මාංඩූක්ය උපනිෂද්

මාංඩූක්ය උපනිෂද් is one of the shortest and most profound Upanishads, traditionally connected with the Atharva Veda. In only twelve mantras it teaches the identity of ආත්මා and Brahman through the analysis of ඕං and the four quarters of consciousness: waking, dream, deep sleep, and තුරීය.

The text is foundational for Advaita Vedanta, especially through Gaudapada's Karika and Shankara's bhashya. Its opening declares that all this is ඕං, and that the Self is Brahman. It then shows that the waking experiencer, dream experiencer, and deep-sleep experiencer are not the final Self; they are understood through the fourth, which is not a state among states but the non-dual reality.

ඕං භ॒ද්රං කර්ණේ॑භිඃ ශෘණු॒යාම॑ දේවාඃ । භ॒ද්රං ප॑ශ්යේමා॒ක්ෂභි॒-ර්යජ॑ත්රාඃ । ස්ථි॒රෛරංගෛ᳚ස්තුෂ්ටු॒වාග්ම් ස॑ස්ත॒නූභිඃ॑ । ව්යශේ॑ම දේ॒වහි॑තං॒-යඁදායුඃ॑ । ස්ව॒ස්ති න॒ ඉංද්රෝ॑ වෘ॒ද්ධශ්ර॑වාඃ । ස්ව॒ස්ති නඃ॑ පූ॒ෂා වි॒ශ්වවේ॑දාඃ । ස්ව॒ස්ති න॒ස්තාර්ක්ෂ්යෝ॒ අරි॑ෂ්ටනේමිඃ । ස්ව॒ස්ති නෝ॒ බෘහ॒ස්පති॑-ර්දධාතු ॥
ඕං ශාංතිඃ॒ ශාංතිඃ॒ ශාංතිඃ॑ ॥

Translation (භාවාර්ථ):
The peace invocation prays that hearing, sight, limbs, speech, and life remain strong for the pursuit of Brahman.

॥ අථ මාංඩූක්යෝපනිෂත් ॥

Translation (භාවාර්ථ):
This title announces the beginning of the Mandukya Upanishad.

හරිඃ ඕම් ।
ඕමිත්යේතදක්ෂරමිදගං සර්වං තස්යෝපව්යාඛ්යානං
භූතං භවද් භවිෂ්යදිති සර්වමෝංකාර ඒව
යච්චාන්යත් ත්රිකාලාතීතං තදප්යෝංකාර ඒව ॥ 1 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
The Upanishad declares that Om is all this: past, present, future, and whatever is beyond time.

සර්වගං හ්යේතද් බ්රහ්මායමාත්මා බ්රහ්ම සෝऽයමාත්මා චතුෂ්පාත් ॥ 2 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
It states the mahavakya: all this is Brahman, and this Self is Brahman, having four quarters.

ජාගරිතස්ථානෝ බහිෂ්ප්රජ්ඤඃ සප්තාංග ඒකෝනවිංශතිමුඛඃ
ස්ථූලභුග්වෛශ්වානරඃ ප්රථමඃ පාදඃ ॥ 3 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
The waking self, Vaishvanara, is outward-knowing, seven-limbed, nineteen-mouthed, and experiences gross objects.

ස්වප්නස්ථානෝऽංතඃප්රජ්ඤඃ සප්තාංග ඒකෝනවිංශතිමුඛඃ
ප්රවිවික්තභුක්තෛජසෝ ද්විතීයඃ පාදඃ ॥ 4 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
The dream self, Taijasa, is inward-knowing, seven-limbed, nineteen-mouthed, and experiences subtle objects.

යත්ර සුප්තෝ න කංචන කාමං කාමයතේ න කංචන ස්වප්නං
පශ්යති තත් සුෂුප්තම් । සුෂුප්තස්ථාන ඒකීභූතඃ ප්රජ්ඤානඝන
ඒවානංදමයෝ හ්යානංදභුක් චේතෝමුඛඃ ප්රාජ්ඤස්තෘතීයඃ පාදඃ ॥ 5 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
Deep sleep is the state where one desires nothing and sees no dream; the experiencer there is Prajna, a mass of undifferentiated awareness and bliss.

ඒෂ සර්වේශ්වරඃ ඒෂ සර්වජ්ඤ ඒෂෝऽංතර්යාම්යේෂ යෝනිඃ සර්වස්ය
ප්රභවාප්යයෞ හි භූතානාම් ॥ 6 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
Prajna is the Lord of all, knower of all, inner controller, source and dissolution of beings.

නාංතඃප්රජ්ඤං න බහිෂ්ප්රජ්ඤං නෝභයතඃප්රජ්ඤං න ප්රජ්ඤානඝනං
න ප්රජ්ඤං නාප්රජ්ඤම් । අදෘෂ්ටමව්යවහාර්යමග්රාහ්යමලක්ෂණං
අචිංත්යමව්යපදේශ්යමේකාත්මප්රත්යයසාරං ප්රපංචෝපශමං
ශාංතං ශිවමද්වෛතං චතුර්ථං මන්යංතේ ස ආත්මා ස විජ්ඤේයඃ ॥ 7 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
The fourth is not inward, outward, both, unconscious, or ordinary cognition; it is unseen, ungraspable, unthinkable, indescribable, peaceful, auspicious, and non-dual.

සෝऽයමාත්මාධ්යක්ෂරමෝංකාරෝऽධිමාත්රං පාදා මාත්රා මාත්රාශ්ච පාදා
අකාර උකාරෝ මකාර ඉති ॥ 8 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
The same Self is Om with respect to sound, and its quarters are the matras A, U, and M.

ජාගරිතස්ථානෝ වෛශ්වානරෝऽකාරඃ ප්රථමා මාත්රාऽऽප්තේරාදිමත්ත්වාද්
වාऽऽප්නෝති හ වෛ සර්වාන් කාමානාදිශ්ච භවති ය ඒවං වේද ॥ 9 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
A corresponds to the waking Vaishvanara because it is first and all-pervading; one who knows this attains desired aims and becomes foremost.

ස්වප්නස්ථානස්තෛජස උකාරෝ ද්විතීයා මාත්රෝත්කර්ෂාත්
උභයත්වාද්වෝත්කර්ෂති හ වෛ ජ්ඤානසංතතිං සමානශ්ච භවති
නාස්යාබ්රහ්මවිත්කුලේ භවති ය ඒවං වේද ॥ 10 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
U corresponds to Taijasa because of elevation and intermediacy; one who knows this raises the stream of knowledge and becomes balanced.

සුෂුප්තස්ථානඃ ප්රාජ්ඤෝ මකාරස්තෘතීයා මාත්රා මිතේරපීතේර්වා
මිනෝති හ වා ඉදං සර්වමපීතිශ්ච භවති ය ඒවං වේද ॥ 11 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
M corresponds to Prajna because of measure and absorption; one who knows this measures all and gathers all into himself.

අමාත්රශ්චතුර්ථෝऽව්යවහාර්යඃ ප්රපංචෝපශමඃ ශිවෝऽද්වෛත
ඒවමෝංකාර ආත්මෛව සංවිශත්යාත්මනාऽऽත්මානං ය ඒවං වේද ॥ 12 ॥

Translation (භාවාර්ථ):
The soundless fourth is beyond practical dealings, the cessation of phenomena, auspicious and non-dual; Om is the Self, and the knower enters the Self by the Self.

॥ ඉති මාංඩූක්යෝපනිෂත් සමාප්තා ॥

Translation (භාවාර්ථ):
The final closing completes the Upanishadic recitation.

Browse Related Categories: