The second question of ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ asks which powers sustain the person and which among them is supreme. Pippalada answers through a vivid teaching: the senses, mind, speech, fire, sun, and other powers all have their place, but ப்ராண is the central life-force on which they depend.
This question belongs to the Atharva Veda's contemplative style, where physiological, cosmic, and spiritual meanings are woven together. Prana is not treated merely as breathing air; it is the organizing vitality that allows the senses, mind, and body to function. When prana prepares to depart, all other faculties weaken.
த்³விதீய: ப்ரஶ்ன:
Translation (பா⁴வார்த²):
This title announces the second question of the Prashna Upanishad.
அத² ஹைனம் பா⁴ர்க³வோ வைத³ர்பி⁴: பப்ரச்ச।²
ப⁴க³வன் கத்யேவ தே³வா: ப்ரஜாம் விதா⁴ரயந்தே கதர ஏதத்ப்ரகாஶயந்தே க: புனரேஷாம் வரிஷ்ட:² இதி ॥1॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Bhargava asks how many deities uphold a person, which illumine the body, and which among them is supreme.
தஸ்மை ஸ ஹோவாசாகாஶோ ஹ வா ஏஷ தே³வோ வாயுரக்³னிராப: ப்ருதி²வீ வாங்மனஶ்சக்ஷு: ஶ்ரோத்ரம் ச।
தே ப்ரகாஶ்யாபி⁴வத³ந்தி வயமேதத்³பா³ணமவஷ்டப்⁴ய விதா⁴ரயாம: ॥2॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Pippalada lists space, air, fire, water, earth, speech, mind, sight, and hearing as powers that claim to support the body.
தான் வரிஷ்ட:² ப்ராண உவாச।
மா மோஹமாபத்³யத² அஹமேவைதத்பஞ்சதா⁴த்மானம் ப்ரவிபஜ⁴்யைதத்³பா³ணமவஷ்டப்⁴ய விதா⁴ரயாமீதி தேஶ்ரத்³த³தா⁴னா ப³பூ⁴வு: ॥3॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Prana, the chief life-force, tells them not to fall into delusion, for he supports the body by dividing himself fivefold.
ஸோபி⁴மானாதூ³ர்த்⁴வமுத்க்ராமத இவ தஸ்மின்னுத்க்ராமத்யதே²தரே ஸர்வ ஏவோத்க்ராமந்தே தஸ்மிம்ஶ்ச ப்ரதிஷ்ட²மானே ஸர்வ ஏவ ப்ரதிஷ்ட²ந்தே।
தத்³யதா² மக்ஷிகா மது⁴கரராஜானமுத்க்ராமந்தம் ஸர்வ ஏவோத்க்ராமந்தே தஸ்மிம்ஶ்ச ப்ரதிஷ்ட²மானே ஸர்வ ஏவ ப்ரதிஷ்டந்த ஏவம் வாங்மனஷ்சக்ஷு: ஶ்ரோத்ரம் ச தே ப்ரீதா: ப்ராணம் ஸ்துன்வந்தி ॥4॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The other powers do not believe him, so prana prepares to depart; as he rises, all the others rise like bees following their queen.
ஏஷோக்³னிஸ்தபத்யேஷ ஸூர்ய ஏஷ பர்ஜன்யோ மக⁴வானேஷ வாயு:।
ஏஷ ப்ருதி²வீ ரயிர்தே³வ: ஸத³ஸச்சாம்ருதம் ச யத் ॥5॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Convinced, the powers praise prana as fire, sun, rain, Indra, wind, earth, matter, deity, being, and non-being.
அரா இவ ரத²னாபௌ⁴ ப்ராணே ஸர்வம் ப்ரதிஷ்டி²தம்।
ருசோ யஜூஷி ஸாமானி யஜ்ஞ: க்ஷத்ரம் ப்³ரஹ்ம ச ॥6॥
Translation (பா⁴வார்த²):
They praise prana as the hub in which the Vedas, sacrifice, priestly power, and warrior power are established.
ப்ரஜாபதிஶ்சரஸி க³ர்பே⁴ த்வமேவ ப்ரதிஜாயஸே।
துப்⁴யம் ப்ராண ப்ரஜாஸ்த்விமா ப³லிம் ஹரந்தி ய: ப்ராணை: ப்ரதிதிஷ்ட²ஸி ॥7॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Prana is praised as Prajapati moving in the womb, born as beings, and receiving offerings through the senses.
தே³வானாமஸி வஹ்னிதம: பித்ருணாம் ப்ரத²மா ஸ்வதா⁴।
ருஷீணாம் சரிதம் ஸத்யமத²ர்வாங்கி³ரஸாமஸி ॥8॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Prana is called the carrier of offerings to gods and ancestors and the truth of the seers.
இந்த்³ரஸ்த்வம் ப்ராண தேஜஸா ருத்³ரோஸி பரிரக்ஷிதா।
த்வமந்தரிக்ஷே சரஸி ஸூர்யஸ்த்வம் ஜ்யோதிஷாம் பதி: ॥9॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Prana is identified with Indra, Rudra, protector, sun, and lord of light.
யதா³ த்வமபி⁴வர்ஷஸ்யதே²மா: ப்ராண தே ப்ரஜா:।
ஆனந்த³ரூபாஸ்திஷ்ட²ந்தி காமாயான்னம் ப⁴விஷ்யதீதி ॥1௦॥
Translation (பா⁴வார்த²):
When prana rains, beings rejoice, knowing food will be abundant.
வ்ராத்யஸ்த்வம் ப்ராணைகர்ஷரத்தா விஶ்வஸ்ய ஸத்பதி:।
வயமாத்³யஸ்ய தா³தார: பிதா த்வம் மாதரிஶ்வ ந: ॥11॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Prana is praised as pure, eater, lord of what exists, and father, to whom offerings are made.
யா தே தனூர்வாசி ப்ரதிஷ்டி²தா யா ஶ்ரோத்ரே யா ச சக்ஷுஷி।
யா ச மனஸி ஸந்ததா ஶிவாம் தாம் குரூ மோத்க்ரமீ: ॥12॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The prayer asks prana to make speech, hearing, sight, and mind auspicious and not to depart from the body.
ப்ராணஸ்யேத³ம் வஶே ஸர்வம் த்ரிதி³வே யத் ப்ரதிஷ்டி²தம்।
மாதேவ புத்ரான் ரக்ஷஸ்வ ஶ்ரீஶ்ச ப்ரஜ்ஞாம் ச விதே⁴ஹி ந இதி ॥13॥
Translation (பா⁴வார்த²):
All beings in the three worlds are under prana's control, so the seekers ask him to protect them like a mother and grant prosperity and wisdom.
Browse Related Categories:
வேத³ மந்த்ரா: (111)
- க³ணபதி ப்ரார்த²ன க⁴னபாட:²
- கா³யத்ரீ மந்த்ரம் க⁴னபாட:²
- ஶ்ரீ ருத்³ரம் லகு⁴ன்யாஸம்
- ஶ்ரீ ருத்³ரம் நமகம்
- ஶ்ரீ ருத்³ரம் - சமகப்ரஶ்ன:
- புருஷ ஸூக்தம்
- ஶ்ரீ ஸூக்தம்
- து³ர்கா³ ஸூக்தம்
- நாராயண ஸூக்தம்
- மந்த்ர புஷ்பம்
- ஶாந்தி மந்த்ரம் (த³ஶ ஶாந்தய:)
- நித்ய ஸந்த்⁴யா வந்த³னம் (க்ருஷ்ண யஜுர்வேதீ³ய)
- ஶ்ரீ க³ணபதி அத²ர்வ ஷீர்ஷம் (க³ணபத்யத²ர்வஷீர்ஷோபனிஷத்)
- ஈஶாவாஸ்யோபனிஷத்³ (ஈஶோபனிஷத்³)
- நக்ஷத்ர ஸூக்தம் (நக்ஷத்ரேஷ்டி)
- மன்யு ஸூக்தம்
- மேதா⁴ ஸூக்தம்
- விஷ்ணு ஸூக்தம்
- ஶிவ பஞ்சாம்ருத ஸ்னானாபி⁴ஷேகம்
- யஜ்ஞோபவீத தா⁴ரண
- ஸர்வ தே³வதா கா³யத்ரீ மந்த்ரா:
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ஶீக்ஷாவல்லீ
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ஆனந்த³வல்லீ
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ப்⁴ருகு³வல்லீ
- பூ⁴ ஸூக்தம்
- நவக்³ரஹ ஸூக்தம்
- மஹானாராயண உபனிஷத்³
- அருணப்ரஶ்ன:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் (பூர்ணம்)
- ஸரஸ்வதீ ஸூக்தம் (ருக்³வேத³)
- பா⁴க்³ய ஸூக்தம்
- பவமான ஸூக்தம்
- நாஸதீ³ய ஸூக்தம்
- நவக்³ரஹ ஸூக்தம் (நவக்³ரஹ நமஸ்காரம்)
- பித்ரு ஸூக்தம்
- ராத்ரி ஸூக்தம்
- ஸர்ப ஸூக்தம்
- ஹிரண்ய க³ர்ப⁴ ஸூக்தம்
- ஸானுஸ்வார ப்ரஶ்ன (ஸுன்னால பன்னம்)
- கோ³ ஸூக்தம்
- த்ரிஸுபர்ணம்
- சித்தி பன்னம்
- அக⁴மர்ஷண ஸூக்தம்
- கேன உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - த்³விதீய: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - த்ருதீய: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - சதுர்த:² க²ண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்³விதீய முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்³விதீய முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்ருதீய முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்ருதீய முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- நாராயண உபனிஷத்³
- விஶ்வகர்ம ஸூக்தம்
- ஶ்ரீ தே³வ்யத²ர்வஶீர்ஷம்
- து³ர்வா ஸூக்தம் (மஹானாராயண உபனிஷத்³)
- ம்ருத்திகா ஸூக்தம் (மஹானாராயண உபனிஷத்³)
- ஶ்ரீ து³ர்கா³ அத²ர்வஶீர்ஷம்
- அக்³னி ஸூக்தம் (ருக்³வேத³)
- க்ரிமி ஸம்ஹாரக ஸூக்தம் (யஜுர்வேத³)
- நீலா ஸூக்தம்
- வேத³ ஆஶீர்வசனம்
- வேத³ ஸ்வஸ்தி வாசனம்
- ஐகமத்ய ஸூக்தம் (ருக்³வேத³)
- ஆயுஷ்ய ஸூக்தம்
- ஶ்ரத்³தா⁴ ஸூக்தம்
- ஶ்ரீ க³ணேஶ (க³ணபதி) ஸூக்தம் (ருக்³வேத³)
- ஶிவோபாஸன மந்த்ரா:
- ஶாந்தி பஞ்சகம்
- ஶுக்ல யஜுர்வேத³ ஸந்த்⁴யாவந்த³னம்
- மாண்டூ³க்ய உபனிஷத்³
- ருக்³வேத³ ஸந்த்⁴யாவந்த³னம்
- ஏகாத்மதா ஸ்தோத்ரம்
- பா⁴வனோபனிஷத்³
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 1
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 2
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 3
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 1
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 2
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 3
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - ப்ரத²ம: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - த்³விதீய: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - த்ரிதீய: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - சதுர்த:² ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - பஞ்ச ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - ஷஷ்ட:² ப்ரஶ்ன:
- அன்ன ஸூக்தம்
- ருக்³வேதீ³ய பஞ்ச ருத்³ரம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - ௦. கலஶ ப்ரதிஷ்டா²பன மந்த்ரா:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 1. பஞ்சாங்க³ ருத்³ரன்யாஸ:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 2. பஞ்சமுக² த்⁴யானம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 3. அங்க³ன்யாஸ:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 4. த³ஶாங்க³ ந்யாஸ:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5. பஞ்சாங்க³ ந்யாஸ:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5.1. ஹம்ஸ கா³யத்ரீ
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5.2. தி³க் ஸம்புடன்யாஸ: (ஸம்புடீகரணம்)
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5.3. த³ஶாங்க³ ரௌத்³ரீகரணம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5.4. ஷோட³ஶாங்க³ ரௌத்³ரீகரணம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 6.1. மனோ ஜ்யோதி:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 6.2. ஆத்மரக்ஷா
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.1. ஶிவஸங்கல்பா:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.2. புருஷ ஸூக்தம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.3. உத்தர நாராயணம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.4. அப்ரதிரத²ம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.5. ப்ரதி பூருஷம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.6. ஶத ருத்³ரீயம் (த்வமக்³னே ருத்³ரோனுவாக:)
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.7. பஞ்சாங்க³ ஜப:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.8. அஷ்டாங்க³ ப்ரணாம:
- ஸரஸ்வதீ ஸூக்தம் (யஜுர்வேதீ³ய)
- உத³க ஶாந்தி (புண்யாஹ வாசனம்)
உபனிஷத:³ (34)
- ஈஶாவாஸ்யோபனிஷத்³ (ஈஶோபனிஷத்³)
- ஶிவஸங்கல்போபனிஷத் (ஶிவ ஸங்கல்பமஸ்து)
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ஶீக்ஷாவல்லீ
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ஆனந்த³வல்லீ
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ப்⁴ருகு³வல்லீ
- மஹானாராயண உபனிஷத்³
- கேன உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - த்³விதீய: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - த்ருதீய: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - சதுர்த:² க²ண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்³விதீய முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்³விதீய முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்ருதீய முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்ருதீய முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- நாராயண உபனிஷத்³
- சாக்ஷுஷோபனிஷத்³ (சக்ஷுஷ்மதீ வித்³யா)
- அபராத⁴ க்ஷமாபண ஸ்தோத்ரம்
- ஶ்ரீ ஸூர்யோபனிஷத்³
- மாண்டூ³க்ய உபனிஷத்³
- பா⁴வனோபனிஷத்³
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 1
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 2
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 3
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 1
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 2
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 3
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - ப்ரத²ம: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - த்³விதீய: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - த்ரிதீய: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - சதுர்த:² ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - பஞ்ச ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - ஷஷ்ட:² ப்ரஶ்ன:
ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ (6)