നാരായണ സൂക്തമ്

നാരായണ സൂക്തമ് is a profound Vedic meditation on Narayana as the supreme, all-pervading reality: the universe, the indwelling Self, the light of meditation, and the subtle presence in the heart. It is preserved in the Mahanarayana/Taittiriya Aranyaka stream of the Krishna Yajurveda and is recited devotionally as praise of Lord Narayana as well as contemplatively as an Upanishadic pointer to the Supreme Person.

The theological depth of this Vedic hymn lies in the way it unites cosmic vision with inner meditation. It does not leave Narayana only in a distant heaven; it says that whatever is seen and heard is pervaded by him, and then it directs the seeker inward to the ഹൃദയ, the heart-lotus, where the subtle flame reveals the പരമാത്മാ.

ഓം സ॒ഹ നാ॑വവതു । സ॒ഹ നൌ॑ ഭുനക്തു । സ॒ഹ വീ॒ര്യം॑ കരവാവഹൈ ।
തേ॒ജ॒സ്വിനാ॒വധീ॑തമസ്തു॒ മാ വി॑ദ്വിഷാ॒വഹൈ᳚ ॥
ഓം ശാംതിഃ॒ ശാംതിഃ॒ ശാംതിഃ॑ ॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
May the Lord protect us both; may he nourish us both. May we work together with strength. May our study be radiant and fruitful. May we not hate each other. May there be peace, peace, peace.

[ധാ॒താ പു॒രസ്താ॒ദ്യമു॑ദാജ॒ഹാര॑ । ശ॒ക്രഃ പ്രവി॒ദ്വാന്-പ്ര॒ദിശ॒ശ്ചത॑സ്രഃ ।
തമേ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന॒മൃത॑ ഇ॒ഹ ഭ॑വതി । നാന്യഃ പംഥാ॒ അയ॑നായ വിദ്യതേ ॥]

Translation (ഭാവാര്ഥ):
The Creator proclaimed this in the beginning, and Indra, knowing it, spread it through the four directions: one who knows that Supreme in this way becomes immortal here; there is no other path to the final goal.

ഓമ് ॥ സ॒ഹ॒സ്ര॒ശീര്॑ഷം ദേ॒വം॒ വി॒ശ്വാക്ഷം॑-വിഁ॒ശ്വശം॑ഭുവമ് ।
വിശ്വം॑ നാ॒രായ॑ണം ദേ॒വ॒മ॒ക്ഷരം॑ പര॒മം പ॒ദമ് ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Narayana is the radiant divine being with countless heads and all-seeing vision, the source of the universe's welfare. The universe itself is Narayana, the imperishable supreme goal.

വി॒ശ്വതഃ॒ പര॑മാന്നി॒ത്യം॒-വിഁ॒ശ്വം നാ॑രായ॒ണഗ്മ് ഹ॑രിമ് ।
വിശ്വ॑മേ॒വേദം പുരു॑ഷ॒-സ്തദ്വിശ്വ-മുപ॑ജീവതി ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Narayana Hari is eternal and beyond the universe, yet this whole universe is that Purusha. The universe lives by him and depends upon him.

പതിം॒-വിഁശ്വ॑സ്യാ॒ത്മേശ്വ॑ര॒ഗ്മ്॒ ശാശ്വ॑തഗ്മ് ശി॒വ-മ॑ച്യുതമ് ।
നാ॒രായ॒ണം മ॑ഹാജ്ഞേ॒യം॒-വിഁ॒ശ്വാത്മാ॑നം പ॒രായ॑ണമ് ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Narayana is the lord of the universe, the inner ruler, eternal, auspicious, unfailing, the great reality to be known, the Self of all, and the supreme refuge.

നാ॒രായ॒ണപ॑രോ ജ്യോ॒തി॒രാ॒ത്മാ നാ॑രായ॒ണഃ പ॑രഃ ।
നാ॒രായ॒ണപരം॑ ബ്ര॒ഹ്മ॒ തത്ത്വം നാ॑രായ॒ണഃ പ॑രഃ ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Narayana is the supreme light; Narayana is the supreme Self. Narayana is supreme Brahman; Narayana is the highest truth.

നാ॒രായ॒ണപ॑രോ ധ്യാ॒താ॒ ധ്യാ॒നം നാ॑രായ॒ണഃ പ॑രഃ ।
യച്ച॑ കിം॒ചിജ്ജ॑ഗത്സ॒ർവം॒ ദൃ॒ശ്യതേ᳚ ശ്രൂയ॒തേഽപി॑ വാ ॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Narayana is the supreme meditator, and meditation itself is Narayana. Whatever exists in the entire world, seen or heard, is included in him.

അംത॑ര്ബ॒ഹിശ്ച॑ തത്സ॒ർവം॒-വ്യാഁ॒പ്യ നാ॑രായ॒ണഃ സ്ഥി॑തഃ ।
അനംത॒മവ്യയം॑ ക॒വിഗ്മ് സ॑മു॒ദ്രേംഽതം॑-വിഁ॒ശ്വശം॑ഭുവമ് ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Narayana abides by pervading everything within and without. He is endless, undecaying, all-knowing, vast as the cosmic ocean, and the source of welfare for the universe.

പ॒ദ്മ॒കോ॒ശ-പ്ര॑തീകാ॒ശ॒ഗ്മ്॒ ഹൃ॒ദയം॑ ചാപ്യ॒ധോമു॑ഖമ് ।
അധോ॑ നി॒ഷ്ട്യാ വി॑തസ്യാം॒തേ॒ നാ॒ഭ്യാമു॑പരി॒ തിഷ്ഠ॑തി ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
The heart, the inner center, is described as resembling a downward-facing lotus bud, located below the throat and above the navel.

ജ്വാ॒ല॒മാ॒ലാകു॑ലം ഭാ॒തീ॒ വി॒ശ്വസ്യാ॑യത॒നം മ॑ഹത് ।
സംത॑തഗ്മ് ശി॒ലാഭി॑സ്തു॒ ലംബ॑ത്യാകോശ॒സന്നി॑ഭമ് ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
The heart shines as the great abode of the universe, filled as with garlands of flame, suspended by subtle channels and resembling a sheath-like bud.

തസ്യാംതേ॑ സുഷി॒രഗ്മ് സൂ॒ക്ഷ്മം തസ്മിന്᳚ സ॒ർവം പ്രതി॑ഷ്ഠിതമ് ।
തസ്യ॒ മധ്യേ॑ മ॒ഹാന॑ഗ്നി-ർവി॒ശ്വാര്ചി॑-ർവി॒ശ്വതോ॑മുഖഃ ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Within that heart is a subtle space in which all is established. In its midst is a great fire, with flames extending everywhere and faces turned in all directions.

സോഽഗ്ര॑ഭു॒ഗ്വിഭ॑ജംതി॒ഷ്ഠ॒-ന്നാഹാ॑രമജ॒രഃ ക॒വിഃ ।
തി॒ര്യ॒ഗൂ॒ര്ധ്വമ॑ധശ്ശാ॒യീ॒ ര॒ശ്മയ॑സ്തസ്യ॒ സംത॑താ ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
That undecaying seer receives, digests, and distributes nourishment; his rays spread continuously sideways, upward, and downward, sustaining the whole body and the subtle field of life.

സം॒താ॒പയ॑തി സ്വം ദേ॒ഹമാപാ॑ദതല॒മസ്ത॑കഃ ।
തസ്യ॒ മധ്യേ॒ വഹ്നി॑ശിഖാ അ॒ണീയോ᳚ര്ധ്വാ വ്യ॒വസ്ഥി॑തഃ ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
That inner fire warms the whole body from the soles to the head. In its center stands an exceedingly subtle upward flame.

നീ॒ലതോ॑-യദ॑മധ്യ॒സ്ഥാ॒-ദ്വി॒ധ്യുല്ലേ॑ഖേവ॒ ഭാസ്വ॑രാ ।
നീ॒വാര॒ശൂക॑വത്ത॒ന്വീ॒ പീ॒താ ഭാ᳚സ്വത്യ॒ണൂപ॑മാ ।

Translation (ഭാവാര്ഥ):
The subtle flame shines like lightning in a dark rain-cloud, slender like the awn of grain, golden, radiant, and minute beyond ordinary comparison.

തസ്യാഃ᳚ ശിഖാ॒യാ മ॑ധ്യേ പ॒രമാ᳚ത്മാ വ്യ॒വസ്ഥി॑തഃ ।
സ ബ്രഹ്മ॒ സ ശിവഃ॒ സ ഹരിഃ॒ സേംദ്രഃ॒ സോഽക്ഷ॑രഃ പര॒മഃ സ്വ॒രാട് ॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
In the center of that flame is established the Supreme Self. He is Brahma, Shiva, Hari, and Indra; he is the imperishable, the supreme self-ruling Lord.

ഋതഗ്മ് സ॒ത്യം പ॑രം ബ്ര॒ഹ്മ॒ പു॒രുഷം॑ കൃഷ്ണ॒പിംഗ॑ലമ് ।
ഊ॒ര്ധ്വരേ॑തം-വിഁ ॑രൂപാ॒ക്ഷം॒-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പായ॒ വൈ നമോ॒ നമഃ॑ ॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Repeated salutations to the universal-form Purusha, supreme Brahman, cosmic order and truth, dark-tawny and radiant, upward in power, wondrous-eyed, and all-formed.

ഓം നാ॒രാ॒യ॒ണായ॑ വി॒ദ്മഹേ॑ വാസുദേ॒വായ॑ ധീമഹി ।
തന്നോ॑ വിഷ്ണുഃ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
May we know Narayana; we meditate on Vasudeva as the indwelling divine presence. May Vishnu inspire, guide, and illumine our understanding.

ഓം ശാംതിഃ॒ ശാംതിഃ॒ ശാംതിഃ॑ ॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
May peace settle at every level: in divine forces, in the outer world, and within the mind, so that meditation on Narayana may become steady.

Browse Related Categories: