కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ ఆరణ్యకే అష్టమః ప్రపాఠకః - బ్రహ్మానన్దవల్లీ
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥
బ్రహ్మానన్ద వల్లీ
అనువాకం 13
స॒హ నా॑ వవతు । స॒హ నౌ॑ భునక్తు । స॒హ వీ॒ర్య॑-ఙ్కరవావహై । తే॒జ॒స్వినా॒ వధీ॑తమస్తు॒ మా వి॑ద్విషా॒వహై᳚ ॥ ఓం శాన్తి॒-శ్శాన్తి॒-శ్శాన్తిః॑ ॥ 25 ॥
(స॒హ పఞ్చ॑) (అ. 13)
అనువాకం 14
బ్ర॒హ్మ॒విదా᳚ప్నోతి॒ పర᳚మ్ ॥
తదే॒షా-ఽభ్యు॑క్తా । స॒త్య-ఞ్జ్ఞా॒న-మ॑న॒న్త-మ్బ్రహ్మ॑ ।
యో వేద॒ నిహి॑త॒-ఙ్గుహా॑యా-మ్పర॒మే వ్యో॑మన్న్ ।
సో᳚-ఽశ్నుతే॒ సర్వా॒న్ కామా᳚న్-థ్స॒హ । బ్రహ్మ॑ణా విప॒శ్చితేతి॑ ॥
తస్మా॒ద్వా ఏ॒తస్మా॑దా॒త్మన॑ ఆకా॒శ-స్సమ్భూ॑తః । ఆ॒కా॒శా-ద్వా॒యుః । వా॒యోర॒గ్నిః । అ॒గ్నేరాపః॑ । అ॒ద్భ్యః పృ॑థి॒వీ । పృ॒థి॒వ్యా ఓష॑ధయః ।
ఓష॑ధీ॒భ్యో-ఽన్న᳚మ్ । అన్నా॒-త్పురు॑షః ॥
స వా ఏష పురుషో-ఽన్న॑రస॒మయః ॥ తస్యేద॑మేవ॒ శిరః । అయ-న్దఖ్షి॑ణః ప॒ఖ్షః । అయముత్త॑రః ప॒ఖ్షః । అయమాత్మా᳚ । ఇద-మ్పుచ్ఛ॑-మ్ప్రతి॒ష్ఠా ॥ తదప్యేష శ్లో॑కో భ॒వతి ॥ 26 ॥
అన్నా॒ద్వై ప్ర॒జాః ప్ర॒జాయ॑న్తే । యాః కాశ్చ॑ పృథి॒వీగ్ శ్రి॒తాః । అథో॒ అన్నే॑నై॒వ జీ॑వన్తి । అథై॑న॒దపి॑యన్త్యన్త॒తః । అన్న॒గ్ం॒ హి భూ॒తానా॒-ఞ్జ్యేష్ఠ᳚మ్ । తస్మా᳚-థ్సర్వౌష॒ధ ము॑చ్యతే ।
సర్వం॒-వైఀ తే-ఽన్న॑మాప్నువన్తి । యే-ఽన్న॒-మ్బ్రహ్మో॒పాస॑తే । అన్న॒గ్ం॒ హి భూ॒తానా॒-ఞ్జ్యేష్ఠ᳚మ్ । తస్మా᳚-థ్సర్వౌష॒ధ ము॑చ్యతే । అన్నా᳚-ద్భూ॒తాని॒ జాయ॑న్తే । జాతా॒న్యన్నే॑న వర్ధన్తే ।
అద్యతే-ఽత్తి చ॑ భూతా॒ని । తస్మాదన్న-న్తదుచ్య॑త ఇ॒తి ॥
తస్మాద్వా ఏతస్మా-దన్న॑రస॒మయాత్ ।
అన్యో-ఽన్తర ఆత్మా᳚ ప్రాణ॒ మయః । తేనై॑ష పూ॒ర్ణః ॥
స వా ఏష పురుషవి॑ధ ఏ॒వ । తస్య పురు॑ష వి॒ధతామ్ ।
అన్వయ॑-మ్పురుష॒ విధః । తస్య ప్రాణ॑ ఏవ॒ శిరః ॥
వ్యానో దఖ్షి॑ణః ప॒ఖ్షః । అపాన ఉత్త॑రః ప॒ఖ్షః ।
ఆకా॑శ ఆ॒త్మా । పృథివీ పుచ్ఛ॑-మ్ప్రతి॒ష్ఠా ॥
తదప్యేష శ్లో॑కో భ॒వతి ॥ 27 ॥
ప్రా॒ణ-న్దే॒వా అను॒ప్రాణ॑న్తి । మ॒ను॒ష్యాః᳚ ప॒శవ॑శ్చ॒ యే । ప్రా॒ణో హి భూ॒తానా॒మాయుః॑ । తస్మా᳚-థ్సర్వాయు॒ష ము॑చ్యతే । సర్వ॑మే॒వ త॒ ఆయు॑ర్యన్తి ।
యే ప్రా॒ణ-మ్బ్రహ్మో॒పాస॑తే ।
ప్రాణో హి భూతా॑నామా॒యుః । తస్మా-థ్సర్వాయుష-ముచ్య॑త ఇ॒తి ॥ తస్యైష ఏవ శారీ॑ర ఆ॒త్మా । యః॑ పూర్వ॒స్య ॥
తస్మాద్వా ఏతస్మా᳚-త్ప్రాణ॒మయాత్ । అన్యో-ఽన్తర ఆత్మా॑ మనో॒మయః । తేనై॑ష పూ॒ర్ణః ॥ స వా ఏష పురుషవి॑ధ ఏ॒వ । తస్య పురు॑షవి॒ధతామ్ ।
అన్వయ॑-మ్పురుష॒విధః । తస్య యజు॑రేవ॒ శిరః । ఋగ్ దఖ్షి॑ణః ప॒ఖ్షః । సామోత్త॑రః ప॒ఖ్షః । ఆదే॑శ ఆ॒త్మా । అథర్వాఙ్గిరసః పుచ్ఛ॑-మ్ప్రతి॒ష్ఠా ॥
తదప్యేష శ్లో॑కో భ॒వతి ॥ 28 ॥
యతో॒ వాచో॒ నివ॑ర్తన్తే । అప్రా᳚ప్య॒ మన॑సా స॒హ । ఆనన్ద-మ్బ్రహ్మ॑ణో వి॒ద్వాన్ । న బిభేతి కదా॑చనే॒తి ॥ తస్యైష ఏవ శారీ॑ర ఆ॒త్మా । యః॑ పూర్వ॒స్య ॥
తస్మాద్వా ఏతస్మా᳚-న్మనో॒మయాత్ । అన్యో-ఽన్తర ఆత్మా వి॑జ్ఞాన॒మయః । తేనై॑ష పూ॒ర్ణః ॥ స వా ఏష పురుషవి॑ధ ఏ॒వ । తస్య పురు॑ష వి॒ధతామ్ ।
అన్వయ॑-మ్పురుష॒ విధః । తస్య శ్ర॑ద్ధైవ॒ శిరః । ఋత-న్దఖ్షి॑ణః ప॒ఖ్షః । సత్యముత్త॑రః ప॒ఖ్షః । యో॑గ ఆ॒త్మా । మహః పుచ్ఛ॑-మ్ప్రతి॒ష్ఠా ॥ తదప్యేష శ్లో॑కో భ॒వతి ॥ 29 ॥
వి॒జ్ఞానం॑-యఀ॒జ్ఞ-న్త॑నుతే । కర్మా॑ణి తను॒తే-ఽపి॑ చ । వి॒జ్ఞాన॑-న్దే॒వా-స్సర్వే᳚ । బ్రహ్మ॒ జ్యేష్ఠ॒-ముపా॑సతే । వి॒జ్ఞాన॒-మ్బ్రహ్మ॒ చే-ద్వేద॑ । తస్మా॒చ్చేన్న ప్ర॒మాద్య॑తి । శ॒రీరే॑ పాప్మ॑నో హి॒త్వా । సర్వాన్-కామాన్-థ్సమశ్ను॑త ఇ॒తి ॥ తస్యైష ఏవ శారీ॑ర ఆ॒త్మా । యః॑ పూర్వ॒స్య ॥ తస్మాద్వా ఏతస్మా-ద్వి॑జ్ఞాన॒మయాత్ । అన్యో-ఽన్తర ఆత్మా॑-ఽఽనన్ద॒మయః । తేనై॑ష పూ॒ర్ణః ॥ స వా ఏష పురుషవి॑ధ ఏ॒వ । తస్య పురు॑షవి॒ధతామ్ ।
అన్వయ॑-మ్పురుష॒విధః । తస్య ప్రియ॑-మేవ॒ శిరః ।
మోదో దఖ్షి॑ణః ప॒ఖ్షః ।
ప్రమోద ఉత్త॑రః ప॒ఖ్షః । ఆన॑న్ద ఆ॒త్మా ।
బ్రహ్మ పుచ్ఛ॑-మ్ప్రతి॒ష్ఠా ॥
తదప్యేష శ్లో॑కో భ॒వతి ॥ 30 ॥
అస॑న్నే॒వ స॑ భవతి । అస॒-ద్బ్రహ్మేతి॒ వేద॒ చేత్ ।
అస్తి బ్రహ్మేతి॑ చే-ద్వే॒ద । సన్తమేన-న్తతో వి॑దురి॒తి ॥
తస్యైష ఏవ శారీ॑ర ఆ॒త్మా । యః॑ పూర్వ॒స్య ॥ అథాతో॑-ఽను ప్ర॒శ్నాః ॥ ఉ॒తా వి॒ద్వా న॒ముం-లోఀ॒క-మ్ప్రేత్య॑ । కశ్చ॒న గ॑చ్ఛ॒తీ(3) । ఆహో॑ వి॒ద్వాన॒ముం-లోఀ॒క-మ్ప్రేత్య॑ । కశ్చి॒-థ్సమ॑శ్ను॒తా(3) ఉ॒ ॥ సో॑-ఽకామయత ।
బ॒హుస్యా॒-మ్ప్రజా॑యే॒యేతి॑ । స తపో॑-ఽతప్యత । స తప॑స్త॒ప్త్వా । ఇ॒దగ్ం సర్వ॑-మసృజత ॥ యది॒ద-ఙ్కిఞ్చ॑ । తథ్సృ॒ష్ట్వా । తదే॒వాను॒ ప్రావి॑శత్ ॥ తద॑నుప్ర॒విశ్య॑ । సచ్చ॒ త్యచ్చా॑భవత్ । ని॒రుక్త॒-ఞ్చా ని॑రుక్త-ఞ్చ ।
ని॒లయ॑న॒-ఞ్చా ని॑లయన-ఞ్చ । వి॒జ్ఞాన॒-ఞ్చా వి॑జ్ఞాన-ఞ్చ । సత్య-ఞ్చానృత-ఞ్చ స॑త్య-మ॒భవత్ ॥ యది॑ద-ఙ్కి॒ఞ్చ ।
తథ్సత్య-మి॑త్యా చ॒ఖ్షతే ॥ తదప్యేష శ్లో॑కో భ॒వతి ॥ 31 ॥
అస॒ద్వా ఇ॒దమగ్ర॑ ఆసీత్ । తతో॒ వై సద॑జాయత ।
తదాత్మానగ్గ్ స్వయ॑-మకు॒రుత । తస్మా-త్త-థ్సుకృతముచ్య॑త ఇ॒తి ॥ యద్వై॑ త-థ్సు॒కృతమ్ । ర॑సో వై॒ సః । రసగ్గ్ హ్యేవాయం-లఀబ్ధ్వా-ఽఽన॑న్దీ భ॒వతి ॥
కో హ్యేవాన్యా᳚-త్కః ప్రా॒ణ్యాత్ । యదేష ఆకాశ ఆన॑న్దో న॒ స్యాత్ । ఏష హ్యేవాన॑న్దయా॒తి ॥ య॒దా హ్యే॑వైష॒ ఏతస్మి-న్నదృశ్యే ఽనాత్మ్యే ఽనిరుక్తే ఽనిలయనే ఽభయం
ప్రతి॑ష్ఠాం-విఀ॒న్దతే । అథ సో-ఽభయ-ఙ్గ॑తో భ॒వతి ॥
య॒దా హ్యే॑వైష॒ ఏతస్మి-న్నుదర-మన్త॑ర-ఙ్కు॒రుతే ।
అథ తస్య భ॑య-మ్భ॒వతి ॥ తత్త్వేవ భయం-విఀదుషో-ఽమ॑న్వాన॒స్య ॥
తదప్యేష శ్లో॑కో భ॒వతి ॥ 32 ॥
భీ॒షా-ఽస్మా॒-ద్వాతః॑ పవతే । భీ॒షోదే॑తి॒ సూర్యః॑ ।
భీషా-ఽస్మా-దగ్ని॑-శ్చేన్ద్ర॒శ్చ । మృత్యు-ర్ధావతి పఞ్చ॑మ ఇ॒తి ॥ సైషా-ఽఽనన్దస్య మీమాగ్ం॑సా భ॒వతి ॥ యువా స్యా-థ్సాధు యు॑వా-ఽద్ధ్యా॒యకః । ఆశిష్ఠో దృఢిష్ఠో॑ బలి॒ష్ఠః । తస్యేయ-మ్పృథివీ సర్వా విత్తస్య॑ పూర్ణా॒ స్యాత్ ।
స ఏకో మానుష॑ ఆన॒న్దః ॥ తే యే శత-మ్మానుషా॑ ఆన॒న్దాః । ॥ 33-ఽ ॥
స ఏకో మనుష్య-గన్ధర్వాణా॑-మాన॒న్దః । శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥ తే యే శత-మ్మనుష్య-గన్ధర్వాణా॑-మాన॒న్దాః । స ఏకో దేవ-గన్ధర్వాణా॑-మాన॒న్దః । శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥
తే యే శత-న్దేవ-గన్ధర్వాణా॑-మాన॒న్దాః ।
స ఏకః పితృణా-ఞ్చిరలోక-లోకానా॑-మాన॒న్దః ।
శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥
తే యే శత-మ్పితృణా-ఞ్చిరలోక-లోకానా॑-మాన॒న్దాః ।
స ఏక ఆజానజానా-న్దేవానా॑-మాన॒న్దః । ॥ 33.బ్ ॥
శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥
తే యే శత-మాజాన-జానా-న్దేవానా॑ మాన॒న్దాః ।
స ఏకః కర్మ-దేవానా-న్దేవానా॑-మాన॒న్దః ।
యే కర్మణా దేవాన॑పి య॒న్తి । శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥ తే యే శత-ఙ్కర్మదేవానా-న్దేవానా॑-మాన॒న్దాః । స ఏకో దేవానా॑-మాన॒న్దః । శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥ తే యే శత-న్దేవానా॑-మాన॒న్దాః । స ఏక ఇన్ద్ర॑స్యాన॒న్దః । ॥ 33.చ్ ॥
శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥ తే యే శతమిన్ద్ర॑-స్యా-ఽఽన॒న్దాః । స ఏకో బృహస్పతే॑-రాన॒న్దః । శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥
తే యే శత-మ్బృహస్పతే॑ రాన॒న్దాః । స ఏకః ప్రజాపతే॑-రాన॒న్దః । శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥ తే యే శత-మ్ప్రజాపతే॑-రాన॒న్దాః । స ఏకో బ్రహ్మణ॑ ఆన॒న్దః । శ్రోత్రియస్య చాకామ॑హత॒స్య ॥ 33.ద్ ॥
స యశ్చా॑య-మ్పు॒రుషే । యశ్చాసా॑-వాది॒త్యే । స ఏకః॑ ॥
స య॑ ఏవం॒-విఀత్ । అస్మాల్లో॑కా-త్ప్రే॒త్య ।
ఏతమన్నమయ-మాత్మాన-ముప॑సఙ్క్రా॒మతి ।
ఏత-మ్ప్రాణమయ-మాత్మాన-ముప॑సఙ్క్రా॒మతి ।
ఏత-మ్మనోమయ-మాత్మాన-ముప॑సఙ్క్రా॒మతి ।
ఏతం-విఀజ్ఞానమయ-మాత్మాన-ముప॑సఙ్క్రా॒మతి ।
ఏతమానన్దమయ-మాత్మాన-ముప॑సఙ్క్రా॒మతి ॥
తదప్యేష శ్లో॑కో భ॒వతి ॥ 33ఎ ॥
యతో॒ వాచో॒ నివ॑ర్తన్తే । అప్రా᳚ప్య॒ మన॑సా స॒హ । ఆనన్ద-మ్బ్రహ్మ॑ణో వి॒ద్వాన్ । న బిభేతి కుత॑శ్చనే॒తి ॥ ఏతగ్ం హ వా వ॑ న త॒పతి । కిమహగ్ం సాధు॑ నాక॒రవమ్ । కిమహ-మ్పాప-మకర॑వ-మి॒తి ॥
స య ఏవం-విఀద్వానేతే ఆత్మా॑నగ్గ్ స్పృ॒ణుతే ॥
ఉ॒భే హ్యే॑వైష॒ ఏతే ఆత్మా॑నగ్గ్ స్పృ॒ణుతే ।
య ఏ॒వం-వేఀద॑ ॥ ఇత్యు॑ప॒నిష॑త్ ॥ 34 ॥
స॒హ నా॑ వవతు । స॒హ నౌ॑ భునక్తు । స॒హ వీ॒ర్య॑-ఙ్కరవావహై । తే॒జ॒స్వినా॒ వధీ॑తమస్తు॒ మా వి॑ద్విషా॒వహై᳚ ॥ ఓం శాన్తి॒-శ్శాన్తి॒-శ్శాన్తిః॑ ॥
(బ్ర॒హ్మ॒విదిదమయమిదమేక॑విగ్ంశతిః ।
అన్నా॒ దన్న॑రస॒మయా-త్ప్రాణో॒ వ్యానో-ఽపాన ఆకా॑శః॒ పృథివీ పుచ్ఛ॒గ్ం॒ షడ్విగ్ం॑శతిః ।
ప్రా॒ణ-మ్ప్రా॑ణ॒మయా-న్మ॑నో॒ యజు॒ర్॒ ఋ-ఖ్సామాదే॒శో-ఽథర్వాఙ్గిరసః పుచ్ఛ॒-న్ద్వావిగ్ం॑శతిః ।
యత॑-శ్శ్ర॒ద్ధర్తగ్ం సత్యమ్ ఀయో॑గో॒ మహో॑-ఽష్టాద॑శ । వి॒జ్ఞాన॒-మ్ప్రియ॒-మ్మోదః ప్రమోద ఆన॑న్దో॒ బ్రహ్మ పుచ్ఛ॒-న్ద్వావిగ్ం॑శతిః ।
అస॑న్నే॒వాథాష్టావి గ్ం॑శతిః । అస॒-థ్షోడ॑శ ।
భీ॒షా-ఽస్మా॒-న్మానుషో॒ మనుష్యగన్ధర్వాణా॒-న్దేవగన్ధర్వాణా॒-మ్పితృణామ్చిరలోకలోకానా॒ మాజానజానా-ఙ్కర్మదేవానామ్ ఀయే కర్మణా దేవానా॒మిన్ద్ర॑స్య॒ బృహస్పతేః॒ ప్రజాపతే॒-ర్బ్రహ్మణ॒-స్స యశ్వ॑ సఙ్క్రా॒మత్యేక॑పఞ్చా॒శత్ ।
యతః॒ కుత॑శ్చ॒ నైతమేకా॑దశ॒ నవ॑) (అ. 14)
॥ ఇతి బ్రహ్మానన్దవల్లీ సమాప్తా ॥
॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ ఆరణ్యకే అష్టమః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥
