| | English | | Devanagari | | Telugu | | Tamil | | Kannada | | Malayalam | | Gujarati | | Odia | | Bengali | | |
| | Marathi | | Assamese | | Punjabi | | Hindi | | Samskritam | | Konkani | | Nepali | | Sinhala | | Grantha | | |
|
2.4 - ఉపహోమాః - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణ పాఠః - జుష్టో దమూనా కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ద్వితీయాష్టకే చతుర్థః ప్రపాఠకః - ఉపహోమాః ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః, అనువాకం 1 - ఉపహోమాః తాగ్స్త్వం-వృఀ ॑త్రహఞ్జహి । వస్వ॒స్మభ్య॒-మాభ॑ర ॥ అగ్నే॒ యో నో॑-ఽభి॒దాస॑తి । స॒మా॒నో యశ్చ॒ నిష్ట్యః॑ । ఇ॒ద్ధ్మస్యే॑వ ప్ర॒ఖ్షాయ॑తః । మా తస్యోచ్ఛే॑షి॒ కిఞ్చ॒న ॥ త్వమి॑న్ద్రాభి॒భూర॑సి । దే॒వో విజ్ఞా॑తవీర్యః । వృ॒త్ర॒హా పు॑రు॒చేత॑నః ॥ అప॒ ప్రాచ॑ ఇన్ద్ర॒ విశ్వాగ్ం॑ అ॒మిత్రాన్॑ ॥ 2 ॥ అపాపా॑చో అభిభూతే నుదస్వ । అపోదీ॑చో॒ అప॑ శూరధ॒రాచ॑ ఊ॒రౌ । యథా॒ తవ॒ శర్మ॒న్మదే॑మ ॥ తమిన్ద్రం॑-వాఀజయామసి । మ॒హే వృ॒త్రాయ॒ హన్త॑వే । స వృషా॑ వృష॒భో భు॑వత్ ॥ యు॒జే రథ॑-ఙ్గ॒వేష॑ణ॒గ్ం॒ హరి॑భ్యామ్ । ఉప॒ బ్రహ్మా॑ణి జుజుషా॒ణ-మ॑స్థుః । విబా॑ధిష్టా॒స్య రోద॑సీ మహి॒త్వా । ఇన్ద్రో॑ వృ॒త్రాణ్య॑ప్ర॒తీ జ॑ఘ॒న్వాన్ ॥ 3 ॥ హ॒వ్య॒వాహ॑-మభిమాతి॒షా-ఽహ᳚మ్ । ర॒ఖ్షో॒హణ॒-మ్పృత॑నాసు జి॒ష్ణుమ్ । జ్యోతి॑ష్మన్త॒-న్దీద్య॑త॒-మ్పుర॑న్ధిమ్ । అ॒గ్నిగ్గ్ స్వి॑ష్ట॒కృత॒మా హు॑వేమ ॥ స్వి॑ష్టమగ్నే అ॒భి త-త్పృ॑ణాహి । విశ్వా॑ దేవ॒ పృత॑నా అ॒భిష్య । ఉ॒రు-న్నః॒ పన్థా᳚-మ్ప్రది॒శన్వి భా॑హి । జ్యోతి॑ష్మద్ధేహ్య॒జర॑-న్న॒ ఆయుః॑ ॥ త్వామ॑గ్నే హ॒విష్మ॑న్తః । దే॒వ-మ్మర్తా॑స ఈడతే ॥ 4 ॥ మన్యే᳚ త్వా జా॒తవే॑దసమ్ । స హ॒వ్యా వ॑ఖ్ష్యా-ఽను॒షక్ ॥ విశ్వా॑ని నో దు॒ర్గహా॑ జాతవేదః । సిన్ధు॒-న్న నా॒వా దు॑రి॒తా-ఽతి॑పర్షి । అగ్నే॑ అత్రి॒వ-న్మన॑సా గృణా॒నః । అ॒స్మాక॑-మ్బోద్ధ్యవి॒తా త॒నూనా᳚మ్ ॥ పూ॒షా గా అన్వే॑తు నః । పూ॒షా ర॑ఖ్ష॒త్వర్వ॑తః । పూ॒షా వాజగ్ం॑ సనోతు నః ॥ పూ॒షేమా ఆశా॒ అను॑వేద॒ సర్వాః᳚ ॥ 5 ॥ సో అ॒స్మాగ్ం అభ॑యతమేన నేషత్ । స్వ॒స్తి॒దా అఘృ॑ణి॒-స్సర్వ॑వీరః । అప్ర॑యుచ్ఛ-న్పు॒ర ఏ॑తు॒ ప్రజా॒నన్న్ ॥ త్వమ॑గ్నే స॒ప్రథా॑ అసి । జుష్టో॒ హోతా॒ వరే᳚ణ్యః । త్వయా॑ య॒జ్ఞం-విఀత॑న్వతే ॥ అ॒గ్నీ రఖ్షాగ్ం॑సి సేధతి । శు॒క్రశో॑చి॒రమ॑ర్త్యః । శుచిః॑ పావ॒క ఈడ్యః॑ ॥ అగ్నే॒ రఖ్షా॑ణో॒ అగ్ంహ॑సః ॥ 6 ॥ ప్రతి॑ష్మ దేవ॒ రీష॑తః । తపి॑ష్ఠైర॒జరో॑ దహ ॥ అగ్నే॒ హగ్ంసి॒ న్య॑త్రిణ᳚మ్ । దీద్య॒-న్మర్త్యే॒ష్వా । స్వే ఖ్షయే॑ శుచివ్రత ॥ ఆ వా॑త వాహి భేష॒జమ్ । వి వా॑త వాహి॒ యద్రపః॑ । త్వగ్ంహి వి॒శ్వ భే॑షజః । దే॒వానా᳚-న్దూ॒త ఈయ॑సే ॥ ద్వావి॒మౌ వాతా॑ వాతః ॥ 7 ॥ ఆ సిన్ధో॒రా ప॑రా॒వతః॑ । దఖ్ష॑-మ్మే అ॒న్య ఆ॒వాతు॑ । పరా॒-ఽన్యో వా॑తు॒ యద్రపః॑ ॥ యద॒దో వా॑త తే గృ॒హే । అ॒మృత॑స్య ని॒ధిర్హి॒తః । తతో॑ నో దేహి జీ॒వసే᳚ । తతో॑ నో ధేహి భేష॒జమ్ । తతో॑ నో॒ మహ॒ ఆవ॑హ ॥ వాత॒ ఆవా॑తు భేష॒జమ్ । శ॒మ్భూ-ర్మ॑యో॒ భూర్నో॑ హృ॒దే ॥ 8 ॥ ప్రణ॒ ఆయూగ్ం॑షి తారిషత్ ॥ త్వమ॑గ్నే అ॒యా-ఽసి॑ । అ॒యా సన్మన॑సా హి॒తః । అ॒యా సనఃఅ॒వ్యమూ॑హిషే । అ॒యా నో॑ ధేహి భేష॒జమ్ ॥ ఇ॒ష్టో అ॒గ్నిరాహు॑తః । స్వాహా॑కృతః పిపర్తు నః । స్వ॒గా దే॒వేభ్య॑ ఇ॒ద-న్నమః॑ ॥ కామో॑ భూ॒తస్య॒ భవ్య॑స్య । స॒మ్రాడేకో॒ విరా॑జతి ॥ 9 ॥ స ఇ॒ద-మ్ప్రతి॑ పప్రథే । ఋ॒తూను-థ్సృ॑జతే వ॒శీ ॥ కామ॒స్తదగ్రే॒ సమ॑వర్త॒తాధి॑ । మన॑సో॒ రేతః॑ ప్రథ॒మం-యఀదాసీ᳚త్ । స॒తో బన్ధు॒మస॑తి॒ నిర॑విన్దన్న్ । హృ॒ది ప్ర॒తీష్యా॑ క॒వయో॑ మనీ॒షా ॥ త్వయా॑ మన్యో స॒రథ॑-మారు॒జన్తః॑ । హర్ష॑మాణాసో ధృష॒తా మ॑రుత్వః । తి॒గ్మేష॑వ॒ ఆయు॑ధా స॒గ్ం॒శిశా॑నాః । ఉప॒ప్రయ॑న్తి॒ నరో॑ అ॒గ్నిరూ॑పాః ॥ 10 ॥ మ॒న్యుర్భగో॑ మ॒న్యురే॒వాస॑ దే॒వః । మ॒న్యుర్-హోతా॒ వరు॑ణో వి॒శ్వవే॑దాః । మ॒న్యుం-విఀశ॑ ఈడతే దేవ॒యన్తీః᳚ । పా॒హి నో॑ మన్యో॒ తప॑సా॒ శ్రమే॑ణ ॥ త్వమ॑గ్నే వ్రత॒భృచ్ఛుచిః॑ । దే॒వాగ్ం ఆసా॑దయా ఇ॒హ । అగ్నే॑ హ॒వ్యాయ॒ వోఢ॑వే ॥ వ్ర॒తా ను బిభ్ర॑ద్వ్రత॒పా అదా᳚భ్యః । యజా॑ నో దే॒వాగ్ం అ॒జర॑-స్సు॒వీరః॑ । దధ॒-ద్రత్నా॑ని సువిదా॒నో అ॑గ్నే । గో॒పా॒య నో॑ జీ॒వసే॑ జాతవేదః ॥ 11 ॥ అనువాకం 2 - ఉపహోమాః త-న్మృ॒త్యు-ర్నిర్-ఋ॑త్యా సంవిఀదా॒నః । పు॒రా-ఽఽది॒ష్టాదాహు॑తీరస్య హన్తు ॥ యా॒తు॒ధానా॒ నిర్-ఋ॑తి॒రాదు॒ రఖ్షః॑ । తే అ॑స్యఘ్న॒-న్త్వనృ॑తేన స॒త్యమ్ । ఇన్ద్రే॑షితా॒ ఆజ్య॑మస్య మథ్నన్తు । మాత-థ్సమృ॑ద్ధి॒ యద॒సౌ క॒రోతి॑ ॥ హన్మి॑ తే॒-ఽహ-ఙ్కృ॒తగ్ం హ॒విః । యో మే॑ ఘో॒రమచీ॑ కృతః । అపా᳚ఞ్చౌ త ఉ॒భౌ బా॒హూ । అప॑నహ్యామ్యా॒స్య᳚మ్ ॥ 13 ॥ అప॑నహ్యామి తే బా॒హూ । అప॑నహ్యామ్యా॒స్య᳚మ్ । అ॒గ్నే-ర్దే॒వస్య॒ బ్రహ్మ॑ణా । సర్వ॑-న్తే-ఽవధిష-ఙ్కృ॒తమ్ ॥ పు॒రా ఽముష్య॑ వషట్కా॒రాత్ । య॒జ్ఞ-న్దే॒వేషు॑ నస్కృధి । స్వి॑ష్టమ॒స్మాక॑-మ్భూయాత్ । మా-ఽస్మా-న్ప్రాప॒-న్నరా॑తయః ॥ అన్తి॑ దూ॒రే స॒తో అ॑గ్నే । భ్రాతృ॑వ్యస్యా ఽభి॒దాస॑తః ॥ 14 ॥ వ॒ష॒ట్కా॒రేణ॒ వజ్రే॑ణ । కృ॒త్యాగ్ం హ॑న్మి కృ॒తామ॒హమ్ ॥ యో మా॒ నక్త॒-న్దివా॑ సా॒యమ్ । ప్రా॒తశ్చాహ్నో॑ ని॒పీయ॑తి । అ॒ద్యా తమి॑న్ద్ర॒ వజ్రే॑ణ । భ్రాతృ॑వ్య-మ్పాదయామసి ॥ ఇన్ద్ర॑స్య గృ॒హో॑-ఽసి॒ త-న్త్వా᳚ । ప్రప॑ద్యే॒ సగు॒-స్సాశ్వః॑ । స॒హ యన్మే॒ అస్తి॒ తేన॑ ॥ ఈడే॑ అ॒గ్నిం-విఀ ॑ప॒శ్చిత᳚మ్ ॥ 15 ॥ గి॒రా య॒జ్ఞస్య॒ సాధ॑నమ్ । శ్రు॒ష్టీ॒వాన॑-న్ధి॒తావా॑నమ్ ॥ అగ్నే॑ శ॒కేమ॑ తే వ॒యమ్ । యమ॑-న్దే॒వస్య॑ వా॒జినః॑ । అతి॒ ద్వేషాగ్ం॑సి తరేమ ॥ అవ॑త-మ్మా॒ సమ॑నసౌ॒ సమో॑కసౌ । సచే॑తసౌ॒ సరే॑తసౌ । ఉ॒భౌ మామ॑వత-ఞ్జాతవేదసౌ । శి॒వౌ భ॑వతమ॒ద్య నః॑ ॥ స్వ॒య-ఙ్కృ॑ణ్వా॒న-స్సు॒గమప్ర॑యావమ్ ॥ 16 ॥ తి॒గ్మశృ॑ఙ్గో వృష॒భ-శ్శోశు॑చానః । ప్ర॒త్నగ్ం స॒ధస్థ॒-మను॒పశ్య॑మానః । ఆ తన్తు॑మ॒గ్ని-ర్ది॒వ్య-న్త॑తాన ॥ త్వ-న్న॒స్తన్తు॑రు॒త సేతు॑రగ్నే । త్వ-మ్పన్థా॑ భవసి దేవ॒యానః॑ । త్వయా᳚ ఽగ్నే పృ॒ష్ఠం-వఀ॒యమారు॑హేమ । అథా॑ దే॒వై-స్స॑ధ॒మాద॑-మ్మదేమ ॥ ఉదు॑త్త॒మ-మ్ము॑ముగ్ధి నః । వి పాశ॑-మ్మద్ధ్య॒మ-ఞ్చృ॑త । అవా॑ధ॒మాని॑ జీ॒వసే᳚ ॥ 17 ॥ వ॒యగ్ం సో॑మ వ్ర॒తే తవ॑ । మన॑స్త॒నూషు॒ బిభ్ర॑తః । ప్ర॒జా వ॑న్తో అశీమహి ॥ ఇ॒న్ద్రా॒ణీ దే॒వీ సు॒భగా॑ సు॒పత్నీ᳚ । ఉదగ్ంశే॑న పతి॒విద్యే॑ జిగాయ । త్రి॒గ్ం॒శద॑స్యా జ॒ఘనం॒-యోఀజ॑నాని । ఉ॒పస్థ॒ ఇన్ద్ర॒గ్గ్॒ స్థవి॑ర-మ్బిభర్తి ॥ సేనా॑ హ॒ నామ॑ పృథి॒వీ ధ॑నఞ్జ॒యా । వి॒శ్వవ్య॑చా॒ అది॑తి॒-స్సూర్య॑త్వక్ । ఇ॒న్ద్రా॒ణీ దే॒వీ ప్రా॒సహా॒ దదా॑నా ॥ 18 ॥ సా నో॑ దే॒వీ సు॒హవా॒ శర్మ॑ యచ్ఛతు ॥ ఆ త్వా॑ ఽహార్షమ॒న్తర॑భూః । ధ్రు॒వస్తి॒ష్ఠావి॑చాచలిః । విశ॑స్త్వా॒ సర్వా॑ వాఞ్ఛన్తు । మా త్వ-ద్రా॒ష్ట్ర-మధి॑భ్రశత్ ॥ ధ్రు॒వా ద్యౌ-ర్ధ్రు॒వా పృ॑థి॒వీ । ధ్రు॒వం-విఀశ్వ॑మి॒ద-ఞ్జగ॑త్ । ధ్రు॒వా హ॒ పర్వ॑తా ఇ॒మే । ధ్రు॒వో రాజా॑ వి॒శామ॒యమ్ ॥ ఇ॒హైవైధి॒ మా వ్య॑థిష్ఠాః ॥ 19 ॥ పర్వ॑త ఇ॒వా వి॑చాచలిః । ఇన్ద్ర॑ ఇవే॒హ ధ్రు॒వస్తి॑ష్ఠ । ఇ॒హ రా॒ష్ట్ర-ము॑ధారయ ॥ అ॒భితి॑ష్ఠ పృతన్య॒తః । అధ॑రే సన్తు॒ శత్ర॑వః । ఇన్ద్ర॑ ఇవ వృత్ర॒హాతి॑ష్ఠ । అ॒పః, ఖ్షేత్రా॑ణి స॒జంయఀన్న్॑ ॥ ఇన్ద్ర॑ ఏణమదీధరత్ । ధ్రు॒వ-న్ధ్రు॒వేణ॑ హ॒విషా᳚ । తస్మై॑ దే॒వా అధి॑బ్రవన్న్ । అ॒య-ఞ్చ॒ బ్రహ్మ॑ణ॒స్పతిః॑ ॥ 20 ॥ అనువాకం 3 - ఉపహోమాః మా త్వత్ఖ్షేత్రా॒-ణ్యర॑ణాని గన్మ ॥ వృ॒ఞ్జే హ॒విర్నమ॑సా బ॒ర్॒హిర॒గ్నౌ । అయా॑మి॒ స్రుగ్ ఘృ॒తవ॑తీ సువృ॒క్తిః । అమ్య॑ఖ్షి॒ సద్మ॒ సద॑నే పృథి॒వ్యాః । అశ్రా॑యి య॒జ్ఞ-స్సూర్యే॒ న చఖ్షుః॑ ॥ ఇ॒హార్వాఞ్చ॒మతి॑హ్వయే । ఇన్ద్ర॒-ఞ్జైత్రా॑య॒ జేత॑వే । అ॒స్మాక॑మస్తు॒ కేవ॑లః ॥ అ॒ర్వాఞ్చ॒మిన్ద్ర॑మ॒ముతో॑ హవామహే । యో గో॒జి-ద్ధ॑న॒జి-ద॑శ్వ॒జిద్యః ॥ 22 ॥ ఇ॒మ-న్నో॑ య॒జ్ఞం-విఀ ॑హ॒వే జు॑షస్వ । అ॒స్య కు॑ర్మో హరివో మే॒దిన॑-న్త్వా ॥ అస॑మృంష్టో జాయసే మాతృ॒వో-శ్శుచిః॑ । మ॒న్ద్రః క॒విరుద॑తిష్ఠో॒ వివ॑స్వతః । ఘృ॒తేన॑ త్వా ఽవర్ధయన్నగ్న ఆహుత । ధూ॒మస్తే॑ కే॒తుర॑భవ-ద్ది॒వి శ్రి॒తః ॥ అ॒గ్నిరగ్రే᳚ ప్రథ॒మో దే॒వతా॑నామ్ । సంయాఀ ॑తానా-ముత్త॒మో విష్ణు॑రాసీత్ । యజ॑మానాయ పరి॒గృహ్య॑ దే॒వాన్ । దీ॒ఖ్షయే॒దగ్ం హ॒విరాగ॑చ్ఛత-న్నః ॥ 23 ॥ అ॒గ్నిశ్చ॑ విష్ణో॒ తప॑ ఉత్త॒మ-మ్మ॒హః । దీ॒ఖ్షా॒పా॒లేభ్యో॒ వన॑త॒గ్ం॒ హి శ॑క్రా । విశ్వై᳚-ర్దే॒వై-ర్య॒జ్ఞియై᳚-స్సంవిఀదా॒నౌ । దీ॒ఖ్షామ॒స్మై యజ॑మానాయ ధత్తమ్ ॥ ప్రత-ద్విష్ణు॑-స్స్తవతే వీ॒ర్యా॑య । మృ॒గో న భీ॒మః కు॑చ॒రో గి॑రి॒ష్ఠాః । యస్యో॒రుషు॑ త్రి॒షు వి॒క్రమ॑ణేషు । అధి॑ఖ్షి॒యన్తి॒ భువ॑నాని॒ విశ్వా᳚ ॥ నూ మర్తో॑ దయతే సని॒ష్యన్. యః । విష్ణ॑వ ఉరుగా॒యాయ॒ దాశ॑త్ ॥ 24 ॥ ప్ర య-స్స॒త్రాచా॒ మన॑సా॒ యజా॑ తై । ఏ॒తావ॑న్త॒-న్నర్య॑మా॒వివా॑సాత్ ॥ విచ॑క్రమే పృథి॒వీమే॒ష ఏ॒తామ్ । ఖ్షేత్రా॑య॒ విష్ణు॒-ర్మను॑షే దశ॒స్యన్న్ । ధ్రు॒వాసో॑ అస్య కీ॒రయో॒ జనా॑సః । ఉ॒రు॒ఖ్షి॒తిగ్ం సు॒జని॑మా చకార ॥ త్రిర్దే॒వః పృ॑థి॒వీమే॒ష ఏ॒తామ్ । విచ॑క్రమే శ॒తర్చ॑స-మ్మహి॒త్వా । ప్ర విష్ణు॑-రస్తు త॒వస॒స్త వీ॑యాన్ । త్వే॒షగ్గ్ హ్య॑స్య॒ స్థవి॑రస్య॒ నామ॑ ॥ 25 ॥ హోతా॑ర-ఞ్చి॒త్రర॑థ-మద్ధ్వ॒రస్య॑ । య॒జ్ఞస్య॑ యజ్ఞస్య కే॒తుగ్ం రుశ॑న్తమ్ । ప్రత్య॑ర్ధి-న్దే॒వస్య॑ దేవస్య మ॒హ్నా । శ్రి॒యా త్వ॑-ఽగ్నిమతి॑థి॒-ఞ్జనా॑నామ్ ॥ ఆ నో॒ విశ్వా॑భిరూ॒తిభి॑-స్స॒జోషాః᳚ । బ్రహ్మ॑ జుషా॒ణో హ॑ర్యశ్వ యాహి । వరీ॑వృజ॒-థ్స్థవి॑రేభి-స్సుశిప్ర । అ॒స్మే దధ॒-ద్వృష॑ణ॒గ్ం॒ శుష్మ॑మిన్ద్ర ॥ ఇన్ద్ర॑-స్సువ॒ర్॒షా జ॒నయ॒న్నహా॑ని । జి॒గాయో॒శిగ్భిః॒ పృత॑నా అభి॒శ్రీః ॥ 26 ॥ ప్రారో॑చయ॒న్మన॑వే కే॒తుమహ్నా᳚మ్ । అవి॑న్ద॒జ్జ్యోతి॑-ర్బృహ॒తే రణా॑య ॥ అశ్వి॑నా॒వవ॑సే॒ నిహ్వ॑యే వామ్ । ఆ నూ॒నం-యాఀ ॑తగ్ం సుకృ॒తాయ॑ విప్రా । ప్రా॒త॒ర్యు॒క్తేన॑ సు॒వృతా॒ రథే॑న । ఉ॒పాగ॑చ్ఛత॒మవ॒సా ఽఽగ॑త-న్నః ॥ అ॒వి॒ష్ట-న్ధీ॒ష్వశ్వి॑నా న ఆ॒సు । ప్ర॒జావ॒-ద్రేతో॒ అహ్ర॑య-న్నో అస్తు । ఆవా᳚-న్తో॒కే తన॑యే॒ తూతు॑జానాః । సు॒రత్నా॑సో దే॒వవీ॑తి-ఙ్గమేమ ॥ 27 ॥ త్వగ్ం సో॑మ॒ క్రతు॑భి-స్సు॒క్రతు॑ర్భూః । త్వ-న్దఖ్షై᳚-స్సు॒దఖ్షో॑ వి॒శ్వవే॑దాః । త్వం-వృఀషా॑ వృష॒త్వేభి॑-ర్మహి॒త్వా । ద్యు॒మ్నేభి॑-ర్ద్యు॒మ్న్య॑భవో నృ॒చఖ్షాః᳚ ॥ అషా॑ఢం-యుఀ॒థ్సు పృత॑నాసు॒ పప్రి᳚మ్ । సు॒వ॒ర॒.షామ॒ఫ్స్వాం-వృఀ॒జన॑స్య గో॒పామ్ । భ॒రే॒షు॒జాగ్ం సు॑ఖ్షి॒తిగ్ం సు॒శ్రవ॑సమ్ । జయ॑న్త॒-న్త్వామను॑ మదేమ సోమ ॥ భవా॑ మి॒త్రో న శేవ్యో॑ ఘృ॒తాసు॑తిః । విభూ॑తద్యుమ్న ఏవ॒యా ఉ॑ స॒ప్రథాః᳚ ॥ 28 ॥ అధా॑ తే విష్ణో వి॒దుషా॑చి॒దృధ్యః॑ । స్తోమో॑ య॒జ్ఞస్య॒ రాద్ధ్యో॑ హ॒విష్మ॑తః ॥ యః పూ॒ర్వ్యాయ॑ వే॒ధసే॒ నవీ॑యసే । సు॒మజ్జా॑నయే॒ విష్ణ॑వే॒ దదా॑శతి । యో జా॒తమ॒స్య మ॑హ॒తో మ॒హి బ్రవా᳚త్ । సేదు॒-శ్శ్రవో॑భి-ర్యు॒జ్య॑-ఞ్చిద॒భ్య॑సత్ ॥ తము॑ స్తోతారః పూ॒ర్వ్యం-యఀథా॑ వి॒ద ఋ॒తస్య॑ । గర్భగ్ం॑ హ॒విషా॑ పిపర్తన । ఆ-ఽస్య॑ జా॒నన్తో॒ నామ॑ చిద్వివక్తన । బృ॒హత్తే॑ విష్ణో సుమ॒తి-మ్భ॑జామహే ॥ 29 ॥ ఇ॒మా ధా॒నా ఘృ॑త॒స్నువః॑ । హరీ॑ ఇ॒హోప॑వఖ్షతః । ఇన్ద్రగ్ం॑ సు॒ఖత॑మే॒ రథే᳚ ॥ ఏ॒ష బ్ర॒హ్మా య ఋ॒త్వియః॑ । ఇన్ద్రో॒ నామ॑ శ్రు॒తో గ॒ణే ॥, ప్ర తే॑ మ॒హే । వి॒దథే॑ శ॒గ్ంసిష॒గ్ం॒ హరీ᳚ । య ఋ॒త్వియః॒ ప్ర తే॑ వన్వే । వ॒నుషో॑ హర్య॒త-మ్మద᳚మ్ । ఇన్ద్రో॒ నామ॑ ఘృ॒త-న్న యః । హరి॑భి॒శ్చారు॒ సేచ॑తే । శ్రు॒తో గ॒ణ ఆ త్వా॑ విశన్తు ॥ 30 ॥ హరి॑వర్పస॒-ఙ్గిరః॑ ॥ ఆచ॑ర్షణి॒ప్రా వృ॑ష॒భో జనా॑నామ్ । రాజా॑ కృష్టీ॒నా-మ్పు॑రుహూ॒త ఇన్ద్రః॑ । స్తు॒త-శ్శ్ర॑వ॒స్యన్నవ॒సోప॑మ॒ద్రిక్ । యు॒క్త్వా హరీ॒ వృష॒ణా ఽఽయా᳚హ్య॒ర్వామ్ ॥ ప్ర య-థ్సిన్ధ॑వః ప్రస॒వం-యఀదాయన్న్॑ । ఆప॑-స్సము॒ద్రగ్ం ర॒త్థ్యే॑వ జగ్ముః । అత॑శ్చి॒దిన్ద్ర॒-స్సద॑సో॒ వరీ॑యాన్ । యదీ॒గ్ం॒ సోమః॑ పృ॒ణాతి॑ దు॒గ్ధో అ॒గ్ం॒శుః ॥ హ్వయా॑మసి॒ త్వేన్ద్ర॑ యా॒హ్య॑ర్వామ్ ॥ 31 ॥ అర॑-న్తే॒ సోమ॑స్త॒నువే॑ భవాతి । శత॑క్రతో మా॒దయ॑స్వా సు॒తేషు॑ । ప్రాస్మాగ్ం అ॑వ॒ పృత॑నాసు॒ ప్ర యు॒థ్సు ॥ ఇన్ద్రా॑య॒ సోమాః᳚ ప్ర॒దివో॒ విదా॑నాః । ఋ॒భు-ర్యేభి॒-ర్వృష॑పర్వా॒-విహా॑యాః । ప్ర॒య॒మ్యమా॑ణా॒-న్ప్రతి॒ షూగృ॑భాయ । ఇన్ద్ర॒ పిబ॒ వృష॑ధూతస్య॒ వృష్ణః॑ ॥ అహే॑డమాన॒ ఉప॑యాహి య॒జ్ఞమ్ । తుభ్య॑-మ్పవన్త॒ ఇన్ద॑వ-స్సు॒తాసః॑ । గావో॒ న వ॑జ్రిన్-థ్స్వ॒మోకో॒ అచ్ఛ॑ ॥ 32 ॥ ఇన్ద్రాగ॑హి ప్రథ॒మో యజ్ఞియా॑నామ్ ॥ యా తే॑ కా॒కు-థ్సుకృ॑తా॒ యా వరి॑ష్ఠా । యయా॒ శశ్వ॒త్పిబ॑సి॒ మద్ధ్వ॑ ఊ॒ర్మిమ్ । తయా॑ పాహి॒ ప్ర తే॑ అద్ధ్వ॒ర్యుర॑స్థాత్ । స-న్తే॒ వజ్రో॑ వర్తతామిన్ద్ర గ॒వ్యుః ॥ ప్రా॒త॒ర్యుజా॒ విబో॑ధయ । అశ్వి॑నా॒వేహ గ॑చ్ఛతమ్ । అ॒స్య సోమ॑స్య పీ॒తయే᳚ ॥ ప్రా॒త॒ర్యావా॑ణా ప్రథ॒మా య॑జద్ధ్వమ్ । పు॒రా గృద్ధ్రా॒దర॑రుషః పిబాథః । ప్రా॒తర్హి య॒జ్ఞమ॒శ్వినా॒ దధా॑తే । ప్రశగ్ం॑ సన్తి క॒వయః॑ పూర్వ॒భాజః॑ ॥ ప్రా॒తర్య॑జద్ధ్వమ॒శ్వినా॑ హినోత । న సా॒యమ॑స్తి దేవ॒యా అజు॑ష్టమ్ । ఉ॒తాన్యో అ॒స్మ-ద్య॑జతే॒ విచా॑యః । పూర్వః॑ పూర్వో॒ యజ॑మానో॒ వనీ॑యాన్ ॥ 33 ॥ అనువాకం 4 - ఉపహోమాః అసి॑క్నియస్యోషధే । నిరి॒తో నా॑శయా॒ పృష॑త్ ॥ అ॒స్థి॒జస్య॑ కి॒లాస॑స్య । త॒నూ॒జస్య॑ చ॒ యత్త్వ॒చి । కృ॒త్యయా॑ కృ॒తస్య॒ బ్రహ్మ॑ణా । లఖ్ష్మ॑ శ్వే॒తమ॑నీనశమ్ ॥ సరూ॑పా॒ నామ॑ తే మా॒తా । సరూ॑పో॒ నామ॑ తే పి॒తా । సరూ॑పా ఽస్యోషధే॒ సా । సరూ॑పమి॒ద-ఙ్కృ॑ధి ॥ 35 ॥ శు॒నగ్ం హు॑వేమ మ॒ఘవా॑న॒మిన్ద్ర᳚మ్ । అ॒స్మిన్భరే॒ నృత॑మం॒-వాఀజ॑సాతౌ । శృ॒ణ్వన్త॑-ము॒గ్రమూ॒తయే॑ స॒మథ్సు॑ । ఘ్నన్తం॑-వృఀ॒త్రాణి॑ స॒జిన్త॒-న్ధనా॑నామ్ ॥ ధూ॒ను॒థ ద్యా-మ్పర్వ॑తాన్దా॒శుషే॒ వసు॑ । ని వో॒ వనా॑ జిహతే॒ యామ॑నో భి॒యా । కో॒పయ॑థ పృథి॒వీ-మ్పృ॑శ్నిమాతరః । యు॒ధే యదు॑గ్రాః॒ పృష॑తీ॒-రయు॑గ్ధ్వమ్ ॥ ప్రవే॑పయన్తి॒ పర్వ॑తాన్ । వివి॑ఞ్చన్తి॒ వన॒స్పతీన్॑ ॥ 36 ॥ ప్రోవా॑రత మరుతో దు॒ర్మదా॑ ఇవ । దేవా॑స॒-స్సర్వ॑యా వి॒శా ॥ పు॒రు॒త్రా హి స॒దృఙ్ఙసి॑ । విశో॒ విశ్వా॒ అను॑ ప్ర॒భు । స॒మథ్సు॑ త్వా హవామహే ॥ స॒మథ్స్వ॒గ్ని-మవ॑సే । వా॒జ॒యన్తో॑ హవామహే । వాజే॑షు చి॒త్రరా॑ధసమ్ ॥ సఙ్గ॑చ్ఛద్ధ్వ॒గ్ం॒ సంవఀ ॑దద్ధ్వమ్ । సం-వోఀ॒ మనాగ్ం॑సి జానతామ్ ॥ 37 ॥ దే॒వా భా॒గం-యఀథా॒ పూర్వే᳚ । స॒జా॒న్నా॒నా ఉ॒పాస॑త ॥ స॒మా॒నో మన్త్ర॒-స్సమి॑తి-స్సమా॒నీ । స॒మా॒న-మ్మన॑-స్స॒హ చి॒త్తమే॑షామ్ । స॒మా॒న-ఙ్కేతో॑ అ॒భి-సగ్ంర॑భద్ధ్వమ్ । స॒జ్ఞాన్నే॑న వో హ॒విషా॑ యజామః ॥ స॒మా॒నీ వ॒ ఆకూ॑తిః । స॒మా॒నా హృద॑యాని వః । స॒మా॒నమ॑స్తు వో॒ మనః॑ । యథా॑ వ॒-స్సుస॒హా-ఽస॑తి ॥ 38 ॥ స॒జ్ఞాన్న॑-న్న॒-స్స్వైః । స॒జ్ఞాన్న॒మర॑ణైః । స॒జ్ఞాన్న॑మశ్వినా యు॒వమ్ । ఇ॒హాస్మాసు॒ నియ॑చ్ఛతమ్ ॥ స॒జ్ఞాన్న॑-మ్మే॒ బృహ॒స్పతిః॑ । స॒జ్ఞాన్నగ్ం॑ సవి॒తా క॑రత్ । స॒జ్ఞాన్న॑మశ్వినా యు॒వమ్ । ఇ॒హ మహ్య॒-న్నియ॑చ్ఛతమ్ ॥ ఉప॑చ్ఛా॒యామి॑వ॒ ఘృణేః᳚ । అగ॑న్మ॒ శర్మ॑ తే వ॒యమ్ ॥ 39 ॥ అగ్నే॒ హిర॑ణ్యసన్దృశః ॥ అద॑బ్ధేభి-స్సవితః పా॒యుభి॒ష్ట్వమ్ । శి॒వేభి॑ర॒ద్య పరి॑పాహి నో॒ గయ᳚మ్ । హిర॑ణ్యజిహ్వ-స్సువి॒తాయ॒ నవ్య॑సే । రఖ్షా॒మాకి॑ర్నో అ॒ఘశగ్ం॑స ఈశత ॥ మదే॑మదే॒ హి నో॑ ద॒దుః । యూ॒థా గవా॑మృజు॒క్రతుః॑ । సఙ్గృ॑భాయ పు॒రూ శ॒తా । ఉ॒భ॒యా హ॒స్త్యా వసు॑ । శి॒శీ॒హి రా॒య ఆభ॑ర ॥ 40 ॥ శిప్రి॑న్ వాజానా-మ్పతే । శచీ॑వ॒స్తవ॑ ద॒గ్ం॒సనా᳚ । ఆ తూ న॑ ఇన్ద్ర భాజయ । గోష్వశ్వే॑షు శు॒భ్రుషు॑ । స॒హస్రే॑షు తువీమఘ ॥ య-ద్దే॑వా దేవ॒ హేడ॑నమ్ । దేవా॑సశ్చకృ॒మా వ॒యమ్ । ఆది॑త్యా॒స్తస్మా᳚న్మా యూ॒యమ్ । ఋ॒తస్య॒ర్తేన॑ ముఞ్చత ॥ ఋ॒తస్య॒ర్తే-నా॑దిత్యాః ॥ 41 ॥ యజ॑త్రా ము॒ఞ్చతే॒హ మా᳚ । య॒జ్ఞైర్వో॑ యజ్ఞవాహసః । ఆ॒శిఖ్ష॑న్తో॒ న శే॑కిమ ॥ మేద॑స్వతా॒ యజ॑మానాః । స్రు॒చా-ఽఽజ్యే॑న॒ జుహ్వ॑తః । అ॒కా॒మా వో॑ విశ్వే దేవాః । శిఖ్ష॑న్తో॒ నోప॑ శేకిమ ॥ యది॒ దివా॒ యది॒ నక్త᳚మ్ । ఏన॑ ఏన॒స్యో-ఽక॑రత్ । భూ॒త-మ్మా॒ తస్మా॒ద్భవ్య॑-ఞ్చ ॥ 42 ॥ ద్రు॒ప॒దాది॑వ ముఞ్చతు ॥ ద్రు॒ప॒దాది॒వే-న్ము॑ముచా॒నః । స్వి॒న్న-స్స్నా॒త్వీ మలా॑దివ । పూ॒త-మ్ప॒విత్రే॑ణే॒ వాజ్య᳚మ్ । విశ్వే॑ ముఞ్చన్తు॒ మైన॑సః ॥ ఉద్వ॒య-న్తమ॑స॒స్పరి॑ । పశ్య॑న్తో॒ జ్యోతి॒రుత్త॑రమ్ । దే॒వ-న్దే॑వ॒త్రా సూర్య᳚మ్ । అగ॑న్మ॒ జ్యోతి॑రుత్త॒మమ్ ॥ 43 ॥ అనువాకం 5 - ఉపహోమాః తగ్ం స॒ద్ధ్రీచీ॑రూ॒తయో॒ వృష్ణి॑యాని । పౌగ్గ్స్యా॑ని ని॒యుత॑-స్సశ్చు॒రిన్ద్ర᳚మ్ । స॒ము॒ద్ర-న్న సిన్ధ॑వ ఉ॒క్థశు॑ష్మాః । ఉ॒రు॒వ్యచ॑స॒-ఙ్గిర॒ ఆవి॑శన్తి ॥ ఇన్ద్రా॑య॒ గిరో॒ అని॑శితసర్గాః । అ॒పః ప్రైర॑య॒న్-థ్సగ॑రస్య బు॒ద్దధ్నాత్ । యో అఖ్షే॑ణేవ చ॒క్రియా॒ శచీ॑భిః । విష్వ॑క్త॒స్తమ్భ॑ పృథి॒వీము॒త ద్యామ్ ॥ అఖ్షో॑దయ॒చ్ఛవ॑సా॒ ఖ్షామ॑ బు॒ద్ధ్నమ్ । వార్ణవా॑త॒స్తవి॑షీభి॒రిన్ద్రః॑ ॥ 45 ॥ దృ॒ఢాన్యౌ᳚ఘ్నాదు॒శమా॑న॒ ఓజః॑ । అవా॑భినత్క॒కుభః॒ పర్వ॑తానామ్ ॥ ఆ నో॑ అగ్నే సుకే॒తునా᳚ । ర॒యిం-విఀ॒శ్వాయు॑పోషసమ్ । మా॒ర్డీ॒క-న్ధే॑హి జీ॒వసే᳚ ॥ త్వగ్ం సో॑మ మ॒హే భగ᳚మ్ । త్వం-యూఀన॑ ఋతాయ॒తే । దఖ్ష॑-న్దధాసి జీ॒వసే᳚ ॥ రథం॑-యుఀఞ్జతే మ॒రుత॑-శ్శు॒భే స॒గమ్ । సూరో॒ న మి॑త్రావరుణా॒ గవి॑ష్టిషు ॥ 46 ॥ రజాగ్ం॑సి చి॒త్రా వి చ॑రన్తి త॒న్యవః॑ । ది॒వ-స్స॑మ్రాజా॒ పయ॑సా న ఉఖ్షతమ్ ॥ వాచ॒గ్ం॒ సు మి॑త్రావరుణా॒విరా॑వతీమ్ । ప॒ర్జన్య॑శ్చి॒త్రాం-వఀ ॑దతి॒ త్విషీ॑మతీమ్ । అ॒భ్రా వ॑సత మరుత-స్సు మా॒యయా᳚ । ద్యాం-వఀ ॑ర్షయత-మరు॒ణామ॑రే॒పస᳚మ్ ॥ అయు॑క్త స॒ప్త శు॒న్ధ్యువః॑ । సూరో॒ రథ॑స్య న॒ప్త్రియః॑ । తాభి॑ర్యాతి॒ స్వయు॑క్తిభిః ॥ వహి॑ష్ఠేభిర్వి॒హర॑న్. యాసి॒ తన్తు᳚మ్ ॥ 47 ॥ అ॒వ॒వ్యయ॒న్నసి॑త-న్దేవ॒ వస్వః॑ । దవి॑ద్ధ్వతో ర॒శ్మయ॒-స్సూర్య॑స్య । చర్మే॒వావా॑ధు॒స్తమో॑ అ॒ఫ్స్వ॑న్తః ॥ ప॒ర్జన్యా॑య॒ ప్రగా॑యత । ది॒వస్పు॒త్రాయ॑ మీ॒ఢుషే᳚ । స నో॑ య॒వస॑మిచ్ఛతు ॥ అచ్ఛా॑ వద త॒వస॑-ఙ్గీ॒ర్భిరా॒భిః । స్తు॒హి ప॒ర్జన్య॒-న్నమ॒సా వి॑వాస । కని॑క్రద-ద్వృష॒భో జీ॒రదా॑నుః । రేతో॑ దధా॒త్వోష॑ధీషు॒ గర్భ᳚మ్ ॥ 48 ॥ యో గర్భ॒మోష॑ధీనామ్ । గవా᳚-ఙ్కృ॒ణోత్యర్వ॑తామ్ । ప॒ర్జన్యః॑ పురు॒షీణా᳚మ్ ॥ తస్మా॒ ఇదా॒స్యే॑ హ॒విః । జు॒హోతా॒ మధు॑మత్తమమ్ । ఇడా᳚-న్న-స్సం॒యఀత॑-ఙ్కరత్ ॥ తి॒స్రో యద॑గ్నే శ॒రద॒స్త్వామిత్ । శుచి॑-ఙ్ఘృ॒తేన॒ శుచ॑య-స్సప॒ర్యన్న్ । నామా॑ని చిద్దధిరే య॒జ్ఞియా॑ని । అసూ॑దయన్త త॒నువ॒-స్సుజా॑తాః ॥ 49 ॥ ఇన్ద్ర॑శ్చ న-శ్శునాసీరౌ । ఇ॒మం-యఀ॒జ్ఞ-మ్మి॑మిఖ్షతమ్ । గర్భ॑-న్ధత్తగ్గ్ స్వ॒స్తయే᳚ ॥ యయో॑రి॒దం-విఀశ్వ॒-మ్భువ॑న-మావి॒వేశ॑ । యయో॑రాన॒న్దో నిహి॑తో॒ మహ॑శ్చ । శునా॑సీరావృ॒తుభి॑-స్సంవిఀదా॒నౌ । ఇన్ద్ర॑వన్తౌ హ॒విరి॒ద-ఞ్జు॑షేథామ్ ॥ ఆ ఘా॒ యే అ॒గ్నిమి॑న్ధ॒తే । స్తృ॒ణన్తి॑ బ॒ర్॒హిరా॑ను॒షక్ । యేషా॒మిన్ద్రో॒ యువా॒ సఖా᳚ ॥ అగ్న॒ ఇన్ద్ర॑శ్చ మే॒దినా᳚ । హ॒థో వృ॒త్రాణ్య॑ప్ర॒తి । యు॒వగ్ం హి వృ॑త్ర॒హన్త॑మా ॥ యాభ్యా॒గ్ం॒ సువ॒రజ॑య॒న్నగ్ర॑ ఏ॒వ । యావా॑తస్థ॒తు-ర్భువ॑నస్య॒ మద్ధ్యే᳚ । ప్రచ॑ర్ష॒ణీ వృ॑షణా॒ వజ్ర॑బాహూ । అ॒గ్నీ ఇన్ద్రా॑ వృత్ర॒హణా॑ హువే వామ్ ॥ 50 ॥ అనువాకం 6 - ఉపహోమాః తద॑స్య ప్రి॒యమ॒భి పాథో॑ అశ్యామ్ । నరో॒ యత్ర॑ దేవ॒యవో॒ మద॑న్తి । ఉ॒రు॒క్ర॒మస్య॒ స హి బన్ధు॑రి॒త్థా । విష్ణోః᳚ ప॒దే ప॑ర॒మే మద్ధ్వ॒ ఉథ్సః॑ ॥ క్ర॒త్వా॒ దా అ॑స్థు॒ శ్రేష్ఠః॑ । అ॒ద్య త్వా॑ వ॒న్వన్-థ్సు॒రేక్ణాః᳚ । మర్త॑ ఆనాశ సువృ॒క్తిమ్ ॥ ఇ॒మా బ్ర॑హ్మ బ్రహ్మవాహ । ప్రి॒యా త॒ ఆ బ॒ర॒ఃఇ-స్సీ॑ద । వీ॒హి సూ॑ర పురో॒డాశ᳚మ్ ॥ 52 ॥ ఉప॑ న-స్సూ॒నవో॒ గిరః॑ । శృ॒ణ్వన్త్వ॒మృతస్య॒ యే । సు॒మృ॒డీ॒కా భ॑వన్తు నః ॥ అ॒ద్యా నో॑ దేవ సవితః । ప్ర॒జావ॑-థ్సావీ॒-స్సౌభ॑గమ్ । పరా॑ దు॒స్ష్వప్ని॑యగ్ం సువ ॥ విశ్వా॑ని దేవ సవితః । దు॒రి॒తాని॒ పరా॑సువ । య-ద్భ॒ద్ర-న్తన్మ॒ ఆసు॑వ ॥ శుచి॑మ॒ర్కై-ర్బృహ॒స్పతి᳚మ్ ॥ 53 ॥ అ॒ద్ధ్వ॒రేషు॑ నమస్యత । అ॒నా॒మ్యోజ॒ ఆచ॑కే ॥ యా ధా॒రయ॑న్త దే॒వా సు॒దఖ్షా॒ దఖ్ష॑పితారా । అ॒సు॒ర్యా॑య॒ ప్రమ॑హసా ॥ స ఇత్ఖ్షేతి॒ సుధి॑త॒ ఓక॑సి॒ స్వే । తస్మా॒ ఇడా॑ పిన్వతే విశ్వ॒దానీ᳚ । తస్మై॒ విశ॑-స్స్వ॒యమే॒వాన॑మన్తి । యస్మి॑-న్బ్ర॒హ్మా రాజ॑ని॒ పూర్వ॒ ఏతి॑ ॥ సకూ॑తిమిన్ద్ర॒ సచ్యు॑తిమ్ । సచ్యు॑తి-ఞ్జ॒ఘన॑చ్యుతిమ్ ॥ 54 ॥ క॒నాత్కా॒భా-న్న॒ ఆభ॑ర । ప్ర॒య॒ఫ్స్యన్ని॑వ స॒క్థ్యౌ᳚ ॥ విన॑ ఇన్ద్ర॒ మృధో॑ జహి । కనీ॑ఖునదివ సా॒పయన్న్॑ । అ॒భి న॒-స్సుష్టు॑తి-న్నయ ॥ ప్ర॒జాప॑తి-స్స్త్రి॒యాం-యఀశః॑ । ము॒ష్కయో॑రదధా॒-థ్సప᳚మ్ । కామ॑స్య॒ తృప్తి॑మాన॒న్దమ్ । తస్యా᳚గ్నే భాజయే॒హ మా᳚ ॥ మోదః॑ ప్రమో॒ద ఆ॑న॒న్దః ॥ 55 ॥ ము॒ష్కయో॒ర్నిహి॑త॒-స్సపః॑ । సృ॒త్వేవ॒ కామ॑స్య తృప్యాణి । దఖ్షి॑ణానా-మ్ప్రతిగ్ర॒హే ॥ మన॑సశ్చి॒త్త-మాకూ॑తిమ్ । వా॒చ-స్స॒త్య-మ॑శీమహి । ప॒శూ॒నాగ్ం రూ॒పమన్న॑స్య । యశ॒-శ్శ్రీ-శ్శ్ర॑యతా॒-మ్మయి॑ ॥ యథా॒ ఽహమ॒స్యా అతృ॑పగ్గ్ స్త్రి॒యై పుమాన్॑ । యథా॒ స్త్రీ తృప్య॑తి పు॒గ్ం॒సి ప్రి॒యే ప్రి॒యా । ఏ॒వ-మ్భగ॑స్య తృప్యాణి ॥ 56 ॥ య॒జ్ఞస్య॒ కామ్యః॑ ప్రి॒యః ॥ దదా॒మీత్య॒గ్నిర్వ॑దతి । తథేతి॑ వా॒యురా॑హ॒ తత్ । హన్తేతి॑ స॒త్య-ఞ్చ॒న్ద్రమాః᳚ । ఆ॒ది॒త్య-స్స॒త్యమోమితి॑ ॥ ఆప॒స్త-థ్స॒త్యమాభ॑రన్న్ । యశో॑ య॒జ్ఞస్య॒ దఖ్షి॑ణామ్ । అ॒సౌ మే॒ కామ॒-స్సమృ॑ద్ధ్యతామ్ ॥ న హి స్పశ॒మవి॑ద-న్న॒న్యమ॒స్మాత్ । వై॒శ్వా॒న॒రా-త్పు॑ర ఏ॒తార॑మ॒గ్నేః ॥ 57 ॥ అథే॑మమన్థన్న॒మృత॒మమూ॑రాః । వై॒శ్వా॒న॒ర-ఙ్ఖ్షే᳚త్ర॒జిత్యా॑య దే॒వాః ॥ యేషా॑మి॒మే పూర్వే॒ అర్మా॑స॒ ఆసన్న్॑ । అ॒యూ॒పా-స్సద్మ॒ విభృ॑తా పు॒రూణి॑ । వైశ్వా॑నర॒ త్వయా॒ తే ను॒త్తాః । పృ॒థి॒వీ-మ॒న్యామ॒భిత॑స్థు॒-ర్జనా॑సః ॥ పృ॒థి॒వీ-మ్మా॒తర॑-మ్మ॒హీమ్ । అ॒న్తరి॑ఖ్ష॒-ముప॑బ్రువే । బృ॒హ॒తీమూ॒తయే॒ దివ᳚మ్ ॥ విశ్వ॑-మ్బిభర్తి పృథి॒వీ ॥ 58 ॥ అ॒న్తరి॑ఖ్షం॒-విఀప॑ప్రథే । దు॒హే ద్యౌ-ర్బృ॑హ॒తీ పయః॑ ॥ న తా న॑శన్తి॒ న ద॑భాతి॒ తస్క॑రః । నైనా॑ అమి॒త్రో వ్యథి॒రాద॑ధర్షతి । దే॒వాగ్శ్చ॒ యాభి॒-ర్యజ॑తే॒ దదా॑తి చ । జ్యోగిత్తాభి॑-స్సచతే॒ గోప॑తి-స్స॒హ ॥ న తా అర్వా॑ రే॒ణుక॑కాటో అశ్నుతే । న సగ్గ్॑ స్కృత॒త్ర-ముప॑యన్తి॒ తా అ॒భి । ఉ॒రు॒గా॒యమభ॑య॒-న్తస్య॒ తా అను॑ । గావో॒ మర్త్య॑స్య॒ విచ॑రన్తి॒ యజ్వ॑నః ॥ 59 ॥ రాత్రీ॒ వ్య॑ఖ్యదాయ॒తీ । పు॒రు॒త్రా దే॒వ్య॑ఖ్షభిః॑ । విశ్వా॒ అధి॒ శ్రియో॑-ఽధిత ॥ ఉప॑ తే॒ గా ఇ॒వాక॑రమ్ । వృ॒ణీ॒ష్వ దు॑హిత-ర్దివః । రాత్రీ॒ స్తోమ॒-న్న జి॒గ్యుషీ᳚ ॥ దే॒వీం-వాఀచ॑మజనయన్త దే॒వాః । తాం-విఀ॒శ్వరూ॑పాః ప॒శవో॑ వదన్తి । సా నో॑ మ॒న్ద్రేష॒మూర్జ॒-న్దుహా॑నా । ధే॒నుర్వాగ॒స్మానుప॒ సుష్టు॒తైతు॑ ॥ 60 ॥ య-ద్వాగ్వద॑న్త్య-విచేత॒నాని॑ । రాష్ట్రీ॑ దే॒వానా᳚-న్నిష॒సాద॑ మ॒న్ద్రా । చత॑స్ర॒ ఊర్జ॑-న్దుదుహే॒ పయాగ్ం॑సి । క్వ॑ స్వి దస్యాః పర॒మ-ఞ్జ॑గామ ॥ గౌ॒రీ మి॑మాయ సలి॒లాని॒ తఖ్ష॑తీ । ఏక॑పదీ ద్వి॒పదీ॒ సా చతు॑ష్పదీ । అ॒ష్టాప॑దీ॒ నవ॑పదీ బభూ॒వుషీ᳚ । స॒హస్రా᳚ఖ్షరా పర॒మే వ్యో॑మన్న్ ॥ తస్యాగ్ం॑ సము॒ద్రా అధి॒ వి ఖ్ష॑రన్తి । తేన॑ జీవన్తి ప్ర॒దిశ॒శ్చత॑స్రః ॥ 61 ॥ తతః॑, ఖ్షరత్య॒ఖ్షర᳚మ్ । త-ద్విశ్వ॒-ముప॑జీవతి ॥ ఇన్ద్రా॒ సూరా॑ జ॒నయ॑న్-వి॒శ్వక॑ర్మా । మ॒రుత్వాగ్ం॑ అస్తు గ॒ణవా᳚న్-థ్సజా॒తవాన్॑ । అ॒స్య స్ను॒షా-శ్వశు॑రస్య॒ ప్రశి॑ష్టిమ్ । స॒పత్నా॒ వాచ॒-మ్మన॑సా॒ ఉపా॑సతామ్ ॥ ఇన్ద్ర॒-స్సూరో॑ అతర॒-ద్రజాగ్ం॑సి । స్ను॒షా స॒పత్నా॒-శ్శ్వశు॑రో॒-ఽయమ॑స్తు । అ॒యగ్ం శత్రూ᳚ఞ్జయతు॒ జర్హృ॑షాణః । అ॒యం-వాఀజ॑-ఞ్జయతు॒ వాజ॑సాతౌ ॥ అ॒గ్నిః, ఖ్ష॑త్ర॒భృదని॑భృష్ట॒మోజః॑ । స॒హ॒స్రియో॑ దీప్యతా॒-మప్ర॑యుచ్ఛన్న్ । వి॒భ్రాజ॑మాన-స్సమిధా॒న ఉ॒గ్రః । ఆ-ఽన్తరి॑ఖ్షమరుహ॒ద-గ॒న్ద్యామ్ ॥ 62 ॥ అనువాకం 7 - ఉపహోమాః అ॒స్యాః పృ॑థి॒వ్యా అద్ధ్య॑ఖ్షమ్ । ఇ॒మమి॑న్ద్ర వృష॒భ-ఙ్కృ॑ణు ॥ య-స్సు॒శృఙ్గ॑-స్సువృష॒భః । క॒ల్యాణో॒ ద్రోణ॒ ఆహి॑తః । కార్షీ॑వలప్రగాణేన । వృ॒ష॒భేణ॑ యజామహే ॥ వృ॒ష॒భేణ॒ యజ॑మానాః । అక్రూ॑రేణేవ స॒ర్పిషా᳚ । మృధ॑శ్చ॒ సర్వా॒ ఇన్ద్రే॑ణ । పృత॑నాశ్చ జయామసి ॥ 64 ॥ యస్యా॒యమృ॑ష॒భో హ॒విః । ఇన్ద్రా॑య పరిణీ॒యతే᳚ । జయా॑తి॒ శత్రు॑మా॒యన్త᳚మ్ । అథో॑ హన్తి పృతన్య॒తః ॥ నృ॒ణామహ॑ ప్ర॒ణీరస॑త్ । అగ్ర॑ ఉద్భిన్ద॒తామ॑సత్ ॥ ఇన్ద్ర॒ శుష్మ॑-న్త॒నువా॒ మేర॑యస్వ । నీ॒చా విశ్వా॑ అ॒భితి॑ష్ఠా॒భిమా॑తీః । ని శృ॑ణీహ్యాబా॒ధం-యోఀ నో॒ అస్తి॑ । ఉ॒రు-న్నో॑ లో॒క-ఙ్కృ॑ణుహి జీరదానో ॥ 65 ॥ ప్రేహ్య॒భిప్రేహి॒ ప్రభ॑రా॒ సహ॑స్వ । మా వివే॑నో॒ వి శృ॑ణుష్వా॒ జనే॑షు । ఉదీ॑డి॒తో వృ॑షభ॒ తిష్ఠ॒ శుష్మైః᳚ । ఇన్ద్ర॒ శత్రూ᳚-న్పు॒రో అ॒స్మాక॑ యుద్ధ్య ॥ అగ్నే॒ జేతా॒ త్వ-ఞ్జ॑య । శత్రూ᳚న్-థ్సహస॒ ఓజ॑సా । వి శత్రూ॒న్॒. విమృధో॑ నుద ॥ ఏ॒త-న్తే॒ స్తోమ॑-న్తువిజాత॒ విప్రః॑ । రథ॒-న్న ధీర॒-స్స్వపా॑ అతఖ్షమ్ । యదీద॑గ్నే॒ ప్రతి॒ త్వ-న్దే॑వ॒ హర్యాః᳚ ॥ 66 ॥ సువ॑ర్వతీర॒ప ఏ॑నా జయేమ ॥ యో ఘృ॒తేనా॒భిమా॑నితః । ఇన్ద్ర॒ జైత్రా॑య జజ్ఞిషే । స న॒-స్సఙ్కా॑సు పారయ । పృ॒త॒నా॒సాహ్యే॑షు చ ॥ ఇన్ద్రో॑ జిగాయ పృథి॒వీమ్ । అ॒న్తరి॑ఖ్ష॒గ్ం॒ సువ॑ర్మ॒హత్ । వృ॒త్ర॒హా పు॑రు॒చేత॑నః ॥ ఇన్ద్రో॑ జిగాయ॒ సహ॑సా॒ సహాగ్ం॑సి । ఇన్ద్రో॑ జిగాయ॒ పృత॑నాని॒ విశ్వా᳚ ॥ 67 ॥ ఇన్ద్రో॑ జా॒తో వి పురో॑ రురోజ । స నః॑ పర॒స్పా వరి॑వః కృణోతు ॥ అ॒య-ఙ్కృ॒త్నురగృ॑భీతః । వి॒శ్వ॒జి-దు॒ద్భిది-థ్సోమః॑ । ఋషి॒-ర్విప్రః॒ కావ్యే॑న ॥ వా॒యుర॑గ్రే॒గా య॑జ్ఞ॒ప్రీః । సా॒క-ఙ్గ॒న్మన॑సా య॒జ్ఞమ్ । శి॒వో ని॒యుద్భి॑-శ్శి॒వాభిః॑ ॥ వాయో॑ శు॒క్రో అ॑యామి తే । మద్ధ్వో॒ అగ్ర॒-న్దివి॑ష్టిషు ॥ 68 ॥ ఆయా॑ హి॒ సోమ॑పీతయే । స్వా॒రు॒హో దే॑వ ని॒యుత్వ॑తా ॥ ఇ॒మమి॑న్ద్ర వర్ధయ ఖ్ష॒త్రియా॑ణామ్ । అ॒యం-విఀ॒శాం-విఀ॒శ్పతి॑రస్తు॒ రాజా᳚ । అ॒స్మా ఇ॑న్ద్ర॒ మహి॒ వర్చాగ్ం॑సి ధేహి । అ॒వ॒ర్చస॑-ఙ్కృణుహి॒ శత్రు॑మస్య ॥ ఇ॒మమాభ॑జ॒ గ్రామే॒ అశ్వే॑షు॒ గోషు॑ । నిర॒ము-మ్భ॑జ॒ యో॑-ఽమిత్రో॑ అస్య । వర్ష్మ॑న్ ఖ్ష॒త్రస్య॑ క॒కుభి॑ శ్రయస్వ । తతో॑ న ఉ॒గ్రో విభ॑జా॒ వసూ॑ని ॥ 69 ॥ అ॒స్మే ద్యా॑వాపృథివీ॒ భూరి॑ వా॒మమ్ । స-న్దు॑హాథా-ఙ్ఘర్మ॒దుఘే॑వ ధే॒నుః । అ॒యగ్ం రాజా᳚ ప్రి॒య ఇన్ద్ర॑స్య భూయాత్ । ప్రి॒యో గవా॒మోష॑ధీనా-ము॒తాపామ్ ॥ యు॒నజ్మి॑ త ఉత్త॒రావ॑న్త॒-మిన్ద్ర᳚మ్ । యేన॒ జయా॑సి॒ న పరా॒జయా॑సై । స త్వా॑ ఽకరేకవృష॒భగ్గ్ స్వానా᳚మ్ । అథో॑ రాజన్నుత్త॒మ-మ్మా॑న॒వానా᳚మ్ ॥ ఉత్త॑ర॒స్త్వమధ॑రే తే స॒పత్నాః᳚ । ఏక॑వృషా॒ ఇన్ద్ర॑సఖా జిగీ॒వాన్ ॥ 70 ॥ విశ్వా॒ ఆశాః॒ పృత॑నా-స్స॒జంయఀ॒ఞ్జయన్న్॑ । అ॒భితి॑ష్ఠ శత్రూయ॒త-స్స॑హస్వ ॥ తుభ్య॑-మ్భరన్తి ఖ్షి॒తయో॑ యవిష్ఠ । బ॒లిమ॑గ్నే॒ అన్తి॑ త॒ ఓత దూ॒రాత్ । ఆ భన్ది॑ష్ఠస్య సుమ॒తి-ఞ్చి॑కిద్ధి । బృ॒హత్తే॑ అగ్నే॒ మహి॒ శర్మ॑ భ॒ద్రమ్ ॥ యో దే॒హ్యో అన॑మయద్వధ॒స్నైః । యో అర్య॑పత్నీ-రు॒షస॑శ్చ॒కార॑ । స ని॒రుద్ధ్యా॒ నహు॑షో య॒హ్వో అ॒గ్నిః । విశ॑శ్చక్రే బలి॒హృత॒-స్సహో॑భిః ॥ 71 ॥ ప్ర స॒ద్యో అ॑గ్నే॒ అత్య᳚ష్య॒న్యాన్ । ఆ॒విర్యస్మై॒ చారు॑తరో బ॒భూథ॑ । ఈ॒డేన్యో॑ వపు॒ష్యో॑ వి॒భావా᳚ । ప్రి॒యో వి॒శామతి॑థి॒-ర్మాను॑షీణామ్ ॥ బ్రహ్మ॑ జ్యేష్ఠా వీ॒ర్యా॑ సమ్భృ॑తాని । బ్రహ్మాగ్రే॒ జ్యేష్ఠ॒-న్దివ॒మాత॑తాన । ఋ॒తస్య॒ బ్రహ్మ॑ ప్రథ॒మోత జ॑జ్ఞే । తేనా॑ర్హతి॒ బ్రహ్మ॑ణా॒ స్పర్ధి॑తు॒-ఙ్కః ॥ బ్రహ్మ॒ స్రుచో॑ ఘృ॒తవ॑తీః । బ్రహ్మ॑ణా॒ స్వర॑వో మి॒తాః ॥ 72 ॥ బ్రహ్మ॑ య॒జ్ఞస్య॒ తన్త॑వః । ఋ॒త్విజో॒ యే హ॑వి॒ష్కృతః॑ ॥ శృఙ్గా॑ణీ॒వేచ్ఛృ॒ఙ్గిణా॒గ్ం॒ సన్ద॑దృశ్రిరే । చ॒షాల॑వన్త॒-స్స్వర॑వః పృథి॒వ్యామ్ । తే దే॒వాస॒-స్స్వర॑వస్తస్థి॒వాగ్ంసః॑ । నమ॒-స్సఖి॑భ్య-స్స॒న్నాన్మా ఽవ॑గాత ॥ అ॒భి॒భూర॒గ్నిర॑తర॒-ద్రజాగ్ం॑సి । స్పృధో॑ వి॒హత్య॒ పృత॑నా అభి॒శ్రీః । జు॒షా॒ణో మ॒ ఆహు॑తి-మ్మా మహిష్ట । హ॒త్వా స॒పత్నా॒న్॒. వరి॑వస్కరన్నః ॥ ఈశా॑న-న్త్వా॒ భువ॑నానా-మభి॒శ్రియ᳚మ్ । స్తౌమ్య॑గ్న ఉరు॒కృతగ్ం॑ సు॒వీర᳚మ్ । హ॒వి-ర్జు॑షా॒ణ-స్స॒పత్నాగ్ం॑ అభి॒భూర॑సి । జ॒హి శత్రూ॒గ్ం॒రప॒ మృధో॑ నుదస్వ ॥ 73 ॥ అనువాకం 8 - ఉపహోమాః అ॒గ్నిర్వి॒శా-మ్మాను॑షీణామ్ । తూర్ణీ॒ రథ॒-స్సదా॒ నవః॑ ॥ నవ॒గ్ం॒ సోమా॑య వా॒జినే᳚ । ఆజ్య॒-మ్పయ॑సో-ఽజని । జుష్ట॒గ్ం॒ శుచి॑తమం॒-వఀసు॑ ॥ నవగ్ం॑ సోమ జుషస్వ నః । పీ॒యూష॑స్యే॒హ తృ॑ప్ణుహి । యస్తే॑ భా॒గ ఋ॒తావ॒యమ్ ॥ నవ॑స్య సోమ తే వ॒యమ్ । ఆ సు॑మ॒తిం-వృఀ ॑ణీమహే ॥ 75 ॥ స నో॑ రాస్వ సహ॒స్రిణః॑ ॥ నవగ్ం॑ హ॒విర్జు॑షస్వ నః । ఋ॒తుభి॑-స్సోమ॒ భూత॑మమ్ । తద॒ఙ్గ ప్రతి॑హర్య నః । రాజన᳚-థ్సోమ స్వ॒స్తయే᳚ ॥ నవ॒గ్గ్॒ స్తోమ॒-న్నవగ్ం॑ హ॒విః । ఇ॒న్ద్రా॒గ్నిభ్యా॒-న్నివే॑దయ । తజ్జు॑షేతా॒గ్ం॒ సచే॑తసా ॥ శుచి॒-న్ను స్తోమ॒-న్నవ॑జాతమ॒ద్య । ఇన్ద్రా᳚గ్నీ వృత్రహణా జు॒షేథా᳚మ్ ॥ 76 ॥ ఉ॒భా హి వాగ్ం॑ సు॒హవా॒ జోహ॑వీమి । తా వాజగ్ం॑ స॒ద్య ఉ॑శ॒తే ధేష్ఠా᳚ ॥ అ॒గ్నిరిన్ద్రో॒ నవ॑స్య నః । అ॒స్య హ॒వ్యస్య॑ తృప్యతామ్ । ఇ॒హ దే॒వౌ స॑హ॒స్రిణౌ᳚ ॥ య॒జ్ఞ-న్న॒ ఆ హి గచ్ఛ॑తామ్ । వసు॑మన్తగ్ం సువ॒ర్విద᳚మ్ । అ॒స్య హ॒వ్యస్య॑ తృప్యతామ్ । అ॒గ్నిరిన్ద్రో॒ నవ॑స్య నః ॥ విశ్వా᳚-న్దే॒వాగ్ స్త॑ర్పయత ॥ 77 ॥ హ॒విషో॒-ఽస్య నవ॑స్య నః । సు॒వ॒ర్విదో॒ హి జ॑జ్ఞి॒రే ॥ ఏద-మ్బ॒ర్॒హి-స్సు॒ష్టరీ॑మా॒ నవే॑న । అ॒యం-యఀ॒జ్ఞో యజ॑మానస్య భా॒గః । అ॒య-మ్బ॑భూవ॒ భువ॑నస్య॒ గర్భః॑ । విశ్వే॑ దే॒వా ఇ॒దమ॒ద్యాగ॑మిష్ఠాః ॥ ఇ॒మే ను ద్యావా॑పృథి॒వీ స॒మీచీ᳚ । త॒న్వా॒నే య॒జ్ఞ-మ్పు॑రు॒పేశ॑స-న్ధి॒యా । ఆ-ఽస్మై॑ పృణీతా॒-మ్భువ॑నాని॒ విశ్వా᳚ । ప్ర॒జా-మ్పుష్టి॑మ॒మృత॒-న్నవే॑న ॥ 78 ॥ ఇ॒మే ధే॒నూ అ॒మృతం॒-యేఀ దు॒హాతే᳚ । పయ॑స్వ-త్యుత్త॒రామే॑తు॒ పుష్టిః॑ । ఇ॒మం-యఀ॒జ్ఞ-ఞ్జు॒షమా॑ణే॒ నవే॑న । స॒మీచీ॒ ద్యావా॑పృథి॒వీ ఘృ॒తాచీ᳚ ॥ యవి॑ష్ఠో హవ్య॒వాహ॑నః । చి॒త్రభా॑ను-ర్ఘృ॒తాసు॑తిః । నవ॑జాతో॒ విరో॑చసే । అగ్నే॒ తత్తే॑ మహిత్వ॒నమ్ ॥ త్వమ॑గ్నే దే॒వతా᳚భ్యః । భా॒గే దే॑వ॒ న మీ॑యసే ॥ 79 ॥ స ఏ॑నా వి॒ద్వాన్. య॑ఖ్ష్యసి । నవ॒గ్గ్॒ స్తోమ॑-ఞ్జుషస్వ నః ॥ అ॒గ్నిః ప్ర॑థ॒మః ప్రాశ్ఞా॑తు । స హి వేద॒ యథా॑ హ॒విః । శి॒వా అ॒స్మభ్య॒-మోష॑ధీః । కృ॒ణోతు॑ వి॒శ్వచ॑ర్షణిః ॥ భ॒ద్రాన్న॒-శ్శ్రేయ॒-స్సమ॑నైష్ట దేవాః । త్వయా॑-ఽవ॒సేన॒ సమ॑శీమహి త్వా । స నో॑ మయో॒భూః పి॑తో॒ ఆవి॑శస్వ । శ-న్తో॒కాయ॑ త॒నువే᳚ స్యో॒నః ॥ ఏ॒తము॒ త్య-మ్మధు॑నా॒ సంయుఀ ॑తం॒-యఀవ᳚మ్ । సర॑స్వత్యా॒ అధి॑మ॒నావ॑చర్కృషుః । ఇన్ద్ర॑ ఆసీ॒-థ్సీర॑పతి-శ్శ॒తక్ర॑తుః । కీ॒నాశా॑ ఆస-న్మ॒రుత॑-స్సు॒దాన॑వః ॥ 80 ॥ (జుష్ట॒ - శ్చఖ్షు॑షో॒ - జుష్టీ॑ నరో - నక్త-ఞ్జా॒తా - వృషా॒ స - ఉ॒త నో॒ - వృషా᳚-ఽస్య॒గ్ం॒శుః - స ప్ర॑త్న॒వద॒ష్టౌ) (జుష్టో॑ - మ॒న్యు-ర్భగో॒ - జుష్టీ॑ నరో॒ - హరి॑వర్పస॒-ఙ్గిరః॒ - శిప్రి॑న్ వాజానా - ము॒త నో॒ - య-ద్వాగ్వద॑న్తీ॒ - విశ్వా॒ ఆశా॒ అశీ॑తిః ) (జుష్టః॑ - సు॒దాన॑వః ) ॥ హరిః॑ ఓమ్ । ॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ద్వితీయాష్టకే చతుర్థః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥
|