Prashnopanishad - Question 2 - Malayalam

The second question of പ്രശ്നോപനിഷദ് asks which powers sustain the person and which among them is supreme. Pippalada answers through a vivid teaching: the senses, mind, speech, fire, sun, and other powers all have their place, but പ്രാണ is the central life-force on which they depend.

This question belongs to the Atharva Veda's contemplative style, where physiological, cosmic, and spiritual meanings are woven together. Prana is not treated merely as breathing air; it is the organizing vitality that allows the senses, mind, and body to function. When prana prepares to depart, all other faculties weaken.

ദ്വിതീയഃ പ്രശ്നഃ

Translation (ഭാവാര്ഥ):
This title announces the second question of the Prashna Upanishad.

അഥ ഹൈനം ഭാര്ഗവോ വൈദര്ഭിഃ പപ്രച്ഛ।
ഭഗവന് കത്യേവ ദേവാഃ പ്രജാം വിധാരയംതേ കതര ഏതത്പ്രകാശയംതേ കഃ പുനരേഷാം വരിഷ്ഠഃ ഇതി ॥1॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Bhargava asks how many deities uphold a person, which illumine the body, and which among them is supreme.

തസ്മൈ സ ഹോവാചാകാശോ ഹ വാ ഏഷ ദേവോ വായുരഗ്നിരാപഃ പൃഥിവീ വാങ്മനശ്ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം ച।
തേ പ്രകാശ്യാഭിവദംതി വയമേതദ്ബാണമവഷ്ടഭ്യ വിധാരയാമഃ ॥2॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Pippalada lists space, air, fire, water, earth, speech, mind, sight, and hearing as powers that claim to support the body.

താന് വരിഷ്ഠഃ പ്രാണ ഉവാച।
മാ മോഹമാപദ്യഥ അഹമേവൈതത്പംചധാത്മാനം പ്രവിഭജ്യൈതദ്ബാണമവഷ്ടഭ്യ വിധാരയാമീതി തേഽശ്രദ്ദധാനാ ബഭൂവുഃ ॥3॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Prana, the chief life-force, tells them not to fall into delusion, for he supports the body by dividing himself fivefold.

സോഽഭിമാനാദൂര്ധ്വമുത്ക്രാമത ഇവ തസ്മിന്നുത്ക്രാമത്യഥേതരേ സർവ ഏവോത്ക്രാമംതേ തസ്മിംശ്ച പ്രതിഷ്ഠമാനേ സർവ ഏവ പ്രതിഷ്ഠംതേ।
തദ്യഥാ മക്ഷികാ മധുകരരാജാനമുത്ക്രാമംതം സർവ ഏവോത്ക്രാമംതേ തസ്മിംശ്ച പ്രതിഷ്ഠമാനേ സർവ ഏവ പ്രതിഷ്ടംത ഏവം വാങ്മനഷ്ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം ച തേ പ്രീതാഃ പ്രാണം സ്തുന്വംതി ॥4॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
The other powers do not believe him, so prana prepares to depart; as he rises, all the others rise like bees following their queen.

ഏഷോഽഗ്നിസ്തപത്യേഷ സൂര്യ ഏഷ പര്ജന്യോ മഘവാനേഷ വായുഃ।
ഏഷ പൃഥിവീ രയിര്ദേവഃ സദസച്ചാമൃതം ച യത് ॥5॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Convinced, the powers praise prana as fire, sun, rain, Indra, wind, earth, matter, deity, being, and non-being.

അരാ ഇവ രഥനാഭൌ പ്രാണേ സർവം പ്രതിഷ്ഠിതമ്।
ഋചോ യജൂഷി സാമാനി യജ്ഞഃ ക്ഷത്രം ബ്രഹ്മ ച ॥6॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
They praise prana as the hub in which the Vedas, sacrifice, priestly power, and warrior power are established.

പ്രജാപതിശ്ചരസി ഗര്ഭേ ത്വമേവ പ്രതിജായസേ।
തുഭ്യം പ്രാണ പ്രജാസ്ത്വിമാ ബലിം ഹരംതി യഃ പ്രാണൈഃ പ്രതിതിഷ്ഠസി ॥7॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Prana is praised as Prajapati moving in the womb, born as beings, and receiving offerings through the senses.

ദേവാനാമസി വഹ്നിതമഃ പിതൃണാം പ്രഥമാ സ്വധാ।
ഋഷീണാം ചരിതം സത്യമഥർവാംഗിരസാമസി ॥8॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Prana is called the carrier of offerings to gods and ancestors and the truth of the seers.

ഇംദ്രസ്ത്വം പ്രാണ തേജസാ രുദ്രോഽസി പരിരക്ഷിതാ।
ത്വമംതരിക്ഷേ ചരസി സൂര്യസ്ത്വം ജ്യോതിഷാം പതിഃ ॥9॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Prana is identified with Indra, Rudra, protector, sun, and lord of light.

യദാ ത്വമഭിവര്ഷസ്യഥേമാഃ പ്രാണ തേ പ്രജാഃ।
ആനംദരൂപാസ്തിഷ്ഠംതി കാമായാന്നം ഭവിഷ്യതീതി ॥10॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
When prana rains, beings rejoice, knowing food will be abundant.

വ്രാത്യസ്ത്വം പ്രാണൈകര്ഷരത്താ വിശ്വസ്യ സത്പതിഃ।
വയമാദ്യസ്യ ദാതാരഃ പിതാ ത്വം മാതരിശ്വ നഃ ॥11॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
Prana is praised as pure, eater, lord of what exists, and father, to whom offerings are made.

യാ തേ തനൂർവാചി പ്രതിഷ്ഠിതാ യാ ശ്രോത്രേ യാ ച ചക്ഷുഷി।
യാ ച മനസി സംതതാ ശിവാം താം കുരൂ മോത്ക്രമീഃ ॥12॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
The prayer asks prana to make speech, hearing, sight, and mind auspicious and not to depart from the body.

പ്രാണസ്യേദം വശേ സർവം ത്രിദിവേ യത് പ്രതിഷ്ഠിതമ്।
മാതേവ പുത്രാന് രക്ഷസ്വ ശ്രീശ്ച പ്രജ്ഞാം ച വിധേഹി ന ഇതി ॥13॥

Translation (ഭാവാര്ഥ):
All beings in the three worlds are under prana's control, so the seekers ask him to protect them like a mother and grant prosperity and wisdom.

Browse Related Categories: