Prashnopanishad - Question 3 - Malayalam

The third question of പ്രശ്നോപനിഷദ് asks where prana is born, how it enters the body, how it divides itself, how it supports the outer world, and how it departs. Pippalada answers by linking prana with the Self and explaining its fivefold functions.

This teaching is central for understanding the Upanishadic view of embodied life. പ്രാണ is said to arise from ആത്മാ, enter through mind and karma, and distribute itself as പ്രാണ, അപാന, സമാന, വ്യാന, and ഉദാന. These are not just breathing categories; they describe how life organizes perception, digestion, circulation, upward movement, and the journey after death.

തൃതീയഃ പ്രശ്നഃ

Translation (ഭാവാര്ഥ):
This title announces the third question of the Prashna Upanishad.

അഥ ഹൈനം കൌശല്യശ്ചാശ്വലായനഃ പപ്രച്ഛ।
ഭഗവന് കുത ഏഷ പ്രാണോ ജായതേ കഥമായാത്യസ്മിഞ്ശരീര ആത്മാനം വാ പ്രവിഭജ്യ കഥം പ്രതിഷ്ഠതേ കേനോത്ക്രമതേ കഥം ബഹ്യമഭിധതേ കഥമധ്യാത്മമിതി ॥1॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Kaushalya asks where prana arises, how it enters the body, how it divides itself, how it leaves, and how it supports the inner and outer worlds.

തസ്മൈ സ ഹോവാചാതിപ്രശ്ചാന് പൃച്ഛസി ബ്രഹ്മിഷ്ഠോഽസീതി തസ്മാത്തേഽഹം ബ്രവീമി ॥2॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Pippalada says the question is advanced, but because the student is devoted to Brahman he will answer.

ആത്മന ഏഷ പ്രാണോ ജായതേ യഥൈഷാ പുരുഷേ ഛായൈതസ്മിന്നേതദാതതം മനോകൃതേനായാത്യസ്മിഞ്ശരീരേ ॥3॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Prana is born from the Self, as a shadow from a person, and enters the body through the activity of mind.

യഥാ സമ്രാദേവാധികൃതാന് വിനിയുംക്തേ।
ഏതന് ഗ്രാമാനോതാന് ഗ്രാമാനധിതിഷ്ഠസ്വേത്യേവമേവൈഷ പ്രാണ ഇതരാന് പ്രാണാന് പൃഥക്പൃഥഗേവ സന്നിധത്തേ ॥4॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
As a king assigns officials, prana assigns the other vital forces to their places.

പായൂപസ്ഥേഽപാനം ചക്ഷുഃശ്രോത്രേ മുഖനാസികാഭ്യാം പ്രാണഃ സ്വയം പ്രാതിഷ്ഠതേ മധ്യേ തു സമാനഃ।
ഏഷ ഹ്യേതദ്ധുതമന്നം സമം നയതി തസ്മാദേതാഃ സപ്താര്ചിഷോ ഭവംതി ॥5॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Apana works in the lower organs; prana abides in eye, ear, mouth, and nose; samana dwells in the middle and distributes food-offerings evenly.

ഹൃദി ഹ്യേഷ ആത്മാ।
അത്രൈതദേകശതം നാഡീനാം താസാം ശതം ശതമേകൈകസ്യാം ദ്വാസപ്തതിര്ദ്വാസപ്തതിഃ പ്രതിശാഖാനാഡീസഹസ്രാണി ഭവംത്യാസു വ്യാനശ്ചരതി ॥6॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
The Self dwells in the heart, where many channels branch into thousands; through them vyana moves.

അഥൈകയോര്ധ്വ ഉദാനഃ പുണ്യേന പുണ്യം ലോകം നയതി।
പാപേന പാപമുഭാഭ്യാമേവ മനുഷ്യലോകമ് ॥7॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Udana leads upward through one channel, carrying the virtuous to higher worlds, the sinful to lower worlds, and mixed karma back to human birth.

ആദിത്യോ ഹ വൈ ബാഹ്യഃ പ്രാണ ഉദയത്യേഷ ഹ്യേനം ചാക്ഷുഷം പ്രാണമനുഗൃഹ്ണാനഃ।
പൃഥിവ്യാം യാ ദേവതാ സൈഷാ പുരുഷസ്യാപാനമവഷ്ടഭ്യാംതരാ യദാകാശഃ സ സമാനോ വായുർവ്യാനഃ ॥8॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Externally, the sun is prana, earth supports apana, space is samana, air is vyana, and fire is udana.

തേജോ ഹ വാവ ഉദാനസ്തസ്മാദുപശാംതതേജാഃ പുനര്ഭവമിംദ്രിയൈര്മനസി സംപദ്യമാനൈഃ ॥9॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
When a person's fire is weakened, senses merge in mind and rebirth follows according to thought.

യച്ചിത്തസ്തേനൈഷ പ്രാണമായാതി പ്രാണസ്തേജസാ യുക്തഃ।
സഹാത്മനാ യഥാസംകല്പിതം ലോകം നയതി ॥10॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
With the mind absorbed in prana, joined with udana and the Self, one is led to the intended world.

യ ഏവം വിദ്വാന് പ്രാണം വേദ।
ന ഹാസ്യ പ്രജാ ഹീയതേഽമൃതോ ഭവതി തദേഷഃ ശ്ലോകഃ ॥11॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
One who knows prana in this way does not lose progeny and becomes immortal in the teaching's sense.

ഉത്പത്തിമായതിം സ്ഥാനം വിഭുത്വം ചൈവ പംചധാ।
അധ്യാത്മം ചൈവ പ്രാണസ്യ വിജ്ഞായാമൃതമശ്നുതേ വിജ്ഞായാമൃതമശ്നുത ഇതി ॥12॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
The closing verse says that knowing prana's origin, entry, place, fivefold rule, and inner relation leads to immortality.

Browse Related Categories: