା ୟ॒ଜ୍ଞମତ॑ନ୍ଵତ । ଵ॒ସଂ॒ତୋ ଅ॑ସ୍ୟାସୀ॒ଦାଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମ ଶ୍ଶ॒ରଦ୍ଧ॒ଵିଃ । ସ॒ପ୍ତାସ୍ୟା॑ସନ୍ ପରି॒ଧୟଃ॑ । ତ୍ରିଃ ସ॒ପ୍ତ ସ॒ମିଧଃ॑ କୃ॒ତାଃ । ଦେ॒ଵାୟ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞଂ ତ॑ନ୍ଵା॒ନାଃ । ଅବ॑ଧ୍ନ॒ନ୍ ପୁରୁ॑ଷଂ ପ॒ଶୁମ୍ ॥
ତଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞଂ ବ॒ର୍ହିଷି॒ ପ୍ରୌକ୍ଷନ୍ନ୍॑ । ପୁରୁ॑ଷଂ ଜା॒ତମ॑ଗ୍ର॒ତଃ ॥ 3
ତେନ॑ ଦେ॒ଵା ଅୟ॑ଜଂତ । ସା॒ଦ୍ଧ୍ୟା ଋଷ॑ୟଶ୍ଚ॒ ୟେ ।
ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞାତ୍ ସ॑ର୍ଵ॒ହୁତଃ॑ । ସଂଭୃ॑ତଂ ପୃଷଦା॒ଜ୍ୟମ୍ । ପ॒ଶୂଗ୍ଗ୍ସ୍ତାଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚ॑କ୍ରେ ଵାୟ॒ଵ୍ୟାନ୍॑ । ଆ॒ର॒ଣ୍ୟାନ୍ ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଶ୍ଚ॒ ୟେ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞାତ୍ ସ॑ର୍ଵ॒ହୁତଃ॑ । ଋଚଃ॒ ସାମା॑ନି ଜଜ୍ଞିରେ ।
ଛଂଦାଗ୍ମ୍॑ସି ଜଜ୍ଞିରେ॒ ତସ୍ମା᳚ତ୍ । ୟଜୁ॒ସ୍ତସ୍ମା॑-ଦଜାୟତ ॥ 4
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵା॑ ଅଜାୟଂତ । ୟେ କେ ଚୋ॑ଭ॒ୟାଦ॑ତଃ ।
ଗାଵୋ॑ ହ ଜଜ୍ଞିରେ॒ ତସ୍ମା᳚ତ୍ । ତସ୍ମା᳚ଜ୍ଜା॒ତା ଅ॑ଜା॒ଵୟଃ॑ ।
ୟତ୍ପୁରୁ॑ଷଂ॒-ଵ୍ୟଁ॑ଦଧୁଃ । କ॒ତି॒ଧା ଵ୍ୟ॑କଲ୍ପୟନ୍ନ୍ ।
ମୁଖଂ॒ କିମ॑ସ୍ୟ॒ କୌ ବା॒ହୂ । କାଵୂ॒ରୂ ପାଦା॑ଵୁଚ୍ୟେତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ᳚ଽସ୍ୟ॒ ମୁଖ॑ମାସୀତ୍ । ବା॒ହୂ ରା॑ଜ॒ନ୍ୟଃ॑ କୃ॒ତଃ ॥ 5
ଊ॒ରୂ ତଦ॑ସ୍ୟ॒ ୟ-ଦ୍ଵୈଶ୍ୟଃ॑ । ପ॒ଦ୍ଭ୍ୟାଗ୍ମ୍ ଶୂ॒ଦ୍ରୋ ଅ॑ଜାୟତ । ଚଂ॒ଦ୍ରମା॒ ମନ॑ସୋ ଜା॒ତଃ । ଚକ୍ଷୋଃ॒ ସୂର୍ୟୋ॑ ଅଜାୟତ । ମୁଖା॒-ଦିଂଦ୍ର॑ଶ୍ଚା॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ ।
ପ୍ରା॒ଣା-ଦ୍ଵା॒ୟୁର॑ଜାୟତ । ନାଭ୍ୟା॑ ଆସୀଦଂ॒ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣୋ ଦ୍ୟୌଃ ସମ॑ଵର୍ତତ । ପ॒ଦ୍ଭ୍ୟାଂ ଭୂମି॒ ର୍ଦିଶଃ॒ ଶ୍ରୋତ୍ରା᳚ତ୍ । ତଥା॑ ଲୋ॒କାଗ୍ମ୍ ଅ॑କଲ୍ପୟନ୍ନ୍ ॥ 6
ଵେଦା॒ହମେ॒ତଂ ପୁରୁ॑ଷଂ ମ॒ହାଂତ᳚ମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟଵ॑ର୍ଣଂ॒ ତମ॑ସ॒ସ୍ତୁ ପା॒ରେ ।
ସର୍ଵା॑ଣି ରୂ॒ପାଣି॑ ଵି॒ଚିତ୍ୟ॒ ଧୀରଃ॑ । ନାମା॑ନି କୃ॒ତ୍ଵାଭି॒ଵଦ॒ନ୍ ୟଦାସ୍ତେ᳚ । ଧା॒ତା ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ୟମୁ॑ଦାଜ॒ହାର॑ । ଶ॒କ୍ରଃ ପ୍ରଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ । ତମେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ॒ମୃତ॑ ଇ॒ହ ଭ॑ଵତି । ନାନ୍ୟଃ ପଂଥା॒ ଅୟ॑ନାୟ ଵିଦ୍ୟତେ ।
ୟ॒ଜ୍ଞେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମ॑ୟଜଂତ ଦେ॒ଵାଃ । ତାନି॒ ଧର୍ମା॑ଣି ପ୍ରଥ॒ମାନ୍ୟା॑ସନ୍ନ୍ । ତେ ହ॒ ନାକଂ॑ ମହି॒ମାନ॑-ସ୍ସଚଂତେ । ୟତ୍ର॒ ପୂର୍ଵେ॑ ସା॒ଦ୍ଧ୍ୟାଃ ସଂତି॑ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 7
ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ୟ ॥ ପୁରୁଷସୂକ୍ତଗ୍ମ୍ ଶିରସେ ସ୍ଵାହା ॥
