కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే చతుర్థః ప్రపాఠకః - సోమాదిబ్రాహ్మణం

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥

అనువాకం 1 - గ్రహణా గ్రహణమ్
ఉ॒భయే॒ వా ఏ॒తే ప్ర॒జాప॑తే॒రద్ధ్య॑-సృజ్యన్త । దే॒వాశ్చాసు॑రాశ్చ । తాన్న వ్య॑జానాత్ । ఇ॒మే᳚-ఽన్య ఇ॒మే᳚-ఽన్య ఇతి॑ । స దే॒వాన॒గ్ం॒ శూన॑కరోత్ । తాన॒భ్య॑షుణోత్ । తా-న్ప॒విత్రే॑ణా-పునాత్ । తాన్-ప॒రస్తా᳚త్-ప॒విత్ర॑స్య॒-వ్య॑గృహ్ణాత్ । తే గ్రహా॑ అభవన్న్ । తద్గ్రహా॑ణా-ఙ్గ్రహ॒త్వమ్ ॥ 1 ॥

దే॒వతా॒ వా ఏ॒తా యజ॑మానస్య గృ॒హే గృ॑హ్యన్తే । య-ద్గ్రహాః᳚ । వి॒దురే॑న-న్దే॒వాః । యస్యై॒వం-విఀ॒దుష॑ ఏ॒తే గ్రహా॑ గృ॒హ్యన్తే᳚ ॥ ఏ॒షా వై సోమ॒స్యాహు॑తిః । యదు॑పా॒గ్ం॒శుః । సోమే॑న దే॒వాగ్​ స్త॑ర్పయా॒ణీతి॒ ఖలు॒ వై సోమే॑న యజతే । యదు॑పా॒గ్ం॒శు-ఞ్జు॒హోతి॑ । సోమే॑నై॒వ త-ద్దే॒వాగ్​ స్త॑ర్పయతి ॥ యద్గ్రహా᳚ఞ్జు॒హోతి॑ ॥ 2 ॥

దే॒వా ఏ॒వ త-ద్దే॒వాన్-గ॑చ్ఛన్తి ॥ యచ్చ॑మ॒సాఞ్జు॒హోతి॑ । తేనై॒వాను॑రూపేణ॒ యజ॑మాన-స్సువ॒ర్గం-లోఀ॒కమే॑తి ॥ కి-న్న్వే॑తదగ్ర॑ ఆసీ॒దిత్యా॑హుః । య-త్పాత్రా॒ణీతి॑ । ఇ॒యం-వాఀ ఏ॒తదగ్ర॑ ఆసీత్ । మృ॒న్మయా॑ని॒ వా ఏ॒తాన్యా॑సన్న్ । తైర్దే॒వా న వ్యా॒వృత॑-మగచ్ఛన్న్ । త ఏ॒తాని॑ దారు॒మయా॑ణి॒ పాత్రా᳚ణ్య-పశ్యన్న్ । తాన్య॑కుర్వత ॥ 3 ॥

తైర్వై తే వ్యా॒వృత॑-మగచ్ఛన్న్ । య-ద్దా॑రు॒మయా॑ణి॒ పాత్రా॑ణి॒ భవ॑న్తి । వ్యా॒వృత॑మే॒వ తై-ర్యజ॑మానో గచ్ఛతి ॥ యాని॑ దారు॒మయా॑ణి॒ పాత్రా॑ణి॒ భవ॑న్తి । అ॒ముమే॒వ తై-ర్లో॒క-మ॒భిజ॑యతి । యాని॑ మృ॒న్మయా॑ని । ఇ॒మమే॒వ తై-ర్లో॒క-మ॒భిజ॑యతి ॥ బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । కాశ్చత॑స్ర-స్స్థా॒లీర్వా॑య॒వ్యా᳚-స్సోమ॒గ్రహ॑ణీ॒రితి॑ । దే॒వా వై పృశ్ఞి॑మదుహ్రన్న్ ॥ 4 ॥

తస్యా॑ ఏ॒తే స్తనా॑ ఆసన్న్ । ఇ॒యం-వైఀ పృశ్ఞిః॑ । తామా॑ది॒త్యా ఆ॑దిత్యస్థా॒ల్యా చతు॑ష్పదః ప॒శూన॑దుహ్రన్న్ । యదా॑దిత్యస్థా॒లీ భవ॑తి । చతు॑ష్పద ఏ॒వ తయా॑ ప॒శూన్. యజ॑మాన ఇ॒మా-న్దు॑హే । తామిన్ద్ర॑ ఉక్థ్యస్థా॒ల్యేన్ద్రి॒య-మ॑దుహత్ । యదు॑క్థ్యస్థా॒లీ భవ॑తి । ఇ॒న్ద్రి॒యమే॒వ తయా॒ యజ॑మాన ఇ॒మా-న్దు॑హే । తాం-విఀశ్వే॑ దే॒వా ఆ᳚గ్రయణస్థా॒ల్యోర్జ॑-మదుహ్రన్న్ । యదా᳚గ్రయణస్థా॒లీ భవ॑తి ॥ 5 ॥

ఊర్జ॑మే॒వ తయా॒ యజ॑మాన ఇ॒మా-న్దు॑హే । తా-మ్మ॑ను॒ష్యా᳚-ద్ధ్రువస్థా॒ల్యా ఽఽయు॑రదుహ్రన్న్ । యద్ధ్రు॑వస్థా॒లీ భవ॑తి । ఆయు॑రే॒వ తయా॒ యజ॑మాన ఇ॒మా-న్దు॑హే । స్థా॒ల్యా గృ॒హ్ణాతి॑ । వా॒య॒వ్యే॑న జుహోతి । తస్మా॑ద॒న్యేన॒ పాత్రే॑ణ ప॒శూ-న్దు॒హన్తి॑ । అ॒న్యేన॒ ప్రతి॑గృహ్ణన్తి । అథో᳚ వ్యా॒వృత॑మే॒వ త-ద్యజ॑మానో గచ్ఛతి ॥ 6 ॥
(గ్ర॒హ॒త్వం - గ్రహా᳚న్ జు॒హోత్య॑-కుర్వ-తాదుహ్ర-న్నాగ్రయణస్థా॒లీ భవ॑తి॒-+నవ॑ చ) (అ. 1)

అనువాకం 2 - సోత్రామణీశేషా మన్త్రాః
యు॒వగ్ం సు॒రామ॑మశ్వినా । నము॑చావా-ఽసు॒రే సచా᳚ । వి॒పి॒పా॒నా శు॑భస్పతీ । ఇన్ద్ర॒-ఙ్కర్మ॑స్వావతమ్ ॥ పు॒త్రమి॑వ పి॒తరా॑వ॒శ్వినో॒భా । ఇన్ద్రావ॑త॒-ఙ్కర్మ॑ణా ద॒గ్ం॒సనా॑భిః । య-థ్సు॒రామం॒-వ్యఀపి॑బ॒-శ్శచీ॑భిః । సర॑స్వతీ త్వా మఘవన్నభీష్ణాత్ ॥ అహా᳚వ్యగ్నే హ॒విరా॒స్యే॑ తే । స్రు॒చీవ॑ ఘృ॒త-ఞ్చ॒మూ ఇ॑వ॒ సోమః॑ ॥ 7 ॥

వా॒జ॒సనిగ్ం॑ ర॒యిమ॒స్మే సు॒వీర᳚మ్ । ప్ర॒శ॒స్త-న్ధే॑హి య॒శస॑-మ్బృ॒హన్త᳚మ్ ॥ యస్మి॒న్నశ్వా॑స ఋష॒భాస॑ ఉ॒ఖ్షణః॑ । వ॒శా మే॒షా అ॑వసృ॒ష్టాస॒ ఆహు॑తాః । కీ॒లా॒ల॒పే సోమ॑పృష్ఠాయ వే॒ధసే᳚ । హృ॒దామ॒తి-ఞ్జ॑నయ॒ చారు॑మ॒గ్నయే᳚ ॥ నానా॒ హి వా᳚-న్దే॒వహి॑త॒గ్ం॒ సదో॑ మి॒తమ్ । మా సగ్ంసృ॑ఖ్షాథా-మ్పర॒మే వ్యో॑మన్న్ । సురా॒ త్వమసి॑ శు॒ష్మిణీ॒ సోమ॑ ఏ॒షః । మా మా॑ హిగ్ంసీ॒-స్స్వాం-యోఀని॑మావి॒శన్న్ ॥ 8 ॥

యదత్ర॑ శి॒ష్టగ్ం ర॒సిన॑-స్సు॒తస్య॑ । యదిన్ద్రో॒ అపి॑బ॒చ్ఛచీ॑భిః । అ॒హ-న్తద॑స్య॒ మన॑సా శి॒వేన॑ । సోమ॒గ్ం॒ రాజా॑నమి॒హ భ॑ఖ్షయామి ॥ ద్వే స్రు॒తీ అ॑శృణవ-మ్పితృ॒ణామ్ । అ॒హ-న్దే॒వానా॑ము॒త మర్త్యా॑నామ్ । తాభ్యా॑మి॒దం-విఀశ్వ॒-మ్భువ॑న॒గ్ం॒ సమే॑తి । అ॒న్త॒రా పూర్వ॒మప॑ర-ఞ్చ కే॒తుమ్ ॥ యస్తే॑ దేవ వరుణ గాయ॒త్రఛ॑న్దాః॒ పాశః॑ । త-న్త॑ ఏ॒తేనావ॑యజే ॥ 9 ॥

యస్తే॑ దేవ వరుణ త్రి॒ష్టుప్ఛ॑న్దాః॒ పాశః॑ । త-న్త॑ ఏ॒తేనావ॑యజే । యస్తే॑ దేవ వరుణ॒ జగ॑తీఛన్దాః॒ పాశః॑ । త-న్త॑ ఏ॒తేనావ॑యజే ॥ సోమో॒ వా ఏ॒తస్య॑ రా॒జ్యమాద॑త్తే । యో రాజా॒ స-న్రా॒జ్యో వా॒ సోమే॑న॒ యజ॑తే । దే॒వ॒సు॒వామే॒తాని॑ హ॒వీగ్ంషి॑ భవన్తి । ఏ॒తావ॑న్తో॒ వై దే॒వానాగ్ం॑ స॒వాః । త ఏ॒వాస్మై॑ స॒వా-న్ప్రయ॑చ్ఛన్తి । త ఏ॑న॒-మ్పున॑-స్సువన్తే రా॒జ్యాయ॑ । దే॒వ॒సూ రాజా॑ భవతి ॥ 10 ॥
(సోమ॑ - ఆవి॒శన్. - య॑జే - రా॒జ్యాయైకం॑ చ) (అ. 2)

అనువాకం 3 - దోహప్రాయశ్చిత్తమ్, అగ్నిహోత్రే
ఉద॑స్థా-ద్దే॒వ్యది॑తి-ర్విశ్వరూ॒పీ । ఆయు॑ర్య॒జ్ఞప॑తావధాత్ । ఇన్ద్రా॑య కృణ్వ॒తీ భా॒గమ్ । మి॒త్రాయ॒ వరు॑ణాయ చ ॥ ఇ॒యం-వాఀ అ॑గ్నిహో॒త్రీ । ఇ॒యం-వాఀ ఏ॒తస్య॒ నిషీ॑దతి । యస్యా᳚గ్నిహో॒త్రీ ని॒షీద॑తి । తాముత్థా॑పయేత్ । ఉద॑స్థా-ద్దే॒వ్యది॑తి॒రితి॑ । ఇ॒యం-వైఀ దే॒వ్యది॑తిః ॥ 11 ॥

ఇ॒మామే॒వాస్మా॒ ఉత్థా॑పయతి ॥ ఆయు॑ర్య॒జ్ఞప॑తావధా॒దిత్యా॑హ । ఆయు॑రే॒వాస్మి॑-న్దధాతి ॥ ఇన్ద్రా॑య కృణ్వ॒తీ భా॒గ-మ్మి॒త్రాయ॒ వరు॑ణాయ॒ చేత్యా॑హ । య॒థా॒ య॒జురే॒వైతత్ ॥ అవ॑ర్తిం॒-వాఀ ఏ॒షైతస్య॑ పా॒ప్మాన॑-మ్ప్రతి॒ఖ్యాయ॒ నిషీ॑దతి । యస్యా᳚-గ్నిహో॒త్ర్యుప॑సృష్టా ని॒షీద॑తి । తా-న్దు॒గ్ధ్వా బ్రా᳚హ్మ॒ణాయ॑ దద్యాత్ । యస్యాన్న॒-న్నాద్యాత్ । అవ॑ర్తిమే॒వాస్మి॑-న్పా॒ప్మాన॒-మ్ప్రతి॑ముఞ్చతి ॥ 12 ॥

దు॒గ్ధ్వా ద॑దాతి । న హ్యదృ॑ష్టా॒ దఖ్షి॑ణా దీ॒యతే᳚ ॥ పృ॒థి॒వీం-వాఀ ఏ॒తస్య॒ పయః॒ ప్రవి॑శతి । యస్యా᳚గ్నిహో॒త్ర-న్దు॒హ్యమా॑న॒గ్గ్॒ స్కన్ద॑తి ॥ యద॒ద్య దు॒గ్ధ-మ్పృ॑థి॒వీమస॑క్త । యదోష॑ధీ-ర॒ప్యస॑ర॒-ద్యదాపః॑ । పయో॑ గృ॒హేషు॒ పయో॑ అఘ్ని॒యాసు॑ । పయో॑ వ॒థ్సేషు॒ పయో॑ అస్తు॒ తన్మయీత్యా॑హ । పయ॑ ఏ॒వాత్మ-న్గృ॒హేషు॑ ప॒శుషు॑ ధత్తే ॥ అ॒ప ఉప॑సృజతి ॥ 13 ॥

అ॒ద్భిరే॒వైన॑దాప్నోతి ॥ యో వై య॒జ్ఞస్యార్తే॒నానా᳚ర్తగ్ం సగ్ం సృ॒జతి॑ । ఉ॒భే వై తే తర్​హ్యార్చ్ఛ॑తః । ఆర్చ్ఛ॑తి॒ ఖలు॒ వా ఏ॒తద॑గ్నిహో॒త్రమ్ । య-ద్దు॒హ్యమా॑న॒గ్గ్॒ స్కన్ద॑తి । యద॑భిదు॒హ్యాత్ । ఆర్తే॒నానా᳚ర్తం-యఀ॒జ్ఞస్య॒ సగ్ంసృ॑జేత్ । తదే॒వ యా॒దృక్కీ॒దృక్చ॑ హోత॒వ్య᳚మ్ । అథా॒న్యా-న్దు॒గ్ధ్వా పున॑ర్-హోత॒వ్య᳚మ్ । అనా᳚ర్తేనై॒వార్తం॑-యఀ॒జ్ఞస్య॒ నిష్క॑రోతి ॥ 14 ॥

య-ద్యుద్ద్రు॑తస్య॒ స్కన్దే᳚త్ । య-త్తతో-ఽహు॑త్వా॒ పున॑రే॒యాత్ । య॒జ్ఞం-విఀచ్ఛి॑న్ద్యాత్ । యత్ర॒ స్కన్దే᳚త్ । తన్ని॒షద్య॒ పున॑ర్గృహ్ణీయాత్ । యత్రై॒వ స్కన్ద॑తి । తత॑ ఏ॒వైన॒త్-పున॑ర్గృహ్ణాతి । తదే॒వ యా॒దృక్-కీ॒దృక్చ॑ హోత॒వ్య᳚మ్ । అథా॒న్యా-న్దు॒గ్ధ్వా పున॑ర్-హోత॒వ్య᳚మ్ । అనా᳚ర్తేనై॒వార్తం॑-యఀ॒జ్ఞస్య॒ నిష్క॑రోతి ॥ 15 ॥

వి వా ఏ॒తస్య॑ య॒జ్ఞశ్ఛి॑ద్యతే । యస్యా᳚గ్నిహో॒త్రే॑-ఽధిశ్రి॑తే॒ శ్వా-ఽన్త॒రా ధావ॑తి । రు॒ద్రః ఖలు॒ వా ఏ॒షః । యద॒గ్నిః । య-ద్గామ॑న్వత్యావ॒ర్తయే᳚త్ । రు॒ద్రాయ॑ ప॒శూ-నపి॑దద్ధ్యాత్ । అ॒ప॒శు-ర్యజ॑మాన-స్స్యాత్ । యద॒పో᳚ ఽన్వతిషి॒ఞ్చేత్ । అ॒నా॒ద్య-మ॒గ్నేరాపః॑ । అ॒నా॒ద్యమా᳚భ్యా॒-మపి॑దద్ధ్యాత్ । గార్​హ॑పత్యా॒-ద్భస్మా॒దాయ॑ । ఇ॒దం-విఀష్ణు॒-ర్విచ॑క్రమ॒ ఇతి॑ వైష్ణ॒వ్యర్చా ఽఽహ॑వ॒నీయా᳚ద్ధ్వ॒గ్ం॒ సయ॒న్నుద్ర॑వేత్ । య॒జ్ఞో వై విష్ణుః॑ । య॒జ్ఞేనై॒వ య॒జ్ఞగ్ం సన్త॑నోతి । భస్మ॑నా ప॒దమపి॑వపతి॒ శాన్త్యై᳚ ॥ 16 ॥
(వై దే॒వ్యది॑తి--ర్ ముఞ్చతి - సృజతి - కరోతి - కరోత్యా - భ్యా॒మపి॑దద్ధ్యా॒-త్పఞ్చ॑ చ) (అ. 3)

అనువాకం 4 - అగ్నిప్రాయశ్చిత్తం అగ్నిహోత్రే
ని వా ఏ॒తస్యా॑హవ॒నీయో॒ గార్​హ॑పత్య-ఙ్కామయతే । ని గార్​హ॑పత్య ఆహవ॒నీయ᳚మ్ । యస్యా॒గ్నిమను॑ద్ధృత॒గ్ం॒ సూర్యో॒-ఽభిని॒మ్రోచ॑తి । ద॒ర్భేణ॒ హిర॑ణ్య-మ్ప్ర॒బద్ధ్య॑ పు॒రస్తా᳚ద్ధరేత్ । అథా॒గ్నిమ్ । అథా᳚గ్నిహో॒త్రమ్ । యద్ధిర॑ణ్య-మ్పు॒రస్తా॒ద్ధర॑తి । జ్యోతి॒ర్వై హిర॑ణ్యమ్ । జ్యోతి॑రే॒వైన॒-మ్పశ్య॒-న్నుద్ధ॑రతి । యద॒గ్ని-మ్పూర్వ॒గ్ం॒ హర॒త్యథా᳚-గ్నిహో॒త్రమ్ ॥ 17 ॥

భా॒గ॒ధేయే॑నై॒వైన॒-మ్ప్రణ॑యతి ॥ బ్రా॒హ్మ॒ణ ఆ॑ర్​షే॒య ఉద్ధ॑రేత్ । బ్రా॒హ్మ॒ణో వై సర్వా॑ దే॒వతాః᳚ । సర్వా॑భిరే॒వైన॑-న్దే॒వతా॑భి॒రుద్ధ॑రతి ॥ అ॒గ్ని॒హో॒త్ర-ము॑ప॒సా-ద్యాతమి॑తో-రాసీత । వ్ర॒తమే॒వ హ॒తమను॑ మ్రియతే ॥ అన్తం॒-వాఀ ఏ॒ష ఆ॒త్మనో॑ గచ్ఛతి । యస్తామ్య॑తి । అన్త॑మే॒ష య॒జ్ఞస్య॑ గచ్ఛతి । యస్యా॒గ్నిమను॑ద్ధృత॒గ్ం॒ సూర్యో॒-ఽభిని॒మ్రోచ॑తి ॥ 18 ॥

పున॑-స్స॒మన్య॑ జుహోతి । అన్తే॑నై॒వాన్తం॑-యఀ॒జ్ఞస్య॒ నిష్క॑రోతి ॥ వరు॑ణో॒ వా ఏ॒తస్య॑ య॒జ్ఞ-ఙ్గృ॑హ్ణాతి । యస్యా॒గ్ని-మను॑ద్ధృత॒గ్ం॒ సూర్యో॒-ఽభిని॒మ్రోచ॑తి । వా॒రు॒ణ-ఞ్చ॒రు-న్నిర్వ॑పేత్ । తేనై॒వ య॒జ్ఞ-న్నిష్క్రీ॑ణీతే ॥ ని వా ఏ॒తస్యా॑హవ॒నీయో॒ గార్​హ॑పత్య-ఙ్కామయతే । ని గార్​హ॑పత్య ఆహవ॒నీయ᳚మ్ । యస్యా॒గ్ని-మను॑ద్ధృత॒గ్ం॒ సూర్యో॒-ఽభ్యు॑దేతి॑ । చ॒తు॒ర్గృ॒హీ॒త-మాజ్య॑-మ్పు॒రస్తా᳚ద్ధరేత్ ॥ 19 ॥

అథా॒గ్నిమ్ । అథా᳚గ్నిహో॒త్రమ్ । యదాజ్య॑-మ్పు॒రస్తా॒ద్ధర॑తి । ఏ॒తద్వా అ॒గ్నేః ప్రి॒య-న్ధామ॑ । యదాజ్య᳚మ్ । ప్రి॒యేణై॒వైన॒-న్ధామ్నా॒ సమ॑ర్ధయతి । యద॒గ్ని-మ్పూర్వ॒గ్ం॒ హర॒త్యథా᳚-గ్నిహో॒త్రమ్ । భా॒గ॒ధేయే॑నై॒వైన॒-మ్ప్రణ॑యతి । బ్రా॒హ్మ॒ణ ఆ॑ర్​షే॒య ఉద్ధ॑రేత్ । బ్రా॒హ్మ॒ణో వై సర్వా॑ దే॒వతాః᳚ ॥ 20 ॥

సర్వా॑భిరే॒వైన॑-న్దే॒వతా॑భి॒రుద్ధ॑రతి ॥ పరా॑చీ॒ వా ఏ॒తస్మై᳚ వ్యు॒చ్ఛన్తీ॒ వ్యు॑చ్ఛతి । యస్యా॒గ్ని-మను॑ద్ధృత॒గ్ం॒ సూర్యో॒-ఽభ్యు॑దేతి॑ । ఉ॒షాః కే॒తునా॑ జుషతామ్ । య॒జ్ఞ-న్దే॒వేభి॑రిన్వి॒తమ్ । దే॒వేభ్యో॒ మధు॑మత్తమ॒గ్గ్॒ స్వాహేతి॑ ప్ర॒త్యం-ని॒షద్యాజ్యే॑న జుహుయాత్ । ప్ర॒తీచీ॑మే॒వాస్మై॒ వివా॑సయతి ॥ అ॒గ్ని॒హో॒త్ర-ము॑ప॒సాద్యాతమి॑తో-రాసీత । వ్ర॒తమే॒వ హ॒తమను॑ మ్రియతే । అన్తం॒-వాఀ ఏ॒ష ఆ॒త్మనో॑ గచ్ఛతి ॥ 21 ॥

యస్తామ్య॑తి । అన్త॑మే॒ష య॒జ్ఞస్య॑ గచ్ఛతి । యస్యా॒గ్ని-మను॑ద్ధృత॒గ్ం॒ సూర్యో॒-ఽభ్యు॑దేతి॑ । పున॑-స్స॒మన్య॑ జుహోతి । అన్తే॑నై॒వాన్తం॑-యఀ॒జ్ఞస్య॒ నిష్క॑రోతి । మి॒త్రో వా ఏ॒తస్య॑ య॒జ్ఞ-ఙ్గృ॑హ్ణాతి । యస్యా॒గ్ని-మను॑ద్ధృత॒గ్ం॒ సూర్యో॒-ఽభ్యు॑దేతి॑ । మై॒త్ర-ఞ్చ॒రు-న్నిర్వ॑పేత్ । తేనై॒వ య॒జ్ఞ-న్నిష్క్రీ॑ణీతే ॥ యస్యా॑-హవ॒నీయే-ఽను॑ద్వాతే॒ గార్​హ॑పత్య ఉ॒ద్వాయే᳚త్ ॥ 22 ॥

యదా॑హవ॒నీయ॒-మను॑ద్వాప్య॒ గార్​హ॑పత్య॒-మ్మన్థే᳚త్ । విచ్ఛి॑న్ద్యాత్ । భ్రాతృ॑వ్యమస్మై జనయేత్ । యద్వై య॒జ్ఞస్య॑ వాస్త॒వ్య॑-ఙ్క్రి॒యతే᳚ । తదను॑ రు॒ద్రో-ఽవ॑చరతి । య-త్పూర్వ॑-మన్వవ॒స్యేత్ । వా॒స్త॒వ్య॑-మ॒గ్నిముపా॑సీత । రు॒ద్రో᳚-ఽస్య ప॒శూ-న్ఘాతు॑క-స్స్యాత్ । ఆ॒హ॒వ॒నీయ॑-ము॒ద్వాప్య॑ । గార్​హ॑పత్య-మ్మన్థేత్ ॥ 23 ॥

ఇ॒తః ప్ర॑థ॒మ-ఞ్జ॑జ్ఞే అ॒గ్నిః । స్వాద్యోనే॒రధి॑ జా॒తవే॑దాః । స గా॑యత్రి॒యా త్రి॒ష్టుభా॒ జగ॑త్యా । దే॒వేభ్యో॑ హ॒వ్యం-వఀ ॑హతు ప్రజా॒నన్నితి॑ । ఛన్దో॑భిరే॒వైన॒గ్గ్॒ స్వాద్యోనేః॒ ప్రజ॑నయతి ॥ గార్​హ॑పత్య-మ్మన్థతి । గార్​హ॑పత్యం॒-వాఀ అన్వాహి॑తాగ్నేః ప॒శవ॒ ఉప॑ తిష్ఠన్తే । స యదు॒ద్వాయ॑తి । తదను॑ ప॒శవో-ఽప॑క్రామన్తి । ఇ॒షే ర॒య్యై ర॑మస్వ ॥ 24 ॥

సహ॑సే ద్యు॒మ్నాయ॑ । ఊ॒ర్జే పత్యా॒యేత్యా॑హ । ప॒శవో॒ వై ర॒యిః । ప॒శూనే॒వాస్మై॑ రమయతి ॥ సా॒ర॒స్వ॒తౌ త్వోథ్సౌ॒ సమి॑న్ధాతా॒మిత్యా॑హ । ఋ॒-ఖ్సా॒మే వై సా॑రస్వ॒తావుథ్సౌ᳚ । ఋ॒ఖ్-సా॒మాభ్యా॑మే॒వైన॒గ్ం॒ సమి॑న్ధే ॥ స॒మ్రాడ॑సి వి॒రాడ॒సీత్యా॑హ । ర॒థ॒న్త॒రం-వైఀ స॒మ్రాట్ । బృ॒హ-ద్వి॒రాట్ ॥ 25 ॥

తాభ్యా॑మే॒వైన॒గ్ం॒ సమి॑న్ధే ॥ వజ్రో॒ వై చ॒క్రమ్ । వజ్రో॒ వా ఏ॒తస్య॑ య॒జ్ఞం-విఀచ్ఛి॑నత్తి । యస్యానో॑ వా॒ రథో॑ వా-ఽన్త॒రా-ఽగ్నీ యాతి॑ । ఆ॒హ॒వ॒నీయ॑-ము॒ద్వాప్య॑ । గార్​హ॑పత్యా॒-దుద్ధ॑రేత్ । యద॑గ్నే॒ పూర్వ॒-మ్ప్రభృ॑త-మ్ప॒దగ్ం హి తే᳚ । సూర్య॑స్య ర॒శ్మీన-న్వా॑త॒తాన॑ । తత్ర॑ రయి॒ష్ఠామను॒ సమ్భ॑రై॒తమ్ । స-న్న॑-స్సృజ సుమ॒త్యా వాజ॑వ॒త్యేతి॑ ॥ 26 ॥

పూర్వే॑ణై॒వాస్య॑ య॒జ్ఞేన॑ య॒జ్ఞమను॒ స-న్త॑నోతి ॥ త్వమ॑గ్నే స॒ప్రథా॑ అ॒సీత్యా॑హ । అ॒గ్ని-స్సర్వా॑ దే॒వతాః᳚ । దే॒వతా॑భిరే॒వ య॒జ్ఞగ్ం స-న్త॑నోతి ॥ అ॒గ్నయే॑ పథి॒కృతే॑ పురో॒డాశ॑మ॒ష్టాక॑పాల॒-న్నిర్వ॑పేత్ । అ॒గ్నిమే॒వ ప॑థి॒కృత॒గ్గ్॒ స్వేన॑ భాగ॒ధేయే॒నోప॑ ధావతి । స ఏ॒వైనం॑-యఀ॒జ్ఞియ॒-మ్పన్థా॒మపి॑-నయతి । అ॒న॒డ్వాన్-దఖ్షి॑ణా । వ॒హీ హ్యే॑ష సమృ॑ద్ధ్యై ॥ 27 ॥
(హర॒త్యథా᳚గ్నిహో॒త్రం - ని॒మ్రోచ॑తి - హరే-ద్- దే॒వతా॑ - గచ్ఛ - త్యు॒ద్వాయే᳚-న్మన్థే-ద్రమస్వ-బృ॒హ-ద్వి॒రాడ్-ఇతి॒-నవ॑ చ) (అ. 4)

(ని వై పూర్వ॒-న్త్రీణి॑ ని॒మ్రోచ॑తి ద॒ర్భేణ॒ యద్ధిర॑ణ్యమగ్నిహో॒త్ర-మ్పున॒ర్వరు॑ణో
వారు॒ణ-న్ని వా ఏ॒తస్యా॒భ్యు॑దేతి॑ చతుర్గృహీ॒తమాజ్యం॒ యదాజ్యం॒ పరా᳚చ్యు॒షాః పున॑ర్మి॒త్రో మే॒త్రం-యఀస్యా॑హవ॒నీయే-ఽను॑ద్వాతే॒ గార్​హ॑పత్యో॒ యద్వై మ॑న్థే॒దుద్ధ॑రేత్)

అనువాకం 5 - సోమాతిరేకప్రాయశ్చిత్తమ్
యస్య॑ ప్రాతస్సవ॒నే సోమో॑-ఽతి॒రిచ్య॑తే । మాద్ధ్య॑న్దిన॒గ్ం॒ సవ॑న-ఙ్కా॒మయ॑మానో॒-ఽభ్యతి॑రిచ్యతే । గౌర్ధ॑యతి మ॒రుతా॒మితి॒ ధయ॑ద్వతీషు కుర్వన్తి । హి॒నస్తి॒ వై స॒న్ధ్యధీ॑తమ్ । స॒న్ధీవ॒ ఖలు॒ వా ఏ॒తత్ । య-థ్సవ॑న స్యాతి॒రిచ్య॑తే । యద్ధయ॑ద్వతీషు కు॒ర్వన్తి॑ । స॒న్ధే-శ్శాన్త్యై᳚ ॥ గా॒య॒త్రగ్ం సామ॑ భవతి పఞ్చద॒శ-స్స్తోమః॑ । తేనై॒వ ప్రా॑తస్సవ॒నాన్నయ॑న్తి ॥ 28 ॥

మ॒రుత్వ॑తీషు కుర్వన్తి । తేనై॒వ మాద్ధ్య॑న్దినా॒-థ్సవ॑నా॒న్నయ॑న్తి ॥ హోతు॑శ్చ మ॒సమనూన్న॑యన్తే । హోతా-ఽను॑శగ్ంసతి । మ॒ద్ధ్య॒త ఏ॒వ య॒జ్ఞగ్ం స॒మాద॑ధాతి ॥ యస్య॒ మాద్ధ్య॑న్దినే॒ సవ॑నే॒ సోమో॑-ఽతి॒రిచ్య॑తే । ఆ॒ది॒త్య-న్తృ॑తీయసవ॒న-ఙ్కా॒మయ॑మానో॒-ఽభ్యతి॑రిచ్యతే । గౌ॒రి॒వీ॒తగ్ం సామ॑ భవతి । అతి॑రిక్తం॒-వైఀ గౌ॑రివీ॒తమ్ । అతి॑రిక్తం॒-యఀ-థ్సవ॑నస్యా-తి॒రిచ్య॑తే ॥ 29 ॥

అతి॑రిక్తస్య॒ శాన్త్యై᳚ ॥ బణ్మ॒హాగ్ం అ॑సి సూ॒ర్యేతి॑ కుర్వన్తి । యస్యై॒వాది॒త్యస్య॒ సవ॑నస్య॒ కామే॑నాతి॒రిచ్య॑తే । తేనై॒వైన॒-ఙ్కామే॑న॒ సమ॑ర్ధయన్తి ॥ గౌ॒రి॒వీ॒తగ్ం సామ॑ భవతి । తేనై॒వ మాద్ధ్య॑న్దినా॒-థ్సవ॑నా॒న్నయ॑న్తి ॥ స॒ప్త॒ద॒శ-స్స్తోమః॑ । తేనై॒వ తృ॑తీయసవ॒నాన్నయ॑న్తి ॥ హోతు॑శ్చమ॒సమనూన్న॑యన్తే । హోతా-ఽను॑శగ్ం సతి ॥ 30 ॥

మ॒ద్ధ్య॒త ఏ॒వ య॒జ్ఞగ్ం స॒మాద॑ధాతి ॥ యస్య॑ తృతీయసవ॒నే సోమో॑-ఽతి॒రిచ్యే॑త । ఉ॒క్థ్య॑-ఙ్కుర్వీత । యస్యో॒క్థ్యే॑-ఽతి॒రిచ్యే॑త । అ॒తి॒రా॒త్ర-ఙ్కు॑ర్వీత । యస్యా॑-తిరా॒త్రే॑-ఽతి॒రిచ్య॑తే। తత్త్వై దు॑ష్ప్రజ్ఞా॒నమ్ । యజ॑మానం॒-వాఀ ఏ॒త-త్ప॒శవ॑ ఆ॒సాహ్య॑ యన్తి । బృ॒హ-థ్సామ॑ భవతి । బృ॒హద్వా ఇ॒మాం-లోఀ॒కా-న్దా॑ధార । బార్​హ॑తాః ప॒శవః॑ । బృ॒హ॒తైవాస్మై॑ ప॒శూ-న్దా॑ధార ॥ శి॒పి॒వి॒ష్టవ॑తీషు కుర్వన్తి । శి॒పి॒వి॒ష్టో వై దే॒వానా᳚-మ్పు॒ష్టమ్ । పుష్ట్యై॒వైన॒గ్ం॒ సమ॑ర్ధయన్తి ॥ హోతు॑శ్చమ॒సమనూన్న॑యన్తే । హోతా-ఽను॑శగ్ంసతి । మ॒ద్ధ్య॒త ఏ॒వ య॒జ్ఞగ్ం స॒మాద॑ధాతి ॥ 31 ॥
(య॒న్తి॒ - సవ॑నస్యాతి॒రిచ్య॑తే - శగ్ంసతి - దాధారా॒ష్టౌ చ॑) (అ. 5)

అనువాకం 6 - సవననిమిత్త-మ్ప్రాయశ్చిత్తమ్
ఏకై॑కో॒ వై జ॒నతా॑యా॒-మిన్ద్రః॑ । ఏకం॒-వాఀ ఏ॒తావిన్ద్ర॑మ॒భి సగ్ంసు॑నుతః । యౌ ద్వౌ సగ్ం॑సును॒తః । ప్ర॒జాప॑తి॒ర్వా ఏ॒ష వితా॑యతే । య-ద్య॒జ్ఞః । తస్య॒ గ్రావా॑ణో॒ దన్తాః᳚ । అ॒న్య॒త॒రం-వాఀ ఏ॒తే సగ్ం॑సున్వ॒తో-ర్నిర్బ॑ఫ్సతి । పూర్వే॑ణోప॒సృత్యా॑ దే॒వతా॒ ఇత్యా॑హుః । పూ॒ర్వో॒ప॒సృ॒తస్య॒ వై శ్రేయా᳚-న్భవతి । ఏతి॑వ॒న్త్యాజ్యా॑ని భవన్త్య॒-భిజి॑త్యై ॥ 32 ॥

మ॒రుత్వ॑తీః ప్రతి॒పదః॑ । మ॒రుతో॒ వై దే॒వానా॒-మప॑రాజిత-మా॒యత॑నమ్ । దే॒వానా॑-మే॒వాప॑రాజిత ఆ॒యత॑నే యతతే ॥ఉ॒భే బృ॑హద్రథన్త॒రే భ॑వతః । ఇ॒యం-వాఀవ ర॑థన్త॒రమ్ । అ॒సౌ బృ॒హత్ । ఆ॒భ్యామే॒వైన॑-మ॒న్తరే॑తి । వా॒చశ్చ॒ మన॑సశ్చ । ప్రా॒ణాచ్చా॑-పా॒నాచ్చ॑ । ది॒వశ్చ॑ పృథి॒వ్యాశ్చ॑ ॥ 33 ॥

సర్వ॑స్మా-ద్వి॒త్తా-ద్వేద్యా᳚త్ ॥ అ॒భి॒వ॒ర్తో బ్ర॑హ్మసా॒మ-మ్భ॑వతి । సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్యా॒-భివృ॑త్త్యై ॥ అ॒భి॒జి-ద్భ॑వతి । సు॒వ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్యా॒-భిజి॑త్యై । వి॒శ్వ॒జి-ద్భ॑వతి । విశ్వ॑స్య॒ జిత్యై᳚ ॥ యస్య॒ భూయాగ్ం॑సో యజ్ఞక్ర॒తవ॒ ఇత్యా॑హుః । స దే॒వతా॑ వృఙ్క్త॒ ఇతి॑ । యద్య॑గ్నిష్టో॒మ-స్సోమః॑ ప॒రస్తా॒-థ్స్యాత్ ॥ 34 ॥

ఉ॒క్థ్య॑-ఙ్కుర్వీత । యద్యు॒క్థ్య॑-స్స్యాత్ । అ॒తి॒రా॒త్ర-ఙ్కు॑ర్వీత । య॒జ్ఞ॒క్ర॒తుభి॑-రే॒వాస్య॑ దే॒వతా॑ వృఙ్క్తే ॥ యో వై ఛన్దో॑భి-రభి॒భవ॑తి । స సగ్ం॑ సున్వ॒తో-ర॒భిభ॑వతి । సం॒​వేఀ॒శాయ॑ త్వోపవే॒శాయ॒-త్వేత్యా॑హ । ఛన్దాగ్ం॑సి॒ వై సం॑​వేఀ॒శ ఉ॑పవే॒శః । ఛన్దో॑భిరే॒వాస్య॒ ఛన్దాగ్॑స్య॒-భిభ॑వతి ॥ ఇ॒ష్టర్గో॒ వా ఋ॒త్విజా॑-మద్ధ్వ॒ర్యుః ॥ 35 ॥

ఇ॒ష్టర్గః॒ ఖలు॒ వై పూర్వో॒-ఽర్​ష్టుః, ఖ్షీ॑యతే । ప్రాణా॑పానౌ మృ॒త్యోర్మా॑ పాత॒మిత్యా॑హ । ప్రా॒ణా॒పా॒నయో॑రే॒వ శ్ర॑యతే । ప్రాణా॑పానౌ॒ మా మా॑ హాసిష్ట॒మిత్యా॑హ । నైన॑-మ్పు॒రా-ఽఽయు॑షః ప్రాణాపా॒నౌ జ॑హితః ॥ ఆర్తిం॒-వాఀ ఏ॒తే నియ॑న్తి । యేషా᳚-న్దీఖ్షి॒తానా᳚-మ్ప్ర॒మీయ॑తే । తం-యఀద॑వ॒వర్జే॑యుః । క్రూ॒ర॒కృతా॑మివైషాం-లోఀ॒క-స్స్యా᳚త్ । ఆహ॑ర ద॒హేతి॑ బ్రూయాత్ ॥ 36 ॥

త-న్ద॑ఖ్షిణ॒తో వేద్యై॑ ని॒ధాయ॑ । స॒ర్ప॒రా॒జ్ఞియా॑ ఋ॒గ్భి-స్స్తు॑యుః । ఇ॒యం-వైఀ సర్ప॑తో॒ రాజ్ఞీ᳚ । అ॒స్యా ఏ॒వైన॒-మ్పరి॑దదతి ॥ వ్యృ॑ద్ధ॒-న్తదిత్యా॑హుః । య-థ్స్తు॒త-మన॑నుశస్త॒-మితి॑ । హోతా᳚ ప్రథ॒మః ప్రా॑చీనావీ॒తీ మా᳚ర్జా॒లీయ॒-మ్పరీ॑యాత్ । యా॒మీర॑ను-బ్రు॒వన్న్ । స॒ర్ప॒రా॒జ్ఞీనా᳚-ఙ్కీర్తయేత్ । ఉ॒భయో॑రే॒వైనం॑-లోఀ॒కయోః॒ పరి॑దదతి ॥ 37 ॥

అథో॑ ధు॒వన్త్యే॒వైన᳚మ్ । అథో॒ న్యే॑వాస్మై᳚ హ్నువతే ॥ త్రిః పరి॑యన్తి । త్రయ॑ ఇ॒మే లో॒కాః । ఏ॒భ్య ఏ॒వైనం॑-లోఀ॒కేభ్యో॑ ధువతే । త్రిః పునః॒ పరి॑యన్తి । షట్-థ్సమ్ప॑ద్యన్తే । షడ్వా ఋ॒తవః॑ । ఋ॒తుభి॑రే॒వైన॑-న్ధువతే ॥ అగ్న॒ ఆయూగ్ం॑షి పవస॒ ఇతి॑ ప్రతి॒పద॑-ఙ్కుర్వీరన్న్ । ర॒థ॒న్త॒రసా॑మైషా॒గ్ం॒ సోమ॑-స్స్యాత్ । ఆయు॑రే॒వాత్మన్-ద॑ధతే । అథో॑ పా॒ప్మాన॑మే॒వ వి॒జహ॑తో యన్తి ॥ 38 ॥
(అ॒భిజి॑త్యై - పృథి॒వ్యాశ్చ॒ - స్యా - ద॑ద్ధ్వ॒ర్యు--ర్ బ్రు॑యాల్ - లో॒కయోః॒ పరి॑దదతి - కుర్వర॒గ్గ్॒ స్త్రీణి॑ చ) (అ. 6)

అనువాకం 7 - యూపవిరోహణాదిప్రాయశ్చిత్తమ్
అ॒సు॒ర్యం॑-వాఀ ఏ॒తస్మా॒-ద్వర్ణ॑-ఙ్కృ॒త్వా । ప॒శవో॑ వీ॒ర్య॑-మప॑క్రామన్తి । యస్య॒ యూపో॑ వి॒రోహ॑తి । త్వా॒ష్ట్ర-మ్బ॑హురూ॒ప-మాల॑భేత । త్వష్టా॒ వై రూ॒పాణా॑మీశే । య ఏ॒వ రూ॒పాణా॒మీశే᳚ । సో᳚-ఽస్మి-న్ప॒శూన్. వీ॒ర్యం॑-యఀచ్ఛతి । నాస్మా᳚త్-ప॒శవో॑ వీ॒ర్య॑-మప॑క్రామన్తి ॥ ఆర్తిం॒-వాఀ ఏ॒తే నియ॑న్తి । యేషా᳚-న్దీఖ్షి॒తానా॑-మ॒గ్ని-రు॒ద్వాయ॑తి ॥ 39 ॥

యదా॑హవ॒నీయ॑ ఉ॒ద్వాయే᳚త్ । యత్త-మ్మన్థే᳚త్ । విచ్ఛి॑న్ద్యాత్ । భ్రాతృ॑వ్యమస్మై జనయేత్ । యదా॑హవ॒నీయ॑ ఉ॒ద్వాయే᳚త్ । ఆగ్నీ᳚ద్ధ్రా॒-దుద్ధ॑రేత్ । యదాగ్నీ᳚ద్ధ్ర ఉ॒ద్వాయే᳚త్ । గార్​హ॑పత్యా॒-దుద్ధ॑రేత్ । య-ద్గార్​హ॑పత్య ఉ॒ద్వాయే᳚త్ । అత॑ ఏ॒వ పున॑-ర్మన్థేత్ ॥ 40 ॥

అత్ర॒ వావ స నిల॑యతే । యత్ర॒ ఖలు॒ వై నిలీ॑న-ముత్త॒మ-మ్పశ్య॑న్తి । తదే॑న-మిచ్ఛన్తి ॥ యస్మా॒-ద్దారో॑రు॒ద్వాయే᳚త్ । తస్యా॒రణీ॑ కుర్యాత్ । క్రు॒ము॒కమపి॑ కుర్యాత్ । ఏ॒షా వా అ॒గ్నేః ప్రి॒యా త॒నూః । యత్-క్రు॑ము॒కః । ప్రి॒యయై॒వైన॑-న్త॒నువా॒ సమ॑ర్ధయతి ॥ గార్​హ॑పత్య-మ్మన్థతి ॥ 41 ॥

గార్​హ॑పత్యో॒ వా అ॒గ్నేర్యోనిః॑ । స్వాదే॒వైనం॒-యోఀనే᳚-ర్జనయతి । నాస్మై॒ భ్రాతృ॑వ్య-ఞ్జనయతి ॥ యస్య॒ సోమ॑ ఉప॒దస్యే᳚త్ । సు॒వర్ణ॒గ్ం॒ హిర॑ణ్య-న్ద్వే॒ధా వి॒చ్ఛిద్య॑ । ఋ॒జీ॒షే᳚-ఽన్యదా॑ధూను॒యాత్ । జు॒హు॒యాద॒న్యత్ । సోమ॑మే॒వా-భి॑షు॒ణోతి॑ । సోమ॑-ఞ్జుహోతి ॥ సోమ॑స్య॒ వా అ॑భిషూ॒యమా॑ణస్య ప్రి॒యా త॒నూ-రుద॑క్రామత్ ॥ 42 ॥

త-థ్సు॒వర్ణ॒గ్ం॒ హిర॑ణ్య-మభవత్ । య-థ్సు॒వర్ణ॒గ్ం॒ హిర॑ణ్య-ఙ్కు॒ర్వన్తి॑ । ప్రి॒యయై॒వైన॑-న్త॒నువా॒ సమ॑ర్ధయన్తి ॥ యస్యాక్రీ॑త॒గ్ం॒ సోమ॑-మప॒హరే॑యుః । క్రీ॒ణీ॒యాదే॒వ । సైవ తతః॒ ప్రాయ॑శ్చిత్తిః ॥ యస్య॑ క్రీ॒తమ॑ప॒హరే॑యుః । ఆ॒దా॒రాగ్​శ్చ॑ ఫాల్గు॒నాని॑ చా॒భిషు॑ణుయాత్ । గా॒య॒త్రీ యగ్ం సోమ॒మాహ॑రత్ । తస్య॒ యో-ఽగ్ం॑శుః ప॒రా-ఽప॑తత్ ॥ 43 ॥

త ఆ॑దా॒రా అ॑భవన్న్ । ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రమ॑హన్న్ । తస్య॑ వ॒ల్కః పరా॑-ఽపతత్ । తాని॑ ఫాల్గు॒నాన్య॑భవన్న్ । ప॒శవో॒ వై ఫా᳚ల్గు॒నాని॑ । ప॒శవ॒-స్సోమో॒ రాజా᳚ । యదా॑దా॒రాగ్​శ్చ॑ ఫాల్గు॒నాని॑ చాభిషు॒ణోతి॑ । సోమ॑మే॒వ రాజా॑నమ॒భిషు॑ణోతి ॥ శృ॒తేన॑ ప్రాతస్సవ॒నే శ్రీ॑ణీయాత్ । ద॒ద్ధ్నా మ॒ద్ధ్యన్ది॑నే ॥ 44 ॥

నీ॒త॒మి॒శ్రేణ॑ తృతీయసవ॒నే । అ॒గి॒ష్టో॒మ-స్సోమ॑-స్స్యా-ద్రథన్త॒రసా॑మా । య ఏ॒వర్త్విజో॑ వృ॒తా-స్స్యుః । త ఏ॑నం-యాఀజయేయుః । ఏకా॒-ఙ్గా-న్దఖ్షి॑ణా-న్దద్యా॒త్తేభ్య॑ ఏ॒వ । పున॒-స్సోమ॑-ఙ్క్రీణీయాత్ । య॒జ్ఞేనై॒వ త-ద్య॒జ్ఞ-మి॑చ్ఛతి । సైవ తతః॒ ప్రాయ॑శ్చిత్తిః ॥ సర్వా᳚భ్యో॒ వా ఏ॒ష దే॒వతా᳚భ్య॒-స్సర్వే᳚భ్యః పృ॒ష్ఠేభ్య॑ ఆ॒త్మాన॒-మాగు॑రతే । య-స్స॒త్రాయా॑గు॒రతే᳚ । ఏ॒తావా॒న్-ఖలు॒ వై పురు॑షః । యావ॑దస్య వి॒త్తమ్ । స॒ర్వ॒వే॒ద॒సేన॑ యజేత । సర్వ॑పృష్ఠో-ఽస్య॒ సోమ॑-స్స్యాత్ । సర్వా᳚భ్య ఏ॒వ దే॒వతా᳚భ్య॒-స్సర్వే᳚భ్యః పృ॒ష్ఠేభ్య॑ ఆ॒త్మాన॒-న్నిష్క్రీ॑ణీతే ॥ 45 ॥
(ఉ॒ద్వాయ॑తి - మన్థేన్ - మన్థ - త్యక్రామత్ - ప॒రా-ఽప॑తన్ - మ॒ద్ధ్యన్ది॑న - ఆగు॒రతే॒ పఞ్చ॑ చ) (అ. 7)

అనువాకం 8 - పావమానీమన్త్రాః (స్మార్తే శ్ఞానాదౌ మార్జనార్థాశ్చ)
పవ॑మాన॒-స్సువ॒ర్జనః॑ । ప॒విత్రే॑ణ॒ విచ॑ర్​షణిః । యః పోతా॒ స పు॑నాతు మా ॥ పు॒నన్తు॑ మా దేవజ॒నాః । పు॒నన్తు॒ మన॑ వో ధి॒యా । పు॒నన్తు॒ విశ్వ॑ ఆ॒యవః॑ ॥ జాత॑వేదః ప॒విత్ర॑వత్ । ప॒విత్రే॑ణ పునాహి మా । శు॒క్రేణ॑ దేవ॒ దీద్య॑త్ । అగ్నే॒ క్రత్వా॒ క్రతూ॒గ్ం॒ రను॑ ॥ 46 ॥

యత్తే॑ ప॒విత్ర॑-మ॒ర్చిషి॑ । అగ్నే॒ విత॑తమన్త॒రా । బ్రహ్మ॒ తేన॑ పునీమహే ॥ ఉ॒భాభ్యా᳚-న్దేవ సవితః ।ప॒విత్రే॑ణ స॒వేన॑ చ । ఇ॒ద-మ్బ్రహ్మ॑ పునీమహే ॥ వై॒శ్వ॒దే॒వీ పు॑న॒తీ దే॒వ్యాగా᳚త్ । యస్యై॑ బ॒హ్వీ-స్త॒నువో॑ వీ॒తపృ॑ష్ఠాః । తయా॒ మద॑న్త-స్సధ॒మాద్యే॑షు । వ॒యగ్గ్​ స్యా॑మ॒ పత॑యో రయీ॒ణామ్ ॥ 47 ॥

వై॒శ్వా॒న॒రో ర॒శ్మిభి॑ర్మా పునాతు । వాతః॑ ప్రా॒ణేనే॑షి॒రో మ॑యో॒భూః । ద్యావా॑పృథి॒వీ పయ॑సా॒ పయో॑భిః । ఋ॒తావ॑రీ య॒జ్ఞియే॑ మా పునీతామ్ ॥ బృ॒హద్భి॑-స్సవిత॒స్తృభిః॑ । వర్​షి॑ష్ఠై-ర్దేవ॒ మన్మ॑భిః । అగ్నే॒ దఖ్షైః᳚ పునాహి మా ॥ యేన॑ దే॒వా అపు॑నత । యేనాపో॑ ది॒వ్య-ఙ్కశః॑ । తేన॑ ది॒వ్యేన॒ బ్రహ్మ॑ణా ॥ 48 ॥

ఇ॒ద-మ్బ్రహ్మ॑ పునీమహే ॥ యః పా॑వమా॒నీర॒ద్ధ్యేతి॑ । ఋషి॑భి॒-స్సమ్భృ॑త॒గ్ం॒ రస᳚మ్ । సర్వ॒గ్ం॒ స పూ॒తమ॑శ్ఞాతి । స్వ॒ది॒త-మ్మా॑త॒రిశ్వ॑నా ॥ పా॒వ॒మా॒నీర్యో అ॒ద్ధ్యేతి॑ । ఋషి॑భి॒-స్సమ్భృ॑త॒గ్ం॒ రస᳚మ్ । తస్మై॒ సర॑స్వతీ దుహే । ఖ్షీ॒రగ్ం స॒ర్పి-ర్మధూ॑ద॒కమ్ ॥ పా॒వ॒మా॒నీ-స్స్వ॒స్త్యయ॑నీః ॥ 49 ॥

సు॒దుఘా॒ హి పయ॑స్వతీః । ఋషి॑భి॒-స్సమ్భృ॑తో॒ రసః॑ । బ్రా॒హ్మ॒ణేష్వ॒మృతగ్ం॑ హి॒తమ్ ॥ పా॒వ॒మా॒నీ-ర్ది॑శన్తు నః । ఇ॒మం-లోఀ॒కమథో॑ అ॒ముమ్ । కామా॒న్-థ్సమ॑ర్ధయన్తు నః । దే॒వీ-ర్దే॒వై-స్స॒మాభృ॑తాః ॥ పా॒వ॒మా॒నీ-స్స్వ॒స్త్యయ॑నీః । సు॒దుఘా॒హి ఘృ॑త॒శ్చుతః॑ । ఋషి॑భి॒-స్సమ్భృ॑తో॒ రసః॑ ॥ 50 ॥

బ్రా॒హ్మ॒ణేష్వ॒మృతగ్ం॑ హి॒తమ్ ॥ యేన॑ దే॒వాః ప॒విత్రే॑ణ । ఆ॒త్మాన॑-మ్పు॒నతే॒ సదా᳚ । తేన॑ స॒హస్ర॑ధారేణ । పా॒వ॒మా॒న్యః పు॑నన్తు మా ॥ ప్రా॒జా॒ప॒త్య-మ్ప॒విత్ర᳚మ్ । శ॒తోద్యా॑మగ్ం హిర॒ణ్మయ᳚మ్ । తేన॑ బ్రహ్మ॒ విదో॑ వ॒యమ్ । పూ॒త-మ్బ్రహ్మ॑ పునీమహే ॥ ఇన్ద్ర॑-స్సునీ॒తీ స॒హ మా॑ పునాతు । సోమ॑-స్స్వ॒స్త్యా వరు॑ణ-స్స॒మీచ్యా᳚ । య॒మో రాజా᳚ ప్రమృ॒ణాభిః॑ పునాతు మా । జా॒తవే॑దా మో॒ర్జయ॑న్త్యా పునాతు ॥ 51 ॥
(అను॑ - రయీ॒ణాం - బ్రహ్మ॑ణా - స్వ॒స్త్యయ॑నీః - సు॒దుఘా॒ హి ఘృ॑త॒శ్చుత॒ ఋషి॑భి॒-స్సమ్భృ॑తో॒ రసః॑ - పునాతు॒ త్రీణి॑ చ ) (అ. 8)

అనువాకం 9 - రాజసూయగతచాతుర్మాస్యశేషః
ప్ర॒జా వై స॒త్రమా॑సత॒ తప॒స్తప్య॑మానా॒ అజు॑హ్వతీః । దే॒వా అ॑పశ్య-ఞ్చమ॒స-ఙ్ఘృ॒తస్య॑ పూ॒ర్ణగ్గ్​ స్వ॒ధామ్ । తముపోద॑తిష్ఠ॒న్త-మ॑జుహవుః । తేనా᳚ర్ధమా॒స ఊర్జ॒మవా॑రున్ధత । తస్మా॑దర్ధమా॒సే దే॒వా ఇ॑జ్యన్తే ॥ పి॒తరో॑-ఽపశ్య-ఞ్చమ॒స-ఙ్ఘృ॒తస్య॑ పూ॒ర్ణగ్గ్​ స్వ॒ధామ్ । తముపోద॑తిష్ఠ॒న్త- మ॑జుహవుః । తేన॑ మా॒స్యూర్జ॒మవా॑రున్ధత । తస్మా᳚-న్మా॒సి పి॒తృభ్యః॑ క్రియతే । మ॒ను॒ష్యా॑ అపశ్య-ఞ్చమ॒స-ఙ్ఘృ॒తస్య॑ పూ॒ర్ణగ్గ్​ స్వ॒ధామ్ ॥ 52 ॥

తముపోద॑తిష్ఠ॒న్త-మ॑జుహవుః । తేన॑-ద్వ॒యీమూర్జ॒మవా॑రున్ధత । తస్మా॒-ద్ద్విరహ్నో॑-మను॒ష్యే᳚భ్య॒ ఉప॑హ్రియతే । ప్రా॒తశ్చ॑ సా॒య-ఞ్చ॑ । ప॒శవో॑-ఽపశ్య-ఞ్చమ॒స-ఙ్ఘృ॒తస్య॑ పూ॒ర్ణగ్గ్​ స్వ॒ధామ్ । తముపోద॑తిష్ఠ॒న్త-మ॑జుహవుః । తేన॑-త్ర॒యీమూర్జ॒మవా॑-రున్ధత । తస్మా॒-త్త్రిరహ్నః॑ ప॒శవః॒ ప్రేర॑తే । ప్రా॒తస్స॑గం॒వే సా॒యమ్ । అసు॑రా అపశ్య-ఞ్చమ॒స-ఙ్ఘృ॒తస్య॑ పూ॒ర్ణగ్గ్​ స్వ॒ధామ్ ॥ 53 ॥

తముపోద॑తిష్ఠ॒న్త-మ॑జుహవుః । తేన॑ సం​వఀథ్స॒ర ఊర్జ॒మవా॑-రున్ధత ॥ తే దే॒వా అ॑మన్యన్త । అ॒మీ వా ఇ॒దమ॑భూవన్న్ । యద్వ॒యగ్గ్​స్మ ఇతి॑ । త ఏ॒తాని॑ చాతుర్మా॒స్యాన్య॑పశ్యన్న్ । తాని॒ నిర॑వపన్న్ । తైరే॒వైషా॒-న్తామూర్జ॑మవృఞ్జత । తతో॑ దే॒వా అభ॑వన్న్ । పరా-ఽసు॑రాః ॥ 54 ॥

య-ద్యజ॑తే । యామే॒వ దే॒వా ఊర్జ॑మ॒వారు॑న్ధత । తా-న్తేనా-వ॑రున్ధే । య-త్పి॒తృభ్యః॑ క॒రోతి॑ । యామే॒వ పి॒తర॒ ఊర్జ॑మ॒వా-రు॑న్ధత । తా-న్తేనా-వ॑రున్ధే । యదా॑వస॒థే-ఽన్న॒గ్ం॒ హర॑న్తి । యామే॒వ మ॑ను॒ష్యా॑ ఊర్జ॑మ॒వా-రు॑న్ధత । తా-న్తేనా-వ॑రున్ధే । య-ద్దఖ్షి॑ణా॒-న్దదా॑తి ॥ 55 ॥

యామే॒వ ప॒శవ॒ ఊర్జ॑మ॒వా-రు॑న్ధత । తా-న్తేనా-వ॑రున్ధే । యచ్చా॑తు-ర్మా॒స్యై-ర్యజ॑తే । యామే॒వాసు॑రా॒ ఊర్జ॑మ॒-వారు॑న్ధత । తా-న్తేనా-వ॑రున్ధే । భవ॑త్యా॒త్మనా᳚ । పరా᳚-ఽస్య॒ భ్రాతృ॑వ్యో భవతి ॥ వి॒రాజో॒ వా ఏ॒షా విక్రా᳚న్తిః । యచ్చా॑తు-ర్మా॒స్యాని॑ । వై॒శ్వ॒దే॒వేనా॒స్మిఀల్లో॒కే ప్రత్య॑తిష్ఠత్ । వ॒రు॒ణ॒ ప్ర॒ఘా॒సై-ర॒న్తరి॑ఖ్షే । సా॒క॒మే॒ధై-ర॒ముష్మి॑ఀల్లో॒కే । ఏ॒ష హ॒ త్వావైత-థ్సర్వ॑-మ్భవతి । య ఏ॒వం-విఀ॒ద్వాగ్​శ్చా॑తుర్మా॒స్యై-ర్యజ॑తే ॥ 56 ॥
(మ॒ను॒ష్యా॑ అపశ్యఞ్చమ॒స-ఙ్ఘృ॒తస్య॑ పూ॒ర్ణగ్గ్​ స్వ॒ధా-మసు॑రా అపశ్యఞ్చమ॒స-ఙ్ఘృ॒తస్య॑ పూ॒ర్ణగ్గ్​ స్వ॒ధా-మసు॑రా॒-దదా᳚-త్యతిష్ఠ చ్చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 9)

అనువాకం 10 - చాతుర్మాస్యప్రశంసనమ్
అ॒గ్నిర్వావ సం॑​వఀథ్స॒రః । ఆ॒ది॒త్యః ప॑రివథ్స॒రః । చ॒న్ద్రమా॑ ఇదావథ్స॒రః । వా॒యు-ర॑నువథ్స॒రః ॥ య-ద్వై᳚శ్వదే॒వేన॒ యజ॑తే । అ॒గ్నిమే॒వ త-థ్సం॑​వఀథ్స॒ర-మా᳚ప్నోతి । తస్మా᳚-ద్వైశ్వదే॒వేన॒ యజ॑మానః । సం॒​వఀ॒థ్స॒రీణాగ్॑ స్వ॒స్తి-మాశా᳚స్త॒ ఇత్యాశా॑సీత ॥ య-ద్వ॑రుణ ప్రఘా॒సై-ర్యజ॑తే । ఆ॒ది॒త్యమే॒వ త-త్ప॑రివథ్స॒ర-మా᳚ప్నోతి ॥ 57 ॥

తస్మా᳚-ద్వరుణ-ప్రఘా॒సై-ర్యజ॑మానః । ప॒రి॒వ॒థ్స॒రీణాగ్॑ స్వ॒స్తి-మాశా᳚స్త॒ ఇత్యాశా॑సీత । య-థ్సా॑కమే॒ధై-ర్యజ॑తే । చ॒న్ద్రమ॑సమే॒వ తది॑దావథ్స॒ర-మా᳚ప్నోతి । తస్మా᳚-థ్సాకమే॒ధై-ర్యజ॑మానః । ఇ॒దా॒వ॒థ్స॒రీణాగ్॑ స్వ॒స్తి-మాశా᳚స్త॒ ఇత్యాశా॑సీత ॥ య-త్పి॑తృ య॒జ్ఞేన॒ యజ॑తే । దే॒వానే॒వ తద॒న్వవ॑స్యతి ॥ అథ॒ వా అ॑స్య వా॒యుశ్చా॑-నువథ్స॒రశ్చా ప్రీ॑తా॒వుచ్ఛి॑ష్యేతే । యచ్ఛు॑నాసీ॒రీయే॑ణ॒ యజ॑తే ॥ 58 ॥

వా॒యుమే॒వ తద॑నువథ్స॒ర-మా᳚ప్నోతి । తస్మా᳚-చ్ఛునాసీ॒రీయే॑ణ॒ యజ॑మానః । అ॒ను॒వ॒థ్స॒రీణాగ్॑ స్వ॒స్తి-మాశా᳚స్త॒ ఇత్యాశా॑సీత ॥ సం॒​వఀ॒థ్స॒రం-వాఀ ఏ॒ష ఈ᳚ఫ్స॒తీత్యా॑హుః । యశ్చా॑తు-ర్మా॒స్యై-ర్యజ॑త॒ ఇతి॑ । ఏ॒ష హ॒ త్వై స॑వన్​థ్స॒ర-మా᳚ప్నోతి । య ఏ॒వం-విఀ॒ద్వాగ్​ శ్చా॑తుర్మా॒స్యై-ర్యజ॑తే ॥ విశ్వే॑ దే॒వా-స్సమ॑యజన్త । తే᳚-ఽగ్నిమే॒వాయ॑జన్త । త ఏ॒తం-లోఀ॒కమ॑జయన్న్ ॥ 59 ॥

యస్మి॑న్న॒గ్నిః । య-ద్వై᳚శ్వదే॒వేన॒ యజ॑తే । ఏ॒తమే॒వ లో॒క-ఞ్జ॑యతి । యస్మి॑న్న॒గ్నిః । అ॒గ్నేరే॒వ సాయు॑జ్య॒ముపై॑తి ॥ య॒దా వై᳚శ్వదే॒వేన॒ యజ॑తే । అథ॑ సం​వఀథ్స॒రస్య॑ గృ॒హప॑తి-మాప్నోతి । య॒దా సం॑​వఀథ్స॒రస్య॑ గృ॒హప॑తి-మా॒ప్నోతి॑ । అథ॑ సహస్రయా॒జిన॑-మాప్నోతి । య॒దా స॑హస్రయా॒జిన॑-మా॒ప్నోతి॑ ॥ 60 ॥

అథ॑ గృహమే॒ధిన॑-మాప్నోతి । య॒దా గృ॑హమే॒ధిన॑-మా॒ప్నోతి॑ । అథా॒గ్ని-ర్భ॑వతి । య॒దా-ఽగ్ని-ర్భవ॑తి । అథ॒ గౌర్భ॑వతి । ఏ॒షా వై వై᳚శ్వదే॒వస్య॒ మాత్రా᳚ । ఏ॒త-ద్వా ఏ॒తేషా॑మవ॒మమ్ । అతో॑-ఽతో॒ వా ఉత్త॑రాణి॒ శ్రేయాగ్ం॑సి భవన్తి । య-ద్విశ్వే॑ దే॒వా-స్స॒మయ॑జన్త । త-ద్వై᳚శ్వదే॒వస్య॑ వైశ్వదేవ॒త్వమ్ ॥ 61 ॥

అథా॑ది॒త్యో వరు॑ణ॒గ్ం॒ రాజా॑నం-వఀరుణ ప్రఘా॒సైర॑యజత । స ఏ॒తం-లోఀ॒కమ॑జయత్ । యస్మి॑న్నాది॒త్యః । య-ద్వ॑రుణ-ప్రఘా॒సై-ర్యజ॑తే । ఏ॒తమే॒వ లో॒క-ఞ్జ॑యతి । యస్మి॑న్నాది॒త్యః । ఆ॒ది॒త్యస్యై॒వ-సాయు॑జ్య॒-ముపై॑తి । యదా॑ది॒త్యో వరు॑ణ॒గ్ం॒ రాజా॑నం-వఀరుణ ప్రఘా॒సైరయ॑జత । త-ద్వ॑రుణ ప్రఘా॒సానాం᳚-వఀరుణ ప్రఘాస॒త్వమ్ ॥ అథ॒ సోమో॒ రాజా॒ ఛన్దాగ్ం॑సి సాకమే॒ధైర॑యజత ॥ 62 ॥

స ఏ॒తం-లోఀ॒కమ॑జయత్ । యస్మిగ్గ్॑ శ్చ॒న్ద్రమా॑ వి॒భాతి॑ । య-థ్సా॑కమే॒ధై-ర్యజ॑తే । ఏ॒తమే॒వ లో॒క-ఞ్జ॑యతి । యస్మిగ్గ్॑ శ్చ॒న్ద్రమా॑ వి॒భాతి॑ । చ॒న్ద్రమ॑స ఏ॒వ సాయు॑జ్య॒-ముపై॑తి । సోమో॒ వై చ॒న్ద్రమాః᳚ । ఏ॒ష హ॒ త్వై సా॒ఖ్షా-థ్సోమ॑-మ్భఖ్షయతి । య ఏ॒వం-విఀ॒ద్వాన్-థ్సా॑కమే॒ధై-ర్యజ॑తే । య-థ్సోమ॑శ్చ॒ రాజా॒ ఛన్దాగ్ం॑సి చ స॒మైధ॑న్త ॥ 63 ॥

త-థ్సా॑కమే॒ధానాగ్ం॑ సాకమేధ॒త్వమ్ ॥ అథ॒ర్తవః॑ పి॒తరః॑ ప్ర॒జాప॑తి-మ్పి॒తర॑-మ్పితృయ॒జ్ఞే-నా॑యజన్త । త ఏ॒తం-లోఀ॒కమ॑జయన్న్ । యస్మి॑న్నృ॒తవః॑ । య-త్పి॑తృయ॒జ్ఞేన॒ యజ॑తే । ఏ॒తమే॒వ లో॒క-ఞ్జ॑యతి । యస్మి॑న్నృ॒తవః॑ । ఋ॒తూ॒నామే॒వ సాయు॑జ్య॒-ముపై॑తి । యద్-ఋ॒తవః॑ పి॒తరః॑ ప్ర॒జాప॑తి-మ్పి॒తర॑-మ్పితృయ॒జ్ఞేనాయ॑జన్త । త-త్పి॑తృయ॒జ్ఞస్య॑ పితృయజ్ఞ॒త్వమ్ ॥ 64 ॥

అథౌష॑ధయ ఇ॒మ-న్దే॒వ-న్త్ర్య॑మ్బకై-రయజన్త॒ ప్రథే॑మ॒హీతి॑ । తతో॒ వై తా అ॑ప్రథన్త । య ఏ॒వం-విఀ॒ద్వాగ్​ స్త్ర్య॑మ్బకై॒-ర్యజ॑తే । ప్రథ॑తే ప్ర॒జయా॑ ప॒శుభిః॑ ॥ అథ॑ వా॒యుః ప॑రమే॒ష్ఠినగ్ం॑ శునాసీ॒రీయే॑ణాయజత । స ఏ॒తం-లోఀ॒కమ॑జయత్ । యస్మి॑న్-వా॒యుః । యచ్ఛు॑నాసీ॒రీయే॑ణ॒ యజ॑తే । ఏ॒తమే॒వ లో॒క-ఞ్జ॑యతి । యస్మి॑న్-వా॒యుః ॥ 65 ॥

వా॒యోరే॒వ సాయు॑జ్య॒-ముపై॑తి ॥ బ్ర॒హ్మ॒వా॒దినో॑ వదన్తి । ప్ర చా॑తుర్మాస్యయా॒జీ-మీ॑య॒తా(3) న ప్రమీ॑య॒తా(3) ఇతి॑ । జీవ॒న్వా ఏ॒ష ఋ॒తూనప్యే॑తి । యది॑ వ॒సన్తా᳚ ప్ర॒మీయ॑తే । వ॒స॒న్తో భ॑వతి । యది॑ గ్రీ॒ష్మే గ్రీ॒ష్మః । యది॑ వ॒ర్॒షాసు॑ వ॒ర్॒షాః । యది॑ శ॒రది॑ శ॒రత్ । యది॒ హేమ॑న్. హేమ॒న్తః । ఋ॒తుర్భూ॒త్వా సం॑​వఀథ్స॒రమప్యే॑తి । సం॒​వఀ॒థ్స॒రః ప్ర॒జాప॑తిః । ప్ర॒జాప॑తి॒ర్వా వైషః ॥ 66 ॥
(ప॒రి॒వ॒థ్స॒రమా᳚ప్నోతి - శునాసీ॒రీయే॑ణ॒ యజ॑తే - ఽజయన్థ్ - సహస్రయా॒జిన॑మా॒ప్నోతి॑ - వైశ్వదేవ॒త్వగ్ం - సా॑కమే॒ధైర॑యజత - స॒మైధ॑న్త - పితృయజ్ఞ॒త్వం - జ॑యతి॒ యస్మి॑న్ వా॒యు--ర్ హే॑మ॒న్త స్త్రీణీ॑ చ) (అ. 10)

(ఉ॒భయే॑ - యు॒వగ్ం సు॒రామ॒ - ముద॑స్థా॒న్ - ని వై - యస్య॑ ప్రాతస్సవ॒న - ఏకై॑కో - ఽసు॒ర్యమ్ - పవ॑మానః - ప్ర॒జా వై స॒త్రమా॑స - తా॒గ్నిర్వావ సం॑​వఀథ్స॒రో దశ॑ )

(ఉ॒భయే॒ వా - ఉద॑స్థా॒థ్ - సర్వా॑భి--ర్ మద్ధ్య॒తో - ఽత్ర॒ వావ - బ్రా᳚హ్మ॒ణేష్వ - థ॑ గృహమే॒ధిన॒గ్ం॒ షట్-థ్ష॑ష్టిః)

(ఉ॒భయే॒ - వావైషః)

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥

॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే చతుర్థః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥

1 కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకం