ஈஶாவாஸ்யோபனிஷத்³ (ஈஶோபனிஷத்³)

ஈஶாவாஸ்யோபனிஷத்³, also known as Isha Upanishad, is a brief but extraordinarily dense Upanishad belonging to the Shukla Yajurveda, traditionally placed as the fortieth chapter of the Vajasaneyi Samhita. It begins with the famous vision that all this moving universe is pervaded by the Lord, and it teaches a life of renunciation, duty, knowledge, and inner wholeness.

The Upanishad's opening peace mantra, பூர்ணமத:³ பூர்ணமித³ம், gives the philosophical key: the Whole does not become less by manifesting the whole universe. From that vision, the text addresses how to live: enjoy through renunciation, act without bondage, see the Self in all beings, and avoid one-sided attachment to ignorance, knowledge, manifestation, or non-manifestation.

ஓம் பூர்ண॒மத:॒³ பூர்ண॒மித³ம்॒ பூர்ணா॒த்பூர்ண॒முத॒³ச்யதே ।
பூர்ண॒ஸ்ய பூர்ண॒மாதா॒³ய பூர்ண॒மேவாவஶி॒ஷ்யதே ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The peace mantra declares fullness as the source, the manifestation, and what remains after manifestation; nothing can diminish the Whole.

ஓம் ஶாந்தி:॒ ஶாந்தி:॒ ஶாந்தி:॑ ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The second peace recitation repeats the prayer for wholeness and removal of obstacles before and after the Upanishadic teaching.

ஓம் ஈ॒ஶா வா॒ஸ்ய॑மி॒த³க்³ம் ஸர்வம்॒ யத்கிஞ்ச॒ ஜக॑³த்வாம்॒ ஜக॑³த் ।
தேன॑ த்ய॒க்தேன॑ பு⁴ஞ்ஜீதா॒² மா க்³ரு॑த:॒⁴ கஸ்ய॑ஸ்வி॒த்³த⁴னம்᳚ ॥ 1 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
All this moving universe is pervaded by the Lord; therefore one should live through renunciation and not covet another's wealth.

கு॒ர்வன்னே॒வேஹ கர்மா᳚ணி ஜிஜீவி॒ஷேச்ச॒தக்³ம் ஸமா:᳚ ।
ஏ॒வம் த்வயி॒ நான்யதே॒²தோ᳚ஸ்தி॒ ந கர்ம॑ லிப்யதே॑ நரே᳚ ॥ 2 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
By performing one's duties here without attachment, one may wish to live a full life, for action does not bind when done in this spirit.

அ॒ஸு॒ர்யா॒ நாம॒ தே லோ॒கா அ॒ந்தே⁴ன॒ தம॒ஸாவ்ரு॑தா: ।
தாக்³ம்ஸ்தே ப்ரேத்யா॒பி⁴க॑³ச்ச²ந்தி॒ யே கே சா᳚த்ம॒ஹனோ॒ ஜனா:᳚ ॥ 3 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
Those who destroy the Self through ignorance enter dark worlds covered by blindness after death.

அனே᳚ஜ॒தே³கம்॒ மன॑ஸோ॒ ஜவீ᳚யோ॒ நைன॑த்³தே॒³வா ஆ᳚ப்னுவ॒ன்பூர்வ॒மர்ஷ॑த் ।
தத்³தா⁴வ॑தோ॒ன்யானத்யே᳚தி॒ திஷ்ட॒²த்தஸ்மின்᳚ன॒போ மா᳚த॒ரிஶ்வா᳚ த³தா⁴தி ॥ 4 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The Self is unmoving, one, swifter than mind, beyond the gods and senses, yet sustaining the cosmic powers.

ததே᳚³ஜதி॒ தன்னேஜ॑தி॒ தத்³தூ॒³ரே தத்³வ॑ந்தி॒கே ।
தத॒³ந்தர॑ஸ்ய॒ ஸர்வ॑ஸ்ய॒ தது॒³ ஸர்வ॑ஸ்யாஸ்ய பா³ஹ்ய॒த: ॥ 5 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
That reality moves and does not move; it is far and near, within everything and outside everything.

யஸ்து ஸர்வா᳚ணி பூ॒⁴தான்யா॒த்மன்யே॒வானு॒பஶ்ய॑தி ।
ஸ॒ர்வ॒பூ॒⁴தேஷு॑ சா॒த்மானம்॒ ததோ॒ ந விஹு॑கு³ப்ஸதே ॥ 6 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
One who sees all beings in the Self and the Self in all beings does not hate or shrink from anyone.

யஸ்மி॒ன்ஸர்வா᳚ணி பூ॒⁴தான்யா॒த்மைவாபூ᳚⁴த்³விஜான॒த: ।
தத்ர॒ கோ மோஹ:॒ க: ஶோக:॑ ஏக॒த்வம॑னு॒பஶ்ய॑த: ॥ 7 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
For the knower to whom all beings have become the Self, delusion and sorrow disappear because oneness is seen.

ஸ பர்ய॑கா³ச்சு॒க்ரம॑கா॒யம॑வ்ரண॒ம॑ஸ்னாவி॒ரக்³ம் ஶு॒த்³த⁴மபா᳚பவித்³த⁴ம் ।
க॒விர்ம॑னீ॒ஷீ ப॑ரி॒பூ⁴: ஸ்வ॑ய॒ம்பூ⁴-ர்யா᳚தா²தத்²ய॒தோர்தா॒²ன்
வ்ய॑த³தா⁴ச்சா²ஶ்வ॒தீப்⁴ய:॒ ஸமா᳚ப்⁴ய: ॥ 8 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The Self is all-pervading, radiant, bodiless, woundless, pure, untouched by evil, wise, self-existent, and the ordainer of reality.

அ॒ந்த⁴ம் தம:॒ ப்ரவி॑ஶந்தி॒ யேவி॑த்³யாமு॒பாஸ॑தே ।
ததோ॒ பூ⁴ய॑ இவ॒ தே தமோ॒ ய உ॑ வி॒த்³யாயா᳚க்³ம் ர॒தா: ॥ 9 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
Those attached only to ignorance enter darkness; those attached only to knowledge in a one-sided way enter an even subtler darkness.

அ॒ன்யதே॒³வாயுரி॒த்³யயா॒ன்யதா᳚³ஹு॒ரவி॑த்³யயா ।
இதி॑ ஶுஶும॒ தீ⁴ரா᳚ணாம்॒ யே ந॒ஸ்தத்³வி॑சசக்ஷி॒ரே ॥ 1௦ ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The wise have taught that knowledge and ignorance lead to different results; both must be understood in their proper place.

வி॒த்³யாம் சாவி॑த்³யாம் ச॒ யஸ்தத்³வேதோ॒³ப⁴ய॑க்³ம் ஸ॒ஹ ।
அவி॑த்³யயா ம்ரு॒த்யும் தீ॒ர்த்வா வி॒த்³யயாம்ருத॑மஶ்னுதே ॥ 11 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
Knowing knowledge and ignorance together, one crosses death through the appropriate means and attains immortality through knowledge.

அ॒ந்த⁴ம் தம:॒ ப்ரவி॑ஶந்தி॒ யேஸம்᳚பூ⁴திமு॒பாஸ॑தே ।
ததோ॒ பூ⁴ய॑ இவ॒ தே தமோ॒ ய உ॒ ஸம்பூ᳚⁴த்யாக்³ம் ர॒தா: ॥ 12 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
Those attached only to the unmanifest enter darkness; those attached only to manifestation enter an even subtler darkness.

அ॒ன்யதே॒³வாஹு: ஸம்᳚ப॒⁴வாத॒³ன்யதா᳚³ஹு॒ரஸம்᳚ப⁴வாத் ।
இதி॑ ஶுஶ்ரும॒ தீ⁴ரா᳚ணாம்॒ யே ந॒ஸ்தத்³வி॑சசக்ஷி॒ரே ॥ 13 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The wise have taught distinct results from manifestation and non-manifestation, so both must be understood without confusion.

ஸம்பூ᳚⁴திம் ச விணா॒ஶம் ச॒ யஸ்தத்³வேதோ॒³ப⁴ய॑க்³ம் ஸ॒ஹ ।
வி॒னா॒ஶேன॑ ம்ரு॒த்யும் தீ॒ர்த்வா ஸம்பூ᳚⁴த்யா॒ம்ருத॑மஶ்னுதே ॥ 14 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
Knowing manifestation and dissolution together, one crosses death through dissolution and attains immortality through the manifested support.

ஹி॒ர॒ண்மயே᳚ன॒ பாத்ரே᳚ண ஸ॒த்யஸ்யாபி॑ஹிதம்॒ முக²ம்᳚ ।
தத்வம் பூ᳚ஷ॒ன்னபாவ்ரு॑ணு ஸ॒த்யத$⁴$$ர்மாய த்³ரு॒ஷ்டயே᳚ ॥ 15 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The seeker prays to the Sun to remove the golden covering that hides the face of truth, so the follower of truth may see it.

பூஷ॑ன்னேகர்ஷே யம ஸூர்ய॒ ப்ராஜா᳚பத்ய॒ வ்யூ᳚ஹ ர॒ஶ்மீன்
ஸமூ᳚ஹ॒ தேஜோ॒ யத்தே᳚ ரூ॒பம் கல்யா᳚ணதமம்॒ தத்தே᳚ பஶ்யாமி ।
யோ॒ஸாவ॒ஸௌ புரு॑ஷ:॒ ஸோ॒ஹம॑ஸ்மி ॥ 16 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The seeker asks the Sun to gather its rays, reveal the most auspicious form, and recognizes the purusha there as the same Self.

வா॒யுரனி॑லம॒ம்ருத॒மதே²த³ம் ப⁴ஸ்மா᳚ந்த॒க்³ம்॒ ஶரீ॑ரம் ।
ஓம் 3 க்ரதோ॒ ஸ்மர॑ க்ரு॒தக்³ம் ஸ்ம॑ர॒ க்ரதோ॒ ஸ்மர॑ க்ரு॒தக்³ம் ஸ்ம॑ர ॥ 17 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
As the body returns to ash and the life-breath to the immortal air, the seeker asks the will to remember what has been done.

அக்³னே॒ நய॑ ஸு॒பதா᳚² ரா॒யே அ॒ஸ்மான் விஶ்வா॑னி தே³வ வ॒யனா॑னி வி॒த்³வான் ।
யு॒யோ॒த்⁴ய॒ஸ்மஜ்ஜு॑ஹுரா॒ணமேனோ॒ பூ⁴யி॑ஷ்டாம் தே॒ நம॑உக்திம் விதே⁴ம ॥ 18 ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The final prayer asks Agni to lead by the good path, remove crooked sin, and receive repeated salutations.

Translation (பா⁴வார்த²):
The peace mantra closes by returning to the same vision of fullness.

ஓம் ஶாந்தி:॒ ஶாந்தி:॒ ஶாந்தி:॑ ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
The final peace invocation seals the recitation with a prayer for peace at all levels.

Browse Related Categories: