Mundaka Upanishad - Mundaka 2, Section 1 - Tamil

The first section of the second Mundaka is a profound pivot in the Upanishad's teaching method. The previous section established the limitations of action-centered spirituality and directed the seeker toward ப்³ரஹ்ம-வித்³யா through qualified guidance. This section now unfolds a vast cosmological vision in which everything - elements, life-forces, scriptures, rituals, worlds, ethics, and inner consciousness - is shown as issuing from one imperishable reality.

This chapter is not merely speculative cosmology. It is contemplative pedagogy: by tracing multiplicity back to one source, the mind is trained to move from fragmentation to vision of totality. The text repeatedly uses creation-language not to imprison us in sequence-thinking, but to reveal ontological dependence - all forms arise in, are sustained by, and return to the same அக்ஷர.

॥ த்³விதீய முண்ட³கே ப்ரத²ம: க²ண்ட:³ ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
This is the first section of the second Mundaka.

ததே³தத் ஸத்யம்
யதா² ஸுதீ³ப்தாத் பாவகாத்³விஸ்பு²லிங்கா³:
ஸஹஸ்ரஶ: ப்ரப⁴வந்தே ஸரூபா: ।
ததா²க்ஷராத்³விவிதா⁴: ஸோம்ய பா⁴வா:
ப்ரஜாயந்தே தத்ர சைவாபி யந்தி ॥ 1॥

Translation (பா⁴வார்த²):
This is the truth: just as countless sparks of similar nature emerge from a blazing fire, so, dear one, manifold beings arise from the imperishable and return to it.

தி³வ்யோ ஹ்யமூர்த: புருஷ: ஸ பா³ஹ்யாப்⁴யந்தரோ ஹ்யஜ: ।
அப்ராணோ ஹ்யமனா: ஶுப்⁴ரோ ஹ்யக்ஷராத் பரத: பர: ॥ 2॥

Translation (பா⁴வார்த²):
That supreme conscious reality is luminous and formless, present within and without, unborn, beyond dependence on vital force and mind, pure, and supremely beyond even the causal imperishable.

ஏதஸ்மாஜ்ஜாயதே ப்ராணோ மன: ஸர்வேந்த்³ரியாணி ச ।
க²ம் வாயுர்ஜ்யோதிராப: ப்ருதி²வீ விஶ்வஸ்ய தா⁴ரிணீ ॥ 3॥

Translation (பா⁴வார்த²):
From That arise vital force, mind, all senses, and the elemental order - space, air, fire, water, and earth, the support of the universe.

அக்³னீர்மூர்தா⁴ சக்ஷுஷீ சந்த்³ரஸூர்யௌ
தி³ஶ: ஶ்ரோத்ரே வாக்³ விவ்ருதாஶ்ச வேதா³: ।
வாயு: ப்ராணோ ஹ்ருத³யம் விஶ்வமஸ்ய பத்³ப்⁴யாம்
ப்ருதி²வீ ஹ்யேஷ ஸர்வபூ⁴தாந்தராத்மா ॥ 4॥

Translation (பா⁴வார்த²):
In this cosmic Person, fire is the head, moon and sun are the eyes, directions are the ears, the Vedas are speech, air is life-breath, the universe is the heart, earth is the feet; this indeed is the inner Self of all beings.

தஸ்மாத³க்³னி: ஸமிதோ⁴ யஸ்ய ஸூர்ய:
ஸோமாத் பர்ஜன்ய ஓஷத⁴ய: ப்ருதி²வ்யாம் ।
புமான் ரேத: ஸிஞ்சதி யோஷிதாயாம்
ப³ஹ்வீ: ப்ரஜா: புருஷாத் ஸம்ப்ரஸூதா: ॥ 5॥

Translation (பா⁴வார்த²):
From That arises the cosmic cycle: sun-fed fire, rain, vegetation on earth, and the reproductive process by which countless beings are born.

தஸ்மாத்³ருச: ஸாம யஜூம்ஷி தீ³க்ஷா
யஜ்ஞாஶ்ச ஸர்வே க்ரதவோ த³க்ஷிணாஶ்ச ।
ஸம்வத்ஸரஶ்ச யஜமானஶ்ச லோகா:
ஸோமோ யத்ர பவதே யத்ர ஸூர்ய: ॥ 6॥

Translation (பா⁴வார்த²):
From That arise the Vedic mantras, initiations, sacrifices, rites, offerings, sacred time-cycles, performers, and their worlds - along with the lunar and solar order.

தஸ்மாச்ச தே³வா ப³ஹுதா⁴ ஸம்ப்ரஸூதா:
ஸாத்⁴யா மனுஷ்யா: பஶவோ வயாம்ஸி ।
ப்ராணாபானௌ வ்ரீஹியவௌ தபஶ்ச
ஶ்ரத்³தா⁴ ஸத்யம் ப்³ரஹ்மசர்யம் விதி⁴ஶ்ச ॥ 7॥

Translation (பா⁴வார்த²):
From That arise gods, subtle orders, humans, animals, birds, vital functions, food-grains, and ethical-spiritual disciplines such as austerity, faith, truthfulness, disciplined sacred living, and right observance.

ஸப்த ப்ராணா: ப்ரப⁴வந்தி தஸ்மாத்
ஸப்தார்சிஷ: ஸமித:⁴ ஸப்த ஹோமா: ।
ஸப்த இமே லோகா யேஷு சரந்தி ப்ராணா
கு³ஹாஶயா நிஹிதா: ஸப்த ஸப்த ॥ 8॥

Translation (பா⁴வார்த²):
From That arise the seven vital faculties, seven flames, seven fuels, seven offerings, and seven experiential worlds in which these life-forces function, all established in the heart-cave in sevenfold groupings.

அத: ஸமுத்³ரா கி³ரயஶ்ச ஸர்வேஸ்மாத்
ஸ்யந்த³ந்தே ஸிந்த⁴வ: ஸர்வரூபா: ।
அதஶ்ச ஸர்வா ஓஷத⁴யோ ரஸஶ்ச
யேனைஷ பூ⁴தைஸ்திஷ்ட²தே ஹ்யந்தராத்மா ॥ 9॥

Translation (பா⁴வார்த²):
From That arise oceans, mountains, and rivers of every form; from That come all herbs and nourishing essences by which the indwelling self is sustained amidst the elements.

புருஷ ஏவேத³ம் விஶ்வம் கர்ம தபோ ப்³ரஹ்ம பராம்ருதம் ।
ஏதத்³யோ வேத³ நிஹிதம் கு³ஹாயாம்
ஸோவித்³யாக்³ரந்தி²ம் விகிரதீஹ ஸோம்ய ॥ 1௦॥

Translation (பா⁴வார்த²):
This whole universe is truly the supreme conscious reality; all action, austerity, sacred knowledge, and supreme immortality are rooted in That. Whoever realizes this established in the heart-cave here itself cuts the knot of ignorance.

॥ இதி முண்ட³கோபனிஷதி³ த்³விதீயமுண்ட³கே ப்ரத²ம: க²ண்ட:³ ॥

Translation (பா⁴வார்த²):
Thus ends the first section of the second Mundaka in the Mundaka Upanishad.

Browse Related Categories: