View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in శుద్ధ తెలుగు with the right anusvaras marked. View this in సరళ తెలుగు, with simplified anusvaras for easier reading.

3.11 - నాచికేతచయనమ్ - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణ కాఠ ప్రశ్నః పాఠః - లోకోసి స్వర్గోసి

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే కాఠకే ద్వితీయః ప్రశ్నః - నాచికేతచయనమ్

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥

అనువాకం 1 - ఇష్టకోపధానమన్త్రాః
లో॒కో॑-ఽసి స్వ॒ర్గో॑-ఽసి । అ॒న॒న్తో᳚-ఽస్య పా॒రో॑-ఽసి ।
అఖ్షి॑తో-ఽస్య ఖ్ష॒య్యో॑-ఽసి । తప॑సః ప్రతి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ । విశ్వ॑స్య భ॒ర్తా విశ్వ॑స్య జనయి॒తా । తన్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు । తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 1 ॥

తపో॑-ఽసి లో॒కే శ్రి॒తమ్ । తేజ॑సః ప్రతి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తృ విశ్వ॑స్య జనయి॒తృ ।
త-త్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ ।
ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 2 ॥

తేజో॑-ఽసి॒ తప॑సి శ్రి॒తమ్ । స॒ము॒ద్రస్య॑ ప్రతి॒ష్ఠా ।
త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తృవిశ్వ॑స్య జనయి॒తృ ।
త-త్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ ।
ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు । తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 3 ॥

స॒ము॒ద్రో॑-ఽసి॒ తేజ॑సి శ్రి॒తః । అ॒పా-మ్ప్ర॑తి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తా విశ్వ॑స్య జనయి॒తా ।
త-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ ।
ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు । తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 4 ॥

ఆప॑-స్స్థ సము॒ద్రే శ్రి॒తాః । పృ॒థి॒వ్యాః ప్ర॑తి॒ష్ఠా యు॒ష్మాసు॑ । ఇ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ । విశ్వ॑స్య భ॒ర్త్ర్యో॑ విశ్వ॑స్య జనయి॒త్ర్యః॑ । తా వ॒ ఉప॑దధే కామ॒దుఘా॒ అఖ్షి॑తాః । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 5 ॥

పృ॒థి॒వ్య॑-స్య॒ఫ్సు శ్రి॒తా । అ॒గ్నేః ప్ర॑తి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ । విశ్వ॑స్య భ॒ర్త్రీ విశ్వ॑స్య జనయి॒త్రీ । తా-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘా॒-మఖ్షి॑తామ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు । తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 6 ॥

అ॒గ్నిర॑సి పృథి॒వ్యాగ్​ శ్రి॒తః । అ॒న్తరి॑ఖ్షస్య ప్రతి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తా విశ్వ॑స్య జనయి॒తా । త-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు । తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 7 ॥

అ॒న్తరి॑ఖ్ష-మస్య॒గ్నౌ శ్రి॒తమ్ ।
వా॒యోః ప్ర॑తి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః ।
విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తృ విశ్వ॑స్య జనయి॒తృ ।
త-త్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 8 ॥

వా॒యుర॑స్య॒న్తరి॑ఖ్షే శ్రి॒తః । ది॒వః ప్ర॑తి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తా విశ్వ॑స్య జనయి॒తా ।
త-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 9 ॥

ద్యౌర॑సి వా॒యౌ శ్రి॒తా । ఆ॒ది॒త్యస్య॑ ప్రతి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్త్రీ విశ్వ॑స్య జనయి॒త్రీ ।
తా-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘా॒-మఖ్షి॑తామ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 10 ॥

ఆ॒ది॒త్యో॑-ఽసి ది॒వి శ్రి॒తః । చ॒న్ద్రమ॑సః ప్రతి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తా విశ్వ॑స్య జనయి॒తా ।
త-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు । తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 11 ॥

చ॒న్ద్రమా॑ అస్యాది॒త్యే శ్రి॒తః ।
నఖ్ష॑త్రాణా-మ్ప్రతి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః ।
విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ । విశ్వ॑స్య భ॒ర్తా విశ్వ॑స్య జనయి॒తా । త-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు । తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 12 ॥

నఖ్ష॑త్రాణి స్థ చ॒న్ద్రమ॑సి శ్రి॒తాని॑ । సం॒​వఀ॒థ్స॒రస్య॑ ప్రతి॒ష్ఠా యు॒ష్మాసు॑ ।
ఇ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తౄణి॒ విశ్వ॑స్య జనయి॒తౄణి॑ ।
తాని॑ వ॒ ఉప॑దధే కామ॒దుఘా॒-న్యఖ్షి॑తాని । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 13 ॥

సం॒​వఀ॒థ్స॒రో॑-ఽసి॒ నఖ్ష॑త్రేషు శ్రి॒తః । ఋ॒తూ॒నా-మ్ప్ర॑తి॒ష్ఠా । త్వయీ॒దమ॒న్తః ।
విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ । విశ్వ॑స్య భ॒ర్తా విశ్వ॑స్య జనయి॒తా । త-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 14 ॥
ఋ॒తవ॑-స్స్థ సం​వఀథ్స॒రే శ్రి॒తాః ।
మాసా॑నా-మ్ప్రతి॒ష్ఠా యు॒ష్మాసు॑ ।
ఇ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తారో॒ విశ్వ॑స్య జనయి॒తారః॑ ।
తాన్. వ॒ ఉప॑దధే కామ॒దుఘా॒-నఖ్షి॑తాన్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 15 ॥

మాసా᳚-స్స్థ॒ర్తుషు॑ శ్రి॒తాః । అ॒ద్ర్ధ॒మా॒సానా᳚-మ్ప్రతి॒ష్ఠా యు॒ష్మాసు॑ । ఇ॒దమ॒న్తః ।
విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ । విశ్వ॑స్య భ॒ర్తారో॒ విశ్వ॑స్య జనయి॒తారః॑ । తాన్. వ॒ ఉప॑దధే కామ॒దుఘా॒-నఖ్షి॑తాన్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 16 ॥

అ॒ద్ర్ధ॒మా॒సా-స్స్థ॑ మా॒సు శ్రి॒తాః । అ॒హో॒రా॒త్రయోః᳚ ప్రతి॒ష్ఠా యు॒ష్మాసు॑ ।
ఇ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తారో॒ విశ్వ॑స్య జనయి॒తారః॑ ।
తాన్. వ॒ ఉప॑దధే కామ॒దుఘా॒-నఖ్షి॑తాన్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 17 ॥

అ॒హో॒రా॒త్రే స్థో᳚-ఽద్ర్ధమా॒సేషు॑ శ్రి॒తే । భూ॒తస్య॑ ప్రతి॒ష్ఠే భవ్య॑స్య ప్రతి॒ష్ఠే ।
యు॒వయో॑-రి॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్త్ర్యౌ॑ విశ్వ॑స్య జనయి॒త్ర్యౌ᳚ । తే వా॒ముప॑దధే కామ॒దుఘే॒ అఖ్షి॑తే ।
ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు । తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 18 ॥

పౌ॒ర్ణ॒మా॒స్యష్ట॑కా ఽమావా॒స్యా᳚ । అ॒న్నా॒దా-స్స్థా᳚న్న॒దుఘో॑ యు॒ష్మాసు॑ ।
ఇ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్త్ర్యో॑ విశ్వ॑స్య జనయి॒త్ర్యః॑ ।
తా వ॒ ఉప॑దధే కామ॒దుఘా॒-అఖ్షి॑తాః । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 19 ॥

రాడ॑సి బృహ॒తీ శ్రీర॒సీన్ద్ర॑పత్నీ॒ ధర్మ॑పత్నీ । విశ్వ॑-మ్భూ॒తమను॒ ప్రభూ॑తా ।
త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్త్రీ విశ్వ॑స్య జనయి॒త్రీ । తా-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘా॒-మఖ్షి॑తామ్ ।
ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు । తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 20 ॥

ఓజో॑-ఽసి॒ సహో॑-ఽసి । బల॑మసి॒ భ్రాజో॑-ఽసి ।
దే॒వానా॒-న్ధామా॒మృత᳚మ్ । అమ॑ర్త్య-స్తపో॒జాః । త్వయీ॒దమ॒న్తః । విశ్వం॑-యఀ॒ఖ్షం-విఀశ్వ॑-మ్భూ॒తం-విఀశ్వగ్ం॑ సుభూ॒తమ్ ।
విశ్వ॑స్య భ॒ర్తా విశ్వ॑స్య జనయి॒తా ।
త-న్త్వోప॑దధే కామ॒దుఘ॒-మఖ్షి॑తమ్ । ప్ర॒జాప॑తిస్త్వా సాదయతు ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥ 21 ॥
లో॒క - స్తప॒ - స్తేజః॑ - సము॒ద్ర - ఆపః॑ - పృథి॒వ్య॑ - గ్ని - ర॒న్తరి॑ఖ్షమ్ - వా॒యు--ర్ ద్యౌ - రా॑ది॒త్య - శ్చ॒న్ద్రమా॒ - నఖ్ష॑త్రాణి - సం​వఀథ్స॒ర - ఋ॒తవో॒ - మాసా॑ - అద్ర్ధమా॒సా - అ॑హోరా॒త్రే - పౌ᳚ర్ణమా॒సీ - రాడ॒ - స్యోజో॒-ఽస్యేక॑విగ్ంశతిః (అ. 1)

లో॒కో॑-ఽసి భ॒ర్తా తమ్ । తప॒స్తేజో॑-ఽసి భ॒ర్తృ తత్ ।
స॒ము॒ద్రో॑-ఽసి భ॒ర్తా తమ్ । ఆప॑-స్స్థ భ॒ర్త్ర్య॑స్తా వః॑ । పృ॒థి॒వీ భ॒ర్త్రీ తామ్ ।
అ॒గ్నిర॑సి భ॒ర్తా తమ్ । అ॒న్తరి॑ఖ్ష-మ్భ॒ర్తృ తత్ । వా॒యుర॑సి భ॒ర్తా తమ్ । ద్యౌర॑సి భ॒ర్త్రీ తామ్ ।
ఆ॒ది॒త్యశ్చ॒న్ద్రమా॑ భ॒ర్తా తమ్ । నఖ్ష॑త్రాణి స్థ భ॒ర్తౄణి॒ తాని॑ వః । సం॒​వఀ॒థ్స॒రో॑-ఽసి భ॒ర్తా తమ్ ।
ఋ॒తవో॒ మాసా॑ అద్ర్ధమా॒సా భ॒ర్తార॒స్తాన్. వః॑ ।
అ॒హో॒రా॒త్రే భ॒ర్త్ర్యౌ॑ తే వా᳚మ్ । పౌ॒ర్ణ॒మా॒సీ భ॒ర్త్ర్య॑స్తా వః॑ । రాడ॑సి భ॒ర్త్రీ తామ్ । ఓజో॑-ఽసి భ॒ర్తా తమేక॑విగ్ంశతిః ।

అనువాకం 2 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
త్వమ॑గ్నే రు॒ద్రో అసు॑రో మ॒హో ది॒వః ।
త్వగ్ం శర్ధో॒ మారు॑త-మ్పృ॒ఖ్ష ఈ॑శిషే ।
త్వం-వాఀతై॑రరు॒ణైర్యా॑సి శఙ్గ॒యః ।
త్వ-మ్పూ॒షా వి॑ధ॒తః పా॑సి॒ ను త్మనా᳚ ।
దేవా॑ దే॒వేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ । ప్రథ॑మా ద్వి॒తీయే॑షు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వితీ॑యా-స్తృ॒తీయే॑షు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
తృతీ॑యా-శ్చతు॒ర్థేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
చ॒తు॒ర్థాః ప॑ఞ్చ॒మేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ । ప॒ఞ్చ॒మా-ష్ష॒ష్ఠేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ॥ 22 ॥

ష॒ష్ఠా-స్స॑ప్త॒మేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ । స॒ప్త॒మా అ॑ష్ట॒మేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
అ॒ష్ట॒మా న॑వ॒మేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
న॒వ॒మా ద॑శ॒మేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద॒శ॒మా ఏ॑కాద॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ । ఏ॒క॒ద॒శా ద్వా॑ద॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వా॒ద॒శా-స్త్ర॑యోద॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
త్ర॒యో॒ద॒శా-శ్చ॑తుర్ద॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ । చ॒తు॒ర్ద॒శాః ప॑ఞ్చద॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ప॒ఞ్చ॒ద॒శా-ష్షో॑డ॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ॥ 23 ॥

షో॒డ॒శా-స్స॑ప్తద॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ । స॒ప్త॒ద॒శా అ॑ష్టాద॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
అ॒ష్టా॒ద॒శా ఏ॑కాన్నవి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏ॒కా॒న్న॒వి॒గ్ం॒శా వి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
వి॒గ్ం॒శా ఏ॑కవి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏ॒క॒వి॒గ్ం॒శా ద్వా॑వి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వా॒వి॒గ్ం॒శా స్త్ర॑యోవి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
త్ర॒యో॒వి॒గ్ం॒శా శ్చ॑తుర్వి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
చ॒తు॒ర్వి॒గ్ం॒శాః ప॑ఞ్చవి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ప॒ఞ్చ॒వి॒గ్ం॒శా-ష్ష॑డ్వి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ॥ 24 ॥

ష॒డ్వి॒గ్ం॒శా-స్స॑ప్తవి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
స॒ప్త॒వి॒గ్ం॒శా అ॑ష్టావి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
అ॒ష్టా॒వి॒గ్ం॒శా ఏ॑కాన్నత్రి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏ॒కా॒న్న॒త్రి॒గ్ం॒శా స్త్రి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
త్రి॒గ్ం॒శా ఏ॑కత్రి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏ॒క॒త్రి॒గ్ం॒శా ద్వా᳚త్రి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వా॒త్రి॒గ్ం॒శా స్త్ర॑యస్త్రి॒గ్ం॒శేషు॑
శ్రయద్ధ్వమ్ ।
దేవా᳚స్త్రిరే-కాదశా॒ స్త్రిస్త్ర॑యస్త్రిగ్ంశాః ।
ఉత్త॑రే భవత । ఉత్త॑ర వర్త్మాన॒ ఉత్త॑ర సత్వానః ।
యత్కా॑మ ఇ॒ద-ఞ్జు॒హోమి॑ । తన్మే॒ సమృ॑ద్ధ్యతామ్ ।
వ॒యగ్గ్​ స్యా॑మ॒ పత॑యో రయీ॒ణామ్ । భూర్భువ॒స్వ॑-స్స్వాహా᳚ ॥ 25 ॥
(ష॒ష్ఠేషు॑ శ్రయద్ధవగ్ం - షోడ॒శేషు॑ శ్రయద్ధవగ్ం - షడ్వి॒గ్ం॒శేషు॑ శ్రయద్ధ్వ॒ - ముత్త॑రసత్వానశ్చ॒త్వారి॑ చ) (అ. 2)

అనువాకం 3 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
అగ్నా॑విష్ణూ స॒జోష॑సా । ఇ॒మా వ॑ర్ధన్తు వా॒ఙ్గిరః॑ । ద్యు॒మ్నై ర్వాజే॑భి॒-రాగ॑తమ్ । రాజ్ఞీ॑ వి॒రాజ్ఞీ᳚ । స॒మ్రాజ్ఞీ᳚ స్వ॒రాజ్ఞీ᳚ । అ॒ర్చి-శ్శో॒చిః । తపో॒ హరో॒ భాః । అ॒గ్ని-స్సోమో॒ బృహ॒స్పతిః॑ ।
విశ్వే॑ దే॒వా భువ॑నస్య గో॒పాః । తే సర్వే॑ స॒ఙ్గత్య॑ । ఇ॒ద-మ్మే॒ ప్రావ॑తా॒ వచః॑ । వ॒యగ్గ్​ స్యా॑మ॒ పత॑యో రయీ॒ణామ్ ।
భూ-ర్భువ॒స్-స్వ॑స్ స్వాహా᳚ ॥ 26 ॥
(స॒ఙ్గత్య॒ త్రీణి॑ చ) (అ. 3)

అనువాకం 4 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
అన్న॑ప॒తే ఽన్న॑స్య నో దేహి । అ॒న॒మీ॒వస్య॑ శు॒ష్మిణః॑ । ప్రప్ర॑దా॒తార॑న్తారిషః । ఊర్జ॑-న్నో ధేహి ద్వి॒పదే॒ చతు॑ష్పదే । అగ్నే॑ పృథివీపతే । సోమ॑ వీరుధా-మ్పతే । త్వష్ట॑-స్సమిధా-మ్పతే ।
విష్ణ॑వాశానా-మ్పతే । మిత్ర॑ సత్యానా-మ్పతే । వరు॑ణ ధర్మణా-మ్పతే ॥ 27 ॥

మ॒రుతో॑ గణానా-మ్పతయః । రుద్ర॑ పశూనా-మ్పతే । ఇన్ద్రౌ॑జసా-మ్పతే । బృహ॑స్పతే బ్రహ్మణస్పతే ।
ఆ రు॒చా రో॑చే॒-ఽహగ్గ్​ స్వ॒యమ్ ।
రు॒చా రు॑రుచే॒-రోచ॑మానః । అ॒తీత్యా॒ద-స్స్వ॑రాభ॑రే॒హ । తస్మి॒న్॒. యోనౌ᳚ ప్రజ॒నౌ ప్రజా॑యేయ । వ॒యగ్గ్​ స్యా॑మ॒ పత॑యో రయీ॒ణామ్ ।
భూర్భువ॒-స్స్వ॑-స్స్వాహా᳚ ॥ 28 ॥
[వరు॑ణ ధర్మణా-మ్పతే॒ స్వః॑ - స్వాహా᳚ ] (అ. 4)

అనువాకం 5 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
స॒ప్త తే॑ అగ్నే స॒మిధ॑-స్స॒ప్త జి॒హ్వాః ।
స॒ప్తర్​ష॑య-స్స॒ప్తధామ॑ ప్రి॒యాణి॑ ।
స॒ప్త హోత్రా॑ అను వి॒ద్వాన్ ।
స॒ప్త యోనీ॒-రాపృ॑ణస్వా ఘృ॒తేన॑ । ప్రాచీ॒ దిక్ । అ॒గ్ని ర్దే॒వతా᳚ । అ॒గ్నిగ్ం స ది॒శా-న్దే॒వ-న్దే॒వతా॑నా-మృచ్ఛతు । యో మై॒తస్యై॑
ది॒శో॑ ఽభి॒దాస॑తి । ద॒ఖ్షి॒ణా దిక్ । ఇన్ద్రో॑ దే॒వతా᳚ ॥ 29 ॥

ఇన్ద్ర॒గ్ం॒ స ది॒శా-న్దే॒వ-న్దే॒వతా॑నా-మృచ్ఛతు ।
యో మై॒తస్యై॑ ది॒శో॑ ఽభి॒దాస॑తి । ప్ర॒తీచీ॒ దిక్ । సోమో॑ దే॒వతా᳚ । సోమ॒గ్ం॒ స ది॒శా-న్దే॒వ-న్దే॒వతా॑నా-మృచ్ఛతు । యో మై॒తస్యై॑ ది॒శో॑ ఽభి॒దాస॑తి । ఉదీ॑చీ॒ దిక్ । మి॒త్రావరు॑ణౌ దే॒వతా᳚ ।
మి॒త్రావరు॑ణౌ॒ స ది॒శా-న్దే॒వౌ దే॒వతా॑నా-మృచ్ఛతు । యో మై॒తస్యై॑ ది॒శో॑ ఽభి॒దాస॑తి ॥ 30 ॥

ఊ॒ద్ర్ధ్వా దిక్ । బృహ॒స్పతి॑ ర్దే॒వతా᳚ ।
బృహ॒స్పతి॒గ్ం॒ స ది॒శా-న్దే॒వ-న్దే॒వతా॑నా-మృచ్ఛతు । యో మై॒తస్యై॑ ది॒శో॑ ఽభి॒దాస॑తి ।
ఇ॒యన్దిక్ । అది॑తి ర్దే॒వతా᳚ । అది॑తి॒గ్ం ॒ స ది॒శా-న్దే॒వీ-న్దే॒వతా॑నా-మృచ్ఛతు ।
యో మై॒తస్యై॑ ది॒శో॑ ఽభి॒దాస॑తి ।
పురు॑షో॒ దిక్ । పురు॑షో మే॒ కామా॒-న్థ్సమ॑ర్ధయతు ॥ 31 ॥

అ॒న్ధో జాగృ॑విః ప్రాణ । అసా॒వేహి॑ । బ॒ధి॒ర ఆ᳚క్రన్దయిత-రపాన । అసా॒వేహి॑ । ఉ॒షస॑-ముషస-మశీయ । అ॒హమసో॒ జ్యోతి॑రశీయ ।
అ॒హమసో॒ ఽపో॑శీయ । వ॒యగ్గ్​ స్యా॑మ॒ పత॑యో రయీ॒ణామ్ । భూర్భువ॒-స్స్వ॑-స్స్వాహా᳚ ॥ 32 ॥
(ద॒ఖ్షి॒ణా దిగిన్ద్రో॑ దే॒వతా॑ - మి॒త్రావరు॑ణౌ॒ స ది॒శా-న్దే॒వౌ దే॒వతా॑నామృచ్ఛతు॒
యో మై॒తస్యై॑ ది॒శో॑-ఽభి॒దా - స॑త్యద్ర్ధయతు॒ - +నవ॑ చ) (అ. 5)

అనువాకం 6 - ఉపస్థానమ్
యత్తే-ఽచి॑తం॒-యఀదు॑ చి॒తన్తే॑ అగ్నే । యత్త॑ ఊ॒నం-యఀదు॒ తే-ఽతి॑రిక్తమ్ । ఆ॒ది॒త్యాస్త-దఙ్గి॑రస-శ్చిన్వన్తు । విశ్వే॑ తే దే॒వాశ్చితి॒-మాపూ॑రయన్తు ।
చి॒తశ్చాసి॒ సఞ్చి॑తశ్చా-స్యగ్నే । ఏ॒తావా॒గ్॒శ్చాసి॒ భూయాగ్॑శ్చాస్యగ్నే ॥ లో॒క-మ్పృ॑ణ చ్ఛి॒ద్ర-మ్పృ॑ణ । అథో॑ సీద శి॒వా త్వమ్ ।
ఇ॒న్ద్రా॒గ్నీ త్వా॒ బృహ॒స్పతిః॑ । అ॒స్మిన్. యోనా॑వసీషదన్న్ ॥ 33 ॥

తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥
తా అ॑స్య॒ సూద॑దోహసః ।
సోమగ్గ్॑ శ్రీణన్తి॒ పృశ్న॑యః ।
జన్మ॑-న్దే॒వానాం॒-విఀశః॑ ।
త్రి॒ష్వా రో॑చ॒నే ది॒వః ।
తయా॑ దే॒వత॑యా-ఽఙ్గిర॒స్వ-ద్ధ్రు॒వా సీ॑ద ॥
అగ్నే॑ దే॒వాగ్ం ఇ॒హావ॑హ । జ॒జ్ఞా॒నో వృ॒క్త బ॑ర్​హిషే । అసి॒ హోతా॑ న॒ ఈడ్యః॑ ॥
అగ॑న్మ మ॒హా మన॑సా॒ యవి॑ష్ఠమ్ ॥ 34 ॥

యో దీ॒దాయ॒ సమి॑ద్ధ॒-స్స్వే దు॑రో॒ణే । చి॒త్రభా॑నూ॒ రోద॑సీ అ॒న్తరు॒ర్వీ ।
స్వా॑హుతం-విఀ॒శ్వతః॑ ప్ర॒త్యఞ్చ᳚మ్ ॥ మే॒ధా॒కా॒రం-విఀ॒దథ॑స్య ప్ర॒సాధ॑నమ్ ।
అ॒గ్నిగ్ం హోతా॑ర-మ్పరి॒భూత॑మ-మ్మ॒తిమ్ । త్వామర్భ॑స్య హ॒విష॑-స్సమా॒నమిత్ ।
త్వా-మ్మ॒హో వృ॑ణతే॒ నరో॒ నాన్యన్-త్వత్ ॥ మ॒ను॒ష్వత్త్వా॒ నిధీ॑మహి ।
మ॒ను॒ష్వ-థ్సమి॑ధీమహి ।
అగ్నే॑ మను॒ష్వ-ద॑ఙ్గిరః ॥ 35 ॥

దే॒వా-న్దే॑వాయ॒తే య॑జ ॥ అ॒గ్నిర్-హి వా॒జినం॑-విఀ॒శే । దదా॑తి వి॒శ్వచ॑ర్​షణిః ।
అ॒గ్నీ రా॒యే స్వా॒భువ᳚మ్ । స ప్రీ॒తో యా॑తి॒ వార్య᳚మ్ । ఇషగ్గ్॑ స్తో॒తృభ్య॒ ఆభ॑ర ॥
పృ॒ష్టో ది॒వి పృ॒ష్టో అ॒గ్నిః పృ॑థి॒వ్యామ్ । పృ॒ష్టో విశ్వా॒ ఓష॑ధీ॒-రావి॑వేశ ।
వై॒శ్వా॒న॒ర-స్సహ॑సా పృ॒ష్టో అ॒గ్నిః ।
స నో॒ దివా॒ స రి॒షః పా॑తు॒ నక్త᳚మ్ ॥ 36 ॥
[అ॒సీ॒ష॒ద॒న్॒. - యవి॑ష్ఠ - మఙ్గిరో॒ - నక్తం᳚ ] (అ. 6)
అనువాకం 7 - నాచికేతబ్రాహ్మణ-న్తత్ర ఆగ్నిదేవతోపాసనమ్
అ॒యం-వాఀవ యః పవ॑తే । సో᳚-ఽగ్ని నా॑ర్చికే॒తః ।
స య-త్ప్రా-మ్పవ॑తే । తద॑స్య॒ శిరః॑ । అథ॒ య-ద్ద॑ఖ్షి॒ణా । స దఖ్షి॑ణః ప॒ఖ్షః ।
అథ॒ య-త్ప్ర॒త్యక్ । త-త్పుచ్ఛ᳚మ్ । య దుదఙ్ఙ్॑ ।
స ఉత్త॑రః ప॒ఖ్షః ॥ 37 ॥

అథ॒ య-థ్సం॒​వాఀతి॑ । తద॑స్య స॒మఞ్చ॑న-ఞ్చ ప్ర॒సార॑ణ-ఞ్చ । అథో॑ స॒పన్దే॒వాస్య॒ సా ॥ సగ్ం హ॒ వా అ॑స్మై॒ స కామః॑ పద్యతే ।
య-త్కా॑మో॒ యజ॑తే । యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే ।
య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ యో హ॒ వా అ॒గ్నే ర్నా॑చికే॒తస్యా॒యత॑న-మ్ప్రతి॒ష్ఠాం-వేఀద॑ । ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి । గచ్ఛ॑తి ప్రతి॒ష్ఠామ్ ॥ 38 ॥

హిర॑ణ్యం॒-వాఀ అ॒గ్నే ర్నా॑చికే॒తస్యా॒యత॑న-మ్ప్రతి॒ష్ఠా । య ఏ॒వం-వేఀద॑ ।
ఆ॒యత॑నవా-న్భవతి । గచ్ఛ॑తి ప్రతి॒ష్ఠామ్ ॥
యో హ॒ వా అ॒గ్నే ర్నా॑చికే॒తస్య॒ శరీ॑రం॒-వేఀద॑ ।
స శ॑రీర ఏ॒వ స్వ॒ర్గం-లోఀ॒కమే॑తి ।
హిర॑ణ్యం॒-వాఀ అ॒గ్నే ర్నా॑చికే॒తస్య॒ శరీ॑రమ్ ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ । స శ॑రీర ఏ॒వ స్వ॒ర్గం-లోఀ॒కమే॑తి ॥ అథో॒ యథా॑ రు॒క్మ ఉత్-త॑ప్తో
భా॒య్యాత్ ॥ 39 ॥

ఏ॒వమే॒వ స తేజ॑సా॒ యశ॑సా ।
అ॒స్మిగ్గ్​శ్చ॑ లో॒కే॑-ఽముష్మిగ్గ్॑శ్చ భాతి ॥
ఉ॒రవో॑ హ॒ వై నామై॒తే లో॒కాః ।
యే-ఽవ॑రేణాది॒త్యమ్ । అథ॑ హై॒తే వరీ॑యాగ్ంసో లో॒కాః । యే పరే॑ణాది॒త్యమ్ । అన్త॑వన్తగ్ం హ॒ వా ఏ॒ష ఖ్ష॒య్యం-లోఀ॒క-ఞ్జ॑యతి ।
యో-ఽవ॑రేణాది॒త్యమ్ ।
అథ॑ హై॒షో॑-ఽన॒న్త-మ॑పా॒ర-మ॑ఖ్ష॒య్యం-లోఀ॒క-ఞ్జ॑యతి । యః పరే॑ణాది॒త్యమ్ ॥ 40 ॥

అ॒న॒న్తగ్ం హ॒ వా అ॑పా॒ర-మ॑ఖ్ష॒య్యం-లోఀ॒క-ఞ్జ॑యతి । యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే ।
య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥
అథో॒ యథా॒ రథే॒ తిష్ఠ॒-న్పఖ్ష॑సీ పర్యా॒-వర్త॑మానే ప్ర॒త్యపే᳚ఖ్షతే ।
ఏ॒వ-మ॑హోరా॒త్రే ప్ర॒త్యపే᳚ఖ్షతే ।
నాస్యా॑-హోరా॒త్రే లో॒కమా᳚ప్నుతః ।
యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చి॒కేత-ఞ్చి॑ను॒తే ।
య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ 41 ॥
(ఉత్త॑రః ప॒ఖ్షో - గచ్ఛ॑తి ప్రతి॒ష్ఠాం - భా॒య్యా--ద్యః పరే॑ణాది॒త్య - +మ॒ష్టౌ చ॑) (అ. 7)

అనువాకం 8 - నాచికేతోపాఖ్యానమ్
ఉ॒శన్. హ॒ వై వా॑జశ్రవ॒స-స్స॑ర్వవేద॒స-న్ద॑దౌ । తస్య॑ హ॒ నచి॑కేతా॒ నామ॑ పు॒త్ర ఆ॑స । తగ్ం హ॑ కుమా॒రగ్ం సన్త᳚మ్ । దఖ్షి॑ణాసు నీ॒యమా॑నాసు శ్ర॒ద్ధా ఽఽవి॑వేశ । స హో॑వాచ ।
తత॒ కస్మై॒ మా-న్దా᳚స్య॒సీతి॑ । ద్వి॒తీయ॑-న్తృ॒తీయ᳚మ్ ॥ తగ్ం హ॒ పరీ॑త ఉవాచ ।
మృ॒త్యవే᳚ త్వా దదా॒మీతి॑ ॥ తగ్ం హ॒ స్మోత్థి॑తం॒-వాఀగ॒భివ॑దతి ॥ 42 ॥

గౌత॑మ కుమా॒రమితి॑ । స హో॑వాచ । పరే॑హి మృ॒త్యో ర్గృ॒హాన్ । మృ॒త్యవే॒ వై త్వా॑-ఽదా॒-మితి॑ ॥ తం-వైఀ ప్ర॒వస॑న్త-ఙ్గ॒న్తాసీతి॑ హోవాచ । తస్య॑ స్మ తి॒స్రో రాత్రీ॒-రనా᳚శ్వా-న్గృ॒హే వ॑సతాత్ । స యది॑ త్వా పృ॒చ్ఛేత్ । కుమా॑ర॒ కతి॒ రాత్రీ॑-రవాథ్సీ॒-రితి॑ । తి॒స్ర ఇతి॒ ప్రతి॑ బ్రూతాత్ । కి-మ్ప్ర॑థ॒మాగ్ం రాత్రి॑-మాశ్ఞా॒ ఇతి॑ ॥ 43 ॥

ప్ర॒జా-న్త॒ ఇతి॑ । కి-న్ద్వి॒తీయా॒-మితి॑ । ప॒శూగ్​స్త॒ ఇతి॑ ।
కి-న్తృ॒తీయా॒-మితి॑ । సా॒ధు॒కృ॒త్యా-న్త॒ ఇతి॑ ॥ తం-వైఀ ప్ర॒వస॑న్త-ఞ్జగామ । తస్య॑ హ తి॒స్రో రాత్రీ॒-రనా᳚శ్వా-న్గృ॒హ ఉ॑వాస । తమా॒గత్య॑ పప్రచ్ఛ ।
కుమా॑ర॒ కతి॒ రాత్రీ॑-రవాథ్సీ॒-రితి॑ । తి॒స్ర ఇతి॒ ప్రత్యు॑వాచ ॥ 44 ॥

కి-మ్ప్ర॑థ॒మాగ్ం రాత్రి॑-మాశ్ఞా॒ ఇతి॑ । ప్ర॒జా-న్త॒ ఇతి॑ । కి-న్ద్వి॒తీయా॒-మితి॑ । ప॒శూగ్​స్త॒ ఇతి॑ । కి-న్తృ॒తీయా॒-మితి॑ । సా॒ధు॒కృ॒త్యా-న్త॒ ఇతి॑ ॥ నమ॑స్తే అస్తు భగవ॒ ఇతి॑ హోవాచ । వరం॑-వృఀణీ॒ష్వేతి॑ ॥ పి॒తర॑మే॒వ జీవ॑న్నయా॒నీతి॑ ॥
ద్వి॒తీయం॑-వృఀణీ॒ష్వేతి॑ ॥ 45 ॥

ఇ॒ష్టా॒పూ॒ర్తయో॒ ర్మే ఽఖ్షి॑తి-మ్బ్రూ॒హీతి॑ హోవాచ ।
తస్మై॑ హై॒తమ॒గ్ని-న్నా॑చికే॒త-ము॑వాచ ।
తతో॒ వై తస్యే᳚-ష్టాపూ॒ర్తే నా ఖ్షీ॑యేతే ॥
నాస్యే᳚ష్టా-పూ॒ర్తే ఖ్షీ॑యేతే । యో-ఽ᳚గ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే । య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ తృ॒తీయం॑-వృఀణీ॒ష్వేతి॑ । పు॒న॒ మృ॒ర్త్యో ర్మే ఽప॑జితి-మ్బ్రూ॒హీతి॑ హోవాచ । తస్మై॑ హై॒తమ॒గ్ని-న్నా॑చికే॒త-ము॑వాచ । తతో॒ వై సో-ఽప॑ పున ర్మృ॒త్యు-మ॑జయత్ ॥ 46 ॥

అప॑ పున ర్మృ॒త్యు-ఞ్జ॑యతి । యో-ఽ᳚గ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే ॥ య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ ప్ర॒జాప॑తి॒ ర్వై ప్ర॒జాకా॑మ॒-స్తపో॑-ఽతప్యత ।
స హిర॑ణ్య॒-ముదా᳚స్యత్ । త-ద॒గ్నౌ ప్రాస్య॑త్ ।
త-ద॑స్మై॒ నాచ్ఛ॑దయత్ । త-ద్ద్వి॒తీయ॒-మ్ప్రాస్య॑త్ । త-ద॑స్మై॒ నై వాచ్ఛ॑దయత్ । త-త్తృ॒తీయ॒-మ్ప్రాస్య॑త్ ॥ 47 ॥

త-ద॑స్మై॒ నై వాచ్ఛ॑దయత్ । త-దా॒త్మ-న్నే॒వ హృ॑ద॒య్యే᳚-ఽగ్నౌ వై᳚శ్వాన॒రే ప్రాస్య॑త్ ।
త-ద॑స్మా అచ్ఛదయత్ । తస్మా॒ద్ధిర॑ణ్య॒-ఙ్కని॑ష్ఠ॒-న్ధనా॑నామ్ । భు॒ఞ్జ-త్ప్రి॒యత॑మమ్ । హృ॒ద॒య॒జగ్ం హి । స వై తమే॒వ నావి॑న్దత్ ।
యస్మై॒ తా-న్దఖ్షి॑ణా॒-మనే᳚ష్యత్ ।
తాగ్​ స్వాయై॒వ హస్తా॑య॒ దఖ్షి॑ణాయానయత్ ।
తా-మ్ప్రత్య॑గృహ్ణాత్ ॥ 48 ॥

దఖ్షా॑య త్వా॒ దఖ్షి॑ణా॒-మ్ప్రతి॑గృహ్ణా॒మీతి॑ ।
సో॑ ఽదఖ్షత॒ దఖ్షి॑ణా-మ్ప్రతి॒గృహ్య॑ ।
దఖ్ష॑తే హ॒ వై దఖ్షి॑ణా-మ్ప్రతి॒గృహ్య॑ ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ॥ ఏ॒తద్ధ॑ స్మ॒ వై త-ద్వి॒ద్వాగ్ంసో॑ వాజశ్రవ॒సా గోత॑మాః ।
అప్య॑నూదే॒శ్యా᳚-న్దఖ్షి॑ణా॒-మ్ప్రతి॑గృహ్ణన్తి ।
ఉ॒భయే॑న వ॒య-న్ద॑ఖ్షిష్యామహ ఏ॒వ దఖ్షి॑ణా-మ్ప్రతి॒గృహ్యేతి॑ ।
తే॑ ఽదఖ్షన్త॒ దఖ్షి॑ణా-మ్ప్రతి॒గృహ్య॑ ।
దఖ్ష॑తే హ॒ వై దఖ్షి॑ణా-మ్ప్రతి॒గృహ్య॑ ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ।
ప్ర హా॒న్యం-వ్లీఀ ॑నాతి ॥ 49 ॥
(వ॒ద॒ - త్యా॒శ్నా॒ ఇత్ - యు॑వాచ - ద్వి॒తీయం॑-వృఀణీ॒ష్వే - త్య॑జయత్ - తృ॒తీయ॒-మ్ప్రాస్య॑ - దగృహ్ణా॒--ద్య ఏ॒వం-వేఀదైక॑-ఞ్చ) (అ. 8)

అనువాకం 9 - చయనప్రయోగః
తగ్ం హై॒త-మేకే॑ పశుబ॒న్ధ ఏ॒వోత్త॑రవే॒ద్యా-ఞ్చి॑న్వతే । ఉ॒త్త॒ర॒వే॒దిస॑మ్మిత ఏ॒షో᳚-ఽగ్నిరితి॒ వద॑న్తః । తన్న తథా॑ కు॒ర్యాత్ । ఏ॒త-మ॒గ్ని-ఙ్కామే॑న॒ వ్య॑ర్ధయేత్ । స ఏ॑న॒-ఙ్కామే॑న॒ వ్యృ॑ద్ధః । కామే॑న॒ వ్య॑ర్ధయేత్ ।
సౌ॒మ్యే వావై న॑మధ్వ॒రే చి॑న్వీ॒త ।
యత్ర॑ వా॒ భూయి॑ష్ఠా॒ ఆహు॑తయో హూ॒యేరన్న్॑ ।
ఏ॒త-మ॒గ్ని-ఙ్కామే॑న॒ సమ॑ర్ధయతి । స ఏ॑న॒-ఙ్కామే॑న॒ సమృ॑ద్ధః ॥ 50 ॥

కామే॑న॒ సమ॑ర్ధయతి ॥ అథ॑ హైన-మ్పు॒రర్​ష॑యః । ఉ॒త్త॒ర॒వే॒ద్యా-మే॒వ స॒త్రియ॑-మచిన్వత । తతో॒ వై తే-ఽవి॑న్దన్త ప్ర॒జామ్ ।
అ॒భి స్వ॒ర్గం-లోఀ॒క-మ॑జయన్న్ ।
వి॒న్దత॑ ఏ॒వ ప॒జామ్ । అ॒భి స్వ॒ర్గం-లోఀ॒క-ఞ్జ॑యతి । యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే ।
య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ అథ॑ హైనం-వాఀ॒యుర్-ఋద్ధి॑కామః ॥ 51 ॥

య॒థా॒న్యు॒ప్త-మే॒వోప॑దధే ।
తతో॒ వై స ఏ॒తా-మృద్ధి॑-మాద్ర్ధ్నోత్ ।
యామి॒దం-వాఀ॒యుర్-ఋ॒ద్ధః ।
ఏ॒తా-మృద్ధి॑-మృద్ధ్నోతి ।
యామి॒దం-వాఀ॒యుర్-ఋ॒ద్ధః ।
యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే ।
య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ అథ॑ హైన-ఙ్గోబ॒లో వార్​ష్ణః॑ ప॒శుకా॑మః । పాఙ్క్త॑మే॒వ చి॑క్యే । పఞ్చ॑ పు॒రస్తా᳚త్ ॥ 52 ॥

పఞ్చ॑ దఖ్షిణ॒తః । పఞ్చ॑ ప॒శ్చాత్ । పఞ్చో᳚త్తర॒తః । ఏకా॒-మ్మద్ధ్యే᳚ ।
తతో॒ వై స స॒హస్ర॑-మ్ప॒శూ-న్ప్రాప్నో᳚త్ ।
ప్ర స॒హస్ర॑-మ్ప॒శూ-నా᳚ప్నోతి ।
యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే । య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ అథ॑ హైన-మ్ప్ర॒జాప॑తి॒ ర్జ్యైష్ఠ్య॑కామో॒ యశ॑స్కామః ప్ర॒జన॑నకామః ।
త్రి॒వృత॑మే॒వ చి॑క్యే ॥ 53 ॥

స॒ప్త పు॒రస్తా᳚త్ । తి॒స్రో ద॑ఖ్షిణ॒తః । స॒ప్త ప॒శ్చాత్ । తి॒స్ర ఉ॑త్తర॒తః । ఏకా॒-మ్మద్ధ్యే᳚ । తతో॒ వై స ప్ర యశో॒ జ్యైష్ఠ్య॑-మాప్నోత్ ।
ఏ॒తా-మ్ప్రజా॑తి॒-మ్ప్రాజా॑యత । యామి॒ద-మ్ప్ర॒జాః ప్ర॒జాయ॑న్తే । త్రి॒వృ-ద్వై జ్యైష్ఠ్య᳚మ్ । మా॒తా పి॒తా పు॒త్రః ॥ 54 ॥

త్రి॒వృ-త్ప్ర॒జన॑నమ్ । ఉ॒పస్థో॒ యోని॑ ర్మద్ధ్య॒మా । ప్రయశో॒ జ్యైష్ఠ్య॑-మాప్నోతి । ఏ॒తా-మ్ప్ర॑జాతి॒-మ్ప్రజా॑యతే । యామి॒ద-మ్ప్ర॒జాః ప్ర॒జాయ॑న్తే । యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే । య ఉ॑ చైనమే॒వం-వేఀద॑ ॥ అథ॑ హైన॒-మిన్ద్రో॒ జ్యైష్ఠ్య॑కామః ।
ఊ॒ద్ర్ధ్వా ఏ॒వోప॑దధే । తతో॒ వై స జ్యైష్ఠ్య॑-మగచ్ఛత్ ॥ 55 ॥

జ్యైష్ఠ్య॑-ఙ్గచ్ఛతి । యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే । య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ అథ॑ హైన-మ॒సావా॑ది॒త్య-స్స్వ॒ర్గకా॑మః ।
ప్రాచీ॑రే॒వోప॑దధే । తతో॒ వై సో॑-ఽభి స్వ॒ర్గం-లోఀ॒క-మ॑జయత్ । అ॒భి స్వ॒ర్గం-లోఀ॒క-ఞ్జ॑యతి । యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే ।
య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ స యదీ॒చ్ఛేత్ ॥ 56 ॥

తే॒జ॒స్వీ య॑శ॒స్వీ బ్ర॑హ్మవర్చ॒సీ స్యా॒మితి॑ । ప్రాంఆ హోతు॒ర్ధిష్ణ్యా॒-దుథ్స॑ర్పేత్ ।
యేయ-మ్ప్రాగా॒-ద్యశ॑స్వతీ । సా మా॒ ప్రోర్ణో॑తు ।
తేజ॑సా॒ యశ॑సా బ్రహ్మవర్చ॒సేనేతి॑ ।
తే॒జ॒స్వ్యే॑వ య॑శ॒స్వీ బ్ర॑హ్మవర్చ॒సీ భ॑వతి ॥ అథ॒ యదీ॒చ్ఛేత్ । భూయి॑ష్ఠ-మ్మే॒ శ్రద్ద॑ధీరన్న్ । భూయి॑ష్ఠా॒ దఖ్షి॑ణా నయేయు॒రితి॑ ।
దఖ్షి॑ణాసు నీ॒యమా॑నాసు॒ ప్రాచ్యేహి॒ ప్రాచ్యే॒హీతి॒ ప్రాచీ॑ జుషా॒ణా వేత్వాజ్య॑స్య॒ స్వాహేతి॑ స్రు॒వేణో॑-ప॒హత్యా॑ హవ॒నీయే॑ జుహుయాత్ ॥ 57 ॥

భూయి॑ష్ఠ-మే॒వాస్మై॒ శ్రద్ద॑ధతే । భూయి॑ష్ఠా॒ దఖ్షి॑ణా నయన్తి ॥ పురీ॑ష-ముప॒ధాయ॑ । చి॒తి॒-క్లృ॒ప్తిభి॑-రభి॒మృశ్య॑ । అ॒గ్ని-మ్ప్ర॒ణీయో॑పసమా॒ధాయ॑ । చత॑స్ర ఏ॒తా ఆహు॑తీ ర్జుహోతి । త్వమ॑గ్నే రు॒ద్ర ఇతి॑ శతరు॒ద్రీయ॑స్య రూ॒పమ్ ।
అగ్నా॑-విష్ణూ॒ ఇతి॑ వసో॒ద్ర్ధారా॑యాః । అన్న॑పత॒ ఇత్య॑న్న హో॒మః । స॒ప్త తే॑ అగ్నే స॒మిధ॑-స్స॒ప్త జి॒హ్వా ఇతి॑ విశ్వ॒ప్రీః ॥ 58 ॥
[సమృ॑ద్ధ॒ - ఋద్ధి॑కామః - ప॒రస్తా᳚చ్ - చిక్యే - పు॒త్రో॑ - ఽగచ్ఛ - ది॒చ్ఛే - జ్జు॑హుయా-ద్- విశ్వ॒ప్రిః ] (అ. 9)

(పురర్​ష॑యో వా॒యు-ర్గో॑బ॒ల-స్స॒హస్ర॑-మ్ప్ర॒జాప॑తి స్త్రి॒వృదిన్ద్రో॒ ఽసావా॑ది॒త్య-స్స యదీ॒చ్ఛేత్ )

అనువాకం 10 - తత్ప్రశంసా
యా-మ్ప్ర॑థ॒మా-మిష్ట॑కా-ముప॒దధా॑తి । ఇ॒మ-న్తయా॑ లో॒క-మ॒భి జ॑యతి ।
అథో॒ యా అ॒స్మిన్ ఀలో॒కే దే॒వతాః᳚ ।
తాసా॒గ్ం॒ సాయు॑జ్యగ్ం సలో॒కతా॑-మాప్నోతి । యా-న్ద్వి॒తీయా॑-ముప॒దధా॑తి ।
అ॒న్త॒రి॒ఖ్ష॒లో॒క-న్తయా॒-ఽభి జయ॑తి । అథో॒ యా అ॑న్తరిఖ్ష లో॒కే దే॒వతాః᳚ ।
తాసా॒గ్ం॒ సాయు॑జ్యగ్ం సలో॒కతా॑-మాప్నోతి ।
యా-న్తృ॒తీయా॑-ముప॒దధా॑తి ।
అ॒ము-న్తయా॑ లో॒క-మ॒భిజ॑యతి ॥ 59 ॥

అథో॒ యా అ॒ముష్మి॑న్ ఀలో॒కే దే॒వతాః᳚ ।
తాసా॒గ్ం॒ సాయు॑జ్యగ్ం సలో॒కతా॑-మాప్నోతి ।
అథో॒ యా అ॒మూరిత॑రా అ॒ష్టాద॑శ ।
య ఏ॒వామీ ఉ॒రవ॑శ్చ॒ వరీ॑యాగ్ంసశ్చ లో॒కాః ।
తానే॒వ తాభి॑-ర॒భిజ॑యతి ॥ కా॒మ॒చారో॑ హ॒ వా అ॑స్యో॒రుషు॑ చ॒ వరీ॑యస్సు చ లో॒కేషు॑ భవతి ।
యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే । య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ సం॒​వఀ॒థ్స॒రో వా అ॒గ్ని నా॑ర్చికే॒తః । తస్య॑ వస॒న్త-శ్శిరః॑ ॥ 60 ॥

గ్రీ॒ష్మో దఖ్షి॑ణః ప॒ఖ్షః । వ॒ర్॒షా ఉత్త॑రః । శ॒ర-త్పుచ్ఛ᳚మ్ । మాసాః᳚ కర్మకా॒రాః । అ॒హో॒రా॒త్రే శ॑తరు॒ద్రీయ᳚మ్ । ప॒ర్జన్యో॒ వసో॒ద్ర్ధారా᳚ ।
యథా॒ వై ప॒ర్జన్య॒-స్సువృ॑ష్టం-వృఀ॒ష్ట్వా ।
ప్ర॒జాభ్య॒-స్సర్వా॒న్ కామా᳚న్-థ్సమ్పూ॒రయ॑తి ।
ఏ॒వ-మే॒వ స తస్య॒ సర్వా॒న్ కామా॒న్-థ్సమ్పూ॑రయతి । యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే ॥ 61 ॥

య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ సం॒​వఀ॒థ్స॒రో వా అ॒గ్ని ర్నా॑చికే॒తః । తస్య॑ వస॒న్త-శ్శిరః॑ । గ్రీ॒ష్మో దఖ్షి॑ణః ప॒ఖ్షః ।
వ॒ర్॒షాః పుచ్ఛ᳚మ్ । శ॒రదుత్త॑రః ప॒ఖ్షః । హే॒మ॒న్తో మద్ధ్య᳚మ్ ।
పూ॒ర్వ॒ప॒ఖ్షాశ్చిత॑యః । అ॒ప॒ర॒ప॒ఖ్షాః పురీ॑షమ్ । అ॒హో॒రా॒త్రాణీష్ట॑కాః ।
ఏ॒ష వావ సో᳚-ఽగ్ని-ర॑గ్ని॒మయః॑ పునర్ణ॒వః ।
అ॒గ్ని॒మయో॑ హ॒ వై పు॑నర్ణ॒వో భూ॒త్వా । స్వ॒ర్గం-లోఀ॒క-మే॑తి । ఆ॒ది॒త్యస్య॒ సాయు॑జ్యమ్ । యో᳚-ఽగ్ని-న్నా॑చికే॒త-ఞ్చి॑ను॒తే । య ఉ॑ చైన-మే॒వం-వేఀద॑ ॥ 62 ॥
అ॒ము-న్తయా॑ లో॒కమ॒భిజ॑యతి॒ - శిర॑ - శ్చిను॒త - ఇష్ట॑కా॒-ష్షట్చ॑) (అ. 10)

(లో॒క - స్త్వమ॒గ్నే - ఽగ్నా॑విష్ణూ॒ - అన్న॑పతే - స॒ప్త తే॑ అగ్నే॒ - యత్తే ఽచి॑తమ॒ - యం-వాఀ - వోశన్. హ॒ వై - తగ్ం హై॒తం - ఀయా-మ్ప్ర॑థ॒మామిష్ట॑కా॒-న్దశ॑)

(లో॒క - ఆ॑ది॒త్య - ఓజో᳚ - ఽస్యూ॒ద్ర్ధ్వా దిగ॑ - న॒న్తగ్ం హ॒ వై - కామే॑న - గ్రీ॒ష్మో ద్విష॑ష్టిః)

(లో॒కో - వేద॑)

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥

॥ తైత్తరీయ యజుబ్రాహ్మణే కాఠకే ద్వితీయః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
+++++++++++++++++++++++++++++++++




Browse Related Categories: