Prashnopanishad - Question 4 - Sinhala

The fourth question of ප්රශ්නෝපනිෂද් asks what sleeps, what remains awake, who sees dreams, who experiences happiness, and in whom everything is finally established. Pippalada answers by analyzing sleep, dream, deep rest, and the return of all faculties into the supreme Self.

This question is closely related to the Mandukya Upanishad but uses its own imagery. The senses rest like rays withdrawing into the sun, while prana remains awake like sacred fires. Dream is the mind's field of remembered and recombined experience; deep sleep gives a taste of undivided rest when the mind is overpowered by light.

චතුර්ථඃ ප්රශ්නඃ

Translation (භාවාර්ථ):
This title announces the fourth question of the Prashna Upanishad.

අථ හෛනං සෞර්යායණි ගාර්ග්යඃ පප්රච්ඡ।
භගවන්නේතස්මින් පුරුෂේ කානි ස්වපංති කාන්යස්මිංජාග්රති කතර ඒෂ දේවඃ ස්වප්නාන් පශ්යති කස්යෛතත්සුඛං භවති කස්මින්නු සර්වේ සංප්රතිෂ්ඨිතා භවංතීති ॥1॥

Translation (භාවාර්ථ):
Gargya asks which powers sleep, which remain awake, who sees dreams, whose happiness is experienced, and where all are established.

තස්මෛ ස හෝවාච। යථ ගාර්ග්ය මරීචයෝऽර්කස්යාස්තං ගච්ඡතඃ සර්වා ඒතස්මිංස්තේජෝමංඩල ඒකීභවංති।
තාඃ පුනඃ පුනරුදයතඃ ප්රචරංත්යේවං හ වෛ තත් සර්වං පරේ දේවේ මනස්යේකීභවති।
තේන තර්හ්යේෂ පුරුෂෝ න ශෘණෝති න පශ්යති න ජිඝ්රති න රසයතේ න ස්පෘශතේ නාභිවදතේ නාදත්තේ නානංදයතේ න විසෘජතේ නේයායතේ ස්වපිතීත්යාචක්ෂතේ ॥2॥

Translation (භාවාර්ථ):
Pippalada says that as the sun's rays gather into the solar orb at sunset, the senses gather into the mind during sleep.

ප්රාණාග්රය ඒවෛතස්මින් පුරේ ජාග්රති।
ගාර්හපත්යෝ හ වා ඒෂෝऽපානෝ ව්යානෝऽන්වාහාර්යපචනෝ යද් ගාර්හපත්යාත් ප්රණීයතේ ප්රණයනාදාහවනීයඃ ප්රාණඃ ॥3॥

Translation (භාවාර්ථ):
In the city of the body, the pranas remain awake like sacred fires.

යදුච්ඡ්වාසනිඃශ්වාසාවේතාවාහුතී සමං නයතීති ස සමානඃ।
මනෝ හ වාව යජමානඃ ඉෂ්ටඵලමේවෝදානඃ ස ඒනං යජමානමහරහර්බ්රහ්ම ගමයති ॥4॥

Translation (භාවාර්ථ):
Samana equalizes inhalation and exhalation, mind is the sacrificer, and udana leads the sacrificer day by day toward Brahman.

අත්රෛෂ දේවඃ ස්වප්නේ මහිමානමනුභවති।
යද් දෘෂ්ටං දෘෂ්ටමනුපශ්යති ශ්රුතං ශ්රුතමේවාර්ථමනුශෘණෝති දේශදිගංතරෛශ්ච ප්රත්යනුභූතං පුනඃ පුනඃ ප්රත්යනුභවති දෘෂ්ටං චාදෘෂ්ටං ච ශ්රුතං චාශ්රුතං චානුභූතං චානනුභූතං ච සච්චාසච්ච සර්වං පශ්යති සර්වඃ පස්යති ॥5॥

Translation (භාවාර්ථ):
In dream, the inner deity of mind experiences greatness by seeing again what was seen, hearing again what was heard, and recombining known and unknown experiences.

ස යදා තේජසාභිභූතෝ භවත්යත්රෛෂ දේවඃ ස්වප්නාන් න පශ්යත්යථ යදෛතස්මිඤ්ශරීරේ ඒතත්සුඛං භවති ॥6॥

Translation (භාවාර්ථ):
When overcome by light, the mind does not see dreams; then happiness arises in the body.

ස යථා සෝභ්ය වයාංසි වසෝවෘක්ෂං සංප්රතිෂ්ඨංතේ ඒවං හ වෛ තත් සර්වං පර ආත්මනි සංප්රතිෂ්ඨතේ ॥7॥

Translation (භාවාර්ථ):
As birds return to a tree, all this returns to the supreme Self.

පෘථිවී ච පෘථිවීමාත්රා චාපශ්චාපෝමාත්රා ච තේජශ්ච තේජෝමාත්රා ච වායුශ්ච වායුමාත්රා චාකාශශ්චාකාශමාත්රා ච චක්ෂුශ්ච ද්රෂ්ටව්යං ච ශ්රෝත්රං ච ශ්රෝතව්යං ච ඝ්රාණං ච ඝ්රාතව්යං ච රසශ්ච රසයිතව්යං ච ත්වක්ච ස්පර්ශයිතව්යං ච වාක්ච වක්තව්යං ච හස්තෞ චාදාතව්යං චෝපස්ථශ්චානංදයිතව්යං ච පායුශ්ච විසර්ජයිතව්යං ච යාදෞ ච ගංතව්යං ච මනශ්ච මංතව්යං ච බුද්ධිශ්ච බෝද්ධව්යං චාහංකාරශ්චාහංකර්තව්යං ච චිත්තං ච චේතයිතව්යං ච තේජශ්ච විද්යෝතයිතව්යං ච ප්රාණශ්ච විද්යාරයිතව්යං ච ॥8॥

Translation (භාවාර්ථ):
The elements, senses, organs, mind, intellect, ego, memory, light, and prana all settle in the supreme Self.

ඒෂ හි ද්රෂ්ට ස්ප්රෂ්ටා ශ්රෝතා ඝ්රාතා රසයිතා මංතා බෝද්ධා කර්තා විජ්ඤානාත්මා පුරුෂඃ।
ස පරේऽක්ෂර ආත්මනි සංප්රතිෂ්ඨතේ ॥9॥

Translation (භාවාර්ථ):
The conscious person is the seer, toucher, hearer, smeller, taster, thinker, knower, and doer, and is established in the imperishable Self.

පරමේවාක්ෂරං ප්රතිපද්යතේ ස යෝ හ වෛ තදච්ඡායමශරීරම්ලෝහිතං ශුභ්රමක්ෂරං වේදයතේ යස්තු සෝම්ය ස සර්වජ්ඤඃ සර්වෝ භවති තදේෂ ශ්ලෝකඃ ॥10॥

Translation (භාවාර්ථ):
One who knows the shadowless, bodiless, colorless, pure, imperishable Self becomes all-knowing and enters all.

විජ්ඤානාත්මා සහ දේවෛශ්ච සර්වෛඃ ප්රාණා භුතානි සංප්රතිෂ්ඨංති යත්ර।
තදක්ෂරං වේදයතේ යස්තු සෝම්ය ස සර්වජ්ඤඃ සර්වමේවාවිවේශේති ॥11॥

Translation (භාවාර්ථ):
The closing verse says that all faculties, deities, pranas, and beings rest in that imperishable which the knower realizes.

Browse Related Categories: