കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ അഷ്ടമഃ പ്രപാഠകഃ - ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലീ
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥
ബ്രഹ്മാനന്ദ വല്ലീ
അനുവാകം 13
സ॒ഹ നാ॑ വവതു । സ॒ഹ നൌ॑ ഭുനക്തു । സ॒ഹ വീ॒ര്യ॑-ങ്കരവാവഹൈ । തേ॒ജ॒സ്വിനാ॒ വധീ॑തമസ്തു॒ മാ വി॑ദ്വിഷാ॒വഹൈ᳚ ॥ ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥ 25 ॥
(സ॒ഹ പഞ്ച॑) (അ. 13)
അനുവാകം 14
ബ്ര॒ഹ്മ॒വിദാ᳚പ്നോതി॒ പര᳚മ് ॥
തദേ॒ഷാ-ഽഭ്യു॑ക്താ । സ॒ത്യ-ഞ്ജ്ഞാ॒ന-മ॑ന॒ന്ത-മ്ബ്രഹ്മ॑ ।
യോ വേദ॒ നിഹി॑ത॒-ങ്ഗുഹാ॑യാ-മ്പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് ।
സോ᳚-ഽശ്നുതേ॒ സർവാ॒ന് കാമാ᳚ന്-ഥ്സ॒ഹ । ബ്രഹ്മ॑ണാ വിപ॒ശ്ചിതേതി॑ ॥
തസ്മാ॒ദ്വാ ഏ॒തസ്മാ॑ദാ॒ത്മന॑ ആകാ॒ശ-സ്സമ്ഭൂ॑തഃ । ആ॒കാ॒ശാ-ദ്വാ॒യുഃ । വാ॒യോര॒ഗ്നിഃ । അ॒ഗ്നേരാപഃ॑ । അ॒ദ്ഭ്യഃ പൃ॑ഥി॒വീ । പൃ॒ഥി॒വ്യാ ഓഷ॑ധയഃ ।
ഓഷ॑ധീ॒ഭ്യോ-ഽന്ന᳚മ് । അന്നാ॒-ത്പുരു॑ഷഃ ॥
സ വാ ഏഷ പുരുഷോ-ഽന്ന॑രസ॒മയഃ ॥ തസ്യേദ॑മേവ॒ ശിരഃ । അയ-ന്ദക്ഷി॑ണഃ പ॒ക്ഷഃ । അയമുത്ത॑രഃ പ॒ക്ഷഃ । അയമാത്മാ᳚ । ഇദ-മ്പുച്ഛ॑-മ്പ്രതി॒ഷ്ഠാ ॥ തദപ്യേഷ ശ്ലോ॑കോ ഭ॒വതി ॥ 26 ॥
അന്നാ॒ദ്വൈ പ്ര॒ജാഃ പ്ര॒ജായ॑ന്തേ । യാഃ കാശ്ച॑ പൃഥി॒വീഗ് ശ്രി॒താഃ । അഥോ॒ അന്നേ॑നൈ॒വ ജീ॑വന്തി । അഥൈ॑ന॒ദപി॑യന്ത്യന്ത॒തഃ । അന്ന॒ഗ്മ്॒ ഹി ഭൂ॒താനാ॒-ഞ്ജ്യേഷ്ഠ᳚മ് । തസ്മാ᳚-ഥ്സർവൌഷ॒ധ മു॑ച്യതേ ।
സർവം॒-വൈഁ തേ-ഽന്ന॑മാപ്നുവന്തി । യേ-ഽന്ന॒-മ്ബ്രഹ്മോ॒പാസ॑തേ । അന്ന॒ഗ്മ്॒ ഹി ഭൂ॒താനാ॒-ഞ്ജ്യേഷ്ഠ᳚മ് । തസ്മാ᳚-ഥ്സർവൌഷ॒ധ മു॑ച്യതേ । അന്നാ᳚-ദ്ഭൂ॒താനി॒ ജായ॑ന്തേ । ജാതാ॒ന്യന്നേ॑ന വര്ധന്തേ ।
അദ്യതേ-ഽത്തി ച॑ ഭൂതാ॒നി । തസ്മാദന്ന-ന്തദുച്യ॑ത ഇ॒തി ॥
തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാ-ദന്ന॑രസ॒മയാത് ।
അന്യോ-ഽന്തര ആത്മാ᳚ പ്രാണ॒ മയഃ । തേനൈ॑ഷ പൂ॒ര്ണഃ ॥
സ വാ ഏഷ പുരുഷവി॑ധ ഏ॒വ । തസ്യ പുരു॑ഷ വി॒ധതാമ് ।
അന്വയ॑-മ്പുരുഷ॒ വിധഃ । തസ്യ പ്രാണ॑ ഏവ॒ ശിരഃ ॥
വ്യാനോ ദക്ഷി॑ണഃ പ॒ക്ഷഃ । അപാന ഉത്ത॑രഃ പ॒ക്ഷഃ ।
ആകാ॑ശ ആ॒ത്മാ । പൃഥിവീ പുച്ഛ॑-മ്പ്രതി॒ഷ്ഠാ ॥
തദപ്യേഷ ശ്ലോ॑കോ ഭ॒വതി ॥ 27 ॥
പ്രാ॒ണ-ന്ദേ॒വാ അനു॒പ്രാണ॑ന്തി । മ॒നു॒ഷ്യാഃ᳚ പ॒ശവ॑ശ്ച॒ യേ । പ്രാ॒ണോ ഹി ഭൂ॒താനാ॒മായുഃ॑ । തസ്മാ᳚-ഥ്സർവായു॒ഷ മു॑ച്യതേ । സർവ॑മേ॒വ ത॒ ആയു॑ര്യന്തി ।
യേ പ്രാ॒ണ-മ്ബ്രഹ്മോ॒പാസ॑തേ ।
പ്രാണോ ഹി ഭൂതാ॑നാമാ॒യുഃ । തസ്മാ-ഥ്സർവായുഷ-മുച്യ॑ത ഇ॒തി ॥ തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീ॑ര ആ॒ത്മാ । യഃ॑ പൂർവ॒സ്യ ॥
തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാ᳚-ത്പ്രാണ॒മയാത് । അന്യോ-ഽന്തര ആത്മാ॑ മനോ॒മയഃ । തേനൈ॑ഷ പൂ॒ര്ണഃ ॥ സ വാ ഏഷ പുരുഷവി॑ധ ഏ॒വ । തസ്യ പുരു॑ഷവി॒ധതാമ് ।
അന്വയ॑-മ്പുരുഷ॒വിധഃ । തസ്യ യജു॑രേവ॒ ശിരഃ । ഋഗ് ദക്ഷി॑ണഃ പ॒ക്ഷഃ । സാമോത്ത॑രഃ പ॒ക്ഷഃ । ആദേ॑ശ ആ॒ത്മാ । അഥർവാങ്ഗിരസഃ പുച്ഛ॑-മ്പ്രതി॒ഷ്ഠാ ॥
തദപ്യേഷ ശ്ലോ॑കോ ഭ॒വതി ॥ 28 ॥
യതോ॒ വാചോ॒ നിവ॑ര്തന്തേ । അപ്രാ᳚പ്യ॒ മന॑സാ സ॒ഹ । ആനന്ദ-മ്ബ്രഹ്മ॑ണോ വി॒ദ്വാന് । ന ബിഭേതി കദാ॑ചനേ॒തി ॥ തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീ॑ര ആ॒ത്മാ । യഃ॑ പൂർവ॒സ്യ ॥
തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാ᳚-ന്മനോ॒മയാത് । അന്യോ-ഽന്തര ആത്മാ വി॑ജ്ഞാന॒മയഃ । തേനൈ॑ഷ പൂ॒ര്ണഃ ॥ സ വാ ഏഷ പുരുഷവി॑ധ ഏ॒വ । തസ്യ പുരു॑ഷ വി॒ധതാമ് ।
അന്വയ॑-മ്പുരുഷ॒ വിധഃ । തസ്യ ശ്ര॑ദ്ധൈവ॒ ശിരഃ । ഋത-ന്ദക്ഷി॑ണഃ പ॒ക്ഷഃ । സത്യമുത്ത॑രഃ പ॒ക്ഷഃ । യോ॑ഗ ആ॒ത്മാ । മഹഃ പുച്ഛ॑-മ്പ്രതി॒ഷ്ഠാ ॥ തദപ്യേഷ ശ്ലോ॑കോ ഭ॒വതി ॥ 29 ॥
വി॒ജ്ഞാനം॑-യഁ॒ജ്ഞ-ന്ത॑നുതേ । കര്മാ॑ണി തനു॒തേ-ഽപി॑ ച । വി॒ജ്ഞാന॑-ന്ദേ॒വാ-സ്സർവേ᳚ । ബ്രഹ്മ॒ ജ്യേഷ്ഠ॒-മുപാ॑സതേ । വി॒ജ്ഞാന॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ ചേ-ദ്വേദ॑ । തസ്മാ॒ച്ചേന്ന പ്ര॒മാദ്യ॑തി । ശ॒രീരേ॑ പാപ്മ॑നോ ഹി॒ത്വാ । സർവാന്-കാമാന്-ഥ്സമശ്നു॑ത ഇ॒തി ॥ തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീ॑ര ആ॒ത്മാ । യഃ॑ പൂർവ॒സ്യ ॥ തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാ-ദ്വി॑ജ്ഞാന॒മയാത് । അന്യോ-ഽന്തര ആത്മാ॑-ഽഽനന്ദ॒മയഃ । തേനൈ॑ഷ പൂ॒ര്ണഃ ॥ സ വാ ഏഷ പുരുഷവി॑ധ ഏ॒വ । തസ്യ പുരു॑ഷവി॒ധതാമ് ।
അന്വയ॑-മ്പുരുഷ॒വിധഃ । തസ്യ പ്രിയ॑-മേവ॒ ശിരഃ ।
മോദോ ദക്ഷി॑ണഃ പ॒ക്ഷഃ ।
പ്രമോദ ഉത്ത॑രഃ പ॒ക്ഷഃ । ആന॑ന്ദ ആ॒ത്മാ ।
ബ്രഹ്മ പുച്ഛ॑-മ്പ്രതി॒ഷ്ഠാ ॥
തദപ്യേഷ ശ്ലോ॑കോ ഭ॒വതി ॥ 30 ॥
അസ॑ന്നേ॒വ സ॑ ഭവതി । അസ॒-ദ്ബ്രഹ്മേതി॒ വേദ॒ ചേത് ।
അസ്തി ബ്രഹ്മേതി॑ ചേ-ദ്വേ॒ദ । സന്തമേന-ന്തതോ വി॑ദുരി॒തി ॥
തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീ॑ര ആ॒ത്മാ । യഃ॑ പൂർവ॒സ്യ ॥ അഥാതോ॑-ഽനു പ്ര॒ശ്നാഃ ॥ ഉ॒താ വി॒ദ്വാ ന॒മും-ലോഁ॒ക-മ്പ്രേത്യ॑ । കശ്ച॒ന ഗ॑ച്ഛ॒തീ(3) । ആഹോ॑ വി॒ദ്വാന॒മും-ലോഁ॒ക-മ്പ്രേത്യ॑ । കശ്ചി॒-ഥ്സമ॑ശ്നു॒താ(3) ഉ॒ ॥ സോ॑-ഽകാമയത ।
ബ॒ഹുസ്യാ॒-മ്പ്രജാ॑യേ॒യേതി॑ । സ തപോ॑-ഽതപ്യത । സ തപ॑സ്ത॒പ്ത്വാ । ഇ॒ദഗ്മ് സർവ॑-മസൃജത ॥ യദി॒ദ-ങ്കിഞ്ച॑ । തഥ്സൃ॒ഷ്ട്വാ । തദേ॒വാനു॒ പ്രാവി॑ശത് ॥ തദ॑നുപ്ര॒വിശ്യ॑ । സച്ച॒ ത്യച്ചാ॑ഭവത് । നി॒രുക്ത॒-ഞ്ചാ നി॑രുക്ത-ഞ്ച ।
നി॒ലയ॑ന॒-ഞ്ചാ നി॑ലയന-ഞ്ച । വി॒ജ്ഞാന॒-ഞ്ചാ വി॑ജ്ഞാന-ഞ്ച । സത്യ-ഞ്ചാനൃത-ഞ്ച സ॑ത്യ-മ॒ഭവത് ॥ യദി॑ദ-ങ്കി॒ഞ്ച ।
തഥ്സത്യ-മി॑ത്യാ ച॒ക്ഷതേ ॥ തദപ്യേഷ ശ്ലോ॑കോ ഭ॒വതി ॥ 31 ॥
അസ॒ദ്വാ ഇ॒ദമഗ്ര॑ ആസീത് । തതോ॒ വൈ സദ॑ജായത ।
തദാത്മാനഗ്ഗ് സ്വയ॑-മകു॒രുത । തസ്മാ-ത്ത-ഥ്സുകൃതമുച്യ॑ത ഇ॒തി ॥ യദ്വൈ॑ ത-ഥ്സു॒കൃതമ് । ര॑സോ വൈ॒ സഃ । രസഗ്ഗ് ഹ്യേവായം-ലഁബ്ധ്വാ-ഽഽന॑ന്ദീ ഭ॒വതി ॥
കോ ഹ്യേവാന്യാ᳚-ത്കഃ പ്രാ॒ണ്യാത് । യദേഷ ആകാശ ആന॑ന്ദോ ന॒ സ്യാത് । ഏഷ ഹ്യേവാന॑ന്ദയാ॒തി ॥ യ॒ദാ ഹ്യേ॑വൈഷ॒ ഏതസ്മി-ന്നദൃശ്യേ ഽനാത്മ്യേ ഽനിരുക്തേ ഽനിലയനേ ഽഭയം
പ്രതി॑ഷ്ഠാം-വിഁ॒ന്ദതേ । അഥ സോ-ഽഭയ-ങ്ഗ॑തോ ഭ॒വതി ॥
യ॒ദാ ഹ്യേ॑വൈഷ॒ ഏതസ്മി-ന്നുദര-മന്ത॑ര-ങ്കു॒രുതേ ।
അഥ തസ്യ ഭ॑യ-മ്ഭ॒വതി ॥ തത്ത്വേവ ഭയം-വിഁദുഷോ-ഽമ॑ന്വാന॒സ്യ ॥
തദപ്യേഷ ശ്ലോ॑കോ ഭ॒വതി ॥ 32 ॥
ഭീ॒ഷാ-ഽസ്മാ॒-ദ്വാതഃ॑ പവതേ । ഭീ॒ഷോദേ॑തി॒ സൂര്യഃ॑ ।
ഭീഷാ-ഽസ്മാ-ദഗ്നി॑-ശ്ചേന്ദ്ര॒ശ്ച । മൃത്യു-ര്ധാവതി പഞ്ച॑മ ഇ॒തി ॥ സൈഷാ-ഽഽനന്ദസ്യ മീമാഗ്മ്॑സാ ഭ॒വതി ॥ യുവാ സ്യാ-ഥ്സാധു യു॑വാ-ഽദ്ധ്യാ॒യകഃ । ആശിഷ്ഠോ ദൃഢിഷ്ഠോ॑ ബലി॒ഷ്ഠഃ । തസ്യേയ-മ്പൃഥിവീ സർവാ വിത്തസ്യ॑ പൂര്ണാ॒ സ്യാത് ।
സ ഏകോ മാനുഷ॑ ആന॒ന്ദഃ ॥ തേ യേ ശത-മ്മാനുഷാ॑ ആന॒ന്ദാഃ । ॥ 33-ഽ ॥
സ ഏകോ മനുഷ്യ-ഗന്ധർവാണാ॑-മാന॒ന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥ തേ യേ ശത-മ്മനുഷ്യ-ഗന്ധർവാണാ॑-മാന॒ന്ദാഃ । സ ഏകോ ദേവ-ഗന്ധർവാണാ॑-മാന॒ന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥
തേ യേ ശത-ന്ദേവ-ഗന്ധർവാണാ॑-മാന॒ന്ദാഃ ।
സ ഏകഃ പിതൃണാ-ഞ്ചിരലോക-ലോകാനാ॑-മാന॒ന്ദഃ ।
ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥
തേ യേ ശത-മ്പിതൃണാ-ഞ്ചിരലോക-ലോകാനാ॑-മാന॒ന്ദാഃ ।
സ ഏക ആജാനജാനാ-ന്ദേവാനാ॑-മാന॒ന്ദഃ । ॥ 33.ബ് ॥
ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥
തേ യേ ശത-മാജാന-ജാനാ-ന്ദേവാനാ॑ മാന॒ന്ദാഃ ।
സ ഏകഃ കര്മ-ദേവാനാ-ന്ദേവാനാ॑-മാന॒ന്ദഃ ।
യേ കര്മണാ ദേവാന॑പി യ॒ന്തി । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥ തേ യേ ശത-ങ്കര്മദേവാനാ-ന്ദേവാനാ॑-മാന॒ന്ദാഃ । സ ഏകോ ദേവാനാ॑-മാന॒ന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥ തേ യേ ശത-ന്ദേവാനാ॑-മാന॒ന്ദാഃ । സ ഏക ഇന്ദ്ര॑സ്യാന॒ന്ദഃ । ॥ 33.ച് ॥
ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥ തേ യേ ശതമിന്ദ്ര॑-സ്യാ-ഽഽന॒ന്ദാഃ । സ ഏകോ ബൃഹസ്പതേ॑-രാന॒ന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥
തേ യേ ശത-മ്ബൃഹസ്പതേ॑ രാന॒ന്ദാഃ । സ ഏകഃ പ്രജാപതേ॑-രാന॒ന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥ തേ യേ ശത-മ്പ്രജാപതേ॑-രാന॒ന്ദാഃ । സ ഏകോ ബ്രഹ്മണ॑ ആന॒ന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമ॑ഹത॒സ്യ ॥ 33.ദ് ॥
സ യശ്ചാ॑യ-മ്പു॒രുഷേ । യശ്ചാസാ॑-വാദി॒ത്യേ । സ ഏകഃ॑ ॥
സ യ॑ ഏവം॒-വിഁത് । അസ്മാല്ലോ॑കാ-ത്പ്രേ॒ത്യ ।
ഏതമന്നമയ-മാത്മാന-മുപ॑സങ്ക്രാ॒മതി ।
ഏത-മ്പ്രാണമയ-മാത്മാന-മുപ॑സങ്ക്രാ॒മതി ।
ഏത-മ്മനോമയ-മാത്മാന-മുപ॑സങ്ക്രാ॒മതി ।
ഏതം-വിഁജ്ഞാനമയ-മാത്മാന-മുപ॑സങ്ക്രാ॒മതി ।
ഏതമാനന്ദമയ-മാത്മാന-മുപ॑സങ്ക്രാ॒മതി ॥
തദപ്യേഷ ശ്ലോ॑കോ ഭ॒വതി ॥ 33എ ॥
യതോ॒ വാചോ॒ നിവ॑ര്തന്തേ । അപ്രാ᳚പ്യ॒ മന॑സാ സ॒ഹ । ആനന്ദ-മ്ബ്രഹ്മ॑ണോ വി॒ദ്വാന് । ന ബിഭേതി കുത॑ശ്ചനേ॒തി ॥ ഏതഗ്മ് ഹ വാ വ॑ ന ത॒പതി । കിമഹഗ്മ് സാധു॑ നാക॒രവമ് । കിമഹ-മ്പാപ-മകര॑വ-മി॒തി ॥
സ യ ഏവം-വിഁദ്വാനേതേ ആത്മാ॑നഗ്ഗ് സ്പൃ॒ണുതേ ॥
ഉ॒ഭേ ഹ്യേ॑വൈഷ॒ ഏതേ ആത്മാ॑നഗ്ഗ് സ്പൃ॒ണുതേ ।
യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ ഇത്യു॑പ॒നിഷ॑ത് ॥ 34 ॥
സ॒ഹ നാ॑ വവതു । സ॒ഹ നൌ॑ ഭുനക്തു । സ॒ഹ വീ॒ര്യ॑-ങ്കരവാവഹൈ । തേ॒ജ॒സ്വിനാ॒ വധീ॑തമസ്തു॒ മാ വി॑ദ്വിഷാ॒വഹൈ᳚ ॥ ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥
(ബ്ര॒ഹ്മ॒വിദിദമയമിദമേക॑വിഗ്മ്ശതിഃ ।
അന്നാ॒ ദന്ന॑രസ॒മയാ-ത്പ്രാണോ॒ വ്യാനോ-ഽപാന ആകാ॑ശഃ॒ പൃഥിവീ പുച്ഛ॒ഗ്മ്॒ ഷഡ്വിഗ്മ്॑ശതിഃ ।
പ്രാ॒ണ-മ്പ്രാ॑ണ॒മയാ-ന്മ॑നോ॒ യജു॒ര്॒ ഋ-ഖ്സാമാദേ॒ശോ-ഽഥർവാങ്ഗിരസഃ പുച്ഛ॒-ന്ദ്വാവിഗ്മ്॑ശതിഃ ।
യത॑-ശ്ശ്ര॒ദ്ധര്തഗ്മ് സത്യമ് ഁയോ॑ഗോ॒ മഹോ॑-ഽഷ്ടാദ॑ശ । വി॒ജ്ഞാന॒-മ്പ്രിയ॒-മ്മോദഃ പ്രമോദ ആന॑ന്ദോ॒ ബ്രഹ്മ പുച്ഛ॒-ന്ദ്വാവിഗ്മ്॑ശതിഃ ।
അസ॑ന്നേ॒വാഥാഷ്ടാവി ഗ്മ്॑ശതിഃ । അസ॒-ഥ്ഷോഡ॑ശ ।
ഭീ॒ഷാ-ഽസ്മാ॒-ന്മാനുഷോ॒ മനുഷ്യഗന്ധർവാണാ॒-ന്ദേവഗന്ധർവാണാ॒-മ്പിതൃണാമ്ചിരലോകലോകാനാ॒ മാജാനജാനാ-ങ്കര്മദേവാനാമ് ഁയേ കര്മണാ ദേവാനാ॒മിന്ദ്ര॑സ്യ॒ ബൃഹസ്പതേഃ॒ പ്രജാപതേ॒-ര്ബ്രഹ്മണ॒-സ്സ യശ്വ॑ സങ്ക്രാ॒മത്യേക॑പഞ്ചാ॒ശത് ।
യതഃ॒ കുത॑ശ്ച॒ നൈതമേകാ॑ദശ॒ നവ॑) (അ. 14)
॥ ഇതി ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലീ സമാപ്താ ॥
॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ അഷ്ടമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥
