വിഷ്ണു സൂക്തമ്

വിഷ്ണു സൂക്തമ് celebrates Vishnu as the wide-striding divine power who measures, supports, and illumines the worlds. Its best-known core is the Rigvedic Vishnu hymn, especially Rigveda 1.154, and this Vedic hymn also preserves Taittiriya Samhita and Taittiriya Brahmana passages, as shown by the source notes embedded in the basetxt.

The enduring force of the hymn lies in its central image, ത്രീണി പദാനി, the three steps or stations: divine order creates habitable space. Vishnu does not merely move through the world; he measures it, stabilizes it, opens room for beings, upholds ധര്മാണി, and reveals a highest station that seers behold.

ഓം-വിഁഷ്ണോ॒ര്നുകം॑-വീഁ॒ര്യാ॑ണി॒ പ്രവോ॑ചം॒ യഃ പാര്ഥി॑വാനി വിമ॒മേ രാജാഗ്മ്॑സി॒ യോ അസ്ക॑ഭായ॒ദുത്ത॑രഗ്മ് സ॒ധസ്ഥം॑-വിഁചക്രമാ॒ണസ്ത്രേ॒ധോരു॑ഗാ॒യഃ ॥ 1 (തൈ. സം. 1.2.13.3)
വിഷ്ണോ॑ര॒രാട॑മസി॒ വിഷ്ണോഃ᳚ പൃ॒ഷ്ഠമ॑സി॒ വിഷ്ണോഃ॒ ശ്നപ്ത്രേ᳚സ്ഥോ॒ വിഷ്ണോ॒സ്സ്യൂര॑സി॒ വിഷ്ണോ᳚ര്ധ്രു॒വമ॑സി വൈഷ്ണ॒വമ॑സി॒ വിഷ്ണ॑വേ ത്വാ ॥ 2 (തൈ. സം. 1.2.13.3)

Translation (ഭാവാര്ഥ):
I proclaim the heroic powers of Vishnu, who measured the earthly realms, upheld the higher station, and strode widely in threefold form. The ritual object is consecrated as belonging to Vishnu, supported by Vishnu, made firm by Vishnu, and offered to Vishnu.

തദ॑സ്യ പ്രി॒യമ॒ഭിപാഥോ॑ അശ്യാമ് । നരോ॒ യത്ര॑ ദേവ॒യവോ॒ മദം॑തി । ഉ॒രു॒ക്ര॒മസ്യ॒ സ ഹി ബംധു॑രി॒ത്ഥാ । വിഷ്ണോ᳚ പ॒ദേ പ॑ര॒മേ മധ്വ॒ ഉഥ്സഃ॑ ॥ 3 (തൈ. ബ്രാ. 2.4.6.2)
പ്ര തദ്വിഷ്ണു॑-സ്സ്തവതേ വീ॒ര്യാ॑യ । മൃ॒ഗോ ന ഭീ॒മഃ കു॑ച॒രോ ഗി॑രി॒ഷ്ഠാഃ । യസ്യോ॒രുഷു॑ ത്രി॒ഷു വി॒ക്രമ॑ണേഷു । അധി॑ക്ഷ॒യംതി॒ ഭുവ॑നാനി॒ വിശ്വാ᳚ ॥ 4 (തൈ. ബ്രാ. 2.4.3.4)

Translation (ഭാവാര്ഥ):
May I reach Vishnu's beloved path, where God-seeking people rejoice, for in the supreme step of the wide-striding Vishnu there is a fountain of sweetness. Vishnu is praised for his power; in his three vast strides all the worlds find their dwelling.

പ॒രോ മാത്ര॑യാ ത॒നുവാ॑ വൃധാന । ന തേ॑ മഹി॒ത്വമന്വ॑ശ്നുവംതി । ഉ॒ഭേ തേ॑ വിദ്മ॒ രജ॑സീ പൃഥി॒വ്യാ വിഷ്ണോ॑ ദേവ॒ത്വമ് । പ॒ര॒മസ്യ॑ വിഥ്സേ ॥ 5 (തൈ. ബ്രാ. 2.8.3.2)

Translation (ഭാവാര്ഥ):
O Vishnu, growing through your manifestation yet beyond all measure, beings do not reach the full extent of your greatness. You know both realms and the supreme divine reality.

വിച॑ക്രമേ പൃഥി॒വീമേ॒ഷ ഏ॒താമ് । ക്ഷേത്രാ॑യ॒ വിഷ്ണു॒ര്മനു॑ഷേ ദശ॒സ്യന്ന് । ധ്രു॒വാസോ॑ അസ്യ കീ॒രയോ॒ ജനാ॑സഃ । ഊ॒രു॒ക്ഷി॒തിഗ്മ് സു॒ജനി॑മാചകാര ॥ 6 (തൈ. ബ്രാ. 2.4.3.5)
ത്രിര്ദേ॒വഃ പൃ॑ഥി॒വീമേ॒ഷ ഏ॒താമ് । വിച॑ക്രമേ ശ॒തര്ച॑സം മഹി॒ത്വാ । പ്ര വിഷ്ണു॑രസ്തു ത॒വസ॒സ്തവീ॑യാന് । ത്വേ॒ഷഗ്ഗ് ഹ്യ॑സ്യ॒ സ്ഥവി॑രസ്യ॒ നാമ॑ ॥ 7 (തൈ. ബ്രാ. 2.4.3.5)

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Vishnu strode across this earth, granting a field for human life and making a wide dwelling fit for noble birth. The divine one strode three times in greatness; may mighty Vishnu be strong for us, for his name is firm and powerful.

അതോ॑ ദേ॒വാ അ॑വംതു നോ॒ യതോ॒ വിഷ്ണു॑ർവിചക്ര॒മേ । പൃ॒ഥി॒വ്യാ-സ്സ॒പ്തധാമ॑ഭിഃ । ഇ॒ദം-വിഁഷ്ണു॒ർവിച॑ക്രമേ ത്രേ॒ധാ നിദ॑ധേ പ॒ദമ് । സമൂ॑ഢമസ്യ പാഗ്മ് സു॒രേ ॥ ത്രീണി॑ പ॒ദാ വിച॑ക്രമേ॒ വിഷ്ണു॑ര്ഗോ॒പാ അദാ᳚ഭ്യഃ । തതോ॒ ധര്മാ॑ണി ധാ॒രയന്॑ । വിഷ്ണോഃ॒ കര്മാ॑ണി പശ്യത॒ യതോ᳚ വ്ര॒താനി॑ പസ്പ॒ശേ । ഇംദ്ര॑സ്യ॒ യുജ്യ॒സ്സഖാ᳚ ॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
May the gods protect us from the realm from which Vishnu strode. Vishnu placed his step threefold, hidden even in the dust of the earth. Behold Vishnu's works: as guardian, undefeated, he upholds dharmas and establishes sacred vows, the worthy friend of Indra.

തദ്വിഷ്ണോഃ᳚ പര॒മം പ॒ദഗ്മ് സദാ॑ പശ്യംതി സൂ॒രയഃ॑ । ദി॒വീവ॒ ചക്ഷു॒രാത॑തമ് । തദ്വിപ്രാ॑സോ വിപ॒ന്യവോ॑ ജാഗൃ॒വാഗ്മ് സ॒സ്സമിം॑ധതേ । വിഷ്ണോ॒ര്യത്പ॑ര॒മം പ॒ദമ് । പര്യാ᳚പ്ത്യാ॒ അനം॑തരായായ॒ സർവ॑സ്തോമോഽതി രാ॒ത്ര ഉ॑ത്ത॒മ മഹ॑ര്ഭവതി സർവ॒സ്യാപ്ത്യൈ॒ സർവ॑സ്യ॒ ജിത്ത്യൈ॒ സർവ॑മേ॒വ തേനാ᳚പ്നോതി॒ സർവം॑ ജയതി ॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
The seers ever behold that supreme station of Vishnu, like an eye extended in heaven. The inspired and wakeful sages kindle awareness of Vishnu's supreme step. Through this completeness and freedom from obstruction, one attains and conquers all that is truly to be attained.

ഓം ശാംതിഃ॒ ശാംതിഃ॒ ശാംതിഃ॑ ॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
May peace settle at every level: in divine forces, in the outer world, and within the mind, so that the vision of Vishnu's supreme step may remain unobstructed.

Browse Related Categories: