(തൈ. അര. 3.12.1 - തൈ. അര. 3.12.7)
സ॒ഹസ്ര॑ശീര്ഷാ॒ പുരു॑ഷഃ । സ॒ഹ॒സ്രാ॒ക്ഷഃ സ॒ഹസ്ര॑പാത് । സ ഭൂമിം॑-വിഁ॒ശ്വതോ॑ വൃ॒ത്വാ । അത്യ॑തിഷ്ഠ-ദ്ദശാംഗു॒ലമ് । പുരു॑ഷ ഏ॒വേദഗ്മ് സർവ᳚മ് । യ-ദ്ഭൂ॒തം-യഁച്ച॒ ഭവ്യ᳚മ് ।
ഉ॒താമൃ॑ത॒ത്വസ്യേശാ॑നഃ । യദന്നേ॑നാ-തി॒രോഹ॑തി ।
ഏ॒താവാ॑നസ്യ മഹി॒മാ । അതോ॒ ജ്യായാഗ്ഗ്॑ശ്ച॒ പൂരു॑ഷഃ ॥ 1
പാദോ᳚ഽസ്യ॒ വിശ്വാ॑ ഭൂ॒താനി॑ । ത്രി॒പാദ॑സ്യാ॒-മൃതം॑ ദി॒വി । ത്രി॒പാദൂ॒ര്ധ്വ ഉദൈ॒ത് പുരു॑ഷഃ । പാദോ᳚ ഽസ്യേ॒ഹാഽഽഭ॑വാ॒ത് പുനഃ॑ ।
തതോ॒ വിഷ്വം॒-വ്യഁ ॑ക്രാമത് । സാ॒ശ॒നാ॒ന॒ശ॒നേ അ॒ഭി ॥ തസ്മാ᳚-ദ്വി॒രാഡ॑ജായത । വി॒രാജോ॒ അധി॒ പൂരു॑ഷഃ । സ ജാ॒തോ അത്യ॑രിച്യത । പ॒ശ്ചാ-ദ്ഭൂമി॒മഥോ॑ പു॒രഃ ॥ 2
യത്പുരു॑ഷേണ ഹ॒വിഷാ᳚ । ദേ॒വാ യ॒ജ്ഞമത॑ന്വത । വ॒സം॒തോ അ॑സ്യാസീ॒ദാജ്യ᳚മ് । ഗ്രീ॒ഷ്മ ഇ॒ദ്ധ്മ ശ്ശ॒രദ്ധ॒വിഃ । സ॒പ്താസ്യാ॑സന് പരി॒ധയഃ॑ । ത്രിഃ സ॒പ്ത സ॒മിധഃ॑ കൃ॒താഃ । ദേ॒വായ-ദ്യ॒ജ്ഞം ത॑ന്വാ॒നാഃ । അബ॑ധ്ന॒ന് പുരു॑ഷം പ॒ശുമ് ॥
തം-യഁ॒ജ്ഞം ബ॒ര്ഹിഷി॒ പ്രൌക്ഷന്ന്॑ । പുരു॑ഷം ജാ॒തമ॑ഗ്ര॒തഃ ॥ 3
തേന॑ ദേ॒വാ അയ॑ജംത । സാ॒ദ്ധ്യാ ഋഷ॑യശ്ച॒ യേ ।
തസ്മാ᳚-ദ്യ॒ജ്ഞാത് സ॑ർവ॒ഹുതഃ॑ । സംഭൃ॑തം പൃഷദാ॒ജ്യമ് । പ॒ശൂഗ്ഗ്സ്താഗ്ഗ്ശ്ച॑ക്രേ വായ॒വ്യാന്॑ । ആ॒ര॒ണ്യാന് ഗ്രാ॒മ്യാശ്ച॒ യേ । തസ്മാ᳚-ദ്യ॒ജ്ഞാത് സ॑ർവ॒ഹുതഃ॑ । ഋചഃ॒ സാമാ॑നി ജജ്ഞിരേ ।
ഛംദാഗ്മ്॑സി ജജ്ഞിരേ॒ തസ്മാ᳚ത് । യജു॒സ്തസ്മാ॑-ദജായത ॥ 4
തസ്മാ॒ദശ്വാ॑ അജായംത । യേ കേ ചോ॑ഭ॒യാദ॑തഃ ।
ഗാവോ॑ ഹ ജജ്ഞിരേ॒ തസ്മാ᳚ത് । തസ്മാ᳚ജ്ജാ॒താ അ॑ജാ॒വയഃ॑ ।
യത്പുരു॑ഷം॒-വ്യഁ ॑ദധുഃ । ക॒തി॒ധാ വ്യ॑കല്പയന്ന് ।
മുഖം॒ കിമ॑സ്യ॒ കൌ ബാ॒ഹൂ । കാവൂ॒രൂ പാദാ॑വുച്യേതേ । ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണോ᳚ഽസ്യ॒ മുഖ॑മാസീത് । ബാ॒ഹൂ രാ॑ജ॒ന്യഃ॑ കൃ॒തഃ ॥ 5
ഊ॒രൂ തദ॑സ്യ॒ യ-ദ്വൈശ്യഃ॑ । പ॒ദ്ഭ്യാഗ്മ് ശൂ॒ദ്രോ അ॑ജായത । ചം॒ദ്രമാ॒ മന॑സോ ജാ॒തഃ । ചക്ഷോഃ॒ സൂര്യോ॑ അജായത । മുഖാ॒-ദിംദ്ര॑ശ്ചാ॒ഗ്നിശ്ച॑ ।
പ്രാ॒ണാ-ദ്വാ॒യുര॑ജായത । നാഭ്യാ॑ ആസീദം॒തരി॑ക്ഷമ് । ശീ॒ര്ഷ്ണോ ദ്യൌഃ സമ॑വര്തത । പ॒ദ്ഭ്യാം ഭൂമി॒ ര്ദിശഃ॒ ശ്രോത്രാ᳚ത് । തഥാ॑ ലോ॒കാഗ്മ് അ॑കല്പയന്ന് ॥ 6
വേദാ॒ഹമേ॒തം പുരു॑ഷം മ॒ഹാംത᳚മ് । ആ॒ദി॒ത്യവ॑ര്ണം॒ തമ॑സ॒സ്തു പാ॒രേ ।
സർവാ॑ണി രൂ॒പാണി॑ വി॒ചിത്യ॒ ധീരഃ॑ । നാമാ॑നി കൃ॒ത്വാഭി॒വദ॒ന് യദാസ്തേ᳚ । ധാ॒താ പു॒രസ്താ॒-ദ്യമു॑ദാജ॒ഹാര॑ । ശ॒ക്രഃ പ്രവി॒ദ്വാന് പ്ര॒ദിശ॒ശ്ചത॑സ്രഃ । തമേ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന॒മൃത॑ ഇ॒ഹ ഭ॑വതി । നാന്യഃ പംഥാ॒ അയ॑നായ വിദ്യതേ ।
യ॒ജ്ഞേന॑ യ॒ജ്ഞമ॑യജംത ദേ॒വാഃ । താനി॒ ധര്മാ॑ണി പ്രഥ॒മാന്യാ॑സന്ന് । തേ ഹ॒ നാകം॑ മഹി॒മാന॑-സ്സചംതേ । യത്ര॒ പൂർവേ॑ സാ॒ദ്ധ്യാഃ സംതി॑ ദേ॒വാഃ ॥ 7
ഓം നമോ ഭഗവതേ॑ രുദ്രാ॒യ ॥ പുരുഷസൂക്തഗ്മ് ശിരസേ സ്വാഹാ ॥
