කේනෝපනිෂත්, traditionally associated with the තාලවකාර stream of the සාමවේද, is counted among the principal Upanishads studied in Vedanta. It is treated as foundational because it asks a radical question at the root of spiritual inquiry: not merely "what exists," but "by whose power do mind, speech, sight, hearing, and life-force function?"
This first part (ප්රථමඃ ඛංඩඃ) lays that foundation through direct questions and paradox-style answers. The movement is from instrument to source: from hearing to the hearer of hearing, from thinking to that by which thought itself is illumined.
Read these verses as a practice text, not only a philosophical text: hear (ශ්රවණ), reflect (මනන), and internalize (නිදිධ්යාසන) until awareness is recognized as prior to every changing thought and perception.
॥ අථ කේනෝපනිෂත් ॥
Translation (භාවාර්ථ):
Now begins the Kena Upanishad, the inquiry into the ultimate source behind all faculties.
ඕං ස@හ නා#වවතු । ස@හ නෞ# භුනක්තු । ස@හ වී@ර්ය#ං කරවාවහෛ । තේ@ජ@ස්විනා@වධී#තමස්තු@ මා වි#ද්විෂා@වහෛ$ ।
Translation (භාවාර්ථ):
May the Lord protect us both. May He nourish us both. May we strive together with strength. May our study be radiant and fruitful. May we never be hostile to one another.
ඕං ශාංති@ඃ ශාංති@ඃ ශාංති#ඃ ॥
Translation (භාවාර්ථ):
Om. Peace, peace, peace.
ඕං ආප්යායංතු මමාංගානි වාක්ප්රාණශ්චක්ෂුඃ ශ්රෝත්රමථෝ බලමිංද්රියාණි ච සර්වාණි । සර්වං බ්රහ්මෞපනිෂදං මාऽහං බ්රහ්ම නිරාකුර්යාං මා මා බ්රහ්ම නිරාකරෝදනිරාකරණමස්ත්වනිරාකරණං මේऽස්තු । තදාත්මනි නිරතේ ය උපනිෂත්සු ධර්මාස්තේ මයි සංතු තේ මයි සංතු ।
Translation (භාවාර්ථ):
May my limbs, speech, life-force, eyes, ears, strength, and all faculties be nourished. May I recognize everything as Brahman as taught in the Upanishads. May I never reject Brahman, and may Brahman never be hidden from me. May the disciplines taught in the Upanishads abide in me who is devoted to the Self.
ඕං ශාංති@ඃ ශාංති@ඃ ශාංති#ඃ ॥
Translation (භාවාර්ථ):
Om. Peace, peace, peace.
කේනේෂිතං පතති ප්රේෂිතං මනඃ
කේන ප්රාණඃ ප්රථමඃ ප්රෛති යුක්තඃ ।
කේනේෂිතාං වාචමිමාං වදංති
චක්ෂුඃ ශ්රෝත්රං ක උ දේවෝ යුනක්ති ॥ 1 ॥
Translation (භාවාර්ථ):
By whose will does the mind go toward its objects? Directed by whom does the life-force function? By whose power do people speak, and what divinity connects the eye and ear to their functions?
ශ්රෝත්රස්ය ශ්රෝත්රං මනසෝ මනෝ යද්
වාචෝ හ වාචං ස උ ප්රාණස්ය ප්රාණඃ ।
චක්ෂුෂශ්චක්ෂුරතිමුච්ය ධීරාඃ
ප්රේත්යාස්මාල්ලෝකාදමෘතා භවංති ॥ 2 ॥
Translation (භාවාර්ථ):
That which is the hearing in hearing, the thinking in thought, the speech in speech, the life in life-force, and the seeing in sight - realizing that, the wise go beyond limited identification and attain immortality.
න තත්ර චක්ෂුර්ගච්ඡති න වාග්ගච්ඡති නෝ මනඃ ।
න විද්මෝ න විජානීමෝ යථෛතදනුශිෂ්යාත් ॥ 3 ॥
Translation (භාවාර්ථ):
There the eye does not reach, nor speech, nor mind. We do not know it in the usual way, nor how to instruct it as one instructs an object.
අන්යදේව තද්විදිතාදථෝ අවිදිතාදධි ।
ඉති ශුශ්රුම පූර්වේෂාං යේ නස්තද්ව්යාචචක්ෂිරේ ॥ 4 ॥
Translation (භාවාර්ථ):
It is indeed other than the known, and beyond the unknown as well. So have we heard from the ancient teachers who explained this to us.
යද්වාචාऽනභ්යුදිතං යේන වාගභ්යුද්යතේ ।
තදේව බ්රහ්ම ත්වං විද්ධි නේදං යදිදමුපාසතේ ॥ 5 ॥
Translation (භාවාර්ථ):
That which speech cannot reveal, but by which speech itself is made possible - know that alone to be Brahman, not this limited object people take as ultimate.
යන්මනසා න මනුතේ යේනාහුර්මනෝ මතම් ।
තදේව බ්රහ්ම ත්වං විද්ධි නේදං යදිදමුපාසතේ ॥ 6 ॥
Translation (භාවාර්ථ):
That which the mind cannot grasp as an object, but by which the mind itself is illumined - know that alone as Brahman, not this limited object of worship.
යච්චක්ෂුෂා න පශ්යති යේන චක්ෂූංෂි පශ්යති ।
තදේව බ්රහ්ම ත්වං විද්ධි නේදං යදිදමුපාසතේ ॥ 7 ॥
Translation (භාවාර්ථ):
That which the eyes cannot see, but by which the eyes gain their power of seeing - know that alone as Brahman, not this limited object people treat as absolute.
යච්ඡ්රෝත්රේණ න ශඍණෝති යේන ශ්රෝත්රමිදං ශ්රුතම් ।
තදේව බ්රහ්ම ත්වං විද්ධි නේදං යදිදමුපාසතේ ॥ 8 ॥
Translation (භාවාර්ථ):
That which the ear cannot hear, but by which hearing itself takes place - know that alone as Brahman, not this limited object taken as ultimate.
යත්ප්රාණේන න ප්රාණිති යේන ප්රාණඃ ප්රණීයතේ ।
තදේව බ්රහ්ම ත්වං විද්ධි නේදං යදිදමුපාසතේ ॥ 9 ॥
Translation (භාවාර්ථ):
That which is not animated by the life-force, but by which the life-force itself is impelled - know that alone as Brahman, not this limited object taken as final reality.
॥ ඉති කේනෝපනිෂදි ප්රථමඃ ඛංඩඃ ॥
Translation (භාවාර්ථ):
Thus ends the first section of the Kena Upanishad.
Browse Related Categories:
වේද මංත්රාඃ (111)
- ගණපති ප්රාර්ථන ඝනපාඨඃ
- ගායත්රී මංත්රං ඝනපාඨඃ
- ශ්රී රුද්රං ලඝුන්යාසම්
- ශ්රී රුද්රං නමකම්
- ශ්රී රුද්රං - චමකප්රශ්නඃ
- පුරුෂ සූක්තම්
- ශ්රී සූක්තම්
- දුර්ගා සූක්තම්
- නාරායණ සූක්තම්
- මංත්ර පුෂ්පම්
- ශාංති මංත්රම් (දශ ශාංතයඃ)
- නිත්ය සංධ්යා වංදනම් (කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය)
- ශ්රී ගණපති අථර්ව ෂීර්ෂම් (ගණපත්යථර්වෂීර්ෂෝපනිෂත්)
- ඊශාවාස්යෝපනිෂද් (ඊශෝපනිෂද්)
- නක්ෂත්ර සූක්තම් (නක්ෂත්රේෂ්ටි)
- මන්යු සූක්තම්
- මේධා සූක්තම්
- විෂ්ණු සූක්තම්
- ශිව පංචාමෘත ස්නානාභිෂේකම්
- යජ්ඤෝපවීත ධාරණ
- සර්ව දේවතා ගායත්රී මංත්රාඃ
- තෛත්තිරීය උපනිෂද් - ශීක්ෂාවල්ලී
- තෛත්තිරීය උපනිෂද් - ආනංදවල්ලී
- තෛත්තිරීය උපනිෂද් - භෘගුවල්ලී
- භූ සූක්තම්
- නවග්රහ සූක්තම්
- මහානාරායණ උපනිෂද්
- අරුණප්රශ්නඃ
- ශ්රී මහාන්යාසම් (පූර්ණං)
- සරස්වතී සූක්තම් (ඍග්වේද)
- භාග්ය සූක්තම්
- පවමාන සූක්තම්
- නාසදීය සූක්තම්
- නවග්රහ සූක්තම් (නවග්රහ නමස්කාරම්)
- පිතෘ සූක්තම්
- රාත්රි සූක්තම්
- සර්ප සූක්තම්
- හිරණ්ය ගර්භ සූක්තම්
- සානුස්වාර ප්රශ්න (සුන්නාල පන්නම්)
- ගෝ සූක්තම්
- ත්රිසුපර්ණම්
- චිත්ති පන්නම්
- අඝමර්ෂණ සූක්තම්
- කේන උපනිෂද් - ප්රථමඃ ඛංඩඃ
- කේන උපනිෂද් - ද්විතීයඃ ඛංඩඃ
- කේන උපනිෂද් - තෘතීයඃ ඛංඩඃ
- කේන උපනිෂද් - චතුර්ථඃ ඛංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - ප්රථම මුංඩක, ප්රථම කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - ප්රථම මුංඩක, ද්විතීය කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - ද්විතීය මුංඩක, ප්රථම කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - ද්විතීය මුංඩක, ද්විතීය කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - තෘතීය මුංඩක, ප්රථම කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - තෘතීය මුංඩක, ද්විතීය කාංඩඃ
- නාරායණ උපනිෂද්
- විශ්වකර්ම සූක්තම්
- ශ්රී දේව්යථර්වශීර්ෂම්
- දුර්වා සූක්තම් (මහානාරායණ උපනිෂද්)
- මෘත්තිකා සූක්තම් (මහානාරායණ උපනිෂද්)
- ශ්රී දුර්ගා අථර්වශීර්ෂම්
- අග්නි සූක්තම් (ඍග්වේද)
- ක්රිමි සංහාරක සූක්තම් (යජුර්වේද)
- නීලා සූක්තම්
- වේද ආශීර්වචනම්
- වේද ස්වස්ති වාචනම්
- ඓකමත්ය සූක්තම් (ඍග්වේද)
- ආයුෂ්ය සූක්තම්
- ශ්රද්ධා සූක්තම්
- ශ්රී ගණේශ (ගණපති) සූක්තම් (ඍග්වේද)
- ශිවෝපාසන මංත්රාඃ
- ශාංති පංචකම්
- ශුක්ල යජුර්වේද සංධ්යාවංදනම්
- මාංඩූක්ය උපනිෂද්
- ඍග්වේද සංධ්යාවංදනම්
- ඒකාත්මතා ස්තෝත්රම්
- භාවනෝපනිෂද්
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 1, වළ්ළී 1
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 1, වළ්ළී 2
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 1, වළ්ළී 3
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 2, වළ්ළී 1
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 2, වළ්ළී 2
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 2, වළ්ළී 3
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - ප්රථමඃ ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - ද්විතීයඃ ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - ත්රිතීයඃ ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - චතුර්ථඃ ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - පංච ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - ෂෂ්ඨඃ ප්රශ්නඃ
- අන්න සූක්තම්
- ඍග්වේදීය පංච රුද්රං
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 0. කලශ ප්රතිෂ්ඨාපන මංත්රාඃ
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 1. පංචාංග රුද්රන්යාසඃ
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 2. පංචමුඛ ධ්යානම්
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 3. අංගන්යාසඃ
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 4. දශාංග න්යාසඃ
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 5. පංචාංග න්යාසඃ
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 5.1. හංස ගායත්රී
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 5.2. දික් සංපුටන්යාසඃ (සංපුටීකරණම්)
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 5.3. දශාංග රෞද්රීකරණම්
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 5.4. ෂෝඩශාංග රෞද්රීකරණං
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 6.1. මනෝ ජ්යෝතිඃ
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 6.2. ආත්මරක්ෂා
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 7.1. ශිවසංකල්පාඃ
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 7.2. පුරුෂ සූක්තං
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 7.3. උත්තර නාරායණං
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 7.4. අප්රතිරථං
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 7.5. ප්රති පූරුෂං
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 7.6. ශත රුද්රීයං (ත්වමග්නේ රුද්රෝऽනුවාකඃ)
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 7.7. පංචාංග ජපඃ
- ශ්රී මහාන්යාසම් - 7.8. අෂ්ටාංග ප්රණාමඃ
- සරස්වතී සූක්තම් (යජුර්වේදීය)
- උදක ශාංති (පුණ්යාහ වාචනං)
උපනිෂදඃ (34)
- ඊශාවාස්යෝපනිෂද් (ඊශෝපනිෂද්)
- ශිවසංකල්පෝපනිෂත් (ශිව සංකල්පමස්තු)
- තෛත්තිරීය උපනිෂද් - ශීක්ෂාවල්ලී
- තෛත්තිරීය උපනිෂද් - ආනංදවල්ලී
- තෛත්තිරීය උපනිෂද් - භෘගුවල්ලී
- මහානාරායණ උපනිෂද්
- කේන උපනිෂද් - ප්රථමඃ ඛංඩඃ
- කේන උපනිෂද් - ද්විතීයඃ ඛංඩඃ
- කේන උපනිෂද් - තෘතීයඃ ඛංඩඃ
- කේන උපනිෂද් - චතුර්ථඃ ඛංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - ප්රථම මුංඩක, ප්රථම කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - ප්රථම මුංඩක, ද්විතීය කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - ද්විතීය මුංඩක, ප්රථම කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - ද්විතීය මුංඩක, ද්විතීය කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - තෘතීය මුංඩක, ප්රථම කාංඩඃ
- මුංඩක උපනිෂද් - තෘතීය මුංඩක, ද්විතීය කාංඩඃ
- නාරායණ උපනිෂද්
- චාක්ෂුෂෝපනිෂද් (චක්ෂුෂ්මතී විද්යා)
- අපරාධ ක්ෂමාපණ ස්තෝත්රම්
- ශ්රී සූර්යෝපනිෂද්
- මාංඩූක්ය උපනිෂද්
- භාවනෝපනිෂද්
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 1, වළ්ළී 1
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 1, වළ්ළී 2
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 1, වළ්ළී 3
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 2, වළ්ළී 1
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 2, වළ්ළී 2
- කඨෝපනිෂද් - අධ්යාය 2, වළ්ළී 3
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - ප්රථමඃ ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - ද්විතීයඃ ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - ත්රිතීයඃ ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - චතුර්ථඃ ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - පංච ප්රශ්නඃ
- ප්රශ්නෝපනිෂද් - ෂෂ්ඨඃ ප්රශ්නඃ
කේන උපනිෂද් (4)